༡. ཨ་ར་ཧ་ནྟ་ཝ་གྒོ
༡. དྷ་ན་ཉྫཱ་ནཱི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༧. དྷ་ན་ཉྫཱ་ནི་གོ་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏྠ པུ་བྦ་པུ་རི་ས་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་སྶ ཀུ་ལ་ཝཾ་ས་སྶ ནཱ་མཱ་བྷི་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ གཾ ཏཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི གོ་ཏྟཾ. (ཀིཾ པ་ན ཏ་ནྟི? ཨ་ཉྙ་ཀུ་ལ་པ་ར་མྤ་རཱ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཏ་སྶ ཀུ་ལ་སྶ ཨཱ་དི་པུ་རི་ས་ས་མུ་དཱ་ག་ཏཾ ཏཾ་ཀུ་ལ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ སཱ་མ་ཉྙ་རཱུ་པ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.) དྷ་ན་ཉྫཱ་ནི་གོ་ཏྟཾ ཨེ་ཏི་སྶ་ནྟི དྷ་ན་ཉྫཱ་ནི་གོ་ཏྟཱ. ཏ་སྶཱ ཨུ་དཱ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘སོ ཀི་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ནཱ་ནཱ་ར་ས་བྷོ་ཛ་ནཾ དེ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་ཉྩ་གོ་ར་ས་ས་མྤཱ་དི་ཏཾ སཱ་ལི་བྷ་ཏྟཾ སཱུ་པ་སཱ་ཀ་བྱ་ཉྫ་ནཾ ནཱ་ནཱ་ར་སཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ. མ་ཎྜ་ལ་གྒ་ཁ་གྒནྟི མ་ཎྜ་ལ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཁ་གྒཾ. དུ་ཝི་དྷོ ཧི ཁ་གྒོ མ་ཎྜ་ལ་གྒོ དཱི་གྷ་གྒོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡ་སྶ ཨ་གྒོ མ་ཎྜ་ལཱ་ཀཱ་རེ་ན ཋི་ཏོ, སོ མ་ཎྜ་ལ་གྒོ. ཡ་སྶ པ་ན ཨ་སི་པུ་ཏྟི་ཀཱ ཝི་ཡ དཱི་གྷོ, སོ དཱི་གྷ་གྒོ.
སཱ་ས་ནཱཏི ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནཱ. ‘‘ན་མོ…པེ… ས་མྦུ་དྡྷ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ པ་ཉྩ་པ་དི་ཀ་གཱ་ཐཱ. ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ ཧི ལོ་ཀི་ཡ་ཙྪ་ནྡཾ ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨེ་སཱ པ་ཉྩ་པ་དི་ཀ་གཱ་ཐཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ. ཨོ་ཀྐཱ་ཝ་ར་དྷ་རཱཏི པུ་བྦ་པུ་རི་ས་ས་ངྑཱ་ཏ་ཨུ་ཀྐཱ་ཀ་ཝཾ་ས་ཝ་ར་དྷཱ་རི་ཀཱ. ས་ཀྐཱཏི ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཾ.
ཨེ་ཝནྟི ‘‘ས་ཙེ མེ ཨ་ངྒ་མ་ངྒཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨི་མི་ནཱ པ་ཀཱ་རེ་ན. ‘‘པ་ཉྩ གཱ་ཐཱ་ས་ཏཱ་ནི པ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཾ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷཱ་ནི, ཨི་དྷ པ་ན དྭེ ཨེ་ཝ ཨུ་དྡྷ་ཊཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. པ་ཧ་རི་ཏུཾ ཝཱཏི ཨེ་ཀ་ཝཱ་ར་མྤི ཧ་ཏྠེ་ན ཝཱ པཱ་དེ་ན ཝཱ པ་ཧ་རི་ཏུ་མྤི པ་རཱ་མ་སི་ཏུ་མྤི ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ ཧི ཏ་སྶཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝི་ཀཱ་ཡ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་མ་ཏྠི་ཡེ་ན ཝ་སེ ཝ་ཏྟཱ་པ་ན་ཏྠཾ ས་ནྟ་ཛྫི་ཏྭཱ་པི ཏ་ད་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནྟོ ནི་བྦི་སོ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘བྷོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་མི་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ. ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ནྟཱིཏི ཨུ་པ་ནེ་ནྟཱི. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེཏི ཏ་སྨིཾ དུ་ཀྑུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ ‘‘ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ དུ་ཀྑཱ’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏྭཱ ‘‘ད་ས་བ་ལ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙི་ཏཾ གུ་ཎ་པ་དཾ ཨ་ནུ་སྶ་རི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ད་ས་བ་ལཾ ས་རཱི’’ཏི.
ཁ་ནྟི་སོ་ར་ཙྩ་ར་ཧི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ. བྷི་ཛྫི་ཏྭཱཏི སཾ་ཡ་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨ་ནྟ་རེ མེ་ཏྟི་བྷེ་དེ་ན བྷི་ཛྫི་ཏྭཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ཀཱ་ར་ཎེ་ན, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཉྙ་དཱ་པི ཨ་ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་ཀྐཱ་ར་ཎ་ཏཱ་དཱི་པ་ནེ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡོ, ཨེ་ཝ-ས་དྡོ པ་ན ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠོ. ནི་ཀྐཱ་ར་ཎ་ཏཱ ཙ ནཱ་མ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཏཱ, ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཝི་པྤ་ལཱ་པ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡ་སྶ ག་ཧ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟི ག་ཝེ་སི་ཏ་བྦཱ. ག་ར་ཧ་ཏྠོ ཝཱ་ཡཾ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡོ ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ཏྟཱ ནི་པཱ་ཏཱ་ནཾ. ག་ར་ཧ་ཏྠ་ཏཱ ཙ་སྶ ཝ་ས་ལི་ས་དྡ་ས་ནྣི་དྷཱ་ན་ཏོ པཱ་ཀ་ཊཱ ཨེ་ཝ.
གཱ་མ་ནི་ག་མ་ར་ཊྛ་པཱུ་ཛི་ཏོཏི ཨི་མི་ནཱ གཱ་མ་ནི་ག་མ་ར་ཊྛ་སཱ་མི་ཀེ་ཧི པཱུ་ཛི་ཏ་བྷཱ་ཝོ དཱི་པི་ཏོ གཱ་མཱ་དཱི་ནཾ ཏེ་སཾ ཝ་སེ ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཨ་སུ་ཀ་སྶ ནཱ་མ པུ་གྒ་ལ་སྶ. སེ་སནྟི ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ནྟི་ཨཱ་དི, ཡ་མྤི ཙ་ཉྙཾ ཨི་དྷཱ་ག་ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝ་ཎྞི་ཏ་ཉྩ.
དྷ་ན་ཉྫཱ་ནཱི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཨ་ཀྐོ་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༨. བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ་ཝ སོཏི བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ ནཱ་མ ཨེ་ཝ སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ. གོ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཧི ཏ་ཡི་དཾ ནཱ་མཾ, ཝི་སེ་སེ་ན པ་ནེ་ཏཾ ཛཱ་ཏ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཉྩ་མ་ཏྟེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཛཱ་ནི་ཀ་ཏཱཏི ཉཱ་ཏི་ཝ་གྒ་ཧཱ་ནི་ཀ་ཏཱ. པ་ཀྑོ བྷི་ནྣོཏི ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཉཱ་ཏི་པ་ཀྑོ ན་ཊྛོ. ཡ་ཐཱ དོ་མ་ན་སྶི་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ ལ་བྷ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀུ་པི་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དོ་མ་ན་སྶེ་ན ཙཱ’’ཏི. ད་ས་ཧཱིཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ པ་ཉྩ་ཧི གཱ་ཐཱ་ས་ཏེ་ཧི ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀྐོ་སེ་ཡྻཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ. ཏ་ཏྠ པ་ན ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟོ་པི ཨ་ཀྐོ་ས་ཏི་ཡེ་ཝ ནཱ་མ. ཀ་རོ་སི མ་མ བྷཱ་ཏི་ཀ་སྶ པ་བྦ་ཛྫཾ.
ས་མྦྷུ་ཉྫ་ཏཱིཏི ས་མྦྷོ་གཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཀྐོ་སཱ་དཱི་ཧི ཨེ་ཀ་ཏོ བྷུ་ཉྫ་ཏི. ཝཱི་ཏི་ཧ་ར་ཏཱིཏི བྱ་ཏི་ཧཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཀྐོ་ས་ཏོ པ་ཙྩ་ཀྐོ་ས་ནཱ་དི་ནཱ ཝི་ནི་མ་ཡཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཏ་སྶ པ་ཊི་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་སྶ ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་ཝ་སེ་ན སུ་ཏྭཱ ‘‘ས་པ་ཏི མ’’ནྟི ས་ཉྙི་ནོ བྷ་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་སྶཱཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ. སུ་ཏྭཱཏི པ་དཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ ‘‘ཏ་ཝེ་ཝེ་ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ཏི སུ་ཏྭཱ, ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་ཝ་སེ་ན སུ་ཏྭཱ’’ཏི ཙ. ཀཱ་མཾ ཀི་ས་ཝ་ཙྪཱ་ད་ཡོ ས་པ་ནཾ ནཱ་དཾ་སུ, དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཧི སོ ཨ་ཏྠོ, ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ན ཏ་ཐཱ ས་ཉྙཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ, སོ་པི ཏ་ཐཱ་ས་ཉྙཱི ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི.
ད་ནྟ་སྶ ས་བྦ་སོ ད་མ་ཐཾ ཨུ་པ་ག་ཏ་ཏྟཱ. ནི་བྦི་སེ་ཝ་ན་སྶཱཏི རཱ་ག་དོ་སཱ་དི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝི་པྥ་ནྡ་ན་ར་ཧི་ཏ་སྶ. ཏ་སྶེ་ཝཱཏི པ་ཊི་ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟ་སྶེ་ཝ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཏེ་ན ཀོ་དྷེ་ན པཱ་པཾ ཧོ་ཏི པཱ་པ་སྶ ས་ནྟཱ་ན་ནྟ་ར་ས་ངྐ་ནྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཏ་སྶེ་ཝཱཏི ཏ་སྶེ་ཝ པ་ཊི་ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟ་པུ་རི་ས་སྶ ཏེ་ན པ་ཊི་ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ནེ་ན. པཱ་པི་ཡོཏི པ་ཊི་ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟ་པུ་གྒ་ལ་སྶ ལཱ་མ་ཀ་ཏ་རོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི. ས་ཏི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནེ ཋི་ཏོ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི, ན ས་ཧོ མཱུ་ལ༹ྷོ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཏི་ཀི་ཙྪ་ནྟནྟི ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀོ་དྷ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཀི་ལེ་ས་བྱཱ་དྷིཾ ཏི་ཀི་ཙྪ་ནྟཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ནྟཾ ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ. ཡོ པུ་གྒ་ལོཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་རི་མཱ་སུ གཱ་ཐཱ་སུ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ནི པ་དཱ་ནི ས་མྦ་ནྡྷི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏི. པ་ཉྩ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཝི་ནཱི་ཏཱ ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ ཀོ་ཝི་དཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དྷ་མྨ་སྶཱ་ཏི པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་དྷ་མྨ་སྶཱ’’ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མ་ཏྠཾ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨ་སྶ ཝཱ’’ཏི.
ཨ་ཀྐོ་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཨ་སུ་རི་ནྡ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༩. ཏེ་ནེ་ཝཱཏི བྷཱ་ཏུ་པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ནེ་ཝ. ཨ་སྶེ་ཝཱཏི ཏི་ཏི་ཀྑ་སྶ. ‘‘ཏཾ ཛ་ཡཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘སོ ཛ་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི, དུ་ཛྫ་ཡཾ ཀོ་དྷཾ ཏི་ཏི་ཀྑཱ་ཡ ཛི་ན་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡ་སྨཱ ཏི་ཏི་ཀྑཱ་ད་ཡོ ན ཀོ་དྷ་ཝ་སི་ཀཾ དྷུ་རཾ, ཏཾ པ་ན བཱ་ལཱ་ནཾ མ་ཉྙ་ནཱ་མ་ཏྟ་ནྟི ཨི་དྷ ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཀ་ཏ་མ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ཛཱ་ན་ཏོ་ཝ ཛ་ཡོ ན ཨ་ཝི་ཛཱ་ན་ཏོ ཏི་ཏི་ཀྑཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ན ཧི ཨ་ཝི་ཛཱ་ན་ནྟོ ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལོ ཀོ་དྷཾ ཝི་ཛེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི. ཀེ་ཝ་ལཾ ཛ་ཡཾ མ་ཉྙ་ཏི ཀི་ལེ་སེ་ཧི པ་རཱ་ཛི་ཏོ ས་མཱ་ནོ་པཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨ་སུ་རི་ནྡ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. བི་ལ་ངྒི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༠. སུ་དྡྷནྟི ཀེ་ཝ་ལཾ ས་མྦྷཱ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ. ས་མྦྷཱ་ར་ཡུ་ཏྟནྟི ཀ་ཊུ་ཀ་བྷ་ཎྜཱ་དི་ས་མྦྷཱ་ར་ས་ཧི་ཏཾ. ཀ་ཉྫི་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀ་ཉྫི་ཀཾ, ཨཱ་ར་ནཱ་ལཾ, བི་ལ་ངྒ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ནཱ་མཾ ག་ཧི་ཏཾ ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ལེ ‘‘བི་ལ་ངྒི་ཀ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ’’ཏི ཝི་སེ་ས་ན་ཝ་སེ་ན. ཏ་ཡོཏི དྷ་ན་ཉྫཱ་ནི་ཡཱ སཱ་མི་ཀོ བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ, ཨ་ཀྐོ་ས་ཀ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ, ཨ་སུ་ནྡ་རི་ཀ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ་ཏི ཨཱ་དི་ཏོ ཏཱི་སུ སུ་ཏྟེ་སུ ཨཱ་ག་ཏཱ ཏ་ཡོ. མེཏི མ་ཡ྄ཧཾ.
བི་ལ་ངྒི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ཨ་ཧིཾ་ས་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༡. ཨེ་སཱཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ. ‘‘ཨ་ཧིཾ་ས་ཀོ ཨ་ཧ’’ནྟི ཏ་ད་ཏྠཾ སཱ་དྷེ་ཏུཾ ཨི་ཙྪཱ་ཡ ཀ་ཐེ་སཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཧིཾ་ས་ཀ་པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪཱི’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཙེ ཨ་སྶཱཏི ཡ་ཐཱ ཏེ ནཱ་མ་སྶ ཨ་ཏྠོ, ཏ་ཐཱ ཙེ་ཏཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་སི ཨ་ནྭ་ཏྠ་ནཱ་མ་ཀོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་སི ཨ་ཧིཾ་ས་ཀོ ཨེ་ཝ སི་ཡཱ་ཏི. ན དུ་ཀྑཱ་པེ་ཏི དུ་ཀྑ་མ་ཏྟ་མྤི ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, དུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་པ་ནེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཧིཾ་ས་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཛ་ཊཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༢. ཛ་ཊཱ་པ་ཉྷ་སྶཱཏི ‘‘ཨ་ནྟོ་ཛ་ཊཱ བ་ཧི་ཛ་ཊཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཛ་ཊཱ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་སྶ པ་ཉྷ་སྶ.
ཛ་ཊཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. སུ་དྡྷི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༣. སུ་དྡྷི་ཀ་པ་ཉྷ་སྶཱཏི ‘‘ནཱ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ སུ་དྡྷ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་སྶ པ་ཉྷ་སྶ. སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོཏི པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་ནི་ཡ་མ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན སཱི་ལེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཏ་པོ་ཀ་མྨནྟི ཨ་ན་ས་ན་པ་ཉྩཱ་ཏ་པ་ཏ་པྤ་ནཱ་དི་པ་རི་བྷེ་ད་ན་ཏ་པོ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ་པི. ཝི་ཛྫཱ་ཏི ཏ་ཡོ ཝེ་དཱཏི ཝ་ད་ནྟི ‘‘ཏཱ་ཡ ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་ཏྠཾ པ་ར་ལོ་ཀ་ཏྠཾ ཉཱ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི ཀ་ཏྭཱ. གོ་ཏྟ་ཙ་ར་ཎནྟི གོ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཙ་ར་ཎཾ. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཛེ་ཊྛ་ཛཱ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཧི སོ ཨེ་ཝ ཏ་པཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི, ན ཨི་ཏ་རོ. ཨ་ཉྙཱ ལཱ་མི་ཀཱ པ་ཛཱཏི ཨི་ཏ་ར་ཝ་ཎྞཾ ཝ་ད་ཏི. ཝ་ཙ་ན་ས་ཧ་སྶ་མྤཱིཏི གཱ་ཐཱ་ནེ་ཀ་ས་ཧ་སྶ་མྤི. ཨ་ནྟོ ཀི་ལེ་སེ་ཧི པཱུ་ཏི་ཀོ ས་བྷཱ་ཝེ་ན པཱུ་ཏི་ཀོ. ཀི་ལི་ཊྛེ་ཧི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ཧི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དཱི་ཧི.
སུ་དྡྷི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ཨ་གྒི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༤. ཨ་གྒི་པ་རི་ཙ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨ་གྒི་ཧུ་ཏྟ་ཛུ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན. ས་ནྣི་ཧི་ཏོཏི མི་སྶཱི་བྷཱ་ཝཾ ས་མྤཱ་པི་ཏོ. ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏོ ཙ སོ ས་པྤི་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཡོ་ཛི་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སཾ་ཡོ་ཛི་ཏོ’’ཏི. ཨ་པཱ་ཡ་མ་གྒཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ ས་མུ་པྤཱ་ད་ན་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་མཾ ལ་དྡྷི’’ནྟི་ཨཱ་དི.
ཛཱ་ཏི་ཡཱཏི ས་དོ་ས་ཀི་རི་ཡཱ་པ་རཱ་དྷ་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝེ་ན པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱ. ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཝི་ཛྫཱ་ཊྛཱ་ན་ས་ཉྙི་ཏེ ག་ནྠེ. སུ་ཏ་ཝཱཏི སུ་ཏྭཱ ནི་ཊྛཾ པ་ཏྟོ ཨ་གྒ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཉཱ་ཎེ་ནཱཏི ཨི་དཾ ལོ་ཀེ སཱ་ས་ནེ ཙ ནི་རུ་ལ༹ྷ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙེ ཧི པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཛཱ་ན་ནྟཱ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཉཱ་ཎེ་ནེ་ཝ ཛཱ་ན་ནྟི, བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ན་པི ཛཱ་ནཱ་ཏི. དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་བྦ་སོ ཛཱ་ཏི ཁཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཛཱ་ཏི་ཀྑ་ཡོ, ཨ་གྒ་མ་གྒོ, ཏེ་ན པ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ཨཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཙ ཛཱ་ཏི་ཀྑ་ཡོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ. ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཝོ་སི་ཏ་ཝོ་སཱ་ནོཏི ཝི་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཾ མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན ཛཱ་ནི་ཏྭཱ སོ་ལ༹་ས་ནྣ་མྤི ཀི་ཙྩཱ་ནཾ ཝོ་སི་ཏ་ཝོ་སཱ་ནོ.
ཨུ་པྤ་ཏྟིཾ དཱི་པེ་ཏྭཱཏི པཱ་ཡ་ས་དཱ་ན་སྶ ཨཱ་ག་མ་ནཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ. གཱ་ཐཱ་ཧི ཨ་བྷི་གཱི་ཏནྟི དྭཱི་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི མ་ཡཱ ཨ་བྷི་གཱི་ཏཾ. ཨ་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦནྟི བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཡུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་བྷོ་ཛ་ནེ་ཡྻ’’ནྟི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ སུ་དྡྷོ་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པ་ན པུ་བྦེ ཨ་དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ པ་ཙྪཱ གཱ་ཐཱ སུ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ མུ་དུ་ཧ་ད་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྨཱ ཏཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ དི་ཊྛཱ་ནུ་ག་ཏི་ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏྠཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ན་ནྟ་ར་སུ་ཏྟེ ཀ་སི་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ་སུ་ཏྟེ ཙ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཛྫི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏྭཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀི་ལ་ཉྫ་མྷི…པེ… པ་ཀཱ་སི་ཏཱཏི ཨེ་ཏེ་ན གཱ་ཐཾ ཨུ་དྡེ་ས་ཊྛཱ་ནེ་ཝ ཋ་པེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. གཱ་ཡ་ནེ་ནཱཏི གཱ་ཡ་ན་ཀེ་ན, གཱ་ནེ་ན ཝཱ. ཨ་ཏྠ་ཉྩ དྷ་མྨ་ཉྩཱཏི ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ཧི་ཏ་ཉྩེ་ཝ ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩ. ས་མྤ་སྶ་ནྟཱ་ནནྟི ས་མྨ་དེ་ཝ པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ. དྷ་མྨོཏི པ་ཝེ་ཎི་ཨཱ་ག་ཏོ ཙཱ་རི་ཏྟ་དྷ་མྨོ ན ཧོ་ཏི. བྷོ་ཛ་ནེ་སུ ཨུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སུ་དྷཱ་བྷོ་ཛ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. དྷ་མྨེ ས་ཏཱིཏི ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨཱ་ཙཱ་ར་དྷ་མྨེ ས་ཏི ཏཾ ཨཱ་ལ་མྦི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་དེ་ཝ སེ་ཊྛ་ནྟི ‘‘སོ་མཾ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ པཱ་ཡ་ས’’ནྟི ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ.
ས་ལླ་ཀྑེ་ཏི ཨ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ. སེ་སཱ པ་ཙྩ་ཡཱ ནི་དྡོ་སཱ ཏེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཏྟཱ. ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟནྟི ཨ་གྒི་ཨཱ་ཧི་ཏ་པ་ད་སྶ ཝི་ཡ ས་དྡ་སི་དྡྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ནྣེ་ན པཱ་ནེ་ནཱཏི ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ ‘‘ཀཱ་ཀེ་ཧི ས་པྤི ར་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དེ་ས་ནཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཏ’’ནྟི. བ་ཧུ་ས་སྶ་ཕ་ལ་དཱ་ཡ་ཀཾ སུ་ཁེ་ཏྟཾ ཝི་ཡ པ་ཊི་ཡ་ཏྟནྟི ས་མྨཱ ཀ་ས་ན་བཱི་ཛ་ན་ཨུ་ད་ཀཱ་ན་ཡ་ནཱ་པ་ན་ཡ་ནཱ་དི་ནཱ སུ་ས་ཛྫི་ཏཾ ཁེ་ཏྟཾ ཝི་ཡ སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ས་མྤཱ་ད་ནེ་ན པ་ཊི་ཡ་ཏྟཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ཨེ་ཏཾ.
ཨ་གྒི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. སུ་ནྡ་རི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༥. ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཧུ་ནི་ཏ་བྦ་ཏོ ཨཱ་ཧུ་ཏི. ས་པྤི་མ་དྷུ་པཱ་ཡ་སཱ་དཱི་ཧི ཨ་གྒིཾ ཛུ་ཧོ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་གྒི་ཧུ་ཏྟཾ, སཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་གྱཱ་ཡ་ཏ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. སུ་ཝི་སོ་དྷི་ཏོ ཙ་སྶཱཏི ནི་ཧཱི་ན་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནེ་ན སུ་ཊྛུ ཝི་སོ་དྷི་ཏོ ཙ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ‘‘མེ’’ཏི པ་དཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཨ་ཕ་ལཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ དེ་མཱིཏི པ་དཾ. ཏཱ་ཝ ཨ་ན་ནྟ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏ་ས་དི་ས་མེ་ཝཱ་ཏི པེ་ཡྻཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཋ་པེ་སི, ན ས་པྤི་ས་ངྑཱ་ར་ཊྛ་པ་ནཾ. ཧི་མ་པཱ་ཏ་སྶ ཙ སཱི་ཏ་ཝཱ་ཏ་སྶ ཙ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ན་ཏྠནྟི ཨ་ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཏ་ནྟི ཏཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མེ་ཝ སུ་ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཊི་བ་ལོ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཉྫཱ་ནི་ཏྭཱཏི ‘‘ནཱ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ’’ཏི ས་ཉྫཱ་ནི་ཏྭཱ.
ནཱི་ཙ་ཀེ་ས་ནྟནྟི ར་སྶ་ཀེ་ས་ནྟཾ. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ སུ་དྡྷི་ཨ་ཏྠཱ སི་ཁཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཝ་ཏྟ་མ་ཏྟ་མྤི, སི་ཁཾ ཨ་དི་སྭཱ’’ཏི, ‘‘པ་ར་མ་ཧཾ་ས་པ་རི་ཀྑཱ་དི་ནཱ’’ཏི ཀེ་ཙི.
ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཛཱ་ཏི ཨ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཏནྟི སཱི་ལཱ་དི་བྷེ་དཾ ཙ་ར་ཎཾ. ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་ཀཱ་ར་ཀ་པཱ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏ་ད་ངྒཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཛ་ཧ་ན་ཏོ. ཨ་སྶཱཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ. ཏ་མ་ཏྠནྟི ཏཾ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨུ་པ་མཱ་ཡ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ. སཱ་ལཱ་དི་ཀ་ཊྛཱ ཛཱ་ཏོ་ཝཱཏི སཱ་ལཱ་དི་ཝི་སུ་དྡྷ་ཀ་ཊྛཱ་ཝ ཛཱ་ཏོ. སཱ་པཱ་ན་དོ་ཎི་ཨཱ་དི་ཨ་ཝི་སུ་དྡྷ་ཀ་ཊྛཱ ཛཱ་ཏོ ཨ་གྒི་ཀི་ཙྩཾ ན ཙ ན ཀ་རོ་ཏི. ཨེ་ཝནྟི ཡ་ཐཱ ཨ་གྒི ཡ་ཏོ ཀུ་ཏོ་ཙི ཛཱ་ཏོ་པི ཨ་གྒི་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཨེ་ཝཾ ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཀུ་ལཱ་དཱི་སུ ཛཱ་ཏོ་པི ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ ན ན ཧོ་ཏི གུ་ཎ་ས་མྤ་དཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝཾ་སེ པ་ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘གུ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཛཱ་ཏི་མཱ’’ཏི. དྷི་ཏི་ཡཱ གུ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ དྷི་ཏི་ཡཱཏི ཝཱི་རི་ཡེ་ན. ཏ་ཉྷི ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་པ་རི་བྲཱུ་ཧ་ནེ་ཧི ཏེ དྷཱ་རེ་ཏི. ཧི་རི་ཡཱ དོ་སེ ནི་སེ་དྷེ་ཏི, ས་མྨ་དེ་ཝ པཱ་པཱ་ནཾ ཛི་གུ་ཙྪ་ནེ ས་ཏི ཏེ་སཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཝ་ས་རོ ཨེ་ཝ ན་ཏྠི. མོ་ན་དྷ་མྨེ་ན ཉཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨོ་ཏྟ་པྤ་དྷ་མྨེ་ན. ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ཎ་ཛཱ་ན་ན་ཀོཏི ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ, པཱ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝཱ ཝི་པྤ་ཀཱ་ར་ས་བྷཱ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ ཛཱ་ན་ན་ཀོ.
པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩེ་ན ནི་བྦཱ་ནེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ད་ནྟོ. ཨི་ནྡྲི་ཡ་ད་མེ་ནཱཏི ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨ་རི་ཡེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རེ་ན ཨུ་པ་ག་ཏོ. ཝི་ད་ནྟི ཏེ་ཧི ས་ཙྩཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དཱ. མ་གྒ་ཝེ་དཱ་ནཾ ཨ་ནྟནྟི ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལཾ. ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་ནྟནྟི ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷ་ཊྛཱ་ནཾ. ཡ་ཉྙོཏི ཨ་གྒ་ཕ་ལཾ. ནི་ར་ཏྠ་ཀནྟི ཨ་ཕ་ལཾ ཏེ་སཾ ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་ཏོ, ཨཱ་ག་ཏཱ་ན་མྤི ཨ་གྒ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཛུ་ཧ་ཏི དེ་ཏི.
སུ་ཡི་ཊྛནྟི སུ་དཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་ལཱ་བྷེ་ན. སུ་ཧུ་ཏནྟི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཐ ཝཱ སུ་ཡི་ཊྛནྟི སུ་ཊྛུ ས་མྨ་དེ་ཝ ཡི་ཊྛཾ སཱ་རེ ཨུ་པ་ནཱི་ཏཾ མ་མ ཨི་དཾ དེ་ཡྻ་ཝ་ཏྠུ. སུ་ཧུ་ཏནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨུ་པ་ཧ་ཊ་མ་ཏྟེཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ‘‘བྷུ་ཉྫ་ཏུ བྷ་ཝ’’ནྟི ཨུ་པ་ནཱི་ཏ་མ་ཏྟེ. ནི་བྦ་ཏྟི་ཏོ་ཛ་མེ་ཝཱཏི ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཝི་ཝེ་ཙི་ཏ་ཨོ་ཛ་མེ་ཝ. ཏེ་ན ཏཾ སུ་ཁུ་མ་ཏྟཾ ག་ཏནྟི ཏཾ ཧ་བྱ་སེ་སཾ ས་བྦ་སོ སུ་ཁུ་མ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཏ་ནྟི ཨོ་ཛཱ་ཡ ཨ་ནོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏཱ་ཡ པུ་རི་མཱ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ཨོ་ཛཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཀེ་ཝ་ལཱ་ཡ ག་ཧ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ. སཱ ཧི ཨ་ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཝི་སུཾ ག་ཎྷི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཏ་སྨཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི་པི ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ག་ཡ྄ཧ་ཏི. མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝ་ཏྠཱུཏི ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡ་མཱ་ཧ. ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཏཱ་ཡ དེ་ཝཱ་ནཾ ཝི་ཡ ག་ཧ་ཎཱི ན ཏི་ཀྑཱ་ཏི དི་བྦོ་ཛ་ས་མྨི་སྶ་ཏཱ་ཡ ས་མྨཱ པ་རི་ཎཱ་མཾ ན ག་ཙྪ་ཏི. སུ་ཁུ་མཱ་པི ས་མཱ་ནཱ དི་བྦོ་ཛཱ ཏེ་ན པཱ་ཡ་སེ་ན མི་སྶི་ཏཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ས་མྨི་སྶ་ཏཱ་ཡ སུ་ཁུ་མ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ སུ་ཁ་དཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘གོ་ཡཱུ་སེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. པ་རི་བྷོ་ག་ཝ་ཏྠུ་ནོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཝཱ དེ་ཝཱ་ནཾ དུ་ཀྐ་རཾ ས་མྨཱ པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏུཾ, དི་བྦོ་ཛཱ་ཡ ག་རུ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ན ཁྭཱ་ཧ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ ཛྷཱ་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ས་ནྟེ་ཛི་ཏཱ ཏི་ཀྑ་ཏ་རཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཊྛ…པེ… པ་རི་ཎཱ་མེ་ཡྻཱ’’ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ན སུ་དྡྷེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཎ་མ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པཱ་ཀ་ཏི་ཀེ་ནེ་ཝཱ’’ཏི, ཛྷཱ་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟེ་ན ཛྷཱ་ནེ་ན ཝི་ནཱ ས་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷེ་ནེ་ཝ.
‘‘ཨ་པྤ་ཧ་རི་ཏེ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་པྤ-ས་དྡོ ‘‘ཨ་པྤི་ཙྪོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་པྤ་ཧ་རི་ཏེ་ཏི ཨ་ཧ་རི་ཏེ’’ཏི. པཱ་ཏི་ས་ཏེ་པི པཱ་ཡ་སེ. ན ཨཱ་ལུ་ལ༹་ཏཱིཏི ན ཨཱ་ཝི་ལཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ནཱ་ག་ནྟཱ་ཝ ག་ཙྪེ་ཡྻ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནཱ་པི ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི, ཨ་ཉྙེ་སཾ ན དཱ་པེ་སི, ཀེ་ཝ་ལཾ པཱ་ཡ་སཾ ནཱ་སེ་སཱི’’ཏི དོ་མ་ན་སྶ་པྤ་ཏྟོ.
དཱ་རུ ས་མཱ་ད་ཧཱ་ནོཏི དཱ་རུ་ཧ་རི་དྡི དཱ་རུ་སྨིཾ ཏ་སྶ ད་ཧ་ནྟོ. ཡ་དཱིཏི་ཨཱ་དི དཱ་རུ་ཛྷཱ་པ་ན་སྶ བ་ཧི་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ནཾ ཨ་སུ་དྡྷ་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་སྶ. ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་སུ ཀུ་ས་ལཱཏི ཏེ་སུ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་མུ་ད་ཡ་ཏོ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མ་ཏོ ཨ་སྶཱ་ད་ཏོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཏོ ཛཱ་ན་ན་ཏོ ཚེ་ཀཱ པ་ཎྜི་ཏཱ. ཉཱ་ཎ་ཛོ་ཏིནྟི ཉཱ་ཎ་མ་ཡཾ ཛོ་ཏིཾ. ཛཱ་ལེ་མཱིཏི པ་ཛྫ་ལི་ཏཾ ཀ་རོ་མི. ནི་ཙྩཾ པ་ཛྫ་ལི་ཏ་གྒི ས་བྦ་ཏྠ་ཀ་མེ་ཝ ཝི་ག་ཏ་ས་མྨོ་ཧ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀོ་བྷཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ས་བྦ་སོ ཝི་ཀྑེ་པཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་ཙྩ་ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཏྟོ. ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏཱིཏི ཙ་རི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙ་རཱ་མཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཝ་ད་ཏི ཨཱ་ས་ནྣ་ཏཾ ཧ་ད་ཡེ ཋ་པེ་ཏྭཱ.
ཁཱ་རི་བྷཱ་རོཏི ཁཱ་རི་བྷཱ་ར་ས་དི་སོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཁ་ནྡྷེ་ན ཝ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནོཏི ཀཱ་ཛེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཁ་ནྡྷེ་ན ཝ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནོ. པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཕུ་སེ་ཏི བྷཱ་ར་སྶ ག་རུ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀཱ་ཛ་སྶ པ་རི་ཎ་མ་ནེ་ན. མཱ་ནེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་གྒ་ཎྷ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ཏཱ་ནི ན ས་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨི་སྶཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟོ’’ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ག་རུ་ཏ་ར་གྒ་ཧ་ཎེ་ན སཾ་སཱི་དེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀོ་དྷོ དྷཱུ་མོཏི ཡ་ཐཱ་པི བྷཱ་སུ་རོ ཨ་གྒི དྷཱུ་མེ་ན ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛོ, ཨེ་ཝཾ ཀོ་དྷེ་ན ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛོ. ཉཱ་ཎ་གྒཱི་ཏི ཏ་སྶ ཀོ་དྷོ དྷཱུ་མོ. མུ་སཱ་ཝཱ་དོ་ཝ མོ་ས་ཝ་ཛྫཾ. ཡ་ཐཱ ཉཱ་ཎེ ས་ཏི མུ་སཱ་ཝཱ་དོ ན་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ མུ་སཱ་ཝཱ་དེ ས་ཏི ཉཱ་ཎ་མྤཱི་ཏི ཏེ་ན ཏཾ ནི་རོ་དྷི་ཏཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘མུ་སཱ་ཝཱ་དེ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཉཱ་ཎ’’ནྟི. ཡ་ཐཱ སུ་ཛཱ་ཡ ཝི་ནཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཡཱ་གོ ན ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ཧཱུ་ཏ་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ཝི་ནཱ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་ཡཱ་གོ ན ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཛི་ཝ྄ཧཱ སུ་ཛཱ་པ་རི་ཡཱ་ཡཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཛོ་ཏི ཋི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཛོ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ཝེ་དི, ཡཾ ཨ་གྒི་ཀུ་ཎྜཾ. ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧ་ད་ཡཾ ཛོ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ཉཱ་ཎ་གྒི་ནོ ཏ་ཏྠ ས་མུ་ཛྫ་ལ་ན་ཏོ. ཨ་ཏྟཱ་ཏི ཙི་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་ཧི་ཏོ ཨ་ཧཾ མཱ་ནོ ཨེ་ཏྠཱ’’ཏི ཀ་ཏྭཱ.
དྷ་མྨོ ར་ཧ་དོཏི ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ་དི་ཨཱ་ལ་སི་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀི་ལེ་ས་མ་ལ་པ་ཀྑཱ་ལ་ན་ཏོ པ་ར་མ་གྒི་ནི་བྦུ་ཏཱ་ཝ་ཧ་ན་ཏོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་དྷ་མྨོ ཨ་ནཱ་ཝི་ལོ ར་ཧ་དོ. ཧེ་ཊྛུ་པ་རི་ཡ་ཝཱ་ལུ་ཀཱཏི ཝི་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཝཱ་ལུ་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ. ཨཱ་ལུ་ལཱ༹ཏི ཨཱ་ཀུ་ལ་ཛཱ་ཏཱ. པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ པ་ས་ཏྠོཏི པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ པུ་ར་ཏོ སེ་ཊྛོ. སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ནྟོ པཱ་སཾ་སོ ཧུ་ཏྭཱ ཀི་ལེ་སེ བྷི་ནྡ་ཏི ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ཏཱི་ཏི ས་བྦྷཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ཏྟ་མ་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཙཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘མ་གྒཱ་ན་ཊྛ་ངྒི་ཀོ སེ་ཊྛོ’’ཏི (དྷ. པ. ༢༧༣).
ཝ་ཙཱི་ས་ཙྩནྟི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཝཱ་ཙཱ སུ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་ཙྩ་སཾ་ཡ་མ་པ་དེ་ཧི ད་སྶི་ཏཱ མ་གྒ་དྷ་མྨཱ ཨི་དྷ ‘‘དྷ་མྨོ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘དྷ་མྨོ་ཏི ཨི་མི་ནཱ…པེ… ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི. མ་གྒ་ས་ཙྩཾ ག་ཧི་ཏཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨ་ཏྠ་ཏོཏི པུ་བྦ་ངྒ་མ་ཏྟཱ་དི་ཨ་ཏྠ་ཏོ. ཏཱ་ཡ ཧི ས་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟི་ཡཱ ཨི་ཏ་རེ ས་བྦེ་པི ཏ་ད་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་གྒ་ཏི་ཀ་ཏྟཱཏི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏཱ་ཡ ས་མཱ་ན་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྷི ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནཱ་ཧ་ཊཾ པ་ཉྙཱ ཝི་ཙི་ནི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི སོ པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཏོ. དྷ་མྨོཏི ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་མཱ་དྷི ག་ཧི་ཏོ, ཨི་ཏ་རེ དྭེ ཏ་དུ་པ་ཀཱ་ར་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཨེ་ཝཾ་དྷ་མྨཱ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༡༣; མ. ནི. ༣.༡༩༧; སཾ. ནི. ༥.༣༧༨) ས་མཱ་དྷི ‘‘དྷ་མྨོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩཾ ག་ཧི་ཏཾ ས་བྦེ་སཾ སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ས་ངྑ་ཏཱ ཝཱ ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ ཝཱ, ཝི་རཱ་གོ ཏེ་སཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི (ཨི་ཏི་ཝུ. ༩༠; ཨ. ནི. ༤.༣༤). ཨ་ཏྠ་ཏོཏི ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ, ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཝཱ མ་གྒ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པ་ཉྩ་ངྒཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནི ཏཱ་སཾ མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཨེ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མི ཨུ་ཏྟ་མ་ཊྛེ་ན མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ནཱ་མ. མ་ཛ྄ཛྷེ སི་ཏཱཏི ལཱི་ནུ་དྡྷ་ཙྩཱ་དི་ཨ་ནྟ་དྭ་ཡ་ཝི་ཝ་ཛྫ་ནེ་ན མ་ཛ྄ཛྷེ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་ཊི་པ་དཱ་བྷཱ་ཝ་ནཾ ནི་སྶི་ཏཱ. ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་གྒ་ཧ་ཎཾ ཧེ་ཏྠ པ་དྷཱ་ན་ཏཱ་ཡ ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ. སེ་ཊྛ་པྤ་ཏྟཱིཏི སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི. ཏ-ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོཏི ‘‘ས ཨུ་ཛུ་བྷཱུ་ཏེ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ མ་ཛ྄ཛྷེ ཏ-ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ, ‘‘ས དུ་ཛྫུ་བྷཱུ་ཏེ་སཱུཏི ཀེ་ཙི པ་ཋ་ནྟི, ཏེ་སཾ ད-ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ. ས-ཨི་ཏི སུ་ནྡ་རི་ཀོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ས ཏྭ’’ནྟི, སོ ཏྭ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. དྷ་མྨོ སཱ་རི་ཡོ པ་རི་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི དྷ་མྨ་སཱ་རཱི. ཨ་ཐ ཝཱ དྷ་མྨེ་ཧི སཱ་རི་ཏ་ཝཱ་ཏི དྷ་མྨ་སཱ་རཱི, ཏེ་ཧི སཱ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
སུ་ནྡ་རི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. བ་ཧུ་དྷཱི་ཏ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༦. ས་མ་ནྟ་ཏོཏི ད་ཀྑི་ཎ་ཝཱ་མཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ས་མ་ནྟ་ཏོ. ཨཱུ་རུ་བ་དྡྷཱ་ས་ནནྟི ཨཱུ་རཱུ་ནཾ བ་ནྡྷ་ན་ཝ་སེ་ན ནི་ས་ཛྫ་ནཾ. དྭི་ནྣཾ ཨཱུ་རཱུ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་བ་ནྡྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏཱ་ཀཱ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ་ཏི བ་ནྡྷི་ཏྭཱ’’ཏི. ཧེ་ཊྛི་མ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་ནུ་ཛུ་ཀཾ ཋ་པ་ནཾ ནི་ས་ཛྫཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ བོ་དྷི་ཏ་ནྟི ‘‘ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ཡ-ས་དྡོ ཨུ་པ་རི་མ་ཀཱ་ཡ་ཝི་ས་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་རི་མཾ ས་རཱི་རཾ ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི. ཏཾ པ་ན ཨུ་ཛུ་ཀ་ཊྛ་པ་ནཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ པ་ཡོ་ཛ་ན་ཏོ ཙ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ར་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པ་རི་མུ་ཁནྟི ཨེ་ཏྠ པ་རི-ས་དྡོ ཨ་བྷི་ས་དྡེ་ན ས་མཱ་ན་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁ’’ནྟི, བ་ཧི་དྡྷཱ པུ་ཐུ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ནི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པུ་རེ་ཀྑ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་རི་གྒ་ཧ་ཊྛོ ‘‘པ་རི་ཎཱ་ཡི་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. མུ་ཁ་ནྟི ནི་ཡྻཱ་ན་ཊྛོ ‘‘སུ་ཉྙ་ཏ་ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ནི་གྒ་མ་ན་ཊྛོ ཧི ནི་ཡྻཱ་ན་ཊྛོ, ཏ་སྨཱ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ནི་ཡྻཱ་ནནྟི ས་བྦ་ཐཱ ག་ཧི་ཏ་ས་མྨོ་སཾ པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་ས་མྨོ་སཾ ས་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ར་མཾ ས་ཏི་ནེ་པ་ཀྐཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཚ་བྦ་ཎྞཱ…པེ… ནི་སཱི་དི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པ་སཱ་ད་ས་ཉྫཱ་ན་ན་ཏྠཾ. ཨ་ཊ་ཝི་མུ་ཁཱ ཙ་ར་མཱ་ནཱཏི གོ་ཙ་རཾ ག་ཎྷ་ནྟཱ.
ཨ་ཛྫ་ས་ཊྛིནྟི ཨ་ཛྫ ཚ་ནྣཾ པཱུ་ར་ཎཱི ས་ཊྛཱི དི་ཝ་ས་ཝུ་ཏྟི, ཨ་ཛྫ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཚ དི་ཝ་སེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་གེ ཙེ་ཏཾ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཛྫ ཚ་དི་ཝ་ས་མ་ཏྟ་ཀཱཏི ཨ་ཛྫ་ཏོ ཚ་ཊྛ་དི་ཝ་ས་མ་ཏྟ་ཀཱ. ལཱ་མ་ཀཱཏི ནི་ཧཱི་ནཱ ནི་པྥ་ལཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏི་ལ་ཁཱ་ཎུ་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨུ་སྶཱ་ཧེ་ནཱཏི ཨུ་དྡྷཾ ཨུ་དྡྷཾ པ་སཱ་རེ་ན ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ནེ་ན. ཏཾ པ་ན ནེ་སཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀ་ཎྞ་ན་ངྒུ་ཊྛཱ་དཱི་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
‘‘ཨུ་པྤཱ་ཊ་ཀ་པཱ་ཎ་ཀཱ’’ཏི ཏ་ཙཾ ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཁཱ་ད་ཀ་པཱ་ཎ་ཀཱ ཨཱུ་ཀཱ་མ་ངྒུ་ལཱ་ད་ཡོ.
ཀ་ལཱ༹་ར་པི་ངྒ་ལཱཏི ནི་ཀྑ་ནྟ་པི་ངྒ་ལ་ཀྑི་ཀཱ, ཀ་ལཱ༹་ར་པི་ངྒ་ལཱཏི ཝཱ ར་ཏྟ་ག་ཏྟཱ ཙ པི་ངྒ་ལ་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ ཙ. ཏི་ལ་ཀཱ་ཧ་ཏཱཏི ཨཱ་ཧ་ཏ་ཏི་ལ་ཀཱ, ཏི་ལ་པྤ་མཱ་ཎེ་ཧི བི་ནྡཱུ་ཧི ས་མ་ནྟ་ཏོ ས་ནྠ་ཏ་ས་རཱི་རཱ.
པ་ཊི་གཱ་ཐཱ་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་སཱིཏི པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་གུ་ཎ་ཀི་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟ་ཧི ཝ་ཌྜྷེ་སི. པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱཏི ཨི་ཎཱ་ཡི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ལི་བོ་དྷཾ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ.
ཡ་ཐཱ ཙ ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པུ་ན དི་ཝ་སེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏཾ ཏཾ ཀུ་ལ་གྷ་རཾ པེ་སེ་ཏྭཱཏི ཏཾ ཏཾ ཏ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ དྷཱི་ཏ་རཾ ཏ་སྶ ཏ་སྶཱ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ དེ་ནྟོ ཏཾ ཏཾ ཀུ་ལ་གྷ་རཾ པེ་སེ་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་དྷ་མྨེ ག་རུ་ཀ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
‘‘ན་ཊྛེ མ་ཏེ པ་བྦ་ཛི་ཏེ, ན་པུཾ་ས་ཀེ་པི བྷ་ཏྟ་རི;
ཨི་ཏྠི་ཡཱ པ་ཏི་སེ་ཊྛཱ་ཡ, ན ཨ་ཉྙོ པ་ཏི ཨི་ཙྪི་ཡོ’’ཏི. –
ཨ་ཡ་ཉྷི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་དྷ་མྨོ. ཨ་ཡྻི་ཀ་ཊྛཱ་ནེཏི མཱ་ཏཱ་མ་ཧི་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི ས་ཏྠུ ཙི་ཏྟཱ་རཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི.
བ་ཧུ་དྷཱི་ཏ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཋ་མ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.