༤. བ་ཀ་བྲ་ཧྨ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༥. ‘‘ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཱ དི་ཊྛི ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི. ས་ཧ ཀཱ་ཡེ་ནཱཏི ས་ཧ ཏེ་ན བྲ་ཧྨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན. བྲ་ཧྨ་ཊྛཱ་ནནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ བྲ་ཧྨ་ཝ་ཏྠུཾ. ཨ་ནི་ཙྩཾ ‘‘ནི་ཙྩ’’ནྟི ཝ་ད་ཏི ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་པ་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ཐི་རནྟི ད་ལ༹ྷཾ, ཝི་ནཱ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སཱ་ར་བྷཱུ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པྤཱ་ད་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་དཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ. ཀེ་ཝ་ལནྟི པ་རི་པུ་ཎྞཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཁ་ཎྜ’’ནྟི. ཀེ་ཝ་ལནྟི ཝཱ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨ་ས་མྨི་སྶཾ, ཝི་ར་ཧི་ཏ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨུ་པྤཱ་དཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨ་ཙ་ཝ་ན་དྷ་མྨཾ. ཀོ་ཙི ཛཱ་ཡ་ན་ཀོ…པེ… ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ན་ཀོ ཝཱ ན་ཏྠི ནི་ཙྩ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཋཱ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ཏ་ནྣི་ཝཱ་སཱི་ནཾ. ནི་ཙྩ་བྷཱ་ཝ་ཉྷི སོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏི་སྶོ ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མི་ཡོཏི དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མི་ཡོ. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མི་ཝི་སེ་སཱ ཧི ཨ་ས་ཉྙ་སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སཱ་རུ་པྤ་བྷ་ཝཱ. ནི་བྦཱ་ནནྟི ཝཱ ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠོ, ན པ་རི་ས་མཱ་པ་ན་ཏྠོ, ཏ་སྨཱ ‘‘ས་བྦ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨ་ས་ཉྙ…པེ… བྷ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཏཱིཏི ས་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ས་མཱ་ནཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ་ཝ ‘‘ན་ཏྠཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ཨེ་ཀེ ཨུ་ཏྟ་ར་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་སི་ནོ.
ཧེ་ཊྛཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཀོ་ཏི ཧེ་ཊྛཱ བྷཱུ་མཱི་སུ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཀོ. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་རི་ཏུཾ ‘‘ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཧེ་ཊྛུ་པ་པ་ཏྟི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཡ་ཐཱ་ཋི་ཏ་བྷཱུ་མི་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཛྷཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ, ན ཨུ་པ་རི་ཛྷཱ་ན་སྶ ཝི་ཡ པ་ཏྠ་ནཱ་མ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་ཋ་མ་ཀཱ་ལེཏི ཏ་སྨིཾ བྷ་ཝེ པ་ཋ་མ་ཀཱ་ལེ. ཨ་ཉྙཱ་སི ཨཱ་ས་ནྣ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨུ་བྷ་ཡནྟི ཏཾ ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་ཉྩེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟ་ཊྛཱ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཨུ་བྷ་ཡཾ. པ་མུ་སྶི་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ.
ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ག་ཏོཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ས་ཧ པ་ཝ་ཏྟོ. ས་ཧ་ཡོ་གེ ཧི ཨི་དཾ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ’’ཏི. ཨ་ཉྙཱ་ཎཱིཏི ཨ་ཝི་དྭཱ. པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ཝི་ར་ཧ་ཏོ ཨ་ནྡྷཱི་བྷཱུ་ཏོ, ཨ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ནྣོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ས་དྡོ ཧོ་ཏཱ་ཡཾ ‘‘ཝ་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི ཡ་ཏྲ་ས་དྡ་པ་ཡོ་གེ་ན, ཨ་ཏྠོ པ་ན ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀཱ་ལི་ཀོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘བྷ་ཎ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཏྲཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
མ་གྒ་ཙོ་རོཏི མ་གྒ་པ་རི་བུ་ནྡྷ་ཀ་ཙོ་རོ. ས་ནྟ་ཛྫི་ཡ་མཱ་ནོཏི ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ག་ཏོ ཝ་ཏ, བྷོ, བ་ཀོ བྲ་ཧྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ནྟ་ཛྫི་ཡ་མཱ་ནོ. ས་ཏིཾ ལ་བྷི་ཏྭཱཏི ཏེ་ནེ་ཝ ས་ནྟ་ཛྫ་ནེ་ན ཡོ་ནི་སོ ཨུ་མྨུ་ཛྫི་ཏྭཱ པུ་རི་མ་ཛཱ་ཏི་ཝི་ས་ཡཾ ས་ཏིཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ. ནི་པྤཱི་ལི༹་ཏུ་ཀཱ་མོཏི གྷཾ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མོ དོ་སཾ ད་སྶེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ‘‘ཨི་དཾ པ་སྶ ཡཱ་ཝ་ཉྩ ཏེ ཨ་པ་ར་དྡྷ’’ནྟི. པུ་ཉྙ་ཀ་མྨཱཏི པུ་ཉྙ་ཀཱ་རི་ནོ. ཝེ་དེ་ཧི ཉཱ་ཎེ་ཧི ག་ཏ་ཏྟཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨ་ནྟི་མཱ བྲ་ཧྨུ་པ་པ་ཏྟཱིཏི ས་བྦ་པ་ཙྪི་མཱ བྲ་ཧྨ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི. ཨ་སྨཱ་བྷི་ཛ་པྤ་ནྟཱིཏི ཨ་སྨེ ཨ་བྷི་ཛ་པྤ་ནྟི. ཨཱ་ཡུ་ཝ་ཎྞཱ་དི་ཝ་སེ་ན བྲཱུ་ཧི་ཏ་གུ་ཎ་ཏྟཱ བྲ་ཧྨཱ. ཨ་ཉྙེ་ཧི མ་ཧ་ནྟཱ བྲ་ཧྨཱ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ. ཨ་བྷི་བྷཱུཏི ཏཾ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ཛེ་ཊྛ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ. ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏོཏི ཨ་ཉྙེ་ཧི ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ. ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠཱུཏི ཨེ་ཀཾ་ས་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ད་སོ, ས་བྦཾ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱིཏི ས་བྦ་ཛ་ནཾ ཝ་སེ ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཨི་སྶ་རོཏི ལོ་ཀེ ཨི་སྶ་རོ. ཀ་ཏྟཱ ནི་མྨཱ་ཏཱཏི ལོ་ཀ་སྶ ཀ་ཏྟཱ ནི་མྨཱ་ཏཱ. སེ་ཊྛོ ས་ཛི་ཏཱཏི ཨ་ཡཾ ལོ་ཀ་སྶ ཨུ་ཏྟ་མོ སཾ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏཱ ཙ. ཝ་སཱི པི་ཏཱ བྷཱུ་ཏ་བྷ་བྱཱ་ནནྟི ཨཱ་ཙི་ཎྞ་ཝ་སི་ཏྟཱ ཝ་སཱི, ཨ་ཡཾ པི་ཏཱ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནཾ བྷ་བྱཱ་ནཾ ས་མྦྷ་ཝེ་སཱི་ན་ནྟི པ་ཏྠེ་ནྟི ཝི་ཀ་ཏྠེ་ནྟི པི་ཧེ་ནྟི མཱ་ནེ་ནྟི.
ཨེ་ཏནྟི ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨི་དཾ ནི་ཙྩཾ ཨི་དཾ དྷུ་ཝཾ ཨི་དཾ ས་སྶ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་པྤཾ པ་རི་ཏྟ་ཀ་ནྟི ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏི. ཏཾ པ་ན ‘‘ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀོ་ས་ལ་ཀེ ཏི་ལ་ཝཱ་ཧེ ཝ་སྶ་ས་ཏེ ཝ་སྶ་ས་ཏེ ཨེ་ཀེ་ཀ་ཏི་ལུ་དྡྷཱ་རེ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནེ ཏི་ལཱ་ནི པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ན ཏྭེ་ཝ ཨ་བྦུ་དེ ཨཱ་ཡཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ ཨ་བྦུ་དོ, ཏཾ་ཝ་སེ་ན ཝཱི་ས་ཏི་གུ་ཎཾ ནི་ར་བྦུ་དོ, ཏེ་སཾ ནི་ར་བྦུ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ནི་ར་བྦུ་ད་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ན པ་དུ་མེ ཨཱ་ཡུ་ནོ ཝ་སྶ་ག་ཎ་ནཱ ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ སཾ་ཡུ་ཏྟེ པ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི. ཨ་ན་ནྟ་ད་སྶཱིཏི ཨ་ན་ནྟ་སྶ ཉེ་ཡྻ་སྶ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ད་སྶཱི. ཝ་ཏ་སཱི་ལ་ཝ་ཏྟནྟི ས་མཱ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏ་བྷཱུ་ཏཾ ཙཱ་རི་ཏྟ་སཱི་ལ་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་ཙི་ཎྞ་ཏྟཱ སཱི་ལ་ཝ་ཏྟཾ. ཏཾ པ་ན ཨེ་ཀ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱི་ལ་མེ་ཝཱ’’ཏི.
ཨ་པཱ་ཡེ་སཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་དཱ སོ པི་པཱ་སི་ཏེ མ་ནུ་སྶེ པཱ་ནཱི་ཡཾ པཱ་ཡེ་སི, ཏཾ ས་མུ་དཱ་ག་མ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྲཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. པུ་བྦེཏི པུ་རི་མ་ཛཱ་ཏི་ཡཾ. ཨེ་ས བྲ་ཧྨཱ ‘‘ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ནྟཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟི, སོ ཏ་ཏྠ ནི་བྦཱ་ན་ས་ཉྙཱི ཨ་ཧོ་སི. ཛྷཱ་ན་ར་ཏི་ཡཱ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏཱིཏི ཏ་དཱ ཏ་སྶཱ ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཙྪེ་ད་ཏོ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་པ་ཡོ་གོ. ར་ཏྟ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ པུ་ར་ཏོ པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ས་ཀ་ཊ་སྶ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ ས་ཀ་ཊཱ་ནཾ ནི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ས་བྦ་ས་ཀ་ཊཱ་ནི ཏ་ཐེ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཀ་མྨ་ས་ཛྫཱཏི ཡུ་དྡྷ་ས་ཛྫཱ. ཝི་ལོ་པནྟི ཝི་ལུ་ཏྟ་བྷ་ཎྜཾ. ཨེ་ཎི་ཀཱུ་ལ་སྨིནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘པ་ནི་ཧ་ཏཱ་ཡ ནི་ཙྩ་ག་ངྒཱ་ཡ ནཱ་མ’’ནྟི ཀེ་ཙི. ‘‘ཨེ་ཎི་མི་ག་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ སོ ག་ངྒཱ་ཡ ཏཱི་ར་པྤ་དེ་སོ ཨེ་ཎི་ཀཱུ་ལ་ནྟི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཨ་པ་རེ. ག་ངྒེ་ཡྻ་ཀོཏི ག་ངྒཱ་ས་ནྣི་ཝཱ་སཱི.
བ་དྡྷ་ཙ་རོཏི པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙ་རི་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ’’ཏི. ཡ་སྨཱ བུ་དྡྷོ ས་བྦ་ཉྙཱུ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཉྙཱ་སི, ཨི་དྷ མ་ཡ྄ཧཾ པ་མུ་ཊྛ་ཉྩ ས་བྦཾ ཛཱ་ནཱ་སཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་བྦཾ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ཨོ་བྷཱ་ས་ཡ་ནྟོ ས་བྦ་མྤི་མཾ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨོ་བྷཱ་སཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨོ་བྷཱ་སཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ནྟོ ཏི་ཊྛ་ཏི.
བ་ཀ་བྲ་ཧྨ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.