༢. དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒོ

༡. པཱ་སཱ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༤༧. པ་ཝི་ཛ྄ཛྷཱིཏི པ་བྦ་ཏཾ ས་བྦ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ནི་སྶ་ཛྫི. ས་ཀ་ལནྟི ས་བྦ་བྷཱ་ག་ཝ་ནྟཾ, ནི་སྶེ་ས་ནྟི ཨ་ཏྠོ.

པཱ་སཱ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༢. ཀིཾ་ནུ་སཱི་ཧ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༤༨. ཝི་ཙ་ཀྑུ་ཀ་མྨཱ་ཡཱཏི ཝི་ཙ་ཀྑུ་བྷཱ་ཝ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ. ཡ་ཐཱ སཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དེ་སི་ཡ་མཱ་ནཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ན པ་སྶི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཏུཾ ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་རི་སཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝི་ནཱ་སེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི བྷེ་ར་ཝཱ་ར་མྨ་ཎེ བྷཱ་ཡ་ན་སྶེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ད་ས་བ་ལ་པྤ་ཏྟཱཏི ད་ས་ཧི བ་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ.

ཀིཾ་ནུ་སཱི་ཧ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༣. ས་ཀ་ལི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༤༩. མ་ནྡ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཛ་ལ༹་བྷཱ་ཝེ་ན མོ་མཱུ་ཧ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི མ་ཧཱ་མཱུ་ལ༹ྷ་ཏཱ་ཡ. ཀ་བྦ་ཀ་ར་ཎེ་ན མ་ཏྟོཏི ཀ་བྦ་ཀི་རི་ཡཱ་པ་སུ་ཏ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན མ་ཏྟོ ཀ་བྦཾ ཀ་ཏྭཱ. ཀི་མི་དཾ སོ་པྤ་སེ་ཝཱཏི ཨི་དཾ ཏ་ཝ སོ་པྤཾ ཀི་མ་ཏྠཾ, པུ་རི་སེ་ན ནཱ་མ པུ་རི་ས་ཏྟ་ཀ་རེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ན སོ་པྤ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨ་ཏྠཾ ས་མཱ་ག་ནྟྭཱཏི པ་ར་མ་ཏྠཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ས་མྨཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་དྷི་ག་ནྟྭཱ. ཨ་ས་ངྒ…པེ… ན་ཏྠི ས་བྦ་སོ སི་དྡྷ་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཛ་གྒ་ནྟོཏི ཛཱ་ག་ར་ནྟོ པུ་རི་སོ ཝི་ཡ, ན བྷཱ་ཡཱ་མི བྷ་ཡ་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཱ. ནཱ་ནུ་ཏ་པ་ནྟི ས་བྦ་ཏྠ ས་བྦ་དཱ་པི ཝི་སྶ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, མཱ་མནྟི མ་མཾ. གཱ་ཐཱ་སུ་ཁ་ཏྠ་ཉྷི དཱི་གྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཋི་ཏ་ཏྟཱཏི ཨུ་དྡེ་ས་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ཡ པ་རི་ཙྪི་ཛྫ་ཏྟཱ. ཧཱ་ནིནྟི ཀ་སྶ་ཙི ཛཱ་ནིཾ.

ས་ཀ་ལི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༤. པ་ཏི་རཱུ་པ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༥༠. ཨ་ནུ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་ནུ་རོ་དྷོ, རཱ་གོ. ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝི་རོ་དྷོ, པ་ཊི་གྷོ. ཏེ་སུ ཨ་ནུ་རོ་དྷ་ཝི་རོ་དྷེ་སུ ཏ་ནྣི་མི་ཏྟཾ ས་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ ས་ངྒཾ ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མ, ཨ་ནུ་རོ་དྷ་ཝི་རོ་དྷུ་པྤཱ་ད་ན་མེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ས་ཛྫ་ནཾ. ཡ་ད་ཉྙ་མ་ནུ་སཱ་ས་ཏཱིཏི ཡཾ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནཾ, ཏཾ ཏེ་སཾ ཧི་ཏེ་ས་ནཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀེ ཧི་ཏེ་ས་ཀེ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ ཨ་ནུ་རོ་དྷ་ཝི་རོ་དྷེ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ཀ་མྤ་ན་ཏྠཾ མི་ཙྪཱ ཝ་ད་སཱི་ཏི.

པ་ཏི་རཱུ་པ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༥. མཱ་ན་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༥༡. ཨཱ་ཀཱ་སེ ཙ་ར་ནྟེཏི པ་ཉྩཱ་བྷི་ཉྙེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑེ ཙ་ར་ནྟེ་པི ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ན་ཏོ ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑ་ཙ་རོ. མ་ན་སི ཛཱ་ཏོ་ཏི མཱ་ན་སོ. ཏཾ པ་ན མ་ན་ས་ནྟཱ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ’’ཏི.

མཱ་ན་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༦. པ་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༥༢. པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་ནི ཙེ་ཝ ས་མུ་ད་ཡ་ཉྩ ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་ན་ཝ་ནི་སྶ་ར་ཎཱ་ནི ཙ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་མྨཱ ཏེ་སཾ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྩ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ ཨཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ’’ཏི. རུ་པྤ་ན་ཝེ་དི་ཡ་ན་ས་ཉྫཱ་ན་ན་ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎ་ཝི་ཛཱ་ན་ནཱ་ནི ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ར་ས་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཙེ་ཝ ས་མུ་ད་ཡཱ་དཱི་ནི ཙ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ད་སྶེ་ཏཱིཏི པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ད་སྶེ་ཏི, ཧ་ཏྠཱ་མ་ལ་ཀཾ ཝི་ཡ པཱ་ཀ་ཊེ ཝི་བྷཱུ་ཏེ ཀ་ཏྭཱ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ག་ཎྷཱ་པེ་ཏཱིཏི ཏེ དྷ་མྨེ མ་ན་སཱ ཨ་ནུ་པེ་ཀྑི་ཏེ དི་ཊྛི་ཡཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷེ ཀ་རོ་ནྟོ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་ཏི. ས་མཱ་དཱ་ན་མྷཱིཏི ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་སྶ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨཱ་དི་ཡ་ནེ ཁ་ནྡྷཱ་ན་ཉྩ ས་མྨ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཉྙ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་དི་ཡ་ནེ. པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་གུ་ཎེ་ནཱཏི ཏཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ, ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཏྟ་པུ་རི་ས་ཀཱ་རེ་ན ཙ ཏེ་སཾ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་གུ་ཎེ་ན. ཛོ་ཏཱ་པེ་ཏཱིཏི ཏེ་སཾ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནཾ ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་མ་ལ་ཝི་དྷ་མ་ནེ་ན པ་བྷ་སྶ་རཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཊྛིཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཏཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ པཱ་པེ་ཏ་བྦཾ ཨ་ཏྠཾ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ད་ལ༹ྷཾ ཀ་ཏྭཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡཾ ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཀ་ཙི་ཏྟཾ ནཱ་མ ཨོ་ཏ་ར་ཎ་ཙི་ཏྟཾ. ‘‘ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་པུ་བྦ་ཀཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟ’’ནྟི ཀེ་ཙི. ཨོ་ཧི་ཏ་སོ་ཏཱཏི ཨ་ན་ཉྙ་ཝི་ཧི་ཏ་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་པྤི་ཏ་སོ་ཏཱ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཏ་ད་ཏྠཾ ཋ་པི་ཏ་སོ་ཏཱ.

ཨེ་ཏེ རཱུ་པཱ་ད་ཡོ ཁ་ནྡྷེ ཡ་ཉྩ ས་ངྑ་ཏཾ ས་མི་དྡྷ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཀ་ཏཾ, ཏ་ཉྩ ‘‘ཨེ་སོ ཨ་ཧཾ ན ཧོ་མི, ཨེ་ཏཾ མ་ཡ྄ཧཾ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི པ་སྶ་ནྟོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཁེ་མོ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ཁེ་མ་ཏྟཱ, ཏཾ ཁེ་མ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཁེ་མི་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ’’ནྟི. པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནཱ མཱ་ར་སེ་ནཱ.

པ་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༧. ཚ་ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༥༣. ས་ཉྫཱ་ཡ་ཏི ཨེ་ཏ་སྨཱ་ཏི ས་ཉྫཱ་ཏི, སོ ཨེ་ཝ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨོ ས་མོ་ས་ར་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ས་མོ་ས་ར་ཎཾ, སོ ཨེ་ཝ ཨ་ཏྠོ, ཏེ་ན ས་ཉྫཱ་ཏི་ས་མོ་ས་ར་ཎ་ཊྛེ་ན. བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝཾ ས་དྡནྟི བྷཱ་ཡ་ཏི ཨེ་ཏ་སྨཱ་ཏི བྷ་ཡཾ, ཏ་དེ་ཝ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི བྷེ་ར་ཝཱ་ཝ་ཧ་ཏྟཱ བྷེ་ར་ཝཾ, དེ་ཝཱ་དི་ས་དྡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ག་ཏ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀེ དེ་ཝེ ཨུ་པྤཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ས་དྡོ དེ་ཝ་དུ་ནྡུ་བྷི. ཨ་ས་ནི་པཱ་ཏཱ་དི་ས་དྡོ ཨ་ས་ནི་པཱ་ཏ་ས་དྡོ. ཨུ་ནྡྲཱི་ཡ་ཏཱིཏི ཝི་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏི. ལོ་ཀོ ཨ་དྷི་མུ་ཙྪི་ཏོཏི ཨ་ཏི་ཐ་དྡྷ་ཀཱ་ཡོ ཝི་ཡ མུ་ཙྪཾ ཨཱ་པ་ནྣོ. མཱ་ར་སྶཱཏི ཀི་ལེ་ས་མཱ་ར་སྶ. ཋཱ་ན་བྷཱུ་ཏནྟི པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ.

ཚ་ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༨. པི་ཎྜ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༥༤. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཉཱ་ཏི་མི་ཏྟ་ཀུ་ལེ. པཱ་ཧུ་ན་ཀཱ་ནཱིཏི པ་ཧི་ཏ་བྦ་པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཱ་ནི. ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཱ་ནཱིཏི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པ་ག་ཏཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦ་པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཱ་ནི. ས་ཡཾ་ཙ་ར་དི་ཝ་སེཏི ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ་ན་ཉྩ ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ་ན་ཉྩ ས་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ་རི་ཏ་བྦ་ཚ་ཎ་དི་ཝ་སེ. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་མ་ཝ་ཡ་ཛཱ་ཏི་གོ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ས་མ་ཝ་ཡ་ས་མ་ཛཱ་ཏི་ཀ་ས་མ་གོ་ཏྟཱ་ཏི པ་ཙྩེ་ཀཾ ས་མ-ས་དྡོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. གོ་ཏྟ་ས་མ་ཏཱ ཙ ཨཱ་ཝཱ་ཧ་ཝི་ཝཱ་ཧ་ཡོ་གྱ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ད་ཊྛ་བྦཱ, ན ཨེ་ཀ་གོ་ཏྟ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན. ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ གཱ་མ་ཏོ. ཨ་ཉྙ་སྨིཾ དཱ་ཏ་བྦེ ཨ་ས་ཏི. ཚ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཧི་ཎི་ཏུཾ ས་མྤཱ་དི་ཏཾ པཱུ་ཝཾ ཚ་ཎ་པཱུ་ཝཾ. ཏཱ་སཾ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱཏི ཏཱ་སཾ དཱ་ནཾ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཏ་སྶཱ དུ་ཝི་དྷཱ་ཡ་པི ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ.

ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་པུ་བྦ་ཀཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཛཱ་ན་ན་སྶ ‘‘ཨ་ནཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ཏྭཱ སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ད་ནྟོ ‘‘བུ་དྡྷཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨུ་པ་ཙཱ་ར་བྷེ་དནྟི བུ་དྡྷཾ དི་སྭཱ མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཀཱ་ཏ་བྦ་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སྶ བྷི་ནྡ་ནཾ. བྷི་ནྡི་ཏུནྟི ཝི་དྷ་མི་ཏུཾ.

བྷ་ག་ཝཱ པ་ནཱཏི པ་ནས་དྡོ ཝི་སེ་ས་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ཀོ. ཏེ་ན ན ཀེ་ཝ་ལཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་པྤ་ཎྜ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ནྟོ ཏཾ གཱ་མཾ ན པུ་ན པཱ་ཝི་སི, ཨ་ཐ ཁོ མཱ་རཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ནྟོ་ཏི ཨི་དཾ ཝི་སེ་སཾ ཛོ་ཏེ་ཏི.

ཛ་ནེ་སཱིཏི ཨ་པུ་ཉྙཾ ཛ་ནེ་སི, ཛ་ནེ་ནྟོ ཙ ཡ་ཐཱ ཏ་ཏོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཐི་ར་ཏ་རཾ མ་ཧ་ནྟཾ དུ་ཀྑཾ ནི་པྥ་ཛྫི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ནི་པྥཱ་དེ་སི. ཨཱ་ས་ཛྫ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ནནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩ་ཏི མ་དྡ་ཏི ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཀི་ཉྩ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་དྡི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ’’ནྟི.

པི་ཎྜ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༩. ཀ་སྶ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༥༥. ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་པ་དི་སི་ཏྭཱཏི ནི་བྦཱ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་གུ་ཎེ ཨཱ་ར་བྦྷཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཧ་ཊ་ཧ་ཊ་ཀེ་སོཏི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཝི་ཀི་ཎྞ་ཏྟཱ ཨཱ་ཀུ་ལཱ་ཀུ་ལ་ཀེ་སོ. ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ཡ་ཏ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཙ་ཀྑུ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཕ་སྶོ ཝི་སེ་སི་ཏོ, ཏེ་ན ཨེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ཏ་ཐཱ ས་ཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཙ ག་ཧ་ཎཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི. ན་ནུ ཙེ་ཏྠ ཙ་ཀྑུ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཝི་སེ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རི་ཀཱ་ནཾ ས་བྦེ་སཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎ་ནྟི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཏ་ཉྩ ཁོ པ་ཋ་མེ་ན ཙ་ཀྑུ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནཱ་ཏི ནཱ་ཡཾ དོ་སོ. བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟནྟི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤཱིཏི ཛ་ཝ་ན་ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཧ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཙི་ཏྟ་མྤི. ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ཡ་ཏ་ན’’ནྟི ཙ ཝུ་ཏྟེ ནི་མྨ་ལ་མེ་ཝ.

‘‘ཙ་ཀྑཱུ’’ཏི ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ན མཱ་ར་སྶ ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ཨཱ་པ་ནྣོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡཾ ལོ་ཀེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པ་ཀྐ་ཝི་པ་ཀྐནྟི ཙ་ཀྑུ་པཱ་ཀ་རོ་གེ་ན ཨུ་པ་རི ཧེ་ཊྛཱ ཙ ས་བྦ་སོ པ་ཀྐཾ ཀུ་ཐི་ཏཾ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོཏི ཨི་མི་ནཱ ཡཾ ལོ་ཀེ ཀུ་ཊྛ་ཀི་ལཱ་ས་ག་ཎྜ་ཀ་ཙྪུ་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་དྡུ་ཏཾ ཝ་ཎ་པཱི་ལ༹་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་གྒྷ་ར་ནྟཾ ཨ་སུ་ཙིཾ ཨ་ནྟ་མ་སོ པ་ར་མ་ཛེ་གུ་ཙྪ་རཱུ་པ་མྤི, ས་བྦཾ ཏཾ ཏ་ཝེ་ཝ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དིཾ ཨ་པ་དི་ས་ཏི.

ཡཾ བྷ་ཎྜ་ཀནྟི ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཱ་དི་ཁེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠཱ་དི་ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ ག་ཧ་ཊྛཱ, པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཙ ཡཾ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་དིཾ ‘‘མ་མ ཨི་ད’’ནྟི ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ནྟཱ་ཝ ཝ་ད་ནྟི, ཨེ་ཏེ་སུ པ་རི་གྒ་ཧ་ཏྠེ་སུ ཙ ཏེ་སཾ པ་རི་གྒཱ་ཧ་ཀ་པུ་གྒ་ལེ་སུ ཙ ཏེ ཙི་ཏྟཾ ཡ་དི ཨ་ཏྠི, ཏཱ་ནི ཨཱ་ར་བྦྷ ཏ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ཡ་དི བྷ་ཝ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏྭཾ ཏ་ཏྠ བ་དྡྷོ ཨེ་ཝ ཧོ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན མེ ས་མ་ཎ མོ་ཀྑ་སཱི’’ཏི.

ཡཾ བྷ་ཎྜ་ཀཾ ཝ་ད་ནྟཱིཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ ལོ་ཀེ བ་ཧུ་ཛ་ནཱ ‘‘མ་མ ཨི་ད’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ན ཏཾ མ་ཡ྄ཧནྟི ཏཾ མ་ཡ྄ཧཾ ན ཧོ་ཏི, ན ཏ་ཏྠ མ་མ ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སེ་ན མ་མ་ནྟི ན་ཏྠི. ན ཏེ ཨ་ཧནྟི ཡེ པུ་གྒ་ལཱ ཨེ་ཏྠ བ་དྡྷཱ, ཏེ་པི ཨ་ཧཾ ན ཧོ་མི, ཏ་ཏྠ མེ དི་ཊྛི་བ་དྡྷོ ན་ཏྠི. ན མེ མ་གྒ་མྤི ད་ཀྑ་སཱིཏི ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་སོ བ་དྡྷཱ་བྷཱ་ཝེ་ན མུ་ཏྟ་སྶ མེ ག་ཏ་མ་གྒ་མྤི མཱ་ར ཏྭཾ ན ད་ཀྑ་སི ན པ་སྶི་སྶ་སི, ཡེ བྷ་ཝཱ་ད་ཡོ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཝི་ས་ཡཱ, ཏེ་སུ བྷ་ཝ་ཡོ་ནི་ག་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ མ་ཡ྄ཧཾ ག་ཏ་མ་གྒཾ ན པ་སྶི་སྶ་སི བྷ་ཝ་ནི་སྶ་ཊྛ་ཏྟཱ་ཏི.

ཀ་སྶ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༡༠. ར་ཛྫ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༥༦. ཨ་ཧ་ནནྟི ཀ་ར་ཎེ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཧ་ན་ནྟེ་ནཱ’’ཏི, པ་ཙྩ་ཏྟེ ཨེ་ཝ ཝཱ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ, ‘‘ཨ་ཧ་ན་ནྟོ ཧུ་ཏྭཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་སེ་སེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཛི་ནནྟི ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ར་སྶ དྷ་ན་ཛཱ་ནིཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟེ་ནཱ’’ཏི. ཨ་ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟེ་ནཱཏི པ་ར་སྶ དྷ་ན་ཛཱ་ནིཾ ཨ་ཀཱ་རེ་ནྟེ་ན. ཨ་སོ་ཙ་ནྟེ་ནཱཏི བྷོ་ག་བྱ་ས་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་རཾ ཨ་སོ་ཙ་ནྟེ་ན. ཀ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་སཱི་ཏི ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ར་ཛྫེ ཝི་ཛི་ཏེ ད་ཎྜ་ཀ་ར་པཱི་ལི༹་ཏེཏི དྷ་ན་ད་ཎྜཱ་དི་ད་ཎྜེ་ན ཙེ་ཝ བ་ལི་ནཱ ཙ བཱ་དྷི་ཏེ.

ཨི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱཏི ཙེ་ཏོ་ཝ་སི་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཀ་སྶ སཱ་དྷ་ན་ཀ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ. ཝ་ཌྜྷི་ཏཱཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་བྲཱུ་ཧི་ཏཱ. པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ཏཱཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ. ཡུ་ཏྟ་ཡཱ་ནནྟི ཡ་ཐཱ ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཛ་ཉྙ་ར་ཐཱ་ནཾ སཱ་ར་ཐི་ནཱ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ག་མི་ཏཱ. པ་ཏི་ཊྛ་ཊྛེ་ནཱཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན. ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱཏི ས་བྦ་སོ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་སོ་དྷ་ནེ་ན ཨི་དྡྷི་ཝི་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ སུ་ཝི་སོ་དྷི་ཏ་པ་རི་སྶ་ཡ་ཝ་ཏྠུ ཝི་ཡ ཀ་ཏཱ. ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏཱཏི པ་ཊི་པ་ཀྑ་དཱུ་རཱི་བྷཱ་ཝ་ཏོ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏཾ་ཏཾ་ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཡོ་གྱ་ཏཱ་ཡ ན ཛ་ཧཱ་པི་ཏཱ. ནི་ཙྩཱ་ནུ་བ་དྡྷཱཏི ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ནི་ཙྩཾ ཨ་ནུ་བ་དྡྷཱ ཝི་ཡ ཀ་ཏཱ. སུ་པ་རི་ཙི་ཏཱཏི སུ་ཊྛུ ས་བྦ་བྷཱ་གེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་པ་ཙ་ཡཾ ག་མི་ཏཱ. ཨ་ཝི་རཱ་དྷི་ཏ་ཝེ་དྷི་ཧ་ཏྠོ ཝི་ཡཱཏི ཨ་ཝི་ར་ཛ྄ཛྷ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ར་ཛ྄ཛྷ་ན་ཧ་ཏྠོ ཝི་ཡ. སུ་ཊྛུ ས་མཱ་ར་དྡྷཱཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་མྨ་དེ་ཝ ས་མྤཱ་དི་ཏཱ. ཙི་ནྟེ་ཡྻཱཏི ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཙི་ནྟེ་ཡྻ.

པ་བྦ་ཏ་སྶཱཏི པ་བྦ་ཏོ ཨ་སྶ. པ་བྦ་ཏོ ཨ་སྶཱ་ཏི པ་བྦ་ཏོ བྷ་ཝེ་ཡྻ ཀཱི་དི་ས་སྶཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་སྶཱཏི ཨཱ་ཏ་པ་རཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ. དྭི་ཀྑ་ཏྟུ་མྤི ཏཱ་ཝ མ་ཧ་ནྟོཏི ཡ་ཏྟ་ཀོ སོ པ་བྦ་ཏོ ཧོ་ཏི, དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཏ་ཏྟ་ཀོ. ཨེ་ཀ་སྶཱཏི ཨེ་ཀ་སྶ་པི པུ་གྒ་ལ་སྶ ནཱ་ལཾ ན པ་རི་ཡ་ཏྟོ ཏ་ཎྷཱ་ཡ དུ་པྤཱུ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཱ. ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟོཏི ཨེ་ཝཾ ཏ་ཎྷཱ་ཡ དུ་པྤཱུ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏཾ ཛཱ་ན་ནྟོ. ས་མཾ ཙ་རེ་ཡྻཱཏི པ་ར་ཝ་ཏྠུ་པ་རཱ་མཱ་སཱ་དིཾ ཝི་ཧཱ་ཡ ཀཱ་ཡཱ་དཱི་ཧི ས་མ་མེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཛྫེ་ཡྻ.

དུ་ཀྑཾ ཏ་ཎྷཱ་ནི་དཱ་ནཾ, ཏ་ཎྷཱ ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ནི་དཱ་ནཱ, ཏ་སྨཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཏ་ཎྷཱ་པ་ཙྩ་ཡ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ནི་དཱ་ན་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏནྟི དུ་ཀྑཾ. ཡ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཡཾ་ནི་དཱ་ནཾ ཡཾ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཡོ ཨ་ད་ཀྑཱིཏི ཡོ པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀོ ཨེ་ཝཾ དུ་ཀྑཾ ཏ་སྶ ནི་དཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ ཙ ཏ་ཐ་ཏོ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ པ་སྶི. ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ན་མེ་ཡྻ? ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ཨུ་པ་དྷིནྟི ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨུ་པ་དྷིཾ. ས་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ས་ངྒོ ཨེ་སོ, ལ་གྒ་ན་མེ་ཏ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝི་དི་ཏྭཱ. ཏ་མེ་ཝ ཀཱ་མཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ན་པྤ་ཊི་སེ་ཝེ་ཡྻ ན ལ་གྒེ་ཡྻཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་ན་ཡཱ་ཡ ཝཱུ་པ་ས་མཱ་ཡ སི་ཀྑེ་ཡྻཱ་ཏི.

ར་ཛྫ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.