༢. དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ
༡. པ་ཋ་མ་ཝ་གྒོ
༡. པ་ཋ་མ་ཀ་སྶ་པ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༢. དེ་ཝ་སྶ པུ་ཏྟོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ. དེ་ཝཱ་ནཾ ཛ་ན་ཀ་ཛ་ནེ་ཏ་བྦ་ས་མྦ་ནྡྷཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀ་ཐ་མ་ཡཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དེ་ཝཱ་ནཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ཨ་པཱ་ཀ་ཊོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. པཱ་ཀ་ཊོ་པི ཧི ཀ་ཏྠ་ཙི ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཧེ་ཊྛཱ དེ་ཝ་ཏཱ་སཾ་ཡུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་པཱ་ཀ་ཊཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ དེ་ཝ་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་དྷ ‘‘པཱ་ཀ་ཊོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི་སྶ ཀ་སྶ་པོཏི གོ་ཏྟ་ནཱ་མཾ ག་ཧི་ཏཾ, ཏ་ཉྩ ཁོ པུ་རི་མ་ཛཱ་ཏི་སི་དྡྷ་ས་མ་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན. ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནཾ ཨ་ནུ་སཱ་སོ, ཏཾ ཨ་ནུ་སཱ་སཾ. བྷི་ཀྑུ་ནི་དྡེ་སནྟི བྷི་ཀྑུ་ས་དྡ་སྶ ནི་དྡེ་སཾ. བྷི་ཀྑུ་ཨོ་ཝཱ་དནྟི བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ. ཡ་དི པ་ན ན ཨ་སྶོ་སི, ཀ་ཐ་མ་ཡཾ པ་ཉྷཾ ཀ་ཐེ་སཱི་ཏི? ཨ་ཉྙ་ཏོ སུ་ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཉྷཾ ཀ་ཐེ་སི, ན པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྨུ་ཁཱ སུ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན.
ཏེ་སནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ. ‘‘ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཙེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཧི ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨི་དྷ ཨུ་དྡྷ་ཊཾ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་དི་ཏོ ཏི་ཎྞཾ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཉྷཾ བྷཱ་རཾ ན ཀ་རོ་ཏི ཨེ་ཀེ་ཀ་ངྒ་ཝེ་ཀ་ལླ་ཏོ ཙེ་ཝ ཨ་ངྒ་དྭ་ཡ་ཝེ་ཀ་ལླ་ཏོ ཙ, ཙ་ཏུ་ཏྠ་སྶ པ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་ངྒ་པཱ་རི་པཱུ་ར་ཏྟཱ བྷཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
གཱ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘སུ་བྷཱ་སི་ཏ་སྶཱ’’ཏི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ སི་ཀྑེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ས་ཙྩཱ་དི་ནི་སྶི་ཏཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ སི་ཀྑ་ནྟོ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ སི་ཀྑ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ནི་སྶི་ཏཾ…པེ… སི་ཀྑེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑཾ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཨུ་པཱ་སི་ཏ་བྦནྟི ཨཱ་སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཊྛ་ཏིཾ་ས་བྷེ་དཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནནྟི ཨི་དཾ ཏ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཏཾ ཧ་ད་ཡེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་ན ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་སི་ཀྑཱ ཀ་ཐི་ཏཱ’’ཏི. ཡེ པ་ན ‘‘དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་ན ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་སི་ཀྑཱ ཙི་ཏྟ་ཝཱུ་པ་ས་མེ་ན ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་སི་ཀྑཱ’’ཏི པ་ཋ་ནྟི, ཏེ་སཾ པ་དེ་ན ཨ་ཊྛ་ཏིཾ་ས་པྤ་བྷེ་ད་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ སུ་དྡྷ་ས་མ་ཐ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶེ་ཝ ག་ཧ་ཎཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཀ་ཐ་ནྟི? ‘‘ཏཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཀ་ཐི་ཏ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ‘‘དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་ན ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་སི་ཀྑཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མ་ཏྠི་ཏཾ ཧོ་ཏི. སི་ཀྑ་ནཾ ནཱ་མ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷཱ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ཨུ་པཱ་ས་ནནྟི པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནཾ. ཏ་ཉྩ ཁོ ཨ་སྶུ་ཏ་པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ན་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནུ་གྒ་ཧཱ་དི་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏ་མྤཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ ཀ་ཐི་ཏཱ ལ་ཀྑ་ཎ་ཧཱ་ར་ན་ཡེ་ན. ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏ་སྶ ཧི སཱི་ལ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཏ་དེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏ་མྤི ཨི་ཏ་ར་མྤི ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ་ཡ ཙི་ཏྟ་ཝི་ཝེ་ཀོ, ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་སི་ཀྑཱ་ཡ ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀོ, ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀོ ཀ་ཐི་ཏོ, ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀོ པ་ན ས་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཾ ག་ཧི་ཏོ་ཏི ཏི་ཝི་དྷ་སྶ་པི ཝི་ཝེ་ཀ་སྶ པ་ཀཱ་སི་ཏ་ཏྟཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
པ་ཋ་མ་ཀ་སྶ་པ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་ཀ་སྶ་པ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༣. དྭཱི་ཧི ཛྷཱ་ནེ་ཧཱིཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧི དྭཱི་ཧི ཛྷཱ་ནེ་ཧི. ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་ལ་དྡྷཱ་ཡ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ. ཏེ་ན ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡོ ཝ་ད་ཏི. ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ན་སྶ ཧ་ད་ཡ་ཏྟཱ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཏྟཱ ཧ་ད་ཡ་སྶ མཱ་ན་ས་སྶ, ཨ་ནུ་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་མཱ་ན་སཾ. ཏཾ པ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཉྙཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏྟ’’ནྟི. ཏཾ པ་ཏྟུ་ཀཱ་མེ་ན ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཝ་ཛྫེ་ཏ་བྦ་ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛཱི་ནཾ བྷཱ་ཝེ ཏ་སྶ ཨ་ནི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ, ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ ཙ ཏེ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཡ་ད་གྒེ་ན ནི་སྶི་ཏོ, ཏ་ད་གྒེ་ན པ་ནཱ་ཡ་མྤི ཏེ་ཧི ནི་སྶི་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནི་སྶི་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨཱ་ནི་སཾ་སི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ་ནི་སཾ་སོ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟུ་ཀཱ་མ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཱ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ ཙ ས་བྦ་པ་ཋ་མོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཨ་ཏྟཱ་ནུ་ཡོ་གོ, སོ ཨི་དྷ ན ག་ཧི་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ནྟི་དྷ་མྨོ པུ་བྦ་བྷཱ་གོ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཏ་ནྟི་དྷ་མྨོཏི པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨོ.
དུ་ཏི་ཡ་ཀ་སྶ་པ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. མ་གྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༤. མ་གྷོཏི ས་ཀྐ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ པུ་རི་མ་ཛཱ་ཏི་ཨ་ནུ་ག་ཏཾ. སྭེ་ཝཱཏི ས་ཀྐོ ཨེ་ཝ. ཝ་ཏེ་ནཱཏི མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ཙཱ་རི་ཏྟ་དྷ་མྨེ་ན. ཨ་ཉྙེཏི ཨུ་པ་དྷི་ཝེ་པ་ཀྐ་པཱ་པ་དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ. ཨ་སུ་རནྟི ཨི་ནྡ་ས་ཏྟུ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་སུ་རཾ.
མ་གྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. མཱ་ག་དྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༥. ཙ་ཏུ་ཏྠ་སུ་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝཱཏི དེ་ཝ་ཏཱ་སཾ་ཡུ་ཏྟེ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏ་ཏྠ་མེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ ན ཝ་ཏྟ་བྦོ ཨ་ཏྠོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
མཱ་ག་དྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ
༥. དཱ་མ་ལི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༦. ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱཏི ཏེ་ན པ་དྷཱ་ནེ་ན ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན, པ་དྷཱ་ན་ཀ་ར་ཎ་ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཡཾ ཀི་ཉྩི ཁུ་དྡ་ཀ་མྤི མ་ཧ་ནྟ་མྤི ཧཱི་ན་མྤི པ་ཎཱི་ཏ་མྤི བྷ་ཝཾ. ཨཱ་ཡ་ཏ་པ་གྒ་ཧོཏི དཱི་གྷ་ར་ཏྟ་སྶ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷོ. ཀི་ཙྩ་ཝོ་སཱ་ནནྟི ཀི་ཙྩ་ནི་ཊྛཱ་ནཾ. ཏ་ཐེ་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ པུ་བྦེ, ཏ་ཏོ པ་ཙྪཱ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ‘‘བུ་དྡྷི་པ་གྒ་ཧོ’’ཏི ཝཱི་རི་ཡཾ ད་ལ༹ྷཾ ཀ་རོ་ཏཱུ་ཏི ཀུ་པྤ་དྷ་མྨཾ ཝི་ཡ མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཝ་ད་ཏི. དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་དི་ཨ་ཏྠཾ པ་ན ཝཱི་རི་ཡ་ཀ་ར་ཎཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ.
ཨ་སཾ་ཀི་ཎྞཱཏི ཨ་ཝོ་མི་སྶཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཨི་དྷེ་ཝ ཀ་སྨཱ ཨེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་དྷ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཏི་ཊྛནྟི ན་དཱི ནཱ་མ ཨ་ན་ཝ་ཊྛི་ཏ་ཏཱི་རཱ, ཏ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནཾ.
དཱ་མ་ལི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཀཱ་མ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༧. པུ་བྦ་ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོཏི པུ་བྦེ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ པུ་རི་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ བྷཱ་ཝ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ. ཨ་ཡཾ ཀི་ར ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ་ཝ བ་ཧཱུ་ནི ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཨ་ཀཱ་སི, ན པ་ན ཝི་སེ་སཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་སི. ཏ་མ་ཏྠཾ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘བ་ཧ་ལ་ཀི་ལེ་ས་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་སུ་དྡྷ་སྶཱཏི ཡ་ཐཱ ཝི་སེ་སཱ་ཝ་ཧོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན པ་རི་སུ་དྡྷ་སྶ ས་བྦ་སོ ཨ་ནུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛ་སྶ. སཱི་ལེ་ན ས་མཱ་ཧི་ཏཱཏི ཡ་ཐཱ སཱི་ལཾ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཝི་སེ་སཱ་ཝ་ཧཾ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡ་ཉྩ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨཱ་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ སུ་ཊྛུ ས་མྤ་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཱ ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མུ་པེ་ཏཱ’’ཏི. པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝཱཏི སེ་ཀྑ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཡ་ཐཱ་དྷི་ག་ཏ་དྷ་མྨེ་ན ནི་ཙྩ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝཱ. མ་ཡཱ ཏུ་ཊྛི་ཡཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཡ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ‘‘དུ་ལླ་བྷཱ ཏུ་ཊྛཱི’’ཏི ཝ་ཀྑ་ཏཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཏུ་ཊྛི ཧོ་ཏི སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཱ’’ཏི ཨ་ཝོ་ཙཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་རི པ་ཉྷ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཏྠ’’ནྟི. པ་བྦ་ཛི་ཏོ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལི་ཀོ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སི་ཀོ ཝཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡུ་པེ་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, སེ་ནཱ་ས་ནེ པ་ན ཝ་ས་ནྟོ ཀ་ཐ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྟ་བྷཱུ་མི་ཀེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྟོ་སོཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷི་ཡོ་ག་སི་དྡྷོ ཙ་ཏཱུ་སུ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ས་ནྟོ་སོ. ཏེ་ན ཙི་ཏྟ་ཝཱུ་པ་ས་མེ་ན ཏུ་ཊྛི ལ་དྡྷཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཙི་ཏྟ་ཝཱུ་པ་ས་མ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡཱཏི ཙི་ཏྟ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མ་ཀ་ར་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ, མ་ན་ཙྪ་ཊྛཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ནི་བྦི་སེ་ཝ་ན་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎེ་ན ས་ཝི་སེ་སཾ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝཱུ་པ་ས་མ་ཀ་ར་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ར་ཏོ མ་ནོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཨི་ནྡྲི་ཡཱུ་པ་ས་མེ་ན ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷཱ་ནཾ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཧོ་ཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷཱ་ན་སྶ ཨ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ དཱུ་རཱི་ཀ་ར་ཎ་ཏོ. ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷཱ་ནེ་ན ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྟོ་སོ ས་ཝི་སེ་སཾ པ་རི་སུ་དྡྷོ པ་རི་པུ་ཎྞོ ཙ ཧོ་ཏི པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཨ་ལཱ་བྷ་ལཱ་བྷེ་སུ པ་རི་ཙྩཱ་ག་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ན ས་ནྟུ་ཊྛ་སྶ ཡ་ཐཱ་ས་མཱ་དི་ནྣཾ སཱི་ལཾ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི པཱ་རི་པཱུ་རི་ཉྩ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏོ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ ཡུ་ཏྟོ མ་གྒ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ས་བྦ་སོ ཀི་ལེ་སེ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནྟོ ནི་བྦཱ་ན་དི་ཊྛོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཡེ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཀིཾ ན ག་ཙྪི་སྶ་ནྟི? ག་མི་སྶ་ནྟེ་ཝཱ་ཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ དུ་ཀྐ་ར་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ སཱ་ས་ངྐཾ ཝ་ད་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ན དུ་གྒ་མོ བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ས་མོ མ་གྒོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཀེ་ཙི ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ནཱ་ཏི དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ. སོ ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ‘ཨ་རི་ཡཱ ག་ཙྪ་ནྟཱི’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ‘དུ་གྒ་མོ བྷ་ག་ཝཱ’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཡ་སྨཱ ‘‘ས་ཙྩ་མེ་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་པི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཡེ་ན མ་གྒེ་ན ཨ་རི་ཡཱ ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི ཏུ་མྷེ་ཧི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཡཾ པ་ན ‘‘དུ་གྒ་མོ བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ས་མོ མ་གྒོ’’ཏི ཨཱ་ཧ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཀཱ་མཾ ཀ་དཱ་ཙི ཨ་ཏི་དུ་ཀྑཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཁོ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཱ་ཝ་སེ་ན, ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་ཏཱི་ཝ སུ་ག་མོ ས་བྦ་ཀི་ལེ་ས་དུ་གྒ་ཝི་ཝ་ཛྫ་ན་ཏོ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དི་ཝི་ས་མ་སྶ རཱ་གཱ་དི་ཝི་ས་མ་སྶ ཙ དཱུ་རཱི་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ན ཝི་ས་མོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་སྶཱཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ཧི ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ པ་རི་བུ་ནྡྷི་ཏ་བྦ་བྷཱ་གེ་ན བ་ཧཱུ པ་རི་སྶ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོཏི ‘‘དུ་གྒ་མོ ཝི་ས་མོ’’ཏི ཙ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ.
ཨ་ཝཾ་སི་རཱཏི ཨ་ནུ་ཊྛ་ཧ་ནེ་ན ཨ་དྷོ་བྷཱུ་ཏ་ཨུ་ཏྟ་མ་ངྒཱ. ཀུ་ས་ལ་ངྒེ་སུ ཧི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཨུ་ཏྟ་མ་ངྒཱ ས་བྦ་སེ་ཊྛ་ཏྟཱ, ཏ་ཉྩ ཨ་ན་རི་ཡཱ པ་ཏ་ནྟི ན ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ཛྫ་ན་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཉཱ་ཎ་སི་རེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ན་རི་ཡ་མ་གྒེཏི མི་ཙྪཱ་མ་གྒེ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་ས་མེ མ་གྒེ’’ཏི. ཏཾ མ་གྒ་ན་ཏོ ཨ་ན་རི་ཡཱ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ མ་གྒ་ཏོ ཨ་པཱ་པུ་ཎ་ནེ་ན པ་རི་ཙྩ་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་པཱ་ཡེ ས་ཀ་ལ་ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑེ ཙ པ་ཏ་ནྟི. སྭེ་ཝཱཏི སྭཱ་ཡཾ ཨ་ན་རི་ཡེ་ཧི ཀ་དཱ་ཙི་པི ག་ནྟུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻོ མ་གྒོ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་བྦ་སོ ས་མ་དྷི་ག་མེ་ན ས་མོ ཧོ་ཏི. ཀཱ་ཡ་ཝི་ས་མཱ་དཱི་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ས་མེ ས་ཏྟ་ཀཱ་ཡེ ཏེ་སཾ ས་བྦ་སོ་ཝ པ་ཧཱ་ནེ་ན ས་བྦ་ཏྠ ས་མཱ་ཡེ་ཝ.
ཀཱ་མ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. པ་ཉྩཱ་ལ་ཙ་ཎྜ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༨. ས་མྦཱ་དྷེཏི ས་མྤཱི་ལི༹་ཏ་ཏ་ཎྷཱ་ཀི་ལེ་སཱ་དི་ནཱ ས་ཨུ་པྤཱི་ལ༹་ཏཱ་ཡ པ་ར་མ་ས་མྦཱ་དྷེ. ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ས་ངྐཱ་ར་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏོ ཧི ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ས་མྦཱ་དྷོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. སོ ཧི དུ་གྒ་ཧ་ནོ ཏ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ས་མྦཱ་དྷོ ཨ་ན་ཝ་ས་རོ ཨེ་ཝ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པཱ་དཱི་ནཾ. ཨོ་ཀཱ་ས་ནྟི ཛྷཱ་ན་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ས་མྦཱ་དྷཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ས་མྦཱ་དྷ་བྷཱ་ཝེ་ན ཧི ཛྷཱ་ནཾ ཨི་དྷ ‘‘ཨོ་ཀཱ་སོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཉྩ ཁོ ཨ་ཙྩ་ནྟཱ་ས་མྦཱ་དྷ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་ད་ཀ་ཏཱ་ཡ. ཏ་ཐཱ ཧི པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཨ་ཝི་ནྡཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཝི་ནྡཱིཏི ཝི་ནྡི པ་ཊི་ལ་བྷི. བྷཱུ་རི་མེ་དྷ་སོཏི མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ, ས་པ་ཉྙོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་བུ་ཛ྄ཛྷཱིཏི བུ་ཛ྄ཛྷི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི. པ་ཊི་ལཱི་ནོ ཧུ་ཏྭཱ སེ་ཊྛོ, པ་ཊི་ལཱི་ནཱ་ནཾ ཝཱ སེ་ཊྛོ་ཏི པ་ཊི་ལཱི་ན་སེ་ཊྛོ. མཱ་ནུ་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨུ་ནྣ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཊི་ལཱི་ནོ ནཱ་མ པ་ཧཱི་ན་མཱ་ནོ. པ་ཊི་ལ་བྷིཾ་སཱུཏི ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ས་མྦཱ་དྷེ་པི ‘‘ཨི་མེ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ མཱ་དི་སཱ་ནཾ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི? ཏེ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ནི་བྦཱ་ན་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་མྨཱ་ས་ཏིཾ པ་ཊི་ལ་བྷིཾ་སུ. ཏེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ས་མཱ་དྷི་ནཱ་པི སུ་ཊྛུ ས་མཱ་ཧི་ཏཱ.
ཨ་ཡཾ ཀི་ར དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཨི་ཏོ པུ་རི་མ་ཝཱ་རེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷཱི ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ་སུ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཛྷཱ་ན་སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨི་དཱ་ནི ཀཱ་མ་བྷ་ཝེ ནི་བྦ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མྦྷཱ་ཝེ་ནྟོ ‘‘ཏཱ་དི་ས་སྶ ནཱ་མ ཛྷཱ་ན་སུ་ཁ་སྶ ལཱ་བྷཱི བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཏེ་ན གུ་ཎེ་ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝ་ནྟོ ‘‘ས་མྦཱ་དྷེ ཝ་ཏཱ’’ཏི གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ཨ་ཊྛ་ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶུ་བྦེ་དྷ་སི་ནེ་རུ་པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ སཱ་ས་པོ ན ཀི་ཉྩི ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ན་ནྟཱ་པ་རི་མེ་ཡྻ་བུ་དྡྷ་གུ་ཎེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ན ཀི་ཉྩི ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡེ ས་ཏི’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་གུ་ཎཱ་དྷི་ག་མཾ པ་ཝེ་དེ་སི. ཏ་ཏྠ ས་ཏིནྟི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཏི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ས་ཏིཾ. སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏཱཏི ལོ་ཀི་ཡ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཙེ་ཝ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཙ སུ་ཊྛུ ས་མཱ་ཧི་ཏཱ. ཏེ ཧི ཨ་ཙྩ་ནྟཾ སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏཱ, ན ཛྷཱ་ན་མ་ཏྟ་ལཱ་བྷི་ནོ ཨ་ཀུ་པྤ་དྷ་མྨ་ཏྟཱ. ཀེ་ཙི ‘‘ཀ་མྨ་ནྟེ སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏཱ’’ཏི པཱ་ཋཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘མ་གྒ་ས་མཱ་ཧི་ཏཱ’’ཏི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི.
པ་ཉྩཱ་ལ་ཙ་ཎྜ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ཏཱ་ཡ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༩. ཨ་ཏཱི་ཏ་ཛཱ་ཏི་ཡཾ ས་ཡཾ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཏཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་ཏྟཱ པུ་བྦེ ཏི་ཏྠ་ཀ་རོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དི་ཊྛི ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ’’ཏི. ཨ་པ་རེ ཨཱ་ཧུ ‘‘ཨ་ཡཾ མེ ས་ཏྠཱ་ཏི ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཏི་ཏྠ་ཀ་རོ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པུ་བྦེ ཏི་ཏྠ་ཀ་རོ, ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཏི་ཏྠ་ཀ་ར་སཱ་ཝ་ཀོ’’ཏི. ཏེ ‘‘དི་ཊྛིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱཏི ཏ་སྶ ས་ཏྠུ་ནོ དི་ཊྛིཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏི་ཏྠཾ ནཱ་མ དྭཱ་ས་ཊྛི དི་ཊྛི་ཡོ ཏ་བྦི་ནི་མུ་ཏྟ་སྶ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ད་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏི་ཏྠེ ནི་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི ཏི་ཏྠི་ཀཱ, ཏེ ཨེ་ཝ ཏི་ཏྠི་ཡཱཏི ཝུ་ཏྟཱ ཀ-ཀཱ་ར་སྶ ཡ-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ. ཏ་སྶཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨ་སྶ. ནི་སྶ་ནྡེ་ནཱཏི ཕ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཝཱི་རི་ཡ་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱཏི ཝཱི་རི་ཡ་དཱི་པ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ནི་ཡ་མི་ཏ་ཨཱ་ཎ་ཏྟཱིཏི ཨ་ནི་ཡ་མ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཡ་མ་ཝ་སེ་ན ཝི་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཎྷཱ་སོ་ཏནྟི ཏ་ཎྷཱ་པྤ་བ་ནྡྷ་ནཾ. ནཱི་ཧ་རཱཏི ས་མེ་ཧི པ་ཛ་ཧ. ཨེ་ཀ་ཏྟནྟི ཨེ་ཀ་གྒཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཛྷཱ་ན’’ནྟི. ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི. ན ཨོ་ས་ཀྐེ་ཡྻཱཏི ན ས་ངྐོ་ཙཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ. གྷ་རཱ་ཝཱ་ས་ཏོ པ་རི་བྦ་ཛ་ནཾ པ་རི་ཏོ ཨ་པ་ག་མོ་ཏི པ་རི་བྦ་ཛོ. པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཝ་ཏ་ས་མཱ་དཱ་ན་སྶ ཨ་ད་ལ༹ྷ་ཏཱ་ཡ ཙ ཏ་ཏྠ ཙ ཨ་ས་ཀྐ་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ སི་ཐི་ལ་ག་ཧི་ཏཱ. ཨ་ཏི་རེ་ཀནྟི པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ པུ་རི་མ་ཀཱ་ལ་ཏོ་པི ཨ་དྷི་ཀཾ. ཨུ་པ་རཱིཏི ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི. དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨ་ཀ་ཏ་མེ་ཝ སེ་ཡྻོཏི དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ནཱ་མ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཨ་ཀ་ཏ་མེ་ཝ ཧི་ཏཱ་ཝ་ཧཾ.
ཡཾ ཀི་ཉྩཱིཏི ཡཾ ཀི་ཉྩི ཀ་མྨཾ. སི་ཐི་ལཾ ཀ་ཏནྟི ཨ་ས་ཀྐ་ཙྩ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ སི་ཐི་ལཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་མེ་ཝཱཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པ་རཱ་མ་ཊྛ་སཱ་མ་ཉྙ་ས་དི་ས་མེ་ཝ པ་ཙྪཱ་ནུ་ཏཱ་པ་ཙ་རི་ཡཱ་དི་པ་ཊི་བྷཱ་ག་ཏོ. སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་མེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛ་ཏྟཱ. ཨཱ་ས་ངྐི་ཏ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏནྟི་ཨཱ་དི་ཏོ ས་མ་ནྟ་ཏོ་པི པ་རེ་ཧི ས་ངྐི་ཏཾ. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨཱ་དི ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཏ་ཏྠ ནི་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡི་ཀཱ, མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨཱ་དི་བྷཱུ་ཏཱ’’ཏི. པུ་བྦ་པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱཏི པ་ཋ་མཱ་ར་མྦྷ་བྷཱུ་ཏཱ.
ཏཱ་ཡ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. ཙ་ནྡི་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༠. ཝི་མཱ་ནེ ག་ཧི་ཏེ ཏཾ་ནི་ཝཱ་སཱི་པི ག་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙ་ནྡ་ཝི་མཱ་ན་ཝཱ་སཱི དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ’’ཏི. ས་བྦ་དྷཱིཏི ས་བྦ་སྨཱ དུ་གྒ་ཊྛཱ་ནཱ ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོ་སི བྷ་ག་ཝཱ ཏྭཾ, ཏ་སྨཱ མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཨི་ཏོ ས་མྦཱ་དྷ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཝི་པྤ་མོ་ཀྑཾ ཀ་རོ་ཧཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྶ མེ ས་ར་ཎཾ བྷ་ཝཱ’’ཏི. ལོ་ཀཱ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀཱཏི ས་བྦ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཱ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཡ྄ཧ་མྤི ཨེ་ཏ་སྶ་པི ཙ་ནྡ་སྶ. ཏཱ་དི་སཱ ཨེ་ཝཱཏི ས་མཱ་ནཱ ཨེ་ཝ. པ་མུ་ཉྩ་སཱི་ཏི པ་མུ་ཉྩི་ཏྠ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏྠེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི.
ཙ་ནྡི་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. སཱུ་རི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༡. ཨ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎེཏི ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྡྷ་ཀ་ར་ཎེ་ཏི་པི ཨ་པ་རེ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་མ་སཱི’’ཏི. ཝི་རོ་ཙ་ཏཱིཏི ཝི་ཛྫོ་ཏ་ཏི. ཀཱ་མཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན པ་ཋ་མཾ དེ་ཝ་ཏཱ ཨུ་དྡྷ་ཊཱ, རཱ་ཧུ་ནོ པ་ན པ་ཡོ་གོ ཏ་སྶ ཝི་མཱ་ནེ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཎྜ་ལཱི་ཏི མ་ཎྜ་ལ་ས་ཎྛཱ་ནོ’’ཏི. ཝ་ད་ཏི ཏ་དཱ མུ་ཁེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. མུ་ཁེ་ན ག་ཧ་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ ‘‘གི་ལཱི’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ན ཙ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘གི་ལཱི་ཏི ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶ མུ་ཁེ་ན ག་ཧ་ཎ་ས་མ་ཏྠ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘རཱ་ཧུ་སྶ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. སོཏི་ཨཱ་དི ཏ་སྶ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎ་ཀཱ་ར་ཎ་ད་སྶ་ནཾ. ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱཏི ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་ཙཱ་ར་ཀ་དེ་ཝ་ཏཱ. ཝེ་གནྟི ཛ་ཝཾ. སོ ཧི ཀེ་ན་ཙི ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ཨ་ཏི་དུ་ནྣི་ཝཱ་རོ ཀ་མྨ་ནི་ཡཱ་མ་སི་དྡྷོ. མ་ཏྠ་ཀནྟི ཀ་ཎྛ་སྶ ཨུ་པ་རི་མ་དེ་སཾ. ཀེ་ཙི ‘‘སཱི་ས་མ་ཏྠ་ཀ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ནི་ཀྑ་མེ་ཡྻ ཝེ་ག་སྶ ཏི་ཀྑ་སཱི་གྷ་ཐཱ་མ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ག་མ་ན་དི་སཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ. ནནྟི རཱ་ཧུཾ. ཨུ་དྡྷཾ ཨུ་ལླ་ངྒྷེ་ཏུ་ཀཱ་མ་མྤི ཨོ་ན་མེ་ཡྻ. པ་ད་དྭ་ཡེ་ན་པི སོ མ་ཧཱ་ས་རཱི་རོ མ་ཧཱ་བ་ལོ, ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ པ་ན ག་མ་ན་ཝེ་གོ ཏེ་ན ས་བྦ་ཐཱ་པི དུ་ནྣི་ཝཱ་རི་ཡོ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཝི་མཱ་ནེ་ནཱཏི ཙ་ནྡ་གྒ་ཧེ ཙ་ནྡ་ཝི་མཱ་ནེ་ན, སཱུ་རི་ཡ་གྒ་ཧེ སཱུ་རི་ཡ་ཝི་མཱ་ནེ་ན ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཝི་མཱ་ནེ་ན ས་ཧེ་ཝ. ཨ་མཱ་ཝཱ་སི་ཡ་ཉྷི དྭེ ཝི་མཱ་ནཱ་ནི ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟ་ནྟ་རི་ཏཱ་ནི ཧུ་ཏྭཱ ས་ཧེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཡ་དི དྭེ་པི དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཾ པ་ཏྟཱ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ སཱུ་རི་ཡ་སུ་ཏྟེ ཨེ་ཝ ‘‘པ་ཛཾ མ་མ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ན ཙ་ནྡ་སུ་ཏྟེ་ཏི? ‘‘སོ ཙ ཀི་ར ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཏ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟོ, ཨ་ཉྙཱ ཨེ་ཝ ཙ དེ་ཝ་ཏཱ ཏ་ཏྠ ཝ་སི, ཡ་སྨིཾ ཙ་ནྡ་གྒ་ཧེ བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི, ན ཏ་ཐཱ སཱུ་རི་ཡོ, ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པ་ན ཏ་ཏྠ་པི ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ རཱ་ཧུ་གྒ་ཧོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
སཱུ་རི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཋ་མ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་ཝ་གྒོ
༡. ཙ་ནྡི་མ་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༢. པ་བྦ་ཏ་ཏ་ཊཱ ས་ནྡ་མཱ་ནོ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པོ ན་དཱི་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་པ་དེ་སོ་པི ས་མྦཱ་དྷ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཀ་ཙྪོ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་བྦ་ཏ་ཀ་ཙྪེ་པཱི’’ཏི. པ་ཊི་པ་ཀྑ་དཱུ་རཱི་བྷཱ་ཝེ་ན སེ་ཊྛ་ཊྛེ་ན ཙ ཨེ་ཀོ ཨུ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཀོ་དི, ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ. ཏ་སྨིཾ ཡོ་ག་ཏོ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟཱ ཨི་དྷ ཨེ་ཀོ་དཱི. པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་པ་ཡ་ནྟི ཝི་སོ་དྷེ་ནྟཱི་ཏི ནི་པ་ཀཱ, པ་ཉྙ་ཝ་ནྟོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟཱ ཙེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀཱ་ཡཱ་དི་བྷེ་དཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ སཱ་ཏི་ས་ཡཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ས་ར་ནྟཱི་ཏི ས་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཏི་མ་ནྟོ’’ཏི. སོ་ཏྠིཾ ག་མི་སྶ་ནྟཱིཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་དེ་སེ མ་གཱ སོ་ཏྠི་མ་ནུ་པ་དྡ་ཝེ་ན ཝ་ཏྟི་སྶ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷི་ནོ སོ་ཏྠིཾ ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨ་ནུ་པ་དྡུ་ཏཱ ཝ་ཏྟི་སྶ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཀི་ར དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ནི་བྦཱ་ན་ས་ཉྙཱི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་ཡཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཨ་ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མཱི ས་མཱ་ནོ ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མི་ས་ཉྙཱི, ཧ་ནྡ་སྶ ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མི་ནོ ད་སྶེ་མཱི’’ཏི དུ་ཏི་ཡཾ གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨོ་གྷཱ་ནཾ, སཾ་སཱ་ར་མ་ཧོ་གྷ་སྶེ་ཝ ཝཱ པ་ར་ཏཱི་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ར་ཏཱི་ར་ནྟི ནི་བྦཱ་ནཾ. ཨ་མྦུ་ནི ཛཱ་ཏོ ཨ་མྦུ་ཛོ, མ་ཙྪོ. སུ་ཏྟ་ཛཱ་ལཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ མ་ཙྪཱ ཝི་ཡ ཀི་ལེ་ས་ཛཱ་ལཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ག་མི་སྶ་ནྟཱི་ཏི.
ཙ་ནྡི་མ་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཝེ་ཎྜུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༣. པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཡཱཏི པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ཧེ་ཏུ. སི་ཀྑ་ནྟཱིཏི ཏི་སྶོ་པི སི་ཀྑཱ སི་ཀྑ་ནྟི. སི་ཊྛི་པ་དེཏི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ སཱ་ས་ན་ཏོ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་པ་རི་ཏྟཱ་ས་ན་ཏོ ཙ སི་ཊྛི་ས་ཉྙི་ཏེ ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏོ པ་དེ, ས་དྡྷ་མྨེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་སི་ཊྛི་པ་དེ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་སི་ཊྛཱིཏི ས་དྡྷ་མྨོ. ཀཱ་ལེཏི ཡུ་ཏྟ་པ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ. ཨ་པྤ་མཱ་དོནཱ་མ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ.
ཝེ་ཎྜུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. དཱི་གྷ་ལ་ཊྛི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༤. ཏ་ཐེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡཱིཏི དཱི་གྷ་ལ་ཊྛི་ཏྭེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡི, ཏ་ཐཱ་ས་མ་ཉྙཱ ཨེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི.
དཱི་གྷ་ལ་ཊྛི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ན་ནྡ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༥. ན་ཏྠི ཨེ་ཏ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཊྚཾ ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ནཱ་ཝ་ཊཾ. རུ་ཀྑོ ཝཱ པ་བྦ་ཏོ ཝཱཏི ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཀ་ཏི་ཙ་ཀྑུ་སྶ ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏོ རུ་ཀྑོ ཝི་ཡ པ་བྦ་ཏོ ཝི་ཡ ཙ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ཉེ་ཡྻཱ་ཝ་ར་ཎོ ན་ཏྠི. ཀ་ཐཾ་ཝི་དྷནྟི ཀ་ཐཾ་ས་ཎྛི་ཏཾ, ཀ་ཐཾ་པ་ཀཱ་རཾ ཝཱ. དུ་ཀྑནྟི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑཾ.
ན་ནྡ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ཙ་ནྡ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༦. ཧེ་ཊྛཱཏི ཀཱ་མ་བྷ་ཝེ. ཏ་ཏྠ ཧི པ་རི་བྦྷ་མ་ནྟ་སྶ པ་ཏི་ཊྛཱ དུ་ལླ་བྷཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཏ་ཏྠ ས་ཏྟཱ ནི་མུ་གྒཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛོ སཾ་སཱ་རོ. ཨུ་པ་རཱིཏི མ་ཧ་གྒ་ཏ་བྷ་ཝེ. ཏ་ཏྠ ཧི ནི་བྦ་ཏྟ་སྶ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་རུ་ཧི་ཏུཾ ཨཱ་ལ་མྦ་ནཱ དུ་ལླ་བྷཱ, ཛྷཱ་ནཱ་བྷི་ར་ཏི་ཡཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་ཀ་ནྟི ཏེ་སཾ བ་ལ་ཝ་ཏཱི ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨུ་པ་རི ཨ་ནཱ་ལ་མྦ་ནོ སཾ་སཱ་རོ. པེ་སི་ཏ་ཏྟོཏི ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཏི པེ་སི་ཏ་ཙི་ཏྟོ. ཏ་ཡོ ཀ་མྨཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱཏི པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ. ཏེ་ན ‘‘ན་ནྡཱི་པུ་བྦ་ཀོ ཀ་མྨ་བྷ་ཝོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ན་ནྡིཾ ཛ་ནེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཀཱ་མ་ས་ཉྙཱ་སཱི་སེ་ན ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་སྶ ག་ཧ་ཎཾ, ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་པ་མུ་ཁཱ་ནི ཙ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་མ་ས་ཉྙཱ་ག་ཧ་ཎེ་ན པ་ཉྩོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཱི’’ཏི. རཱུ་པ་བྷ་ཝོ རཱུ་པཾ བྷ་ཝ་པ་ད་ལོ་པེ་ན. རཱུ་པ་བྷ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙེ་ཏྠ སེ་ས་བྷ་ཝ་སྶ་པི ག་ཧ་ཎཾ. ཏ་སྶ སཾ་ཡོ་ཛ་ན་གྒ་ཧ་ཎེ་ན པ་ཉྩ ཨུ་དྡྷ་མྦྷཱ་གི་ཡ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནི. མ་ཧོ་གྷེཏི སཾ་སཱ་ར་མ་ཧོ་གྷེ. ཏེ་སནྟི ཀཱ་མ་བྷ་ཝཱ་དཱི་ནཾ ག་ཧ་ཎེ་ན བྷ་ཝ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་དེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ་ཡ. ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝོ ག་ཧི་ཏོ ལ་ཀྑ་ཎ་ཧཱ་ར་ན་ཡེ་ན. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཙ་ནྡ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཝཱ་སུ་ད་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༧. ཚ་ཊྛཾ ཧེ་ཊྛཱ དེ་ཝ་ཏཱ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ.
ཝཱ་སུ་ད་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. སུ་བྲ་ཧྨ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༨. སུ་བྲ་ཧྨཱཏི ཏ་སྶ དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་སྶ ནཱ་མཾ. ཏ་སྶ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སོ ཀི་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་དེ་ཝ སོ་ཀཾ ཏ་སྶ དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི. ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོཏི ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟེ་ན ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ངྒྷེ་ན པ་རི་ཝུ་ཏོ. ན་ནྡ་ན་ཀཱི་ལི༹་ཀནྟི ན་ནྡ་ན་ཝ་ན་ཀཱི་ལི༹་ཀཾ. ཧ་ཏྠཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཧ་ཏྠ་ག་ཡ྄ཧུ་པ་གོ ཧོ་ཏི. ག་ནྠེ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ མཱ་ལཱ་ཝེ་ཋ་ན་མྤི ཁི་ཌྜཱ་པ་སུ་ཏ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ པུ་པྥཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཏཱ་ཡ ཏཱ་ཡ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝ་སེ་ན མཱ་ལཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཧ་ཏྠཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི. ཨུ་པ་ཙྪེ་ད་ཀ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཏ་སྨིཾ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཨཱ་ཡུ་སེ་སེ ས་ཏི ཨེ་ཝ ཏ་སྶ པ་ན ཨུ་པ་གྷཱ་ཏ་ཀ་སྶ ལ་དྡྷོ་ཀཱ་ས་སྶ པཱ་པ་ཀ་མྨ་སྶ ཝ་སེ་ན. ‘‘པ་ཧཱ་རོ’’ཏི དི་ཝ་ས་སྶ ཏ་ཏི་ཡོ བྷཱ་གོ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝཱཏི ཨེ་ཀ་ཝེ་ལཱ་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
པི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་སོ་ཀེ་ནཱཏི པི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ནི་མི་ཏྟ་ཀེ་ན སོ་ཀེ་ན. རུ་པྤ་མཱ་ནོཏི པཱི་ལི༹་ཡ་མཱ་ནོ. ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེཏི མ་ནུ་སྶ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ ཨི་མི་ནཱ ཏཱ་ཧི ཙ ས་ཧེ་ཝ པུ་བྦེ ཏ་སྶ པཱ་པ་ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ. རུ་པྤཱིཏི ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫི. ནི་དྡྷ་མི་ཏུནྟི ནཱི་ཧ་རི་ཏུཾ ཨ་པ་ནེ་ཏུཾ. ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱཏི ཏཱ་ཧི པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ཧི ཨ་ཙྪ་རཱ་ཧི ས་དྡྷིཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ.
ཨི་ད་ནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏི ཨཱ་ས་ནྣ་པ་ཙྩ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ནི་ཙྩནྟི ས་དཱ. སྭཱ་ཡཾ ནི་ཙྩ་ཏྠོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཏ་ཏྠ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཉྩ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘དེ་ཝ་ལོ་ཀེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ ཧེ་ཏུ་པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ པུ་བྦེ ཏ་སྶ ཨུ་ཏྲཱ་ས་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་སཱུཏི དུ་ཀྑེ་སུ. ཏཱ་ནི ཧི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏོ གཱ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཀི་ཙྪེ་སཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཀི་ཙྪེ་སཱུཏི ཝཱ ཀི་ཙྪ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཡཱ་ས་ཉྷི པ་ཡོ་ག་ཝི་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན་སྶ ཏཱ་ནི དུ་ཀྑཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ཏཾ་ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏཱ ཧི ཨ་སྶ པ་ཡོ་ག་ཝི་པ་ཏྟི་ཡོ ག་ཏི་ཝི་པ་ཏྟི་ཡོ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ག་མ་ནེ་ན ཧཱ་ཡེ་ཡྻུཾ. ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནཾ དི་ཊྛཱ་ནཱིཏི ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན དི་ཊྛཱ་ནི དུ་ཀྑཱ་ནི. ཏེ་སུ ཙ དུ་ཀྑེ་སུ. ས་བྦ་ཏྠ ནི་མི་ཏྟ་ཏྠེ བྷུ་མྨཾ. ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་པེ་ན.
ཙ་ཏྟཱ་རི་པི ས་ཙྩཱ་ནི བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི བོ་དྷི, ས་ཏི་ཨཱ་དི་དྷ་མྨ་སཱ་མ་གྒཱི, ཏ་སྨཱ བོ་ཛ྄ཛྷཱ བོ་དྷི་ཏོ. སཱ པ་ན བོ་དྷི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཏྲ་ས་དྡ་ཡོ་གེ་ན ཙ ‘‘བོ་ཛ྄ཛྷཱ’’ཏི ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཏ་ད་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ་པ་དཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་བྷཱ་ཝ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏ་པོ་གུ་ཎནྟི དྷུ་ཏ་དྷ་མྨ་མཱ་ཧ. སོ ཧི ཏ་ཎྷཱ་ལོ་ལུ་པྤ་སྶ ཏ་པ་ན་ཏོ ཏ་པོ, ས་ཡཾ གུ་ཎ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ གུ་ཎ་ས་ནྣི་སྶ་ཡ་ཏོ ཙ གུ་ཎནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དྷུ་ཏ་ངྒ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཏ་པོ་གུ་ཎ’’ནྟི. ས་བྦེ ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཱ ནི་སྶ་ཛྫཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ས་བྦ་ནི་སྶ་གྒོ, ཨ་ས་ངྑ་ཏ་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་བྦ་ནི་སྶ་གྒཱ་ཏི ནི་བྦཱ་ན་ཏོ’’ཏི.
ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ་ཝ པ་ཋ་མཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཀྐ་མ་ཝ་སེ་ན ཏ་སྶེ་ཝ པ་ཋ་མ་ཏྟཱ. ཏཾ པ་ན པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཀྐ་མཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རེ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ མ་གྒ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ ཨེ་ཝ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཧ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ’’ཏི. ཏ་སྶཱཏི ཏ་ཐཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་སྶ ཡོ་གི་ནོ. ཡ་སྨཱ དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་སྶ ས་ཏྠཱ ཏཾ གཱ་ཐཾ ཝ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཙ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་སི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཝ་སེ་ན དེ་ས་ནཾ ཝི་ནི་ཝ་ཏྟེ་སཱི’’ཏི. དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧཱིཏི ཀཱ་མཾ ཏ་སྶེ་ཝ ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མོ ཨི་དྷཱ་ག་ཏོ, པ་ཉྩ་ས་ཏ་མ་ཏྟཱ་ཧི པ་ན ཨ་ཙྪ་རཱ་ཧི ས་དྡྷིཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ མ་ཧཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༧༣; མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༠༦) ‘‘སོ དེ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པ་ཉྩ་ཧི ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཏཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཐཱ་ཝ་རཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སཱི’’ཏི.
སུ་བྲ་ཧྨ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ཀ་ཀུ་དྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༩. ‘‘ན་ནྡཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ན་ནྡཱི ནཱ་མ པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ མ་ལ་ནྟི ཙོ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ‘‘ན་ནྡ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ‘‘ཀིཾ ལ་དྡྷཱ’’ཏི? ཨཱ་ཧ. ཏེ་ན ‘‘ཏ་ཡཱ མ་མ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ན་ནྡི་ཡཱ ཨི་དྷ པ་ཙྩ་ཡོ ཨེ་ཝ ན་ཏྠི, ཀུ་ཏོ སཱ ན་ནྡཱི’’ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏུ་ཊྛི ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཐ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ན་ནྡི་ཡཱ ཨ་ས་ཏི སོ་ཀེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, སོ་ཀོ ཙ པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ མ་ལ་ནྟི ཙོ་དེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ་ན ཧི, ས་མ་ཎ, སོ་ཙ་སཱི’’ཏི. བྷ་ག་ཝཱ ཏ་མྤི པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ‘‘ཀིཾ ཛཱི་ཡི་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཀིཾ མཾ ཛི་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ?
ཡ་དི ཏེ ན་ནྡི་སོ་ཀཱ ན ས་ནྟི ཧཱ་ས་ཝ་ཏྠུ་ནོ ལཱ་བྷ་སྶ ཛཱ་ནི་ཡཱ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རི་ནོ པ་ན ཨ་ར་ཏི་ཡཱ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀ་ཙྩི ཏཾ ཨེ་ཀ་མཱ་སཱི་ནཾ, ཨ་ར་ཏཱི ནཱ་བྷི་ཀཱི་ར་ཏཱི’’ཏི. ཏ་སྨི་མྤི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟེ ཨ་ཐ ནེ་ས་མྤི ན་ནྡི་སོ་ཀཱ་ར་ཏཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ ཀཱ་ར་ཎཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ ‘‘ཀ་ཐཾ ཏྭ’’ནྟི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ? ཨ་ཐ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཝེ་དེ་ནྟོ ‘‘ཨ་གྷ་ཛཱ་ཏ་སྶཱ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་གྷ་ཛཱ་ཏ་སྶཱཏི ཨ་གྷེ ཛཱ་ཏ་སྶ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑེ ཋི་ཏ་སྶཱ’’ཏི. ཛཱ་ཏ་ཏ་ཎྷ་སྶ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏ་ཎྷ་སྶ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑཾ ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ. ཏ་སྶེ་ཝ ཧི ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘དུ་ཀྑཱི སུ་ཁཾ པ་ཏྠ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཧི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. དུ་ཀྑ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ སཱ་པི ཏ་ཎྷཱ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཏེ་ན ད་སྶི་ཏཱ. ཨི་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ནི་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏི.
ཀ་ཀུ་དྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. ཨུ་ཏྟ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༠. ན་ཝ་མནྟི ཨུ་ཏྟ་ར་སུ་ཏྟཾ ཧེ་ཊྛཱ དེ་ཝ་ཏཱ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ.
ཨུ་ཏྟ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༡. ད་ས་མེ ཀཱ་མཾ དེ་ཝ་ཏཱ་སཾ་ཡུ་ཏྟེ་པི ‘‘ཨི་དཾ ཧི ཏཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨི་མཱ ཨེ་ཝ གཱ་ཐཱ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ དེ་ཝ་ཏཱ’’ཏི ནི་དཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་པི་ཏཾ. ཧེ་ཊྛཱ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཧི པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ན ལི་ཁི་ཏཾ, ཨི་དྷ པ་ན དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་སཾ་ཡུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ’’ཏི ནི་དཱ་ནེ ནི་ག་མེ ཙ ཨཱ་ག་ཏཾ, ཏ་ཏྠ དེ་ཝ་པུ་ཏྟེ་ན ས་ཏྠུ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་གུ་ཎ་པ་ཝེ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཏྠཱ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཏ་མ་ཏྠཾ པ་ཝེ་དེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཐཱ པ་ཝེ་ད་ནེ པ་ན ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ནུ་མཱ་ན་བུ་དྡྷི་ཡཱཏི ཨ་ནུ་མཱ་ན་ཉཱ་ཎ་སྶ. ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠནྟི བ་ལ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ.
ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ནཱ་ནཱ་ཏི་ཏྠི་ཡ་ཝ་གྒོ
༡. སི་ཝ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༢. ཏ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མནྟི ཏ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒེ པ་ཋ་མ་སུ་ཏྟཾ. ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ ཧེ་ཊྛཱ ས་ཏུ་ལླ་པ་ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝ་གྒེ པ་ཋ་མ་སུ་ཏྟེ.
སི་ཝ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཁེ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༣. པ་ཋ་མཾ་ཡེ་ཝཱཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་གེ་ཝ. བ་ལ་ཝ་ཙི་ནྟ་ནཾ ཙི་ནྟེ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ སཱ་ཀ་ཊི་ཀོ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཝི་ས་མེ མ་གྒེ ས་ཀ་ཊཾ པཱ་ཛེ་ནྟོ ཨ་ཀྑེ ཚི་ནྣེ པ་ཏི་ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ཝི་ས་ཧ་ནྟོ དུ་ཀྑཱི དུ་མྨ་ནོ བ་ལ་ཝ་ཙི་ནྟ་ནཾ ཙི་ནྟེ་ཏི, མ་ཧ་ནྟཾ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་པཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི མ་ཙྩུ་མུ་ཁཾ པ་ཏྟོ བ་ལ་ཝ་ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་པཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ན་པྤ་མ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ནྟི.
ཁེ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. སེ་རཱི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༤. ཡཾ དཱ་ནཾ དེ་མཱིཏི ཡཾ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ པ་ར་སྶ དེ་མི. ཏ་སྶ པ་ཏི ཧུ་ཏྭཱཏི ཏ་བྦི་ས་ཡཾ ལོ་བྷཾ སུ་ཊྛུ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ནྟོ ཏ་སྶ ཨ་དྷི་པ་ཏི ཧུ་ཏྭཱ དེ་མི ཏེ་ན ཨ་ནཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ. ‘‘ན དཱ་སོ ན ས་ཧཱ་ཡོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཨ་ནྭ་ཡ་ཏོ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. དཱ་སོ ཧུ་ཏྭཱ དེ་ཏི ཏ་ཎྷཱ་ཡ དཱ་ས་བྱ་སྶ ཨུ་པ་ག་ཏ་ཏྟཱ. ས་ཧཱ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ དེ་ཏི ཏ་སྶ པི་ཡ་བྷཱ་ཝཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཏོ. སཱ་མཱི ཧུ་ཏྭཱ དེ་ཏི ཏ་ཎྷཱ་དཱ་ས་བྱ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. སཱ་མི་པ་རི་བྷོ་ག་ས་དི་སཱ ཧེ་ཏ་སྶཱ་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི.
ཨ་ཐ ཝཱ ཡོ དཱ་ན་སཱི་ལ་ཏཱ་ཡ དཱ་ཡ་ཀོ པུ་གྒ་ལོ, སོ དཱ་ནེ པ་ཝ་ཏྟི་བྷེ་དེ་ན དཱ་ན་དཱ་སོ དཱ་ན་ས་ཧཱ་ཡོ དཱ་ན་པ་ཏཱི་ཏི ཏི་པྤ་ཀཱ་རོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ད་སྶ ཏི་པྤ་ཀཱ་ར་ཏཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. དཱ་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན དཱ་ནཾ, ཨ་ནྣ་པཱ་ནཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི ཏ་ཎྷཱ་དྷི་པ་ནྣ་ཏཱ་ཡ, ཏ་སྶ ཝ་སེ ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ དཱ་སོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཡཾ པ་རེ་སཾ དཱི་ཡ་ཏི, ཏ་ཏྠ་པི ཨ་ནྣ་པཱ་ན་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་སྶ དཱ་སོ ཧུ་ཏྭཱ དེ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཧཱ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ དེ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་སྶ པ་རེ་སཾ དཱ་ཏ་བྦ་སྶ ཙ ས་མ་ས་མ་ཊྛ་པ་ནེ་ན. པ་ཏི ཧུ་ཏྭཱ དེ་ཏི ས་ཡཾ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་སྶ ཝ་སེ ཨ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སེ ཝ་ཏྟཱ་པ་ན་ཏོ.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ཡོ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཎཱི་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ པ་རེ་སཾ ནི་ཧཱི་ནཾ དེ་ཏི, སོ དཱ་ན་དཱ་སོ ནཱ་མ ཏ་ནྣི་མི་ཏྟ་ནི་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཏོ. ཡོ ཡཱ་དི་སཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝ པ་རེ་སཾ དེ་ཏི, སོ དཱ་ན་ས་ཧཱ་ཡོ ནཱ་མ ཏ་ནྣི་མི་ཏྟ་ནི་ཧཱི་ནཱ་དྷི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་ན ས་དི་ས་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཏོ. ཡོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ནི་ཧཱི་ནཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ པ་རེ་སཾ པ་ཎཱི་ཏཾ དེ་ཏི, སོ དཱ་ན་པ་ཏི ནཱ་མ ཏ་ནྣི་མི་ཏྟ་སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཏོ. ཀ་མྨ་ས་རི་ཀྑ་ཀོ ཧི ཝི་པཱ་ཀོ, ཏ་སྨཱ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ‘‘དཱ་ན་པ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏཱ་དི་སོ ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
‘‘ཙ་ཏཱུ་སུ དྭཱ་རེ་སུ དཱ་ནཾ དཱི་ཡི་ཏྠཱ’’ཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་སྶ ཀི་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. དཱ་ནནྟི ཡི་ཊྛཾ, ཏ་ཉྩ ཁོ ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མ་ཎ …པེ… ཡཱ་ཙ་ཀཱ་ན’’ནྟི. པ་བྦ་ཛྫཱུ་པ་ག་ཏཱཏི ཡཾ ཀི་ཉྩི པ་བྦ་ཛྫཾ ཨུ་པ་ག་ཏཱ. བྷོ་ཝཱ་དི་ནོཏི ཛཱ་ཏི་མ་ཏྟ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཝ་ད་ཏི. ནཱ་ལ་ཏྠ བུ་དྡྷ་སུ་ཉྙ་ཏྟཱ ཏ་དཱ ལོ་ཀ་སྶ. དུ་གྒ་ཏཱཏི དུ་ཀྑ་ཛཱི་ཝི་ཀ་ཀ་པྤ་ཀཱ ཀ་སི་ར་ཝུ་ཏྟི་ཀཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ད་ལི་དྡ་མ་ནུ་སྶཱ’’ཏི. ཀ་སི་ཝཱ་ཎི་ཛྫཱ་དི་ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཨ་ནུ་ཊྛཱ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠཱ ཨི་དྷ ‘‘ཀ་པ་ཎཱ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ཎ་ཀུ་ཎི་ཨཱ་ད་ཡོ’’ཏི. པ་ཐཱ་ཝི་ནོཏི ཨ་དྡྷི་ཀཱ. ཝ་ནི་བྦ་ཀཱཏི དཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ གུ་ཎ་ཀི་ཏྟ་ན་ཀ་མྨ་ཕ་ལ་ཀི་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན ཡཱ་ཙ་ཀཱ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ན་གྒཱ་ད་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཊྛཾ དི་ནྣ’’ནྟི་ཨཱ་དི. པ་ས་ཏ་མ་ཏྟ་ནྟི ཝཱི་ཧི་ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ས་རཱ་ཝ་མ་ཏྟནྟི ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཱ་དི་ཝ་སེ་ན. ཡ་ཐཱ གཱ་མ་ལཱ་བྷོ གཱ་མེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀོ ཨཱ་ཡ་ལཱ་བྷོ, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠ དྭཱ་ར་ལཱ་བྷོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ’’ཏི. མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རཾ དཱ་ནཾ ཨ་དཾ་སུ ཨ་ཉྙ་སྶ་པི དྷ་ན་སྶ ཝི་ནི་ཡོ་གཾ ག་ཏ་ཏྟཱ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱཏི ཏཾ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རཾ དཱ་ནཾ ཀ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ. ར་ཉྙོ ཧི ཏ་ཏྠ དཱ་ནཾ ཨི་ཏྠཱ་གཱ་ར་སྶ དཱ་ནེ་ན མ་ཧ་ཏཱ ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏཾ ཝི་ཡ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟཱི’’ཏི. ཀོ་ཙཱིཏི བྷུ་མྨ་ཏྠེ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཏྠ་ཙཱི’’ཏི. ཨ་ནེ་ཀ་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ཡུ་ཀ་ཀཱ་ལེ ཏ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་སཱི་ཏི་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི སོ རཱ་ཛཱ དཱ་ན་མ་དཱ་སཱི་ཏི.
སེ་རཱི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. གྷ་ཊཱི་ཀཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༥. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཧེ་ཊྛཱ དེ་ཝ་ཏཱ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ.
གྷ་ཊཱི་ཀཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ཛ་ནྟུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༦. ཡེ ཝི་ན་ཡེ ཨ་པ་ཀ་ཏ་ཉྙུ་ནོ སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀེ་སུ ཝོ་དཱ་ནི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ན ཀུ་ས་ལཱ ཡཾ ཀི་ཉྩི ན ཀཱ་རི་ནོ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་བ་ཧུ་ལཱ. ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་ཉྩ ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣ་ཉྩ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཀ་པྤི་ཡེ ཀ་པྤི་ཡ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡ…པེ… ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་ཀ་ཏི་ཀཱ’’ཏི. སཱ་རཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏུ་ཙྪ་ཏྟཱ ཙ ན་ལོ༹ ཝི་ཡཱ་ཏི ན་ལོ༹, མཱ་ནོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ནྣ་ལཱ༹་ཏི ཨུ་གྒ་ཏ་ན་ལཱ༹’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ཊྛི་ཏ་ཏུ་ཙྪ་མཱ་ནཱ’’ཏི. མཱ་ནོ ཧི སེ་ཡྻ་སྶ སེ་ཡྻོ་ཏི ས་དི་སོ་ཏི ཙ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཏུ་ཙྪོ. ཙཱ་པ་ལླེ་ནཱཏི ཙ་པ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཏ་ཎྷཱ་ལོ་ལུ་པྤེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མུ་ཁ་ཁ་རཱཏི མུ་ཁེ་ན ཕ་རུ་སཱ, ཕ་རུ་ས་ཝཱ་དི་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཀི་ཎྞ་ཝཱ་ཙཱཏི ཝི་ས་ཊ་ཝ་ཙ་ནཱ, ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པ་ཏཱ་ཡ ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཝ་ཙ་ནཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་སཾ་ཡ་ཏ་ཝ་ཙ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཙ་ཎྜ་སོ་ཏེ བ་དྡྷ་ནཱ་ཝཱ་ས་དི་སཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ན་ཝ་ཊྛི་ཏ་ཀི་རི་ཡ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཡེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ས་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཋཱ་ཏུཾ ཝཱ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ཝཱ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཝི་ཙ་ར་ནྟི. ཨ་ན་ཝ་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟཱཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ན ཨ་ཝ་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ. ཝི་ཝ་ཊ་ཨི་ནྡྲི་ཡཱཏི ཨ་སཾ་ཝུ་ཏ་ཙ་ཀྑཱ་དི་ཨི་ནྡྲི་ཡཱ.
གུ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐི་ཡ་མཱ་ནོ ནི་གྒུ་ཎ་སྶ ཨ་གུ་ཎོ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི ཛཱ་ཏི་མ་ཎི་ས་མཱི་པེ ཋི་ཏ་སྶ ཝི་ཡ ཀཱ་ཙ་མ་ཎི་ནོ དོ་སོ. སུ་ཁ་ཛཱི་ཝི་ནོཏི སུ་ཁེ ཋི་ཏཱ. ཡ་ཐཱ དཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ སུ་བྷ་རཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སུ་ཁེ་ན ཨ་ཀི་ཙྪེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པུ་བྦེ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཝ་སེ་ན གཱ་མ་ཀི་ཙྩཾ ནེ་ཏཱི་ཏི གཱ་མ་ཎི, ཏེ པ་ན ཧཱི་ལེ༹་ནྟོ ཝ་ད་ཏི ‘‘གཱ་མ་ཎི་ཀཱ’’ཏི. ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱཏི ས་ཏི་ཝོ་སྶ་གྒ་ཝ་སེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཀི་ལེ་ས་མུ་ཙྪཱ་ཡཱཏི མ་ཧི་ཙྪཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་མུ་ཙྪཱ་ཡ. སཱི་ལ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཧི དུ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཝ་ད་ཏི. ཝ་ཏྟ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀེ་ཡེ་ཝཱཏི ཨོ་ཝཱ་དེ་ན མ་ཡཱ ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ཚ་ཌྜི་ཏ་ཀཱཏི པ་རི་ཙྩ་ཏྟཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་དཱི་ཧི. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨ་ནཱ་ཐཱ ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛཱ. པེ་ཏཱཏི ཝི་ག་ཏ་ཛཱི་ཝི་ཏཱ མ་ཏཱ. ཡ་ཐཱ པེ་ཏཱ, ཏ་ཐེ་ཝ ཧོ་ནྟི ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ ཛི་གུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཙ.
ཛ་ནྟུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. རོ་ཧི་ཏ་སྶ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༧. ཨེ་ཀོ་ཀཱ་སེཏི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་སྶ པ་རི་ཡ་ནྟ་ས་ཉྙི་ཏེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་སེ. བྷུ་མྨནྟི ‘‘ཡ་ཏྠཱ’’ཏི ཨི་དཾ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ, སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མྤི ‘‘སོ ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟོ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝི་སི་ཊྛ་ཝི་ས་ཡ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ‘‘ན ཛཱ་ཡ་ཏི ན མཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘ན ཙ་ཝ་ཏི ན ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཾ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ…པེ… ག་ཧི་ཏ’’ནྟི. པ་ད་ག་མ་ནེ་ནཱཏི པ་ད་སཱ ག་མ་ནེ་ན. ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི ཨུ་པ་རི ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མོ. ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀ་སྶ ཧི ཨ་ནྟོ ནི་བྦཱ་ནཾ.
ད་ལ༹ྷཾ ཐི་རཾ དྷ་ནུ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ད་ལ༹ྷ་དྷ་ནྭཱ. སོ ཨེ་ཝ ད་ལ༹ྷ་དྷ་མྨོཏི ཝུ་ཏྟོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ད་ལ༹ྷ་དྷ་ནཱུ’’ཏི. ཨུ་ཏྟ་མ་པྤ་མཱ་ཎེ་ནཱཏི ས་ཧ་སྶ་ཐཱ་མ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན. དྷ་ནུ་སི་པྤ་སི་ཀྑི་ཏ་ཏཱ་ཡ དྷ་ནུ་གྒ་ཧོ, ན དྷ་ནུ་གྒ་ཧ་མ་ཏྟེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དྷ་ནུ་གྒ་ཧོ་ཏི དྷ་ནུ་ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ’’ཏི. ‘‘དྷ་ནུ་གྒ་ཧོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘སི་ཀྑི་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ དྷ་ནུ་སི་ཀྑཱ་ཡ སི་ཀྑི་ཏོ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, སི་ཀྑཱ ཙ ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཀཱ་ལེ ས་མ་ཏྠ་སྶ ཨུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ད་ས དྭཱ་ད་ས ཝ་སྶཱ་ནི དྷ་ནུ་སི་པྤཾ སི་ཀྑི་ཏོ’’ཏི. ཨུ་ས་བྷ་པྤ་མཱ་ཎེ་པཱིཏི ཝཱི་ས་ཏི་ཡ་ཊྛི་ཡོ ཨུ་ས་བྷཾ, ཏ་སྨིཾ ཨུ་ས་བྷ་པྤ་མཱ་ཎེ པ་དེ་སེ. ཝཱ་ལ་གྒནྟི ཝཱ་ལ༹་ཀོ་ཊིཾ. ཀ་ཏ་ཧ་ཏྠོཏི པ་རི་ཙི་ཏ་ཧ་ཏྠོ. ཀ་ཏ་ས་ར་ཀྑེ་པོཏི ཝི་ཝ་ཊ་ས་ར་ཀྑེ་པ་པ་དེ་ས་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ར་ཀྑེ་པ་ཀ་ཏཱ་ཝཱི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ད་སྶི་ཏ་སི་པྤོ’’ཏི. ‘‘ཀ་ཏ་སི་པྤོ’’ཏི ཀེ་ཙི. ཨ་ས་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་ས་ནཾ, ཀ་ཎྜོ. ཏཱ་ལ་ཙྪཱ་ཡནྟི ཏཱ་ལ་ཙྪཱ་དིཾ, སཱ པ་ན ར་ཏ་ན་མ་ཏྟཱ, ཝི་ད་ཏྠི་ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལཱ ཝཱ.
པུ་ར་ཏྠི་མ་ས་མུ་དྡཱཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ པུ་ར་ཏྠི་མ་ས་མུ་དྡཱ. ས་མུ་དྡ་སཱི་སེ་ན པུ་ར་ཏྠི་མ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚིཾ ཝ་ད་ཏི. པ་ཙྪི་མ་ས་མུ་དྡོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ནི་པྤ་པ་ཉྩ་ཏནྟི ཨ་ད་ནྡྷ་ཀཱ་རི་ཏཾ. ས་མྤ་ཏྟེཏི ཏཱ་དི་སེ་ན ཛ་ཝེ་ན ག་ཙྪ་ནྟེ་ན ས་མྤ་ཏྟེ. ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟེཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘ས་མྤ་ཏྟེ’’ཏི པ་དཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷོ, ཏ་ཐཱ ‘‘ནཱ་ག་ལ་ཏཱ་ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ ཁཱ་དི་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི. ཏ་དཱཏི ཡ་དཱ སོ ལོ་ཀ་ནྟ་ག་ཝེ་ས་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་དཱ. དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀ་ཀཱ་ལོཏི ཨ་ནེ་ཀ་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ཡུ་ཀ་ཀཱ་ལོ. ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ལོ་ཀ་སྶཱཏི སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ལོ་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ ནི་བྦ་ཏྟི པུ་བྦ་པ་རི་ཙ་རི་ཡ་སི་དྡྷཱ་ཡ ནི་ཀ་ནྟི་ཡཱ. ས་ས་ཉྙི་མྷི ས་མ་ན་ཀེཏི ན རཱུ་པ་དྷ་མྨ་མ་ཏྟ་ཀེ, ཨ་ཐ ཁོ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་མུ་དཱ་ཡེ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ས་མི་ཏ་པཱ་པོཏི ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་དྷ་མྨོ.
རོ་ཧི་ཏ་སྶ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧-༨. ན་ནྡ་སུ་ཏྟ་ན་ནྡི་ཝི་སཱ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༨-༡༠༩. ན་ནྡ་སུ་ཏྟ་ཝི་སཱ་ལ་སུ་ཏྟཱ་ནི ས་ཏྟ་མ་ཨ་ཊྛ་མཱ་ནི ཧེ་ཊྛཱ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏ་རཱུ་པ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ནེ་ཝ.
ན་ནྡ་སུ་ཏྟ་ན་ནྡི་ཝི་སཱ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. སུ་སི་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༠. ཏུ་ཡ྄ཧ་མྤི ནོཏི ཏུ་ཡ྄ཧ་མྤི ནུ, ནུ-ས་དྡོ པུ་ཙྪཱ་ཡཾ, ཏ་སྨཱ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མོ པུ་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ན ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཀ་ཐི་ཏོཏི ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷོ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མ་ཏྠ་ཀཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་མེ་ཝ མ་ཏྠ་ཀཱ་པཱ་པུ་ཎ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཱ་ཡོ་ག་ཏོ གོ་རཱུ་པ་སཱི་ལོ, མཱུ་ལ༹ྷོ ཁ་ལི་ཏ་པ་ཉྙོ, གོ་རཱུ་པ་སྶ ཝི་ཡ སཱི་ལཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཧི གོ་རཱུ་པ་སཱི་ལོ. ས་བྷཱ་གོ ཨེ་ཀ་རཱུ་པ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ. ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ག་ཏཱ ནཱ་མ གུ་ཎ་ཝ་ནྟ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ གུ་ཎེ་སུ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ’’ཏི. སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷཾ པ་ཉྙནྟི མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ་དི་ཀཱ ཚ, ན་ཝ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟི་པ་ཉྙཱ, ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་པ་ཉྙཱ་ཏི ཨི་མཾ སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷཾ པ་ཉྙཾ. ཏེ་ས་ཊྛི སཱ་ཝ་ཀ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎཱ་ནི་པི ཨེ་ཏྠེ་ཝ ས་ངྒ་ཧཾ ས་མོ་ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪ་ནྟི.
ཨཱ་ན་ནྡཱཏི ཐེ་རཾ ཨཱ་ཧ. ཨཱ་ཙཱ་རོཏི ཙཱ་རི་ཏྟ་སཱི་ལ་མཱ་ཧ. གོ་ཙ་རོཏི གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ཏྟི. ཝི་ཧཱ་རོཏི ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝི་ཧཱ་རོ. ཨ་བྷི་ཀྐ་མོཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཝི་ཧཱ་རཾ. ཏུ་ཡ྄ཧ་མྤཱིཏི པི-ས་དྡེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ད་ཉྙེ་སཾ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ ས་བྦེ་སཾ ཐེ་ར་སྶ རུ་ཙྩ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ དཱི་པི་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ རུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་ཏི་པི ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་སྶ་པི ཨ་སཱི་ཏི་ཡཱ མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་བྷཱ་ཝེ ‘‘ཨ་སཱི་ཏི་ཡཱ མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ་ནཾ རུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧ་མྤི རུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཏེ་ན དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནོ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
སཱ་ཊ་ཀ་ནྟ་རེཏི ནི་ཝ་ཏྠ་ཝ་ཏྠ་ནྟ་རེ. ལ་དྡྷོ་ཀཱ་སོཏི ནི་བྦུ་དྡྷཾ ཀ་རོ་ནྟོ སཱ་ཊ་ཀ་ནྟ་རེ ལ་དྡྷཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ལ་དྡྷཱ་ཝ་ས་རོ. ལ་བྷི་སྶཱ་མི་ནོཏི ལ་བྷི་སྶཱ་མི ཝ་ཏ. དཱི་པ་དྷ་ཛ་བྷཱུ་ཏནྟི ས་ཏ་ཡོ་ཛ་ན་ཝི་ཏྠི་ཎྞཾ ཛ་མྦུ་དཱི་པ་སྶ དྷ་ཛ་བྷཱུ་ཏཾ. པུ་གྒ་ལ་པ་ལཱ་པེཏི ཨ་ནྟོ་སཱ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ལཱ་པ་བྷཱུ་ཏེ པུ་གྒ་ལེ ཧ་ར་ནྟོ. བཱ་ལ་ཏཱ་ཡཱཏི རུ་ཙི་ཁ་ནྟི་ཨཱ་དི་ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ. དོ་ས་ཏཱ་ཡཱཏི དུ་སྶ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན. མོ་ཧེ་ནཱཏི མ་ཧཱ་མཱུ་ལ༹ྷ་ཏཱ་ཡ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘བཱ་ལོ བཱ་ལ་ཏཱ་ཡཱཏི མཱུ་ལ༹ྷ་ཏཱ་ཡ པ་ཀ་ཏི་བཱ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. མཱུ་ལ༹ྷོ མོ་ཧེ་ནཱཏི ས་ཡཾ ཨ་བཱ་ལོ ས་མཱ་ནོ་པི ཡ་དཱ མོ་ཧེ་ན པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ མོ་ཧེ་ན ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ པ་ད་དྭ་ཡ་སྶ ཝི་སེ་སོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཝི་པ་ལླ་ཏྠ་ཙི་ཏྟོཏི ཡ་ཀྑུ་མྨཱ་དེ་ན པི་ཏྟུ་མྨཱ་དེ་ན ཝཱ ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཙི་ཏྟོ.
‘‘ཙ་ཏཱུ་སུ ཀོ་ས་ལླེ་སཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཀོ་ས་ལླཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཝུ་ཏྟཾ ཧེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡོ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས དྷཱ་ཏུ་ཡོ ས་མུ་ད་ཡ་ཏོ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མ་ཏོ ཨ་སྶཱ་ད་ཏོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཏོ ཙ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ དྷཱ་ཏུ་ཀུ་ས་ལོ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ ཀུ་ས་ལོ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀུ་ས་ལོ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་སུ དྭཱ་ད་ས་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ངྒེ་སུ ཀུ་ས་ལོ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཀུ་ས་ལོ. ‘‘ཨི་དཾ ཨི་མ་སྶ ཕ་ལ་སྶ ཋཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཨི་དཾ ཨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཋཱ་ན་ཉྩ ཋཱ་ན་ཏོ, ཨ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ན་ཏོ ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལོ. ཡོ པ་ན ཨི་མེ་སུ དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་སུ པ་རི་ཉྙཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ནི་སྶ་ངྒ་ག་ཏི་ཡཱ པ་ཎྜཱ་ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཨི་ཏོ ག་ཏོ པ་ཝ་ཏྟོ, ཨ་ཡཾ པ་ཎྜི་ཏོ ནཱ་མ.
མ་ཧ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ན་ཏོ མ་ཧ་ཏཱི པ་ཉྙཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ་དཱི་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ནཱ་ན་ཏྟནྟི ཡཱ་ཧི མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ་དཱི་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཐེ་རོ ‘‘མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀི་ཏྟི་ཏོ, ཏཱ་སཾ མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ་དཱི་ནཾ ཨི་དཾ ནཱ་ན་ཏྟཾ ཨ་ཡཾ ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ. ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨ་སྶ མ་ཧ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཀི་ཙྩ་སི་དྡྷི་ཡཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ཏ་ད་སྶ ཀི་ཙྩ་སི་དྡྷི་ཡཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘མ་ཧ་ནྟེ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷེ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཧེ་ཏུ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ནི་སྶ་ཡ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ པ་བྷེ་ད་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཀི་ཙྩ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཕ་ལ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཙ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཧེ་ཏཱུ ཨ་ལོ་བྷཱ་ད་ཡོ. པ་ཙྩ་ཡཱ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ་ས་དྡྷཱ་ས་ཏི་ཝཱི་རི་ཡཱ་ད་ཡོ. ནི་སྶ་ཡཱ སཱ་ཝ་ཀ་བོ་དྷི་པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷི་ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷི་ནི་ཡ་ཏ་ཏཱ, ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནོ ཙ པུ་རི་ས་ཝི་སེ་སཱ. པ་བྷེ་དོ ཙཱ་རི་ཏྟཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གོ. ཀི་ཙྩཾ ཏ་ད་ངྒཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་པ་ཀྑ་སྶ ཝི་དྷ་མ་ནཾ. ཕ་ལཾ ས་གྒ་ས་མྤ་དཱ ནི་བྦཱ་ན་ས་མྤ་དཱ ཙ. ཨཱ་ནི་སཾ་སོ པི་ཡ་མ་ནཱ་པ་ཏཱ་དི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༨-༩) ཨཱ་ཀ་ངྑེ་ཡྻ་སུ་ཏྟཱདཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༦༤ ཨཱ་ད་ཡོ) ཙ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷཱདཱི་ན་མྤི མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ནཱདཱི་ནཾ པ་ན མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝོ མ་ཧཱ་ཝི་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ཝི་ས་ཡ་ཏཱ བ་ཧུ་དྷཱ་ཏུ་ཀ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན, ཝི་ཧཱ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷེ ནི་དྡྷཱ་རི་ཏ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ ས་ཀ་ལ་སཱ་ས་ན་ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཏོ ས་ཙྩ་ཝི་བྷ་ངྒེ (ཝི་བྷ. ༡༨༩ ཨཱ་ད་ཡོ) ཏཾ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་སུ (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༡༨༩ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན; ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱདཱི་ནཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ཝི་བྷ་ངྒཱ་དཱི་སུ (ཝི་བྷ. ༣༥༥ ཨཱ་ད་ཡོ) ཏཾ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་དཱི་སུ (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༣༥༥ ཨཱ་ད་ཡོ) ཙ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན; སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཱ་ནཾ མ་ཧ་ཏོ ཧི་ཏ་སྶ མ་ཧ་ཏོ སུ་ཁ་སྶ མ་ཧ་ཏོ ཨ་ཏྠ་སྶ མ་ཧ་ཏོ ཡོ་ག་ཀྑེ་མ་སྶ ནི་པྥ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ནྟ་པ་ཎཱི་ཏ་ནི་པུ་ཎ་ཨ་ཏ་ཀྐཱ་ཝ་ཙ་ར་པ་ཎྜི་ཏ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ; ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ས་མྦྷཱ་ར་ཏོ མ་ཧཱ་ཝི་ས་ཡ་ཏོ མ་ཧཱ་ཀི་ཙྩ་ཏོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མ་ཧཱ་ནི་པྥ་ཏྟི་ཏོ ཙ; ནི་བྦཱ་ན་སྶ མ་ད་ནི་མྨ་ད་ནཱ་དི་མ་ཧ་ཏྠ་སི་དྡྷི་ཏོ མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱིཏི ས་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཏོ པ་རི་ཙྪི་ཛྫ ག་ཎྷཱ་ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱ པ་ནཱཏི མ་ཧཱ་པ་ཉྙ་ཏཱ.
པུ་ཐུ་པ་ཉྙཱཏི ཨེ་ཏྠ ནཱ་ནཱ་ཁ་ནྡྷེ་སུ ཉཱ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ ནཱ་མ…པེ… ཨ་ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ ནཱ་མཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ཉཱ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་ཝི་དྷེ་ན རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ, ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཝི་དྷེ་ན རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ, ཨེ་ཀ་ཝི་དྷེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ, བ་ཧུ་ཝི་དྷེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ, ཨེ་ཀ་ཝི་དྷེ་ན ས་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷོ, ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཁ་ནྡྷ་སྶ ཨེ་ཀ་ཝི་དྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན་པི ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ཉཱ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཨི་དཾ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནཱ་མ…པེ… ཨི་དཾ དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནཱ་མཾ. ཏ་ཏྠ ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ, དྭེ ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ཉཱ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ནཱ་ནཱ་དྷཱ་ཏཱུ་སཱུཏི ཨ་ཡཾ ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏུ ནཱ་མ…པེ… ཨ་ཡཾ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ སོ་ལ༹་ས དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ, དྭེ ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ དྷཱ་ཏུ་ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ཉཱ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏཾ ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྷི དྭི་ནྣཾ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ན་ཉྩ ཨུ་པཱ་དི་ཎྞ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཨེ་ཝ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ཉཱ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཀ་དེ་ས་མ་ཏྟ་ཏོ, ན ནི་པྤ་དེ་ས་ཏོ, ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཎྞ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ པ་ན ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི ཨེ་ཝ. ཨི་ཏ་ར་སཱ་ཝ་ཀེ་སུ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི, ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་ན ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཏྟཱ་ཝ ཨི་མ་སྶ རུ་ཀྑ་སྶ ཁ་ནྡྷོ སེ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨི་མ་སྶ ཀཱ་ལོ༹, ཨི་མ་སྶ མ་ཊྛོ, ཨི་མ་སྶ བ་ཧ་ལ་ཏྟ་ཙོ, ཨི་མ་སྶ ཏ་ནུ་ཏྟ་ཙོ, ཨི་མ་སྶ པ་ཏྟཾ ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ; ཨི་མ་སྶ པུ་པྥཾ ནཱི་ལཾ པཱི་ཏ་ཀཾ ལོ་ཧི་ཏ་ཀཾ ཨོ་དཱ་ཏཾ, སུ་ག་ནྡྷཾ དུ་གྒ་ནྡྷཾ; ཕ་ལཾ ཁུ་དྡ་ཀཾ མ་ཧ་ནྟཾ དཱི་གྷཾ ཝ་ཊྚཾ སུ་ས་ཎྛཱ་ནཾ མ་ཊྛཾ ཕ་རུ་སཾ སུ་ག་ནྡྷཾ མ་དྷུ་རཾ ཏི་ཏྟ་ཀཾ ཨ་མྦི་ལཾ ཀ་ཊུ་ཀཾ ཀ་སཱ་ཝཾ; ཀ་ཎྚ་ཀོ ཏི་ཁི་ཎོ ཨ་ཏི་ཁི་ཎོ ཨུ་ཛུ་ཀོ ཀུ་ཊི་ལོ ཏ་མྦོ ལོ་ཧི་ཏོ ཨོ་དཱ་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི དྷཱ་ཏུ་ནཱ་ན་ཏྟཾ པ་ཊི་ཙྩ ཉཱ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
ཨ་ཏྠེ་སཱུཏི རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ. ནཱ་ནཱ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དེ་སཱུཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ་བྷེ་ད་ཏོ ཙ ས་ཎྛཱ་ན་བྷེ་ད་ཏོ ཙ ནཱ་ན་པྤ་བྷེ་དེ་སུ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ངྒེ་སུ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཨ་ངྒཱ་ན་ཉྷི པ་ཙྩེ་ཀཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ས་ངྑཱ་ར་པི་ཊ་ཀེ ‘‘དྭཱ་ད་ས པ་ཙྩ་ཡཱ དྭཱ་ད་ས པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཱ’’ཏི. ནཱ་ནཱ་སུ་ཉྙ་ཏ་མ་ནུ་པ་ལ་བྦྷེ་སཱུཏི ནཱ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝེ་སུ ནི་ཙྩ་སཱ་རཱ་དི་ཝི་ར་ཧ་ཏོ སུ་ཉྙ་ས་བྷཱ་ཝེ་སུ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་ཨ་ཏྟ་ཨ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷེ་སུ ས་བྷཱ་ཝེ་སུ. མ-ཀཱ་རོ ཧེ་ཏྠ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ. ནཱ་ནཱ་ཨ་ཏྠེ་སཱུཏི ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཝི་ས་ཡེ་སུ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ་དི་བྷེ་དེ་སུ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷེ་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ. དྷ་མྨེ་སཱུཏི དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཝི་ས་ཡེ་སུ པ་ཙྩ་ཡཱ་དི་ནཱ་ནཱ་དྷ་མྨེ་སུ. ནི་རུ་ཏྟཱི་སཱུཏི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ་སུ ནི་རུ་ཏྟཱི་སུ. པ་ཊི་བྷཱ་ནེ་སཱུཏི ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་དཱི་སུ ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་སུ ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཨི་ད་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ཀཱ་ནཱི’’ཏི ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ པ་ཊི་བྷཱ་ན་ཏོ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཊི་བྷཱ་ནཱ་ནཱི་ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མེ་སུ ཉཱ་ཎེ་སུ. པུ་ཐུ ནཱ་ནཱ་སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷེ་སཱུཏི་ཨཱ་དཱི་སུ སཱི་ལ་སྶ པུ་ཐུ་ཏྟཾ ནཱ་ན་ཏྟ་ཉྩ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨི་ཏ་རེ་སཾ པ་ན ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ. ཡཾ པ་ན ཨ་བྷི་ནྣཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན པུ་ཐུ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་ཐུ ཛ་ན་སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ དྷ་མྨེ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨཱ’’ཏི. ཏེ་ན་སྶ ཨི་དྷ མ་ད་ནི་མྨ་ད་ནཱ་དི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པུ་ཐུ་ཏྟཾ དཱི་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝི་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྙཱ་ཡ མ་ཧ་ཏྟཾ པུ་ཐུ་ཏྟ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཧཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ, པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཛ་ཝ་ན་བྷཱ་ཝཾ, ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཏི་ཀྑཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཧཱ་ས་པ་ཉྙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཧཱ་ས་བ་ཧུ་ལོཏི པཱི་ཏི་བ་ཧུ་ལོ. སེ་ས་པ་དཱ་ནི ཏ་སྶ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. སཱི་ལཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏཱིཏི ཧ་ཊྛ་པ་ཧ་ཊྛོ ཨུ་ད་གྒུ་ད་གྒོ ཧུ་ཏྭཱ པཱི་ཏི་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཱི་ལཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཧཱ་ས་ནཱི་ཡ་ཏ་ར་སྶེ་ཝ ཝི་སུཾ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨི་ཏ་རཾ ཏི་ཝི་དྷཾ སཱི་ལཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏི. པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཧི པ་ཉྙཱ ཨ་བྷི་ར་ཏི་ཝ་སེ་ན ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎེ ཕུ་ལླི་ཏཱ ཝི་ཀ་སི་ཏཱ ཝི་ཡ ཝ་ཏྟ་ཏི, ན ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏཱ. སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷཾ ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཐེ་རོཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་སི་དྡྷཱ ཐེ་ར་སྶ ཧཱ་ས་པ་ཉྙ་ཏཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ས་བྦཾ རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ཁི་པྤཾ ཛ་ཝ་ཏཱིཏི རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི སཱི་གྷ་ཝེ་གེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཊི་པ་ཀྑ་དཱུ་རཱི་བྷཱ་ཝེ་ན པུ་བྦཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་སྶ སཱ་ཏི་ས་ཡ་ཏྟཱ ཨི་ནྡེ་ན ཝི་ས་ཊྛ་ཝ་ཛི་རཾ ཝི་ཡ ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི ཨ་ད་ནྡྷཱ་ཡ་ནྟཱི རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷེ ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝེ་གེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ སཱ ཛ་ཝ་ན་པ་ཉྙཱ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཝཾ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎི་ཀ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཛ་ཝ་ན་པ་ཉྙཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ བ་ལ་ཝ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘རཱུ་པ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཁ་ཡ་ཊྛེ་ནཱཏི ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཁ་ཎེ་ནེ་ཝ བྷི་ཛྫ་ན་ཏོ ཁ་ཡ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ. བྷ་ཡ་ཊྛེ་ནཱཏི བྷ་ཡཱ་ན་ཀ་ཏོ. ཨ་སཱ་ར་ཀ་ཊྛེ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་སཱ་ར་ཝི་ར་ཧ་ཏོ ནི་ཙྩ་སཱ་རཱ་དི་ཝི་ར་ཧ་ཏོ ཙ. ཏུ་ལ་ཡི་ཏྭཱཏི ཏུ་ལཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཏུ་ལ་ཡི་ཏྭཱ. ཏཱི་ར་ཡི་ཏྭཱཏི ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཏཱི་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཏཱི་རེ་ཏྭཱ. ཝི་བྷཱ་ཝ་ཡི་ཏྭཱཏི ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཾ ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ. རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷེཏི རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ནི་རོ་དྷ་བྷཱུ་ཏེ ནི་བྦཱ་ནེ ནི་ནྣ་པོ་ཎ་པ་བྦྷཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨི་དཱ་ནི སི་ཁཱ་པྤ་ཏྟ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཛ་ཝ་ན་པ་ཉྙཾ ད་སྶེ་ཏུཾ པུ་ན ‘‘རཱུ་པ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཀེ་ཙི.
ཉཱ་ཎ་ཏི་ཀྑ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ ས་ཝི་སེ་སཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནེ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ‘‘ཁི་པྤཾ ཀི་ལེ་སེ ཚི་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ པ་ན ཀི་ལེ་སེ ཝི་བྷཱ་གེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙོ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙོ ཧོ་ཏི, པ་ཊི་པ་དཱ ཙ་སྶ ན ཙ་ལ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨཱ་ས་ནེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ ཨ་དྷི་ག་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཐེ་རོ ཙཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནོ ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙ་ཏཱ སི་ཁཱ་པྤ་ཏྟཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
‘‘ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ དུ་ཀྑཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཱ ས་ངྑ་ཏཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ ཁ་ཡ་དྷ་མྨཱ ཝ་ཡ་དྷ་མྨཱ ཝི་རཱ་ག་དྷ་མྨཱ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨཱ’’ཏི ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ད་སྶ་ནེ་ན ས་ཙྩ་ས་མྤ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི ཀཱ་ར་ཎ་མུ་ཁེ་ན ནི་བྦེ་དྷི་ཀ་པ་ཉྙཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨུ་བྦེ་ག་བ་ཧུ་ལོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨུ་བྦེ་ག་བ་ཧུ་ལོཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨ་བྷི་ཎྷ་པྤ་ཝ་ཏྟ་སཾ་ཝེ་གོ. ཨུ་ཏྟཱ་ས་བ་ཧུ་ལོཏི ཉཱ་ཎུ་ཏྟཱ་ས་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ བ་ཧུ་སོ ཨུ་ཏྲ་སྟ་མཱ་ན་སོ. ཏེ་ན ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནུ་པ་སྶ་ན་མཱ་ཧ. ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་ན་བ་ཧུ་ལོཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ན ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶ་ན་མཱ་ཧ, ཨ་ར་ཏི་བ་ཧུ་ལོཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་སྶཱ ཨེ་ཝ ཨ་པ་རཱ་པ་རུ་པྤ་ཏྟིཾ. བ་ཧི་མུ་ཁོ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ཏོ བ་ཧི་བྷཱུ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨུ་དྡི་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ཉཱ་ཎ་མུ་ཁོ, ཏ་ཐཱ ཝཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁོ. ནི་བྦི་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ནི་བྦེ་དྷོ, སོ ཨེ་ཏི་སྶཱ ཨ་ཏྠི, ནི་བྦི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ནི་བྦེ་དྷཱ, སཱ ཨེ་ཝ པ་ཉྙཱ ནི་བྦེ་དྷི་ཀཱ. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཏོ ན ཝི་བྷ་ཏྟཾ, ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཨ་པྤི་ཙྪོ་ཏི ས་ནྟ་གུ་ཎ་ནི་གུ་ཧ་ན་ཏཱཏི ཨ་ཏྟ་ནི ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ བཱ་ཧུ་ས་ཙྩ་དྷུ་ཏ་དྷ་མྨ་སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎཱ་ན་ཉྩེ་ཝ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་གུ་ཎ་སྶ ཙ ནི་གུ་ཧ་ནཾ, པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཙ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱཏི ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཡེ་ས་ན་པ་རི་བྷོ་ག་མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ་པི ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ཏཱི་ཧི ས་ནྟོ་སེ་ཧཱིཏི ཙ་ཏཱུ་སུ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཏཱི་ཧི ས་ནྟོ་སེ་ཧི, ས་བྦེ པ་ན དྭཱ་ད་ས. པ་ཊི་ས་ལླཱི་ནེ་ན ཝི་ཝེ་ཀ་ཊྛ་ཀཱ་ཡཱ་ནཾ ན ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མཱ་ནཾ. ནེ་ཀྑ་མྨཱ་བྷི་ར་ཏཱ་ནནྟི པ་བྦ་ཛྫཾ ཨུ་པ་ག་ཏཱ་ནཾ. པ་རི་སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་ག་ཏ་ཙི་ཏྟ་སཾ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ. པ་ར་མ་ཝོ་དཱ་ན་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་མ་དྷི་ག་མེ་ན ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཝོ་དཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷིཾ པ་ཏྟཱ་ནཾ. ཀི་ལེ་སུ་པ་དྷི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་རུ་པ་དྷཱི་ནཾ. ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ནི་སྶ་ཊ་ཏྟཱ ཝི་ས་ངྑཱ་རཾ ནི་བྦཱ་ནཾ. ཨུ་པ་ག་ཏཱ་ནཾ, ཨི་མེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ ཝི་ཝེ་ཀཱ་ནཾ ལཱ་བྷཱི པ་ཝི་ཝི་ཏྟོ ‘‘པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝི་ཝི་ཏྟོ’’ཏི ཀ་ཏྭཱ. ས་མཱ་ས་ཛྫ་ནཾ པ་རི་སི་ནེ་ཧུ་པྤཱ་དོ སཾ་ས་གྒོ, ས་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་སཾ་ས་གྒོ ས་ཝ་ན་སཾ་ས་གྒོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ས་མུ་ལླ་པ་ནཾ ཨཱ་ལཱ་པ་ས་ལླ་པ་ནཾ. སཾ་ས་གྒ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཨི་མི་ནཱ ཏ་སྶ པ་རི་བྷོ་གོ པ་རི་བྷོ་ག་སཾ་ས་གྒོ.
ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོཏི ཨེ་ཏྠ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷོ ནཱ་མ ཝཱི་རི་ཡ་སྶ པ་གྒ་ཎྷ་ནཾ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཀ་ར་ཎཾ. ཏཾ པ་ན ས་བྦ་སོ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ནི་གྒ་ཎྷ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨོ་དྷུ་ན་ན་ཝ་ཏྟཱཏི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི སཱ་ཝ་ཛྫ་སྶ ཨོ་དྷུ་ན་ན་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨོ་ཏི་ཎྞཾ ནཱ་མ ཝ་ཛྫཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙ་རི་ཏ་ནྟི ཨཱ་རོ་ཙི་ཏཾ. ཨ་ནོ་ཏི་ཎྞཾ ཨ་ནཱ་རོ་ཙི་ཏཾ. ཏ་ནྟི་ཝ་སེ་ནཱཏི པཱ་ལི༹་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན, ཡུ་ཏྟ་ས་དྡ་སྶ ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པཱ་པེ ལཱ་མ་ཀེ པུ་གྒ་ལེ དྷ་མྨེ ཙ ག་ར་ཧ་ཏི ཛི་གུ་ཙྪ་ཏཱི་ཏི པཱ་པ་ག་ར་ཧཱི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པཱ་པ་པུ་གྒ་ལེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཀ་ད་སྶཱིཏི ཨེ་ཀ་བྷ་ཝ་ད་སྶཱི, ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་མ་ཏྟ་ད་སྶཱི དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་སུ་ཁ་མ་ཏྟཱ་པེ་ཀྑཱི. ས་མ་ནྟཱཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ, པ་རི་ཏོ མེ ཀ་ཏྠ་ཙི མཱ ཨ་ཧཱུ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
སོ་ལ༹་ས་ཧི པ་དེ་ཧཱིཏི སོ་ལ༹་ས་ཧི ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ཧི. ཨ་ཀུ་པྤནྟི ཀེ་ན་ཙི ཨ་ཀོ་པ་ནཱི་ཡཾ. ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནོ གུ་ཎ་ཀ་ཐཱ ས་ཏྠུ ཝ་ཙ་ནཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་བྱཱ་པི་ནཱི ཨ་ཧོ་སི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཝ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ ཝ་ཎྞ་ནི་བྷཱ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝི ཨུ་ལཱ༹་ར་པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ. སུ་ཊྛུ ཨོ་བྷཱ་ས་ཏཱི་ཏི སུ་བྷོ. ཨོ་བྷཱ་ས་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ མ་ཎི་ནོ བྷ་དྡ་ཀ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་བྷོ་ཏི སུ་ནྡ་རོ’’ཏི. ཛཱ་ཏི་མཱ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཨཱ་ཀ་ར་ས་མུ་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ. ཀུ་རུ་ཝི་ནྡ་ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཛཱ་ཏི་ཝི་སེ་སོ་པི མ་ཎི ཨཱ་ཀ་ར་པ་རི་སུ་དྡྷ་མཱུ་ལ་ཀོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཛཱ་ཏི་ས་མྤ་ནྣོ’’ཏི. དྷོ་ཝ་ནཱ་དི་པ་རི་ཀ་མྨེ་ནཱཏི ཙ་ཏཱུ་སུ པཱ་སཱ་ཎེ་སུ དྷོ་ཝ་ན་དོ་ས་ནཱི་ཧ་ར་ཎ་ཏཱ་པ་ན་ས་ཎྷ་ཀ་ར་ཎཱ་དི་པ་རི་ཀ་མྨེ་ན. ར་ཏྟ་ཀ་མྦ་ལ་སྶ ཝ་སེ་ན ས་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཎྞ་སི་དྡྷི་ཡཱ ཝེ་ལུ༹་རི་ཡ་མ་ཎི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ སོ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལེ ནི་ཀྑི་ཏྟོ’’ཏི. ནི་ཀྑནྟི བྷ་ཎྜ་མཱ་ཧ. ཏ་ཉྩ ཨ་པྤ་ཀེ་ན སུ་ཝ་ཎྞེ་ན ཀ་ཏཾ བྷ་ཎྜཾ ན སོ་བྷ་ཏི སོ་བྷཱ་ཝི་པུ་ལེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཉྩ་སུ་ཝ་ཎྞེ་ན ཀ་ཏ་པི་ལ༹་ནྡྷ་ན’’ནྟི. སུ་ཝ་ཎྞནྟི པ་ཉྩ་དྷ་ར་ཎ་སྶ ས་མ་ཉྙཱ, ཏ་སྨཱ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་སུ་ཝ་ཎྞ་སཱ་རི་ཡཱ ཝི་ཙི་ཏྟ་ཨཱ་བྷ་ར་ཎཾ ཨི་དྷ ‘‘ནི་ཀྑ’’ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཏ་ཉྷི ཝི་པུ་ལཾ ན པ་རི་ཏྟ་ཀཾ. མ་ཧཱ་ཛ་མྦུ་སཱ་ཁཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ན་དི་ཡནྟི མ་ཧཱ་ཛ་མྦུ་སཱ་ཁཱ་ཡ ཧེ་ཊྛཱ ས་ཉྫཱ་ཏ་ན་དི་ཡཾ. ཏཾ ཀི་ར ར་ཏ་ནཾ ར་ཏྟཾ. སུ་ཀུ་ས་ལེ་ན…པེ… ས་མྤ་ཧ་ཊྛནྟི སུ་ཊྛུ ཀུ་ས་ལེ་ན སུ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་རེ་ན ཨུ་ཀྐཱ་ཡ ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ས་མྨཱ པ་ཧ་ཊྛཾ མ་ཛྫ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན སུ་ཀ་ཏ་པ་རི་ཀ་མྨཾ. དྷཱ་ཏུ་ཝི་བྷ་ངྒེཏི དྷཱ་ཏུ་ཝི་བྷ་ངྒ་སུ་ཏྟེ. ཀ་ཏ་བྷ་ཎྜནྟི ཨཱ་བྷ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀ་ཏཾ བྷ་ཎྜཾ.
ནཱ་ཏི་ཨུ་ཙྩོ ནཱ་ཏི་ནཱི་ཙོ ཏ་རུ་ཎ་སཱུ་རི་ཡོ ནཱ་མ. ས་ཏྠཱ་རཱ ཨཱ་བྷ་ཏ་ཝ་ཎྞོ ཨུ་བྦྷ་ཏ་གུ་ཎོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནེ་ཝ མ་ར་ཎཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ་པི མ་ར་ཎཾ ནེ་ཝ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི ཨ་ཏྟ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་སྶ སཱ་ཝ་ཛྫ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་ན པ་རེ་སཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ཏི ཀ་རུ་ཎཱ་ཝ་སེ་ན, ཨེ་ཝཾ ཝོ་ས་ཛྫ་ནཾ པ་ར་མ་ཏྠ་པཱ་ར་མཱི་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི སཱ་ཝ་ཀཱ ན ཏ་ཐཱ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཏོ. ན ཛཱི་ཝི་ཏཾ པ་ཏྠེ་ཏི ཛཱི་ཝི་ཏཱ་སཱ་ཡ ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ. དི་ཝ་ས་ས་ངྑེ་པནྟི ཨ་ཛྫ ཏྭཾ ཨི་དཾ ནཱ་མ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཧི, ཨི་དཾ ཏེ ཝེ་ཏ་ན་ནྟི དི་ཝ་ས་བྷཱ་གེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣཾ ཝེ་ཏ་ནཾ. ཏཱ་དི་སོ ཧི བྷ་ཏ་ཀོ དི་ཝ་ས་ཀྑ་ཡ་མེ་ཝ ཨུ་དི་ཀྑ་ཏི, ན ཀ་མྨ་ནི་ཊྛཱ་ནཾ. ནི་བྦི་སཾ བྷ་ཏ་ཀོ ཡ་ཐཱཏི ཝེ་ཏ་ནཾ བྷ་ཏིཾ ཨི་ཙྪ་ནྟོ ཀཱ་ལ་ཀྑ་ཡཾ ཨུ་དི་ཀྑ་ནྟོ བྷ་ཏ་ཀ་པུ་རི་སོ ཝི་ཡ.
སུ་སི་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ནཱ་ནཱ་ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༡. ནཱ་ནཱ་ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱཏི པུ་ཐུ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ སཱ་ཝ་ཀཱ. ཚི་ནྡི་ཏེཏི ཧ་ཏྠ་ཙྪེ་དཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཚེ་དེ. མཱ་རི་ཏེཏི མཱ་ར་ཎེ. ན པཱ་པཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱིཏི ཀི་ཉྩི པཱ་པཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ན པ་སྶ་ཏི, པ་རེ་ས་ཉྩ ཏ་ཐཱ པ་ཝེ་དེ་ཏི. ཝི་སྶཱ་སནྟི ཝི་སྶ་ཏྠ་བྷཱ་ཝཾ. ‘‘ཀ་ཏ་ཀ་མྨཱ་ན་མྤི ཝི་པཱ་ཀོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ ཀ་ཏ་པཱ་པཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏ་པུ་ཉྙཱ་ན་ཉྩ ཝི་སྶ་ཏྠ་ཏཾ ནི་རཱ་ས་ངྐ་ཏཾ ཛ་ནེ་ཏི.
ཏ་པོ་ཛི་གུ་ཙྪཱ་ཡཱཏི ཏ་པ་སཱ ཨ་ཙེ་ལ་ཝ་ཏཱ་དི་ནཱ པཱ་པ་ཏོ ཛི་གུ་ཙྪ་ནེ་ན, ‘‘པཱ་པཾ ཝི་རཱ་ཛ་ཡཱ་མཱ’’ཏི ཨ་ཙེ་ལ་ཝ་ཏཱ་དི་ས་མཱ་དཱ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨི་ཉྷི ས་མཱ་དཱ་ནེ ཋི་ཏེ་ན སཾ་ཝ་རེ་ན སཾ་ཝུ་ཏ་ཙི་ཏྟོ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པི་ཧི་ཏོ ཙ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘སུ་སཾ་ཝུ་ཏ་ཏྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་ཏྟཱ་རོ ཡཱ་མཱ བྷཱ་གཱ ཙ་ཏུ་ཡཱ་མཱ, ཙ་ཏུ་ཡཱ་མཱ ཨེ་ཝ ཙཱ་ཏུ་ཡཱ་མཱ. བྷཱ་ག་ཏྠོ ཧི ཨི་དྷ ཡཱ་མ-ས་དྡོ ཡ་ཐཱ ‘‘ར་ཏྟི་ཡཾ པ་ཋ་མོ ཡཱ་མོ’’ཏི. སོ པ་ནེ་ཏྠ བྷཱ་གོ སཾ་ཝ་ར་ལ་ཀྑ་ཎོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙཱ་ཏུ་ཡཱ་མེ་ན སུ་སཾ་ཝུ་ཏོ’’ཏི, ཙ་ཏུ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ན སཾ་ཝ་རེ་ན སུ་ཊྛུ སཾ་ཝུ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ས་བྦ་སཱི་ཏོ་ད་ཀོཏི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ས་བྦ་སཱི་ཏུ་ད་ཀ་པ་རི་བྷོ་གོ. ས་བྦེ་ན པཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎེ་ན ཡུ་ཏྟོཏི ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན སཾ་ཝ་ར་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན པཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. དྷུ་ཏ་པཱ་པོཏི ས་བྦེ་ན ནི་ཛྫ་ར་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན པཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎེ་ན་པི དྷུ་ཏ་པཱ་པོ. ཕུ་ཊྛོཏི ཨ་ཊྛ་ནྣ་མྤི ཀ་མྨཱ་ནཾ ཁེ་པ་ནེ་ན ཝི་ཀྑེ་པ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ས་བྦེ་ན པཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎེ་ན ཕུ་ཊྛོ, ཏཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ. ན ནི་གུ་ཧ་ནྟོཏི ན ནི་གུ་ཧ་ན་ཧེ་ཏུ དི་ཊྛ་སུ་ཏེ ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་ཐེ་ནྟོ.
ནཱ་ནཱ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོཏི པ་ར་ཝཱ་དཱི་ནཾ ས་བྦེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ, ཏེ་སུ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣོ. ཀོ་ཊི་པྤ་ཏྟཱཏི མོ་ཀྑཱ་དྷི་ག་མེ་ན ས་མ་ཎ་དྷ་མྨེ པ་ཏྟ་བྦ་མ་རི་ཡཱ་ད་པྤ་ཏྟཱ.
ས་ཧ་ཙ་རི་ཏ་མ་ཏྟེ་ནཱཏི སཱི་ཧ་ནཱ་དེ་ན ས་ཧ ཝ་སྶ་ཀ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ན. སཱི་ཧེ་ན སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ནྟེ་ན ས་ཧེ་ཝ སི་ངྒཱ་ལེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ སི་ངྒཱ་ལ་ར་ཝ་ཀ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ན. ཀོ་ཏྠུ་ཀོཏི ཁུ་དྡ་ཀ་ཀོ་ཏྠུ. ཨཱ་ས་ངྐི་ཏ་ས་མཱ་ཙཱ་རོཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ པ་རེ་ཧི ཙ ཨཱ་ས་ངྐི་ཏ་བྦ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ. ས་པྤུ་རི་སཱ་ནནྟི བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ.
ཏ་སྶཱཏི ཝེ་ག་བྦྷ་རི་སྶ དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་སྶ. ས་རཱི་རེ ཨ་ནུ་ཨཱ་ཝི་སཱིཏི ས་རཱི་རེ ཨ་ནུ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཨཱ་ཝི་སི. ཨ་དྷི་མུ་ཙྩཱིཏི ཡ་ཐཱ ག་ཧི་ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟཾ ན ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨེ་ཝ ཝ་སེ ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི. ཨཱ་ཡུ་ཏྟཱཏི ད་སྶ་ནེ་ན སཾ་ཡུ་ཏྟཱ. པ་ཝི་ཝེ་ཀི་ཡནྟི ཀ་པྤ་ཀ་ཝ་ཏྠ་བྷུ་ཉྫ་ན་སེ་ནཱ་ས་ནེ་ཧི པ་ཝི་ཝི་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏེ ཀི་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. རཱུ་པེ ནི་ཝི་ཊྛཱཏི ཙ་ཀྑུ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛཱི་ཧི པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ’’ཏི. དེ་ཝ་ལོ་ཀ་པ་ཏྠ་ན་ཀཱ་མཱཏི དེ་ཝ་ལོ་ཀ་སྶེ་ཝ ཨ་བྷི་པ་ཏྠ་ན་ཀཱ་མཱ. མ་ར་ཎ་དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ མཱ་ཏི་ཡཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མཱ་ཏི་ཡཱ་ཏི མ་ཙྩཱ’’ཏི. པ་ར་ལོ་ཀ་ཏྠཱ་ཡཱཏི པ་ར་ས་མྤ་ཏྟི་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ.
པ་བྷཱ་ས་ཝ་ཎྞཱཏི པ་བྷཱ་ཡ ས་མཱ་ན་ཝ་ཎྞཱ. ཀེ་སཾ པ་བྷཱ་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ནྡོ་བྷཱ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་ཛ྄ཛྷཱ་རཱ་ག་པ་བྷཱ་ས་ཝ་ཎྞཱ ཨི་ནྡ་དྷ་ནུ་པ་བྷཱ་ས་ཝ་ཎྞཱ་ཏི པ་ཙྩེ་ཀཾ ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨཱ་མོ ཨཱ་མ་ག་ནྡྷོ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་མི་སཾ. ཝ་དྷཱ་ཡཱཏི ཝི་དྡྷཾ་སི་ཏུཾ. རཱུ་པཱཏི རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་རཱུ་པི་དྷ་མྨཱ.
རཱ་ཛ་ག་ཧ་ས་མཱི་པ་པྤ་ཝ་ཏྟཱི་ནཾ རཱ་ཛ་ག་ཧི་ཡཱ་ནཾ. ‘‘སེ་ཏོ’’ཏི ཀེ་ལཱ་ས་ཀཱུ་ཊོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སེ་ཏོ་ཏི ཀེ་ལཱ་སོ’’ཏི. ཀེ་ན་ཙི ན གྷ་ཊྚེ་ཏཱི་ཏི ཨ་གྷཾ, ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་གྷ་གཱ་མཱི་ན་ནྟི ཨཱ་ཀཱ་ས་གཱ་མཱི་ན’’ནྟི. ཨུ་ད་ཀཾ དྷཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨུ་ད་དྷི, མ་ཧོ་ད་དྷི. ཝི་པུ་ལོཏི ཝེ་པུ་ལླ་པ་བྦ་ཏོ. ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་བྦ་ཏཱ་ནནྟི ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་བྦ་ཏ་བྷཱ་གཱ་ནཾ. བུ་དྡྷོ སེ་ཊྛོ སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཱ་དཱི་ཧི ས་བྦ་གུ་ཎེ་ཧི.
ནཱ་ནཱ་ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཏ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
སཱ་ར་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་སི་ནི་ཡཱ སཾ་ཡུ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.