༢. དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒོ
༡. ཝ་ཏ་པ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༧. ས་མཱ་དཱ་ཏ་བྦ་ཏོ ཝ་ཏཱ་ནི, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ས་ངྐ་ར་ས་བྷཱ་ཝེ་ན པ་བྦ་ཛི་ཏ་བྦ་ཏོ པ་དཱ་ནི, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨ་སཾ་ཀི་ཎྞ་བྷཱ་གཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཝ་ཏ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་མ་ཏྟཱ་ནཱིཏི པུ་ཉྙ་ཝི་སེ་ས་ཏཱ་ཡ པུ་ཛྫ་བྷ་ཝ་ཕ་ལ་ནི་བྦ་ཏྟ་ནེ་ན ཀི་ཏྟི་ས་ཉྙཱ་ནེ་ན ཙ ས་མཾ ཨ་ཏྟཱ་ནི ས་མ་ཏྟཱ་ནི. པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ནཱིཏི ཨ་ཁ་ཎྜཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ས་བྦ་སོ པུ་ཎྞཱ་ནི. ས་མཱ་དི་ནྣཱ་ནཱིཏི ཏ་ཏྠ ས་ཀྐ་ཙྩ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ ས་མྨཱ ཨཱ་དི་ནྣཱ་ནི. མཱ་ཏུ་ལཱ་ནཱིཏི པི་ཏུ་བྷ་གི་ནཱི, ན ཡཱ ཀཱ་ཙི མཱ་ཏུ་ལ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ ཀུ་ལ་ཛེ་ཊྛ་ཀཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ, བྷ་རི་ཡཱ་པི ཝཱ མཱ་ཏུ་ལ་ས་མྦ་ནྡྷ་ཏོ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ, ཏ་ཐཱ ས་ཏི མ་ཧཱ་པི་ཏུ་བྷ་རི་ཡཱ་དཱི་ན་མྤི ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཛེ་ཊྛ་བྷ་གི་ནཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ. ཨ་པ་ཙི་ཏི་ཀཱ་ར་ཀོཏི ཏེ་སཾ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ན་ཀ་རོ. ཡོ ཀོ་ཙི ད་ད་ནྟོ་པི སཱ་པེ་ཀྑོ དེ་ཏི, སོ མུ་ཏྟ་ཙཱ་གོ ན ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ པ་ན ན ཨེ་ཝ་ནྟི ‘‘མུ་ཏྟ་ཙཱ་གོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་སྶ་ཊྛ་ཙཱ་གོཏི ནི་ར་པེ་ཀྑ་པ་རི་ཙྩཱ་གོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་བ་ཧུ་ལོ ‘‘ལོ་ཧི་ཏ་པཱ་ཎཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཐཱ དཱ་ན་བ་ཧུ་ལོ ‘‘པ་ཡ་ཏ་པཱ་ཎཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་དཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་དཱ དྷོ་ཏ་ཧ་ཏྠོ’’ཏི. ཝོ་སྶ་གྒ་ར་ཏོཏི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་སྶ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནེ ཨ་བྷི་ར་ཏོ. པ་རེ་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦཱ་ར་ཧོཏི པ་རེ་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟོ ཨི་ཙྪི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཏོ. དཱ་ནེ་ནེ་ཝ ཡུ་ཏྟོཏི ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ དཱ་ནེ་ནེ་ཝ ཡུ་ཏྟོ ཨ་བྷི་ཎྷཾ པ་ཝ་ཏྟ་མ་ཧཱ་དཱ་ན་ཏྟཱ. དཱ་ནེ ཙ སཾ་ཝི་བྷཱ་གེ ཙཱཏི པ་ར་སྶ ས་མྤུ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ དཱ་ནེ ཙ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཏོ སཾ་ཝི་བྷ་ཛ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ སཾ་ཝི་བྷཱ་གེ ཙ ར་ཏོ ཨ་བྷི་ར་ཏོ.
ཝ་ཏ་པ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ས་ཀྐ་ནཱ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༨. མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏོཏི མ་ནུ་སྶེ་སུ བྷཱུ་ཏོ, མ་ནུ་སྶ་ཏྟཾ ཝཱ པ་ཏྟོ. ཨཱ་ཝ་ས་ཐནྟི ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི, ཏ་སྨཱ ཝཱ་སཾ ཨ་དཱ་སཱི་ཏི ཝཱ་ས་ཝོ. ཨ་ཏྠ-ས་དྡོ ཨི་དྷ ཀཱ་ར་ཎ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཧ་སྶ་མྤི ཀཱ་ར་ཎཱ་ན’’ནྟི. སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ ཧེ་ཊྛཱ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏོ་ཝ. ཝི་ནི་ཙྪི་ན་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་ཧ་སྶཾ པ་ཉྙཱ་ཨ་ཀྑཱི་ནི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ས་ཧ་སྶ་ཀྑོ. མ་གྷཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི དྷ་ནཾ, ཏཾ པ་ན ས་དྡྷཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ མ་གྷཾ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི མ་གྷ་ཝཱ. པུ་རེ དཱ་ནཾ ད་དཱ་ཏཱི་ཏི པུ་རི་ནྡ་དོ ཨ་ནུ་ནཱ་སི་ཀ་ལོ་པཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ. པུ་ཉྙཱ་ནི ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི ས་ཀྐོ.
ས་ཀྐ་ནཱ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. མ་ཧཱ་ལི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༩. སོཏི ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ. བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནེ ཝ་ཏྟ་བྦེ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནེཏི བ་ཧུ་མྷི ཨ་ཏྠེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟོ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཏེ དྷ་མྨེ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ས་ཀྐོ ས་ཀྐ་ཏྟཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་གཱ, ཏཾ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ཀྐོ ཀི་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ན་ནྟ་རེཏི ས་ཀྐ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ན་ནྟ་རེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ. ཏཾ ས་བྦནྟི ས་ཀྐ་སྶ མ་གྷ་མཱ་ཎ་ཝ་ཀཱ་ལེ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ, ཏཱ་ཡ ས་ཀྐ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཏཾ ས་བྦཾ. ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
མ་ཧཱ་ལི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ད་ལི་དྡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༠. མ་ནུ་སྶ་ད་ལི་དྡོཏི མ་ནུ་སྶེ་སུ དུ་གྒ་ཏོ. མ་ནུ་སྶ་ཀཱ་རུ་ཉྙ་ཏནྟི མ་ནུ་སྶེ་སུ པ་ར་མ་ནི་ཧཱི་ན་ཏཾ. མ་ནུ་སྶ་ཀ་པ་ཎོཏི མ་ནུ་སྶེ་སུ ཝཱ པ་ར་མ་ནི་ཧཱི་ནོ. ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེཏི ཏ་སྶ དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་སྶ ཏ་སྨིཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཊྛཱ་ནེ. ལཱ་མ་ཀ་ཏོ ཙི་ནྟེ་ནྟཱིཏི ཏ་སྶ པུ་རི་མ་ཝ་ཏྠུཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཧཱི་ན་ཏོ ཙི་ནྟེ་ནྟི. ཀ་ཐེ་ནྟཱིཏི ཏ་མེ་ཝ པ་རེ་སཾ ཀ་ཐེ་ནྟི. ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟཱིཏི ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟི. ས་བྦ་དཱ པ་རི་ཙྪི་ཛྫ པ་རི་ཝཱ་ར་ས་མྤ་ནྣོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཌྜྷ་ཊྛ་ར་ཏ་ནེ ཧ་ཏྠི་ཀྑ་ནྡྷེ མ་ཧ་ཙྩ་རཱ་ཛཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་སི་ནྣ་ཏྟཱ ཛ་ན་ཀཱ་ཡེ་ན ས་མུ་ལློ་ཀི་ཡ་མཱ་ནོ. ཨ་ཝ་ལ་མྦ་ནྟཱིཏི ཨོ་ལ་མྦ་ནྟི. ཝ་ནྡ་ན་མ་ཏྟཾ ཝཱ ནཱ་ཧོ་སི, ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མཱ་ནཱ་ད་ར་ཀི་རི་ཡཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀྭཱ་ཡནྟི ཀོ ཨ་ཡ་ནྟི བྱཱ་པ་ནྣ་ཝ་སེ་ན ཝ་ད་ཏི. ཀཱ་ལ༹་ར་ཏྟེ་ཧི སུ་ཏྟེ་ཧི སི་བྦི་ཏ་ཏྟཱ ཝ་ཎྞ་ཝི་ཀཱ་རཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀུ་ཊྛི་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི པཱ་རུ་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་དུ་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ཏི. ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་པཱ་པ་ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་སེ་སེ་ན ལ་དྡྷོ་ཀཱ་སེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧེ…པེ… པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷི. ཀཱ་མ་ཉྩ ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨེ་ནེ་ཝ, ཏ་སྶ པ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པཱ་ཀི་ནོ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་སེ་སེ་ནཱ’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ག་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ…པེ… ནི་ཀྑ་ནྟོ’’ཏི. བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཙ་རི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ རོ་ག་སྶ བ་ལ་ཝ་ཏཱ་ཡ མཾ་སཱ་ནི…པེ… པ་ཏ་ནྟི. ཉཱ་ཎཾ པེ་སེ་ཏྭཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཊི་པེ་སེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ. ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་པ་ཀྐ་ཏྟཱ ས་ཏྠུ དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་སེ་ན སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ. ཙུ་མྦ་ཊནྟི པཱ་ད་ཙུ་མྦ་ཊཾ. ཀུ་ཊྛི་ནོ ཧི ས་ཀ་ལ་པཱ་ད་ཏ་ལཾ མཱ རུ་ཛཱི་ཏི ཙུ་མྦ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ པཱ་ད་ཏ་ལེ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི, མ་ཏྟི་ཀ་པཱ་ཏིཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཏ་ཐཱ ནི་ཧཱི་ན་མ་ནུ་སྶ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏིཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ནྟོ ཝི་ཡ དེ་ཝ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟ་ཏོ དུ་ཏི་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཝཱ་རེ ཨཱ་དཱ་ན་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟོ.
མ་གྒེ་ནཱ་ག་ཏཱཏི མ་གྒཱ་དྷི་ག་མ་ནེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ. ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟ་སཱི་ལནྟི ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཀ་ནྟཾ མ་ནཱ་པཾ མ་ནོ་ར་མཾ སཱི་ལ་དྷ་མྨཾ. ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་སི་ཀྑཱ ཝི་ཡ ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ་པི ས་བྦཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཀ་ནྟཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན་ཏྠེཏི ཨི་མ་སྨིཾ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ བྷ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨ་ཏྠེ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ. པ་ཉྩ་སཱི་ལམྤི ཡ་སྨཱ དི་ཊྛི ཝི་ཡ བྷ་ཝ་ནྟ་རེ་པི ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཾ.
ད་ལི་དྡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༡. ཨཱ་ར་མ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ས་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་རཱ་མཱ, མ་ནོ་ར་མཱ ཨུ་པ་ཝ་ནཱ་ད་ཡོ. ཏེ ཨེ་ཝ ཙེ་ཏེ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶཾ ས་ནྡྷ་ཧ་ནྟཱི་ཏི ཙེ་ཏི་ཡཱཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. མ་ནུ་སྶ་ར་མ་ཎཱི་ཡ་བྷཱ་ཝ་སྶཱཏི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མ་ཎཱི་ཡ་བྷཱ་ཝ་སྶ. ཏ་སྶ པ་ན སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཙི་ནྟེ་ཡྻཱ་པ་རི་མེ་ཡྻཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་པི ཧོ་ཏཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ནཱ་གྒྷ་ནྟི སོ་ལ༹་སི’’ནྟི ཨ་ཝོ་ཙ. ཨ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ ར་མ་ཎཱི་ཡ་ཏཱ ནཱ་མ གུ་ཎ་ཝི་སི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ སེ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་དཱ་ནི…པེ… གཱ་མེ ཝཱ་ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧཱ’’ཏི.
རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཡ་ཛ་མཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༢. ཡ་ཛ་ནྟཱ་ནནྟི ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཾ ཨུ་དྡི་སྶ དེ་ནྟཱ་ནཾ. ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཀོ སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པོ་ཏི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ‘‘ཏ་དཱ ཀི་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་གྒནྟི སེ་ཊྛཾ. ཏེ་ཧི ཏེ་ཧི ཝཱ ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷ་ས་པྤི་ཨཱ་ད་ཡོ མཱ ན་སྶ་ནྟུ, ཨ་གྒ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏཱ་ནི ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ནི ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་གྒི་མྷི ཛྷཱ་པ་ནེ་ན, དེ་ཝཱ མ་ནུ་སྶཱ མི་ཙྪཱ་གཱ་ཧེ་ན མཱ ན་སྶ་ནྟུ. ཏ་ཀྐེ་ནཱཏི ཏ་ཀྐ་མ་ཏྟེ་ན. ‘‘ཀ་ཐེ་མཱ’’ཏི ཨ་མྷེ མ་ཉྙ་ཐ, ཨི་དཱ་ནི པ་སྶ་ཐ, པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ཡཾ ཝོ…པེ… ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧཾ་སཱུ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨུ་པ་དྷི་ཝི་པཱ་ཀནྟི ཨུ་པ་དྷཱི་སུ ཝཱ ཝི་པ་ཙྩ་ཏི, ཨུ་པ་དྷ་ཡོ ཝཱ ཝི་པཱ་ཀཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨུ་པ་དྷི་ཝི་པཱ་ཀཾ. ཝི་པྥཱ་ར་ཝ་ནྟཾ ཧོ་ཏི ཝི་པུ་ལ་པ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ. བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་དཾ་སུ ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨུ་ནཱ ཙ ཨེ་ཝཾ ཨོ་ཝཱ་དོ དི་ནྣོ’’ཏི.
ཡ་ཛ་མཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. བུ་དྡྷ་ཝ་ནྡ་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༣. ཨུ་ཊྛ་ཧཱཏི ཨུ་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱི་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ཧི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཙ་ར, ལོ་ཀེ’’ཏི. ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཝཱི་རི་ཡཾ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པི་ཏ་མེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཛི་ཏ་ས་ངྒཱ་མཱ’’ཏི. དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀ་སྶ ཨུ་ཙྩ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ན ཨཱ་ཡཱ་མ་ཏོ ཙ ཨ་ནེ་ཀ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་མཱ་ཎ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ ཨ་ཏི་བྱཱ་པེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་སྶ. པ་ནྣ་བྷཱ་རཱཏི པཱ་ཏི་ཏ་བྷཱ་ར. ནི་ཀྑེ་པི་ཏ་བྦ་ཏོ བྷཱ་རཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨོ་རོ་པི་ཏ་ཁ་ནྡྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏེ ཧི ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནོ པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་མྤཱ་ཏ་ན་ཊྛེ་ན བྷཱ་རཱ ནཱ་མ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘བྷཱ་རཱ ཧ་ཝེ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༢༢). ཏ་དེ་ཀ་དེ་སཱ ཙ ཀི་ལེ་སཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ. པ་ནྣ་ར་སཱ་ཡ པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ ར་ཏྟིནྟི ཡ་ཐཱ པ་ནྣ་ར་ས་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཾ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཀཱ་ལེ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་མུ་ཏྟོ ཙ་ནྡོ སོ་བྷ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ས་བྦ་སོ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་མུ་ཏྟཾ སོ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
བུ་དྡྷ་ཝ་ནྡ་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ག་ཧ་ཊྛ་ཝ་ནྡ་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༤. པུ་ཐུ་དྡི་སཱཏི བ་ཧུ་དི་སཱ. ཀཱ པ་ན ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏ་སྶོ དི་སཱ ཙ་ཏ་སྶོ ཨ་ནུ་དི་སཱ ཙཱ’’ཏི. ཨ་ནུ་དི་སཱ་ག་ཧ་ཎེ་ན ཙེ་ཏྠ ཨུ་དྡྷཾ ཨ་དྷོ་པི ག་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི ཙ ད་སྶེ་ཏི. བྷཱུ་མི་ཝཱ་སི་ནོཏི བྷཱུ་མི་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝུ་ཏྟི་ནོ. ཨེ་ཏེ་ན རུ་ཀྑ་པ་བྦ་ཏ་ནི་ཝཱ་སི་ནོ་པི ག་ཧི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཙི་ར་ར་ཏྟ་ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟེཏི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་པ་རི་ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཙི་ར་ཀཱ་ལཾ ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟེ. ཨཱ་པཱ་ཎ་ཀོ་ཊི་ཀནྟི ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ. ཨེ་ཝ་མཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་ཝ་སེ་ས་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ནི་ཙྩ་སཱི་ལ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཧི, ནི་ཡ་མ་སཱི་ལ་ཝ་སེ་ན ད་ས་ཧི. པི-ས་དྡེ་ན ཏ་ཏོ ཀ་ཏི་པ་ཡེ་ཧི ཨུ་པོ་ས་ཐ་སཱི་ལ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛ་ཧི་པཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. དྷ་མྨི་ཀེ་ཧཱིཏི དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་ན་པེ་ཏེ་ཧི. པ་མུ་ཁོཏི པ་མོ་ཀྑོ.
ག་ཧ་ཊྛ་ཝ་ནྡ་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. ས་ཏྠཱ་ར་ཝ་ནྡ་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༥. བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ཎུ་ཀོཏི ད་ཀྑི་ཎ་ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལཾ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ནྡ་མཱ་ནོ བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ཎུ་ཀོ ནཱ་མ ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ. ཡ་ཛི་ཏ་བྦ་ཏོ ཡ་ཀྑོ, པཱུ་ཛ་ནཱི་ཡོ. ཨེ་ཝཾ པཱུ་ཛཱ་ཝི་སེ་ས་ཡོ་ག་ཏོ ས་ཀྐོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སོ ཡ་ཀྑོ་ཏི སོ ས་ཀྐོ’’ཏི. ས་ཀྐ་སྶ ན་མ་ཀྐཱ་ར་བྷཱ་ཛ་ན་བྷཱུ་ཏ་ཉྷི པུ་ཙྪ་ནྟོ མཱ་ཏ་ལི ‘‘ཀོ ནཱ་མ སོ ཡ་ཀྑོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. གུ་ཎ་ནེ་མི་ཏྟ་ཀེ་ཧཱིཏི གུ་ཎ་ཧེ་ཏུ་ཀེ་ཧི ཨ་ན་ནྟཱ་ནི ཧི བུ་དྡྷཱ་ནཾ ནཱ་མཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཙ ཁོ ས་བྦཱ་ནི་པི གུ་ཎ་ནེ་མི་ཏྟ་ཀཱ་ནེ་ཝ. ཨ་ན་ནྟ་གུ་ཎ་ཏྟཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི ནཱ་མཱ་ནི, ས་གུ་ཎེ་ན མ་ཧེ་སི་ནོ;
གུ་ཎེ་ན ནཱ་མ་མུ་དྡྷེ་ཡྻཾ, ཨ་པི ནཱ་མ་ས་ཧ་སྶ་ཏོ’’ཏི. –
ཏ་སྨཱ ཨ་ནོ་མ་ནཱ་མནྟི པ་རི་པུ་ཎྞ་གུ་ཎ་ནཱ་མ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་མ་ཏི་ཀྐ་མེ་ནཱཏི ས་མྨཱ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནེ་ན. ཀི་ལེ་སཱ་རཱི་ནཾ ཨ་པེ་ཏ་ཙ་ཡོ་ཏི ཨ་པ་ཙ་ཡོ, སོ ཨཱ་ར་མི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན ཨཱ་རཱ་མོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨ་པ་ཙ་ཡཱ་རཱ་མཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཊྚ་ཝི་དྡྷཾ་ས་ནེ ར་ཏཱ’’ཏི.
ས་ཏྠཱ་ར་ཝ་ནྡ་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ས་ངྒྷ་ཝ་ནྡ་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༦. པཱུ་ཏི་མྷི དེ་ཧེ མཱ་ཏུ ས་རཱི་རེ ས་ཡ་ན་ཏོ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨེ་ཝ ཝཱ པཱུ་ཏི་དེ་ཧཾ ས་རཱི་རཾ ཏ་སྨིཾ ཋི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ས་ཡ་ན་ཏོ པཱུ་ཏི་དེ་ཧ་ས་ཡཱཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཀུ་ཎ་པ་མྷེ་ཏེཏི ཨེ་ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་སུ་ཙི་དུ་གྒ་ནྡྷ་ཛེ་གུ་ཙྪ་པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལེ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ས་ངྑཱ་ཏེ ཀུ་ཎ་པ་སྨིཾ ད་ས མཱ་སེ ནི་མུ་གྒཱ. ཏེ་སཾ ཀི་ནྣཱ་མ ཏྭཾ པི་ཧ་ཡ་སཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏེ་སཾ ཨེ་ཏཾ ཝི་ཧ་ཡཱ་མཱིཏི ཨེ་ཏེ་སཾ ཨི་སཱི་ནཾ ཨེ་ཏཾ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཝི་ཧ་ཡཱ་མི. ཨི་དཱ་ནི ཏཾ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ན ཏེ སཾ ཀོ་ཊྛེ ཨོ་པེ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. དྷ་ཉྙཾ ཀོ་ཊྛེ ན པ་ཀྑི་པ་ནྟི པ་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ་སྶ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཧི ཨེ་ཏེ་སཾ དྷ་ཉྙ’’ནྟི. པ་རེ་སཾ ནི་ཊྛི་ཏནྟི པ་རེ་སཾ ག་ཧི་ཏཾ ས་ནྟ་ཀཾ ཏེ་སཾ པཱ་ཀཱ་ཡ ནི་ཊྛི་ཏཾ. བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝ་ཏྟེ་ནཱཏི པི་ཎྜཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ. ཨེ་ས་མཱ་ནཱ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟཱ. ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཡི་ཊྛེ་ན. ཡཱ་པེ་ནྟི, ན ཨེ་ས་ནྟི ཨ་ནེ་ས་ནཾ. སུ་ས་མཱ་དི་ནྣ་སུ་ནྡ་ར་ཝ་ཏཱཏི སུ་ཊྛུ ས་མཱ་དི་ནྣ་སོ་བྷ་ན་ཝ་ཏཱ.
ཨེ་ཝཾ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་བྷཱ་སི་ནོཏི ག་ནྠ་དྷུ་ར་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷུ་རཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན གུ་ཎ་པ་རི་མཱ་ཎ་སུ་བྷཱ་སི་ཏ་སྶེ་ཝ བྷཱ་ས་ན་སཱི་ལཱ. ཨ་རི་ཡེ་ན ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏེ་ན ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏཱ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ མ་ན་སྶ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ས་མ་ཉྩ་རཱ. ག་ཧི་ཏ་ད་ཎྜེ་སུ པ་རཱ་མཱ་སཱ་དི་པ་ཡུ་ཏྟེ་སུ ད་ཎྜཱ་དཱ་ནཱ་དི་ཧེ་ཏུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་བྦུ་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་སྶ་ཊྛ་ད་ཎྜཱ’’ཏི. སཱ་དཱ་ནེ་སཱུཏི ས་བྷ་ཝཱ་དཱ་ནེ་སུ. ཨ་ནཱ་དཱ་ནཱཏི ཏ་བྦི་ར་ཧི་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘བྷ་ཝ་ཡོ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ས་ངྒྷ་ཝ་ནྡ་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.