༣. སཱུ་ཙི་ལོ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣༧. ག་ཡཱ་ཡ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ བྷ་ཝོ གཱ་མོ ‘‘ག་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ག་ཡཱ་ཡ’’ནྟི, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ག་ཡཱ་ཡ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ནི་ཝི་ཊྛ་གཱ་མཾ ཨུ་པ་ནི་སཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. གོ་ཙ་ར་གཱ་མ་ནི་ད་སྶ་ནཾ ཧེ་ཏཾ. ཨི་དཾ ཨུ་པ་རི ཨི་དཾ ཧེ་ཊྛཱ་ཏི ན་ཏྠི ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡོ མ་ཉྩ་པཱ་དཱ་ནཾ དྭཱི་སུ པ་སྶེ་སུ དཱི་གྷ་བྷཱ་ཝེ་ན. བ་ལི་ཀ་མྨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏཾ དེ་ཝ་ཏཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན དེ་ཝ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ནྟི. ཨ་ཊྛ་པཱ་ད་མ་ཉྩ་ས་དི་སོ ཀི་ར སོ ཧེ་ཊྛུ་པ་རི་པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ཏོ. ཀ་ཐི་ན་སི་བྦ་ན་སཱུ་ཙི ཀ་ཐི་ན་སཱུ་ཙི. ཨ་པ་ཙྩ་ཏྠ་རི་ཏྭཱཏི ཀི་ཉྩི ས་ངྒྷི་ཀ་སེ་ནཱ་ས་ན་སྶ ཨུ་པ་རི པ་ཊི་ཙྪ་ད་ནཾ ཨ་པ་ཙྩ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ. ག་ཝ་ཙྪི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏཾ ཝི་ཡཱཏི ཏེ་ཧི སཱུ་ཙི་ལོ་མེ་ཧི ག་ཝ་ཙྪི་ཛཱ་ལཾ ཝི་ཡ ག་ཏཾ ས་བྦ་སོ ས་མོ་ཧ་ཏཾ.
ཨི་དྷཱ་པི ‘‘ཁ་ར་ས་རཱི་རོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཁ་ར་ས་རཱི་རཾ ཀ་ཐི་ན་སཱུ་ཙི་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ ལོ་མ་སྶཱ་ཏི ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སོ ཀི་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཧ་ཏྠེ་ཧཱིཏི ས་ངྒྷི་ཀ་ཏེ་ལ་ས་མྨ་ཀྑི་ཏེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་རཾ མ་ཀྑེ་སི. ཨི་ཏཱིཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ན.
ས་མཱ་ག་མ་ཊྛཱ་ནནྟི ཡ་ཀྑ་ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ. སོཏི སཱུ་ཙི་ལོ་མོ ཡ་ཀྑོ. མནྟི ཙ ཏ་མེ་ཝ ཝ་ད་ཏི.
ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱཏི ཨུ་དྡྷ་གྒཱ ཀ་ཏྭཱ. ཨ་པ་ནཱ་མེ་སཱིཏི ཡ་ཐཱ སོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ནྟོ ཐོ་ཀཾ ཨ་པ་ནཱ་མེ་སི. ཨ་མ་ནུ་ཉྙོཏི ཕ་རུ་ས་ཏི་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ན མ་ནུ་ཉྙོ. ཙི་ཏྟཾ ཝཱ ཏེ ཁི་པི་སྶཱ་མཱིཏི མ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་ཝ ཙི་ཏྟ་ཝི་ཀྑེ་པཾ ཝཱ ཀ་རི་སྶཱ་མི. ཡ་ཐཱ པ་ན སོ ཙི་ཏྟ་ཝི་ཀྑེ་པཾ ཀ་རེ་ཡྻ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡེ་ས་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. བྷེ་ར་ཝཾ ཝཱཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཝཱ བྷ་ཡཱ་ན་ཀཾ ད་སྶ་ན་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ས་ཏྟཱ་ནཾ བྷ་ཡཾ ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཾ ལོ་མ་ཧཾ་སཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཾ. ‘‘ཀ་ཐེ་ནྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ. ཏཾ དྭཱི་སུ པཱ་དེ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ པཱ་རཾ ག་ངྒཱ་ཡ ཁི་པི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཀུ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཱཏི ཀ་སྨཱ ཀཱ་ར་ཎཱ? ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ས་མཱ་ས་པ་ད་མེ་ཏཾ, ཝི་བྷ་ཏྟི་ཨ་ལོ་པེ་ན ནི་དྡེ་སོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀིཾ་ནི་དཱ་ནཱ ཀིཾ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི? ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ཙི་ཏྟཾ ཨོ་སྶ་ཛ་ནྟཱིཏི ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ཨ་པྤ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན པུ་ར་ཏོ ཁི་པ་ནྟི. ཀུ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ཡཱཏི མི་ཙྪཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ནཾ ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ པུ་ཙྪ་ཏི?
ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ད་ཡོ སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟཱ་དཱི་སུ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཧེ་ཏཱུ. ཀཱ་མོ པ་ན ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཙ ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ནི་དཱ་ནཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨི་ཏོ་ནི་དཱ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཱཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཀཱི་ལཱ༹་པ་སུ་ཏ་ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ ཝི་ཡ མི་ཙྪཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ད་ཊྛ་བྦཱ, ཏེ་སཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏོ ལོ་ཀོ ཝི་ཡ ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ལོ་ཀོ. ཏེ་ཧི ཨོ་སྶ་ཛི་ཡ་མཱ་ནཾ དྷ་ངྐཾ ཝི་ཡ ཙི་ཏྟཾ, ཏ་སྶ པཱ་དེ བ་དྡྷ་དཱི་གྷ་སུ་ཏྟ་ཀཾ ཝི་ཡ ཏཾ དཱུ་རཱ་ནུ་བ་ནྡྷཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་མཱ་ཡ སཾ་ས་ནྡ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ.
པཱ་པ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ནཾ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀི་ལེ་སཱ་ན་ཉྩ ཏ་ཎྷཱ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡོ ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན ཏེ་སཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཎྷཱ་སི་ནེ་ཧ་ཏོ ཛཱ་ཏཱ’’ཏི. ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནི ས་མྦྷཱུ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན ནེ་སཾ ཨ་ན་ཉྙ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི, ནི་གྲོ་དྷ་སྶེ་ཝ ཁ་ནྡྷ་ཛཱ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ན པུ་ཐུ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ, ཝི་ས་ཏྟཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དུ་བྦི་ནི་སྶ་ཊ་ཏ་ཉྩ. ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་སུ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དཱི་སུ པུ་ཐཱུ་སུ. པུ་ཐཱུ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མཱ ཀཱ་མ་རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ་ད་ཡོ. ཏེ་ཧི ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་ཧི ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི. ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ. ཡེ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཡུ་ཏྟ་པ་ཡུ་ཏྟཱ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཛཱ་ན་ནྟི.
ཡ་ཏོཏི པ་ཙྩ་ཏྟེ ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡཾ ནི་དཱ་ན་མ་སྶཱ’’ཏི. ‘‘ཝི་ནོ་དེ་ནྟཱི’’ཏི ཀ་ཏྟུ་ནི་དྡེ་སེ་ན ཡེ་ན ན ཝི་ནོ་དེ་ནྟི, ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ བཱ་དྷི་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་གྒ་ས་ཙྩེ་ན ཝི་ནོ་དེ་ནྟཱི’’ཏི. ཝི་ནོ་ད་ན་ཉྩེ་ཏྠ ས་ནྟཱ་ན་ཏོ ནཱི་ཧ་ར་ཎཾ བ་ཧི་ཀ་ར་ཎཾ ས་བྦ་སོ པ་ཧཱ་ནཾ, པ་ཧཱི་ནེ ཙ ཏ་སྨིཾ ཀི་ལེ་སེ ཨོ་གྷཾ ཏ་ར་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘དུ་ཏྟ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་དྷི་ག་ཏེ ན པུ་ན བྷ་ཝོ་ཏི ཨ་པུ་ན་བྦྷ་ཝོ, ནི་བྦཱ་ནནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་པུ་ན་བྦྷ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་སྨཱ ཨེ་ཏྠ ‘‘ཡེ ནཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཡ་ཏོ་ནི་དཱ་ན’’ནྟི པ་ད་དྭ་ཡེ་ན དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི, ཝི་ནོ་ད་ན་གྒ་ཧ་ཎེ་ན མ་གྒ་ས་ཙྩཾ, ཨ་པུ་ན་བྦྷ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩཾ པ་ཀཱ་སི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ’’ཏི.
ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝཱཏི ཡ་ཏྠ ཋི་ཏོ ‘‘རཱ་གོ ཙ དོ་སོ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི, ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་དེ་སེ ཋི་ཏོ. དེ་ས་ནཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནཱཏི ས་ཏྠུ སཱ་མུ་ཀྐཾ་སི་ཀ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎེ་ན. ཉཱ་ཎཾ པེ་སེ་ཏྭཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཏི ཨ་ནུ་བོ་དྷ་ཉཱ་ཎཾ པེ་སེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ. སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོཏི ས་ཧ་སྶ་ན་ཡ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏ་སྶ པ་ཋ་མ་མ་གྒ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མེ་ན པ་ཋ་མ་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ན ཀི་ལི་ཊྛ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཏི་ཊྛནྟི མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ. སེ་ཏ་ཀ་ཎྜུ་པཱི་ལ༹་ཀ་སཱུ་ཙི་ཡོཏི སེ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྭཱ ཀ་ཎྜུ་པཱི་ལ༹་ཀཱ ལོ་མ་སཱུ་ཙི་ཡོ ས་བྦཱ ཨ་ན་ཝ་སེ་སཱ པ་ཏི་ཏཱ པ་རི་བྷ་ཊྛཱ ཨ་པ་ག་ཏཱ. བྷུ་མྨ་དེ་ཝ་ཏཱ་པ་རི་ཧཱ་རནྟི བྷུ་མྨ་དེ་ཝ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནྟི.
སཱུ་ཙི་ལོ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.