ཨ་ནྟ་ར་པེ་ཡྻཱ་ལ ཀ་ཏི་པུ་ཙྪཱ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༧༡. ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཨི་དཱ་ནཱི’’ཏི པ་དེ་ན ས་མྦ་ནྡྷ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟོཏི ཨེ་ཏྠ ཏཔ་ཙྩ་ཡོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཀཱ་ལི་ཀོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ.
ཏ་ཏྠཱཏི མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ, པུ་ཙྪཱ་སུ ཝཱ. ཨཱ་ག་ཏཱ་པ་ཏྟི་པུ་ཙྪཱཏི ཨཱ་ག་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པུ་ཙྪཱ. ཧཱིཏི ཝི་སེ་ས་ཛོ་ཏ་ཀོ, ཧི ཝི་སེ་སཾ ཝ་ཀྑཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠཱཏི ‘‘ཀ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ’’ཏི དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ. ‘‘རཱ་སི་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཁ་ནྡྷས་དྡ་སྶ རཱ་ས་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ནཱི་ཏ་ས་དྡོ ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ན་ཡ་པུ་ཙྪཱ’’ཏི. ན་ནུ ཝི་ནཱི་ཏ་ཝི་ན་ཡ་ས་དྡཱ་ནཾ ས་དྡ་ཏོ ནཱ་ན་ཏྟཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ་པི ནཱ་ནཾ, ཀ་སྨཱ པ་ན ‘‘ཝི་ན་ཡ་པུ་ཙྪཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ནཱི་ཏཾ…པེ… ཨེ་ཀ’’ནྟི. ཨི་དནྟི པ་ད་ཏྟ་ཡཾ. ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀནྟི ཨ་ཏྠ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཀཾ, ན ས་དྡ་ཏོ. ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱིཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝི་ན་ཡ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི. ཡེ་སཱུཏི ཨ་གཱ་ར་ཝེ་སུ. ས་ཏཱིཏི ས་ནྟེ་སུ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡེ་སུ ས་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ན ཧོ་ནྟི, ཨ་ས་ཏི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ་ཀྱ་མྤི ཨ་ཝུ་ཏྟ་སི་དྡྷི་ན་ཡེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡེ་སཱུཏི གཱ་ར་ཝེ་སུ. ཏེཏི ཨ་གཱ་ར་ཝ་གཱ་ར་ཝེ. ཡ་སྨཱ པ་ན ན་ཏྠཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝི་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་པུ་ཙྪཱཏི ཝི་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་སྶ པུ་ཙྪཱ. པུ་ཙྪི་ཡ་ཏི ཨི་མཱ་ཡཱ་ཏི པུ་ཙྪཱ. ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལཱ་ནི ཨ་ནུ་ཝཱ་ད་མཱུ་ལཱ་ནཱིཏི ཨི་མཱ པུ་ཙྪཱ་ཡོ མཱུ་ལ་པུ་ཙྪཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ‘‘ཨི་མཱ་ནཱི’’ཏི ནི་ཀཱ་རེ་ན ས་ཧ པཱ་ཋོ ཨ་ཏྠི, སོ ཨ་པཱ་ཋོ་ཡེ་ཝ. མཱུ་ལ་པུ་ཙྪཱཏི པུ་ཙྪི་ཡ་ནྟི ཨི་མཱ་ཧཱི་ཏི པུ་ཙྪཱ, མཱུ་ལཱ་ནཾ པུ་ཙྪཱ མཱུ་ལ་པུ་ཙྪཱ. ‘‘ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘ཝུ་ཏྟཾ’’ ཨི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝཱཏི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ མཱ་ཏི་ཀཱ.
ནི་དྡེ་སེ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཱཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ. ཝི་བྷ་ངྒེཏི པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནི་ཡཾ, ཨཱ་ག་ཏ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ནི་དྡེ་སོ.
པ་ཊི་ནི་དྡེ་སེ ཨཱ་ར་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་པ་དཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ར་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨཱ་ར་ཀཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ར་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཨུ་པ་ས་གྒ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ཧཱིཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷེ་ཧི, ཨཱ་ར་ཀཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ར་མ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཏི་པ་ཙྩ་ཡོ ཀ་ཏྭ་ཏྠེ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ར་ཏཱིཏི ར་མ་ནཾ. ཨི་མི་ནཱ ཏི་པ་ཙྩ་ཡོ བྷཱ་ཝ་ཏྠེ་པི ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཝི་ནཱཏི ཨེ་ཏེ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷེ་ཧི ཝི་ནཱ. ཨི་མི་ནཱ ཝི་ར་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཏྱཱུ་པ་ས་གྒ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་ཙྩེ་ཀནྟི པ་ཏི ཨེ་ཀཾ, པ་ཊིས་དྡོ ཝི་ཙྪ་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ཀོ, ཝི་སུཾ ཝི་སུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མི་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་ཏྱཱུ་པ་ས་གྒ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཝི་ར་ཏི པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཏི་པ་ཙྩ་ཡོ བྷཱ་ཝ་ཏྠེ་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཝེ་རནྟི ཨ་ན་ཏྠ་ཀ་ར་ཏྟཱ ཝི་ར་མི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝི་རཾ, ཏ་དེ་ཝ ཝེ་རཾ, རཱ་གཱ་དི་ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ. ཏེ ཧི ཝེ་ར་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ ཝེ་ར་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨེ་ཏཱ་ཡཱཏི ཝི་ར་ཏི་ཡཱ. ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཀི་རི་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ རི་རི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཡཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་སྶཱཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ར་ཎ་སྶ. པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོཏི ཝི་རུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཀ་ར་ཎནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཀཱ་རོ ཝི་རུ་དྡྷ་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷ་ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ཏྟི་ཡཱཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་སྶ. ‘‘ཝེ་ལ་ན་ཏོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝེ་ལ་ཏཱི་ཏི ཝེ་ལཱ, ཝེ་ལ་ནཾ ཝཱ ཝེ་ལཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ ད་སྶེ་ཏི. ནི་ཡྻཱ་ནནྟི མ་གྒཾ. མ་གྒོ ཧི ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཡཱ་ཏི ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ནི་ཡྻཱ་ནནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘བ་ནྡྷ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ སི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ བ་ནྡྷ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ནི་ཝཱ་རེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ བ་ནྡྷ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏྠཾ. ཨེ་ཏནྟི ‘‘སེ་ཏཱུ’’ཏི ནཱ་མཾ. ཏཾ སེ་ཏུནྟི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཏཾ སེ་ཏུཾ. ཨེ་ཏྠ ཀེ་སུ་ཙི པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ‘‘སོ སེ་ཏཱུ’’ཏི ཙ ‘‘ཨེ་ཏཱ་ཡ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི ཙ པཱ་ཋོ ཨ་ཏྠི, སོ ཨ་པཱ་ཋོ་ཡེ་ཝ.
བུ་དྡྷེ ཨ་གཱ་ར་ཝཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཝཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡོཏི ཡོ ཀོ་ཙི, ན ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་མྦ་ནྡྷོ. དྷ་ར་མཱ་ནེཏི ཏི་ཊྛ་མཱ་ནེ, སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནནྟི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཊྛཱ་ནཾ, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏྠཾ ཝཱ. ཨེ་ཏ་སྶཱཏི ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ག་ཧ་ཊྛ་སྶ ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ཝཱ. དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནནྟི དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཊྛཱ་ནཾ, དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཏྠཾ ཝཱ. དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་གྒནྟི དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ ག་ཎྷ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་གྒོ, དྷ་མྨ་ས་ཝ་ན་མ་ཎྜ་པོ. ཨ་ཐ ཝཱ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་གྒོ, དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཊྛཱ་ནེ ས་མཱ་ག་མ་ཛ་ནོ, ཏཾ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་གྒཾ. ཙི་ཏྟཱི་ཀཱ་རནྟི ཨ་པ་ཙཱ་ཡ་ནཱ་ཀཱ་རཾ. ཝི་ཀྑི་ཏྟོ ཝཱ ཨ་ནཱ་ད་རོ ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཀཱ་ཡ་པཱ་ག་བྦི་ཡནྟི བྷུ་སཾ ག་ར་ཏི ཨ་ཉྙེ པཱི་ལེ༹་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི པ་ག་བྦོ, ཨ་ཏི་མཱ་ནོ, ཨོ་ཊྛ་ཛོ ཏ་ཏི་ཡ་ཀྑ་རོ. པ་ག་བྦ་སྶ བྷཱ་ཝོ པཱ་ག་བྦི་ཡཾ, ཀཱ་ཡེ་ན པཱ་ག་བྦི་ཡཾ ཀཱ་ཡ་པཱ་ག་བྦི་ཡཾ (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. པ་རི་ཝཱ་ར ༢༧༡; སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. པ་རི་ཝཱ་ར ༣.༢༧༡; ཝི. ཝི. ཊཱི. པ་རི་ཝཱ་ར ༢.༢༧༡ སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༢.༡༤༦; ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༦.༨༢-༨༤; སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༤༤), ཀཱ་ཡཱ་ནཱ་ཙཱ་རཾ. ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱཏི ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ་དི་ཀཱ ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱ. པ་མ་ཛྫ་ནཾ པ་མཱ་དོ, ས་ཏི་ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་མཱ་དེ ཙ ས་ཏི་ཝི་པྤ་ཝཱ་སེ’’ཏི. ཨཱ་མི་ས་པ་ཊི་ས་ནྡྷཱ་རནྟི ཨཱ་མི་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ, པ་རེ་ས་ཉྩ ཨ་ནྟ་ར་སྶ པ་ཊི་ས་ནྡ་ཧ་ནཾ ཨཱ་མི་ས་པ་ཊི་ས་ནྡྷཱ་རོ, ཏ་ཐཱ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་ནྡྷཱ་རོ.
༢༧༢. ས་ཏྠ་རི་པི ཨ་གཱ་ར་ཝོཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཨ་ནཱི་ཙ་ཝུ་ཏྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་པྤ་ཏི་སྶོཏི པ་ད་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི, ས་དྡ་ཏྠོ པ་ནེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, པ་ཊི་མུ་ཁཾ ཨཱ་ད་རེ་ན ས་ཏྠུ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་སུ་ཎ་ནྟོ ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ ནཱ་མཱ་ཏི. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ས་ཏྟ་མཱི་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་མཱ་དེ་ས་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཀྑེ ཝཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ཏ་ཏྲ ཏུ་མྷེཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་ས་དྡ་སྶ ཝི་ས་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྨིཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ་བྷེ་དེ’’ཏི. ས་པ་ར་ས་ནྟཱ་ནེཏི ཨ་ཏྟ་པ་ར་ས་ནྟཱ་ནེ. པ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཧཱ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཀ་ར་ཎ་ཉྩ ཨཱ་ཡ་ས་དྡ་སྶ ཏ་ད་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་དཱི་ཧི ན་ཡེ་ཧི པ་ཧཱ་ན་ཏྠ’’ནྟི. མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་དཱི་ཧཱིཏི་ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཀ་རུ་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏནྟི ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལཾ. ‘‘ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ན་ཝ་སྶ་ཝཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཝ་པུ་བྦ སུ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི.
ས་ནྡི་ཊྛི་པ་རཱ་མཱ་སཱིཏི ཨེ་ཏྠ ས་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨི་དཾ སཾ, སཾ དི་ཊྛིཾ པ་ར་ཏོ ཨཱ་མ་ས་ཏཱི་ཏི ས་ནྡི་ཊྛི་པ་རཱ་མཱ་སཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཀ་མེ་ཝ དི་ཊྛིཾ པ་རཱ་མ་ས་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་རཱ་མ་ས་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨཱ་དྷཱ་ན་གྒཱ་ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་བྷུ་སོ ཋི་ཡ་ཏེ ཨཱ་དྷཱ་ན་ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ་ན ཨཱ་དྷཱ་ནས་དྡོ ད་ལ༹ྷ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ད་ལ༹ྷ་གྒཱ་ཧཱི’’ཏི. ད་ལ༹ྷཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ད་ལ༹ྷ་གྒཱ་ཧཱི.
༢༧༣. ཨ་ནུ་ཝཱ་ད་མཱུ་ལ་ནི་དྡེ་སོ ཀི་ཉྩཱ་པི ས་མཱ་ནོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཐ ཁོཏི ཏ་ཐཱ ས་མཱ་ནོ་པི, ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཝི་སེ་སོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝི་ཝ་ད་ནྟཱ་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ན་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཐཱ ཝི་ཝ་ད་ནྟཱཏི ཏེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝི་ཝ་ད་ནྟཱ, ཨ་ནུ་ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཨ་སུ་ཀཾ ནཱ་མ ཝི་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨཱ་པ་ནྣོ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨ་ནུ་ཝཱ་ད་མཱུ་ལེ. ཝི་སེ་སོཏི ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལ་ཏོ ཝི་སེ་སོ. ཝི་ཝ་ད་ནྟཱ་ནཾ ཀོ་དྷཱུ་པ་ནཱ་ཧཱ་དཱི་ནི ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལཱ་ནི, ཨ་ནུ་ཝ་ད་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཝཱ་ད་མཱུ་ལཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༢༧༤. མེ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མཱཏི ཨེ་ཏྠ མེ་ཏྟཱ ཨེ་ཏ་སྶ་ཏྠཱི་ཏི མེ་ཏྟཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན ཀ་ཏཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ’’ནྟི. ས་མྨུ་ཁ་པ་ར་མྨུ་ཁཱ་ནཾ ཝི་ཏྠཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ ས་མྨུ་ཁ་པ་ར་མྨུ་ཁེ་སུ. ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མཱཏི མེ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. ཐེ་རཱ་ནཾ དཱ་ན་ཨི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨུ་བྷ་ཡེ་ཧི་པཱིཏི ན་ཝ་ཀ་ཏྠེ་རེ་ཧི་པི. ཏེ་སཱུཏི ན་ཝ་ཀ་ཏྠེ་རེ་སུ. ཨ་ཝ་མ་ཉྙནྟི ཨ་ཝ་མཱ་ནཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ དུ་ནྣི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཊི་སཱ་མ་ནཾ ཝི་ཡ པ་ཊི་སཱ་མ་ན་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘མེ་ཏྟཱ་ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཡ་མྤི དྷ་མྨོཏི ཨེ་ཏྠ དྷ་མྨ་ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏི. པིས་དྡོ ཨུ་པ་རི ཝ་ཀྑ་མཱ་ནེ དྷ་མྨེ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏི. ‘‘ས་རི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནཱི་ཡས་དྡོ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙ་ཀོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ས་ཏི་ཛ་ན་ཀོཏི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ས་ཏི་ཛ་ན་ཀོ. ཏ་སྶ པ་ད་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡོ ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཡོཏི པུ་གྒ་ལོ. ནནྟི མེ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ. ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡེ་སནྟི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ. ཏེཏི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ. པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘པི་ཡཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པི་ཡ་ཀ་ར་ཎོཏི པ་ད་སྶ པི་ཡཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི པི་ཡ་ཀ་ར་ཎོ་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ག་རུ་ཀ་ར་ཎོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི. ‘‘ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ངྒ་ཧཱ་ཡཱཏི པ་ད་སྶ བྷཱ་ཝ་པྤ་དྷཱ་ན་ཀ་མྨ་ནི་དྡེ་ས་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ས་ངྒ་ཧོ, ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ. ཏེ་ཧཱིཏི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ཧི. ‘‘ས་མ་གྒ་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མ་གྒ་སྶ བྷཱ་ཝོ སཱ་མ་གྒཱིཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི.
པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཝ་ཙ་ནནྟི པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ཙ་ནཾ. ཝི་ཧཱ་རེཏི ཨཱ་དྷཱ་རེ བྷུ་མྨཾ, ཐེ་རེ ཨ་ས་ནྟེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏནྟི ཐེ་རཾ ཀ་དཱ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི ནུ་ཁོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. མ་མཱ་ཡ་ན་ཝ་ཙ་ནནྟི མ་མཱ་ཡ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཝ་ཙ་ནཾ. མེ་ཏྟཱ་སི་ནེ་ཧ་སི་ནི་དྡྷཱ་ནཱིཏི མེ་ཏྟཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན སི་ནེ་ཧེ་ན སི་ནེ་ཧི་ཏཱ་ནི. ན་ཡ་ནཱ་ནཱིཏི ཙ་ཀྑཱུ་ནི. ‘‘ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་རོ་གོཏི པ་ད་སྶེ་ཝ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ནི་ཙྩཱ་བཱ་དྷེ་ན ཝཱ ཨ་རོ་གོ, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་བཱ་དྷེ་ན ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷོ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་བཱ་དྷེ་ན ཝཱ ཨ་རོ་གོ, བ་ཧི་དྡྷཱ་བཱ་དྷེ་ན ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷོ, ཀཱ་ཡཱ་བཱ་དྷེ་ན ཝཱ ཨ་རོ་གོ, ཙི་ཏྟཱ་བཱ་དྷེ་ན ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷོ. ས་མ་ནྣཱ་ཧ་ར་ཎནྟི པུ་ན་པྤུ་ནཾ མ་ན་སི་ཀ་ར་ཎཾ.
ན པུ་གྒ་ལཾ པ་ཊི་ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ད་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཡོཏི པུ་གྒ་ལོ, བྷུ་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ…པེ… བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་མི་ས་པ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟ་བྷོ་གི་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཝཱ ཨ་སུ་ཀ་སྶ ཙ…པེ… བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པུ་གྒ་ལ་པ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟ་བྷོ་གི་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཡནྟི པུ་གྒ་ལོ. ཨཱ་བྷ་ཏནྟི གཱ་མཱ་དི་ཏོ ཨཱ་ནཱི་ཏཾ. ཨ་དཱ་ཏུ་མྤཱིཏི པི་ས་དྡེ་ན དཱ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. དཱ་ན་ཉྷི ནཱ་མ ན ཀ་སྶ་ཙི ཝཱ་རི་ཏཾ. ས་བྦེ་སནྟི དུ་སྶཱི་ལ་སཱི་ལ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ. ཝུ་ཏྟནྟི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༡༤༡; མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༤༩༢; ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༦.༡༡) ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ཙེ་ཡྻཱཏི ཝི་ཙི་ནི་ཏྭཱ. དཱ་ཏུ་མྤཱིཏི པི་ས་དྡེ་ན ཨ་ཝི་ཙི་ནི་ཏྭཱ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ དཱ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི. ན་ནུ ཨེ་ཝཾ ས་ཏི པུ་གྒ་ལ་ཝི་བྷཱ་གོ ཀ་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཀ་སྨཱ ཝི་ཙེ་ཡྻ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཧཱིཏི ཡ་སྨཱ. ཨེ་ཏེཏི གི་ལཱ་ནཱ་ད་ཡོ. ཨི་དཾ པ་དཾ ཝི་ཙི་ནི་ཏྭཱ་ཏི པ་དེ ཀ་མྨཾ, ‘‘དེ་ནྟེ་ནཱ’’ཏི པ་དེ ས་མྤ་དཱ་ནཾ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. ཨི་ཏི ཨ་ཡནྟི ཨི་ཏི མ་ན་སི་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཡཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱུ་ར་ཀོ.
ཨ་ཁ་ཎྜཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ ཁ་ཎྜ་ཚི་དྡ་ས་བ་ལ་ཀ་མྨཱ་སཱ་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཁ་ཎྜཱ་དཱི་ནི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཡ་སྶཱཏི བྷི་ཀྑུ་སྶ, སི་ཀྑཱ་པ་དཾ བྷི་ནྣ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་ཏྟ་སུ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷེ་སཱུཏི ཨཱ་དྷཱ་རེ བྷུ་མྨཾ, སི་ཀྑཱ་པ་ད་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨཱ་པ་ཏྟི་ཉྷི པ་ཊི་ཙྩ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཏ་སྶ ཝི་ས་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨཱ་དི་མྷི ཝཱ ཨ་ནྟེ ཝཱཏི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ ཨཱ་དི་མྷི ཝཱ ཨ་ནྟེ ཝཱ. ཝཱས་དྡོ ཨ་ནི་ཡ་མ་ཝི་ཀ་པྤ་ཏྠོ. སི་ཀྑཱ་པ་དེ བྷི་ནྣེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སི་ཀྑཱ་པ་དཾ བྷི་ནྣ’’ནྟི. ཁ་ཎྜཾ ནཱ་མཱཏི ཚི་ནྣཾ ནཱ་མ. ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེཏི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ. བྷི་ནྣནྟི སི་ཀྑཱ་པ་དཾ བྷི་ནྣཾ. ཚི་དྡཾ ནཱ་མཱཏི ཝི་ཝ་རཾ ནཱ་མ. དྭེ ཏཱི་ཎི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་བ་ལཾ ནཱ་མཱཏི ཙི་ཏྲཾ ནཱ་མ. བྷི་ནྣཱ་ནཱིཏི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི བྷི་ནྣཱ་ནི. ཀ་མྨཱ་སཾ ནཱ་མཱཏི ཝི་ཙི་ཏྲཾ ནཱ་མ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨེ་ཀེ་ན ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཎྞེ་ན ཙི་ཏྲཾ ས་བ་ལཾ ནཱ་མ, ནཱ་ནཱ་ཋཱ་ནེ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞེ་ན ཝི་ཙི་ཏྲཾ ཀ་མྨཱ་སཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ. ཁ་ཎྜཱ་དཱི་ནཾ ཝི་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཁ་ཎྜཱ་དཱི་ནི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྶ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་བྷི་ནྣཱ་ནི་སཱི་ལཱ་ནཱིཏི ཨ་བྷི་ནྣཱ་ནི སི་ཀྑཱ་པ་ད་སཱི་ལཱ་ནི. ཏཱ་ནི པ་ནཱཏི སཱི་ལཱ་ནི པ་ན. ‘‘ཨེ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི པ་དཾ པ་དཱ་ལ་ངྐཱ་ར་མ་ཏྟཾ. བྷུ་ཛི་སྶ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏོཏི ཏ་ཎྷཱ་དཱ་ས་བྱ་ཏོ མོ་ཙེ་ཏྭཱ བྷུ་ཛི་སྶ་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨི་མི་ནཱ ‘‘བྷུ་ཛི་སྶ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. བྷུ་ཛི་སྶཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝི་ཉྙཱུ་ཧཱིཏི བུ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི ས་པྤུ་རི་སེ་ཧི. ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷིཾ ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷིཾ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝཱས་དྡོ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ. ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷི་ཉྩ ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷིཾ ཙཱ་ཏི ཧི ཨ་ཏྠོ. ‘‘སཾ་ཝ་ཏྟ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཱནཱི་ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནཱི་ཡ་ས་དྡོ བ་ཧུ་ལཾ ཀ་ཏྟུ་ཝཱ་ཙ་ཀོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སཱི་ལ་སཱ་མ་ཉྙ་ག་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ས་མཱ་ན་སྶ བྷཱ་ཝོ སཱ་མ་ཉྙཾ, ཏཾ ག་ཏོ་ཏི སཱ་མ་ཉྙ་ག་ཏོ, སཱི་ལེ་ན སཱ་མ་ཉྙ་ག་ཏོ སཱི་ལ་སཱ་མ་ཉྙ་ག་ཏོ, ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་མཱ་ན་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་ཏ་སཱི་ལོ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི.
ཡཱ་ཡཾ དི་ཊྛཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘དི་ཊྛཱི’’ཏི སཱ་མ་ཉྙ་ག་ཏ་སྶཱ་པི ས་དྡ་སྶ ‘‘ཨ་རི་ཡཱ’’ཏི ས་དྡ་ནྟ་ར་ས་ནྣི་དྷཱ་ནེ་ན ཝི་སེ་ས་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱི’’ཏི. ‘‘མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ལོ་ཀི་ཡ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ནི་དྡོ་སཱཏི ཝི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ, ཨུ་ཏྟ་མ་ཏྟཱ ཝཱ ནི་དྡོ་སཱ. ཨི་མི་ནཱ ཨ་རི་ཡས་དྡོ ནི་དྡོ་ས་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀོ ཨ་ནི་པྥ་ནྣ་པཱ་ཊི་པ་དི་ཀོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ནི་ཡྻཱ་ཏཱིཏི ནི་བྦཱ་ནཾ ཡཱ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནཱི་ཡ་ས་དྡོ བ་ཧུ་ལཾ ཀ་ཏྟུ་ཝཱ་ཙ་ཀོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཡོ ཏ་ཐཱ་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ཏ་ཀྐ་ར་སྶཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཐཱ་ཀཱ་རཱིཏི ཏཱ་ཡ མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཏཱ་ཡ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཀྐ་རོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཁཱི་ཡ་ནཾ ཁ་ཡོ, དུ་ཀྑ་སྶ ཁ་ཡོ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡོ, ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་བྦ་དུ་ཀྑ་སྶ ཁ་ཡ་ཏྠ’’ནྟི. སེ་སནྟི ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ སེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ.
ཨི་ཏི ཀ་ཏི་པུ་ཙྪཱ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.