༧. པ་བྦ་ཛྫཱ་ཀ་ཐཱ
༣༡. པོ་རཱ་ཎཱ་ནུ་པོ་རཱ་ཎཱ་ནནྟི པུ་རཱ་ཎེ ཙ ཨ་ནུ་པུ་རཱ་ཎེ ཙ བྷ་ཝཱ་ནཾ. ཨེ་ཀ་ས་ཊྛཱིཏི ཨེ་ཀོ ཙ ས་ཊྛི ཙ, ཨེ་ཀེ་ན ཝཱ ཨ་དྷི་ཀཱ ས་ཊྛི ཨེ་ཀ་ས་ཊྛི.
ཏ་ཏྲཱཏི ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་ས་ཊྛི་མ་ནུ་སྶ་ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་སུ. པུ་བྦ་ཡོ་གོཏི པུ་བྦེ ཀ་ཏོ ཨུ་པཱ་ཡོ, པུ་བྦཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝ་གྒ་བ་ནྡྷེ་ནཱཏི ས་མཱུ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ བ་ནྡྷེ་ན. ཏེཏི པ་ཉྩ་པ་ཉྙཱ་ས ཛ་ནཱ. ཛྷཱ་པེ་སྶཱ་མཱཏི ཌ་ཡ྄ཧི་སྶཱ་མ. ནཱི་ཧ་རིཾ་སཱུཏི གཱ་མ་ཏོ ནཱི་ཧ་རིཾ་སུ. ཏེ་སཱུཏི པ་ཉྩ་པ་ཉྙཱ་ས་ཛ་ནེ་སུ. པ་ཉྩ ཛ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. སེ་སཱཏི པ་ཉྩ་ཧི ཛ་ནེ་ཧི ཨ་ཝ་སེ་སཱ. སོཏི ཡ་སོ དཱ་ར་ཀོ. ཏེ་པཱིཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྠཱཏི ས་རཱི་རེ. ཏེ ས་བྦེ་པཱིཏི ཡ་ས་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་བྷ་རི་ཡཱ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་བྦེ་པི ཏེ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ. ཏེ་ནཱཏི པུ་བྦ་ཡོ་གེ་ན.
ཨཱ་མ་ནྟེ་སཱིཏི ཀ་ཐེ་སི.
༣༢. དི་བྦེ་སུ ཝི་ས་ཡེ་སུ བྷ་ཝཱ དི་བྦཱ ལོ་བྷ་པཱ་སཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘དི་བྦཱ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ལོ་བྷ་པཱ་སཱཏི ལོ་བྷ་ས་ངྑཱ་ཏཱ བ་ནྡྷ་ནཱ. ཨ་ས་ཝ་ན་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ས་ཝ་ན་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི. པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀེ་ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མ་ཏོ’’ཏི. ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མ་ཏོཏི མ་གྒ་ཕ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཝི་སེ་ས་སྶ ཨ་དྷི་ག་མ་ཏོ.
༣༣. ཨ་ནྟཾ ལཱ་མ་ཀཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནྟ་ཀོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ལཱ་མ་ཀཱ’’ཏི. ‘‘ཧཱི་ན་ས་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནྟ་ཀ་སྶ ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨཱ་མ་ནྟ་ན་པ་ད་མེ་ཏཾ. ཏནྟི རཱ་ག་པཱ་སཾ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. སོཏི མཱ་རོ པཱ་པི་མཱ. ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑེ ཙ་ར་ནྟཱ་ནཾ པ་ཉྩཱ་བྷི་ཉྙཱ་ན་མྤི བ་ནྡྷ་ན་ཏྟཱ ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑེ ཙ་ར་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑ་ཙ་རོཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ་ན རཱ་ག་པཱ་སོ ‘‘ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑ་ཙ་རོ’’ཏི མཱ་རེ་ན པཱ་པི་མ་ཏཱ ཝུ་ཏྟོ.
༣༤. ནཱ་ནཱ་ཛ་ན་པ་ད་ཏོཏི ཨེ་ཀི་སྶཱ་པི དི་སཱ་ཡ ནཱ་ནཱ་ཛ་ན་པ་ད་ཏོ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི…པེ… པ་བྦཱ་ཛེ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མྷི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡེ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ པུ་གྒ་ལཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་ར་ཏོཏི པ་ར་སྨིཾ. ‘‘ན བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ’’ཏི པཱ་ལི༹ཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ༨༩) ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏེཏི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་པུ་གྒ་ལེ. སོ་པི ཙཱཏི སོ་པི ཙ པུ་གྒ་ལོ. ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ་ཡེ་ཝ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་སྶ ཙཱཏི པུ་གྒ་ལ་སྶ ཙ, ཨ་ཐ ཝཱ ཏེ་ས་ཉྩ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ. ཝ་ཙ་ན་ཝི་པ་ལླཱ་སོ ཧེ་ས. ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཱ་མཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཨེ་ཝནྟི ཨི་མི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན. ཙ་ས་དྡོ ཝཱ་ཀྱ་ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ. ས་ཙེ ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཀེ་སོ ཧོ་ཏི ཙ, ས་ཙེ ཨེ་ཀ་སཱི་མཱ་ཡ ཨ་ཉྙེ་པི བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཏྠི ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙེ་པཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་པ་རེ་པི. བྷ་ཎྜཱུཏི མུ་ཎྜོ, སོ་ཡེ་ཝ ཀ་མྨཾ བྷ་ཎྜུ་ཀ་མྨཾ. ཏ་སྶཱཏི བྷ་ཎྜུ་ཀ་མྨ་སྶ. ཨོ་ཀཱ་སོཏི པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཁ་ཎོ. ‘‘ཨོ་ཀཱ་སཾ ན ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཙེ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨ་ཝུ་ཏྟོ་པཱིཏི ཨེ་ཏྠ པི་ས་དྡོ ཝུ་ཏྟོ པ་ན ཀཱ ནཱ་མ ཀ་ཐཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཨུ་དྡི་སྶ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་བྦ་ཛྫཱ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ ཏཱ་པ་ས་པ་བྦ་ཛྫཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་པ་བྦ་ཛྫཱ སཱ་མ་ཎེ་ར་པ་བྦ་ཛྫཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་པ་བྦ་ཛྫཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀེ་ས་མ་སྶུ་ཧ་ར་ཎཾ ཏཱ་པ་ས་པ་བྦ་ཛྫཱ ནཱ་མ ཝ་ཀྐ་ལཱ་དི་ག་ཧ་ཎ་ཏོ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཝ་ཛི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ཨི་སི་པ་བྦ་ཛྫཱ་ཏིཔི ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ ནཱ་མཾ. ཀེ་ས་མ་སྶུ་ཧ་ར་ཎ་མེ་ཝ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་པ་བྦ་ཛྫཱ ནཱ་མ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་དི་ག་ཧ་ཎ་ཏོ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཝ་ཛི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ཀེ་ས་མ་སྶུ་ཧ་ར་ཎ་ཉྩ ཀཱ་སཱ་ཡ་ཙྪཱ་ད་ན་ཉྩ སཱ་མ་ཎེ་ར་པ་བྦ་ཛྫཱ ནཱ་མ ས་ར་ཎ་ག་ཧ་ཎ་ཏོ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཝ་ཛི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་པ་བྦ་ཛྫཱ ཏི་ཝི་དྷཱ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་པ་བྦ་ཛྫཱ ས་ར་ཎ་ག་ཧ་ཎཱུ་པ་ས་མྤ་ད་པ་བྦ་ཛྫཱ ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝཱ་ཙི་ཀཱུ་པ་ས་མྤ་ད་པ་བྦ་ཛྫཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑཱུ་པ་ས་མྤ་ད་པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡཾ ཀེ་ས་མ་སྶུ་ཧ་ར་ཎཱ་དི ས་བྦཾ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི ‘‘ཨེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་བྷི་ནི་པྥ་ནྣ་ཏྟཱ. ས་ར་ཎ་ག་ཧ་ཎཱུ་པ་ས་མྤ་ད་པ་བྦ་ཛྫཱ སཱ་མ་ཎེ་ར་པ་བྦ་ཛྫ་ས་དི་སཱ་ཡེ་ཝ. ཀེ་ས་མ་སྶུ་ཧ་ར་ཎ་ཉྩ ཀཱ་སཱ་ཡ་ཙྪཱ་ད་ན་ཉྩ ས་ར་ཎ་ག་ཧ་ཎ་ཉྩ ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝཱ་ཙི་ཀཱུ་པ་ས་མྤ་ད་པ་བྦ་ཛྫཱ ནཱ་མ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ག་ཧ་ཎ་ཏོ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཝ་ཛི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ སཱ་མ་ཎེ་ར་པ་བྦ་ཛྫཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཨུ་དྡི་སྶ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏཱི’’ཏི. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཨུ་དྡི་སྶཱཏི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་ར་ཊྛཱ་ན་ནི་ཡ་མཾ ཀ་ཏྭཱ. པ་བྦ་ཛྫཱ་ཀ་མྨེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨི་སྶ་རི་ཡ་མ་ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ད་ཧ་རེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཀེ་ས་ཙྪེ་ད་ནཾ ཀཱ་སཱ་ཡ་ཙྪཱ་ད་ནཾ ས་ར་ཎ་དཱ་ན་ནྟི ཏཱི་ཎི ཀི་ཙྩཱ་ནི ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ནི་ཡེ་ཝ. ཀེ་ཙི ‘‘ས་ར་ཎཱ་ནི པ་ན ས་ཡཾ དཱ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི པཱ་ཋཾ ཨི་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ད་ཧ་རེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་ར་ཎཱ་ནི ན དཱ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ ད་ཧ་ར་སྶ བྷི་ཀྑུ་ཏྟཱ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ལ་བྷ་ན་ཏྟཱ ཙ. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཙེ ཀེ་ས་ཙྪེ་ད་ན་ཉྩ ཀཱ་སཱ་ཡ་ཙྪཱ་ད་ན་ཉྩ ཨ་ཀ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫ་ཏྠཾ ས་ར་ཎཱ་ནི་ཡེ་ཝ དེ་ཏི, ན རུ་ཧ་ཏི པ་བྦ་ཛྫཱ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ. ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ སཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏི, རུ་ཧ་ཏི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཨ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་སི་དྡྷི་ཏོ, ཀ་མྨ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ. ཁ་ཎྜ་སཱི་མནྟི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མ་ཊྛཾ བ་དྡྷ་སཱི་མཾ. པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱཏི ཀེ་ས་ཙྪེ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ’’ཏི ཀཱ་སཱ་ཡ་ཙྪཱ་ད་ན་སྶ ཝི་སུཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ས་ར་ཎ་དཱ་ན་སྶ ཨ་རུ་ཧ་ཏྟཱ ‘‘ས་ར་ཎཱ་ནི པ་ན ས་ཡཾ དཱ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པུ་རི་སཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ. ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙཱིཏི ག་ཧ་ཊྛ་པ་བྦ་ཛི་ཏེ་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི.
‘‘བྷ་བྦ་རཱུ་པོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཧེ་ཏུ་ཀོ’’ཏི. ས་ཧེ་ཏུ་ཀོཏི མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ་ཧི ས་ཧ པ་ཝ་ཏྟོ. ཡ་ས་སྶཱིཏི པ་རི་ཝཱ་ར་ཡ་སེ་ན ཙ ཀི་ཏྟི་ཡ་སེ་ན ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ་པཱིཏི ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ. ས་ཡ་མེ་ཝཱཏི ན ཨ་ཉྙོ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཏྟོ་ཡེ་ཝཱཏི ད་སྶ་ན་ཊྛཱ་ན་ཏོ་ཡེ་ཝ. ཨ་སྶཱཏི པ་བྦ་ཛྫཱ་པེ་ཀྑ་སྶ. ཁ་ཛྫུ ཝཱཏི ཀ་ཎྜུ་ཝ་ནཾ ཝཱ. ‘‘ཀ་ཙྪུ ཝཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, པཱ་མཾ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པི་ལ༹་ཀཱ ཝཱཏི ཕོ་ཊཱ ཝཱ. ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནཱཏི ཨེ་ཏ་པ་མཱ་ཎེ་ན གྷཾ་སི་ཏྭཱ ནྷཱ་པ་ན་མ་ཏྟེ་ན. ཨ་ནི་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨཱཏི གི་ཧི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ. ཀ་ཏ་ཉྙཱུཏི ཀ་ཏ་སྶཱུ་པ་ཀཱ་ར་སྶ ཛཱ་ན་ན་སཱི་ལཱ. ཀ་ཏ་ཝེ་དི་ནོཏི ཀ་ཏ་ཉྙཱུ་པ་ཀཱ་ར་སྶ ཝེ་དཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ནྟོ.
ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཀ་ཐཱཏི ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ སུ་པི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ བྷུ་ཉྫཱི་ཏྭཱ ཙི་ཏྟ་ཀེ་ལི༹ཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ནུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ ཝི་ཧ་རཱ་ཧཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཀ་ཐཱ. ན་ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཐ་ཁྭ་སྶཱ’’ཏི. ཨ་སྶཱཏི པ་བྦ་ཛྫཱ་པེ་ཀྑ་སྶ. ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟེ་ན ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝ་ཎྞ…པེ… ཝ་སེ་ནཱཏི ཝ་ཎྞོ ཙ ས་ཎྛཱ་ན་ཉྩ ག་ནྡྷོ ཙ ཨཱ་ས་ཡོ ཙ ཨོ་ཀཱ་སོ ཙ, ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན, ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཧཱིཏི ཕ་ལ་ཛོ་ཏ་ཀོ, ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ན་སྶ ཕ་ལཾ ཝ་ཀྑཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོཏི པ་བྦ་ཛྫཱ་པེ་ཀྑོ. པུ་བྦེཏི པུ་བྦ་བྷ་ཝེ, པ་བྦ་ཛ་ན་ཏོ པུ་བྦེ ཝཱ. ཀ་ཎྚ་ཀ་ཝེ་དྷཱ་པེ་ཀྑོ པ་རི་པ་ཀྐ་ག་ཎྜོ ཝི་ཡ ཉཱ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་སྶཱཏི པ་བྦ་ཛྫཱ་པེ་ཀྑ་སྶ. ཨི་ནྡཱ་ས་ནཱིཏི ས་ཀྐ་སྶ ཝ་ཛི་རཱ་ཝུ་དྷོ. སོ ཧི ཨི་ནྡེ་ན ཨ་སཱི་ཡ་ཏི ཁི་པཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨི་ནྡཱ་ས་ནཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་ནྡཱ་ས་ནི པ་བྦ་ཏེ ཙུ་ཎྞ་ཡ་མཱ་ནཱ ཝི་ཡ ས་བྦེ ཀི་ལེ་སེ ཙུ་ཎྞ་ཡ་མཱ་ནཾ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཁུ་ར་གྒེ་ཡེ་ཝཱཏི ཁུ་ར་སྶ ཀོ་ཊི་ཡ་མེ་ཝ. ཁུ་ར་ཀ་མྨ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ པ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ. ཨ་སྶཱཏི པ་བྦ་ཛྫཱ་པེ་ཀྑ་སྶ.
གི་ཧི་ག་ནྡྷནྟི གེ་ཧེ ཋི་ཏ་སྶ ཛ་ན་སྶ ག་ནྡྷཾ. ཨ་ཐཱ་པཱིཏི ཡ་དི་པི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་སྶཱཏི པ་བྦ་ཛྫཱ་པེ་ཀྑ་སྶ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཝཱཏི ས་ར་ཎ་དཱ་ནཱ་ཙ་རི་ཡོ ཝཱ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཙ་རི་ཡོ ཝཱ ཨོ་ཝཱ་དཱ་ཙ་རི་ཡོ ཝཱ. ཏཾ་ཡེ་ཝ ཝཱཏི པ་བྦ་ཛྫཱ་པེ་ཀྑ་མེ་ཝ ཝཱ. ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ་ཝཱཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨེ་ཝ.
ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ཧི ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ. ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ཧི ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟེ་ན ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ནི་ཝཱ་ས་ནཱ་དཱི་ནི ན ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. བྷི་ཀྑུ་ནཱཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་བྷི་ཀྑུ་ནཱ. ཏ་སྶེ་ཝཱཏི པ་བྦ་ཛྫཱ་པེ་ཀྑ་སྶེ་ཝ. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་མཱུ་ལ་ཀེཏི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་མཱུ་ལ་ཀེ ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནེ. ཨ་ཡནྟི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
ཏ་ཏྠཱཏི པ་བྦ་ཛྫཱུ་པ་ས་མྤ་ད་ཊྛཱ་ནེ. ཏེ་སནྟི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ. ཨ་ཐཱཏི ཝ་ནྡཱ་པ་ན་ཏོ པ་ཙྪཱ, ཝ་ནྡཱ་པ་ན་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཱ ཝཱ. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཧཱི’’ཏི པཱ་ལི༹་ན་ཡ་ནི་ད་སྶ་ན་མུ་ཁེ་ན ‘‘ཡ་མ་ཧཾ ཝ་དཱ་མི, ཏཾ ཝ་དེ་ཧཱི’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ན་ཡཾ ནི་ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཐཱཏི ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ. ཨ་སྶཱཏི པ་བྦ་ཛྫཱ་པེ་ཀྑ་སྶ, དཱ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཀ་པ་ད་མྤཱིཏི ཏཱི་སུ ཝཱ་ཀྱ་པ་དེ་སུ ཨེ་ཀཾ ཝཱ་ཀྱ་པ་ད་མྤི, ན་ཝ་སུ ཝཱ ཝི་བྷ་ཏྱ་ནྟ་པ་དེ་སུ ཨེ་ཀ་པ་ད་མྤི. ཨེ་ཀ་ཀྑ་ར་མྤཱིཏི ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏ་ཀྑ་རེ་སུ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ར་མྤི.
ཨེ་ཀ་ཏོ སུ་དྡྷི་ཡཱཏི ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཋཱ་ན་ཀ་ར་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ སུ་ཛ྄ཛྷ་ནེ་ན. ཨུ་བྷ་ཏོ སུ་དྡྷི་ཡཱ་ཝཱཏི ཨུ་བྷ་ཡེ་སཾ ས་ར་ཎ་དཱ་ནཱ་ཙ་རི་ཡ་སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ སུ་ཛ྄ཛྷ་ནེ་ན ཨེ་ཝ. ཋཱ་ན་ཀ་ར་ཎ་ས་མྤ་དནྟི ཨུ་ར་ཨཱ་དི་ཊྛཱ་ནཱ་ན་ཉྩ སཾ་ཝུ་ཏཱ་དི་ཀ་ར་ཎཱ་ན་ཉྩ ས་མྤ་དཾ. ཝ་ཏྟུནྟི ཋཱ་ན་ཀ་ར་ཎ་ས་མྤ་དཾ ཝ་ཏྟུཾ. ན ས་ཀྐོ་ཏཱིཏི ཝ་ཏྟུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨི་མཱ་ནཱིཏི ས་ར་ཎཱ་ནི. ཙ་ས་དྡོ ཨུ་པ་ནྱཱ་སོ, པ་ན་ས་དྡོ པ་དཱ་ལ་ངྐཱ་རོ. ཨེ་ཀ་ས་མྦ་ནྡྷཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཀ་ཏོ ས་མྦ་ནྡྷཱ་ནི. ཨ་ནུ་ནཱ་སི་ཀ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ན་ཀཱ་ལེ ‘‘བུ་དྡྷཾ’’ཨི་ཏི ‘‘ས་ར་ཎཾ’’ཨི་ཏི པ་དཱ་ན་ཉྩ ‘‘ས་ར་ཎཾ’’ཨི་ཏི ‘‘ག་ཙྪཱ་མི’’ཨི་ཏི པ་དཱ་ན་ཉྩ ཨ་ནྟ་རཱ ཝི་ཙྪེ་ད་མ་ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ས་མྦ་ནྡྷ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ ཏི་ཎྞཾ པ་དཱ་ན་མ་ནྟ་རཱ བྱ་ཝ་དྷཱ་ན་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ཀྑ་ར་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱཏི ཝི་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ. མ་ཀཱ་ར་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ན་ཀཱ་ལེ ཏི་ཎྞཾ པ་དཱ་ན་མ་ནྟ་རཱ ཨེ་ཀ་ས་མྦ་ནྡྷ་མ་ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཏི་ཎྞཾ པ་དཱ་ན་མ་ནྟ་རཱ བྱ་ཝ་དྷཱ་ན་སྶ ནི་སྶ་ར་སྶ མ་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏནྟི ཝ་ཙ་ནཾ, ‘‘ན་ཏྠཱི’’ཏི་པ་དེ ཀ་ཏྟཱ, ‘‘ན ཝུ་ཏྟ’’ནྟི་པ་དེ ཀ་མྨཾ. ཏ་ཐཱཏི ‘‘ཨ་ཧཾ བྷ་ནྟེ བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན, ཨ་ཝ་ད་ནྟ་སྶ ས་ར་ཎཾ ན ཀུ་པྤ་ཏི, བུ་ཀཱ་ར་ད་ཀཱ་རཱ་དཱི་ནཾ བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནཾ ཋཱ་ན་ཀ་ར་ཎ་ས་མྤ་དཾ ཧཱ་པེ་ནྟ་སྶེ་ཝ ས་ར་ཎཾ ཀུ་པྤ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
‘‘ཏི་ཀྑ་ཏྟུ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་ཀིཾ ཝཱ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཏི་ཀྑ་ཏྟུ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཾ པ་ན ས་ཧ་སྶ་ཀྑ་ཏྟུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏཱ་སུ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་སུ. པ་ར་ཏོཏི པ་ར་སྨིཾ. སཱཏི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ. པ་བྦ་ཛྫཱ པ་ན ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་ར་ཏོ་པཱིཏི པི་ས་དྡོ པུ་བྦཱ་པེ་ཀྑོ. སཱཏི པ་བྦ་ཛྫཱ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱཏི ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཀེ་ས་ཙྪེ་ད་ན་ཀཱ་སཱ་ཡ་ཙྪཱ་ད་ན་ས་ར་ཎ་དཱ་ནེ་ན. ཧཱིཏི ཕ་ལ་ཛོ་ཏ་ཀོ.
ཨེ་སཱཏི ཨེ་སོ སཱ་མ་ཎེ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ག་ཏི་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཎྜི་ཏ་ཛཱ་ཏི་ཀོ’’ཏི. ཨ་ཐཱཏི ཨེ་ཝཾ ས་ཏི. ཨ་སྶཱཏི སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ. ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེཏི སཱ་མ་ཎེ་ར་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ. ཡ་ཐཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨུ་དྡི་ཊྛཱ་ནི, ཏ་ཐཱ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏནྟི ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི…པེ… ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ ར་ཛ་ཏ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ ཝེ་ར་མ་ཎཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ.
ཏནྟི ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡ་ཐཱ་པཱ་ལི༹་ཡཱ་ཝཱཏི ཨེ་ཝ་ས་དྡོ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ཏྠོ, ཏེ་ན ཡ་ཐཱ་པཱ་ལི༹་ཡཱ་ཝ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཡ་ཐཱ་པཱ་ལི༹ཾ ཝི་ས་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨེ་ཝ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཝཱ་དཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏི. ཡ་ཐཱ་པཱ་ལི༹ཾ ཝི་ས་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ‘‘པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝེ་ར་མ་ཎིཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ས་མཱ་དི་ཡཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་དྡི་ས་ནྟོ་པི ནི་དྡོ་སོ་ཡེ་ཝ. ཧཱིཏི ས་ཙྩཾ, ཡ་སྨཱ ཝཱ. ཏཱ་ནཱིཏི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི. ཡཱ་ཝཱཏི ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་ནྟི་ཀཱ་ཝ་ཙ་རོ་ཡེ་ཝཱཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ནཾ ས་མཱི་པེ ཨ་ཝ་ཙཱ་རོ་ཝ. ཨ་སྶཱཏི སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ. ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡནྟི ད་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཾ ཀ་པྤི་ཡཾ པ་རཱ་མཱ་སཱ་དི་ཉྩ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཨ་པ་རཱ་མཱ་སཱ་དི་ཉྩ. ཏེ་ནཱ་པཱིཏི སཱ་མ་ཎེ་རེ་ནཱ་པི. ནཱ་ས་ན་ངྒཱ་ནཱིཏི ལི་ངྒ་ནཱ་ས་ན་ཨ་ངྒཱ་ནི. སཱ་དྷུ་ཀཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦནྟི སཱ་དྷུ་ཀཾ ཨ་སི་ཀྑ་ནྟ་སྶ ལི་ངྒ་ནཱ་ས་ན་ཉྩ ད་ཎྜ་ཀ་མྨ་ནཱ་ས་ན་ཉྩ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.