༧. མ་ཧཱ་ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༢༨. མ་ཧ་ནྟཱ་ནི ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཨ་དྷི་ཀི་ཙྩ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནི་ཀཾ, མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ ཙ ཏེ་སཾ མ་ཧ་ནྟཾ ལོ་ཀ་ས་ནྣི་ཝཱ་སཾ ཨ་བྷི་བྱཱ་པེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཡོ་ནི་སོ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ་ནཾ མ་ཧ་ཏོ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ, ཡོ་ནི་སོ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ་ནཾ མ་ཧ་ཏོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཙ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཛོ་ཏ་ཀནྟི བོ་དྷ་ཀཾ.
༤༢༩. སི་ཁཱ་པྤ་ཏྟཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཛཱ་ན་ན་མྤི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཛཱ་ན་ན་མེ་ཝ མ་གྒེ་ན ཛཱ་ན་ན་སྶ ཨཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་ཧ་ཝི་པ་སྶ་ནེ་ན མ་གྒེ་ན ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ’’ཏི. ཝུ་ཌྜྷིཾ ག་ཙྪ་ནྟཱིཏི པ་ཙྩ་ཡ་ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ན བྷ་ཝ་ཡོ་ནི་ག་ཏི་ཋི་ཏི་ས་ཏྟཱ་ཝཱ་ས་པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ པ་རི་ཝུ་དྡྷིཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏཱ པ་གུ་ཎ་བྷཱ་ཝ་མཱ་པཱ་དི་ཏཱ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷ་མྨཱ ཝི་ཡ སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝཾ པཱ་པི་ཏཱ ཛྷཱ་ནཱ་བྷི་ཉྙཱ ཝི་ཡ ཙ ཝ་སཱི་བྷཱུ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི བྲཱུ་ཧེ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཏེ ཀ་དཱ་ཙི བྷ་ཝ་པ་ཏྠ་ནཱ་ཡ ཨ་ནུ་པྤཱ་དི་ཏཱ་ཡ་པི ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ་སྶཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི. ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ་ཝ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ད་སྶ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ན ཝི་ནཱ་ས་ད་སྶ་ན་ཏོ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི པ་རི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི ཙ. པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀ་ད་ར་ཐཱཏི པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀ་ཛ་ཝ་ན་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ད་ར་ཐཱ. ཨེ་ཝཾ མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་ད་ར་ཐཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ས་ནྟཱ་པཱཏི ད་ར་ཐེ་ཧི བ་ལ་ཝ་ནྟོ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ནི་སྶ་ཡ་སྶ ཙ ས་ནྟཱ་པ་ན་ཀ་རཱ. པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ་ཏི ཏ་ཏོ་པི བ་ལ་ཝ་ཏ་རཱ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་ད་ཧ་ན་ཀ་རཱ.
༤༣༠. པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀ་སུ་ཁཾ, ན ཀཱ་ཡ་པྤ་སཱ་ད་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་སུ་ཁ་མེ་ཝ. མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་སུ་ཁནྟི མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་ཙི་ཏྟ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་སུ་ཁཾ, ན ཡཾ ཀི་ཉྩི ཙེ་ཏ་སི་ཀ་སུ་ཁཾ ཏ་སྶ ཀཱ་ཡི་ཀ་སུ་ཁ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀ་ཛ་ཝ་ནེ་ན ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ ཝཱ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ན་ཏྠཱིཏི ཨི་དཾ མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་ཛ་ཝ་ནེ་ན ཏ་སྶ ས་མྦྷ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ, མ་གྒ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ཏ་པྤ་ས་ངྒ་ས་ངྐཱ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ. ཝི་ཉྙ་ཏྟི་མ་ཏྟ་མྤི ཛ་ནེ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་སྶ ཀ་ཐཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ཏ་ཐཱ་པི ཏ་སྶ ཨཱ་ས་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀ་ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ས་མྦྷ་ཝོ ཨེ་ཝ ཏཱ་དི་ས་སྶ པུ་བྦཱ་བྷོ་ག་སྶ ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཡཱ ཀེ་ས་ཉྩི ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨེ ཨ་ཀོ་ཝི་དཱ་ནཾ གྷ་ཊ་ས་བྷཱ་ཝཱ་དཱི་སུ བུ་དྡྷི་ཏུ་ལྱ་ཀཱ་རི་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཙོ་ད་ནཱ; སཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ ཏཾ་ཏཾ་པུ་རི་མཱ་བྷོ་ག་ཝ་སེ་ན ཏེ་ན ཏེ་ན པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀཱ་བྷི་ནི་ཡ་ཏ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ར་ཏོ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་དི་ཝི་སེ་ས་སྶ ཝི་ནི་ཙྪི་ནི་ཏ་བྦ་ཏོ. ཨུ་པྤ་ནྣ་མ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱིཏི པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀ་ཛ་ཝ་ནཾ ཏཱ་དི་སཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྠ་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཀེ་ཝ་ལཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡནྟི ‘‘ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ.
༤༣༡. ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ…པེ… བྷཱུ་ཏ་སྶཱཏི ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་སྶ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙེ་ཏོ་སུ་ཁ་ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏ་སྶ. པུ་བྦ་སུ་དྡྷི་ཀཱཏི མ་གྒུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ར་མྦྷ་ཏོ་པི ཝཱ པུ་བྦེ་ཝ སུ་དྡྷཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཝ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. ས་བྦ་ཏྠ་ཀ་ཀཱ་རཱ་པ་ཀ་ངྒཱ་ནཱིཏི སཱི་ལ་ཝི་སོ་དྷ་ན་སྶ ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷཱ་ན་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷི་ཡོ་ག་སྶ མ་གྒེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཧཱ་ན་སྶཱ་ཏི ས་བྦ་སྶ་པི མ་གྒ་ས་མྦྷཱ་ར་ཀི་ཙྩ་སྶ ཀཱ་རཱ་པ་ཀ་ངྒཱ་ནི. ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ ཝཱཏི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀོ ཝཱ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ, དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀོ ཝཱ ས་ཏྟ་ངྒི་ཀོ ཧོ་ཏི.
ཨི་མ་མེ་ཝ སུ་ཏྟ་པ་དེ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱཏི, ‘‘ཡཱ ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶ དི་ཊྛཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ་ཡེ་ཝ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒོ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀོ་ཏི ཝ་ད་ཏི. སོཏི ཏ་ཐཱ ཝ་ད་ནྟོ ཝི་ཏ་ཎྜ་ཝཱ་དཱི. ཨ་ན་ནྟ་ར་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝཱཏི, ‘‘ཡཱ ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶ དི་ཊྛཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་སྶ, ‘‘ཨེ་ཝ་མ་སྶཱ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ན་ནྟ་ར་ཝ་ཙ་ནེ་ན. པ་ཊི་སེ་དྷི་ཏ་བྦོཏི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦོ. ‘‘ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ’’ཏི ཧི ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘‘ཡཱ ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶ དི་ཊྛཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་ཏྠ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨེ་ཝ ཨ་ངྒཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ ཀི་མ་ཏྠི་ཡ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ཏྟ་རི ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ས་མ་ངྒཱི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཾ པ་ཛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི. ཡ་སྨི་ཉྷི ཁ་ཎེ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ པ་ཛ་ཧཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི. ས་ཧེ་ཝ ཝི་ར་ཏི་ཡཱ པཱུ་རེ་ནྟི ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་ར་ཏི་ཡཱ ཝི་ནཱ དུ་ཀྑ་པ་རི་ཉྙཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ནེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ནྟི པ་རི་སུ་དྡྷེ སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་སྶེ་ཝ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ག་ནྠ་ནྟ་རེ་ན་པི ས་མ་ཏྠེ་ཏུཾ, ‘‘སུ་བྷ་དྡ་སུ་ཏྟེ་པི ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནེ་ཀེ་སུ སུ་ཏྟ་ས་ཏེ་སུ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ་ཝ མ་གྒོ ཨཱ་ག་ཏོ, ན པ་ཉྩ་ངྒི་ཀོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ས་མྨཱ་ས་ཏི མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དི་ཙ་ཏུ་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷི་ཀཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ, ‘‘མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ན ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱདཱི་སུ་པི. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཡུ་ག་ན་དྡྷཱ ཡུ་ཏྟཱ ཝི་ཡ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཡུ་ག་ན་དྡྷཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་ཊི་བ་དྡྷཱ་ཏི ཡུ་ག་ན་དྡྷཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎི་ཀ་ཡུ་ག་ན་ནྡྷཱ’’ཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཝ ཧི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་མ་དྷུ་རཾ ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏེ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ས་མཱ་པ་ཏྟི, ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱཏི ཨི་དཾ ཏེ་སཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཀི་ཙྩ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ. ན ཧི པ་ཉྙཱ་ར་ཧི་ཏཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི, ས་མཱ་དྷི་ར་ཧི་ཏཱ ཙ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཨ་ཏྠི. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ པ་ན ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎི་ཀཱ ས་མ་དྷུ་ར་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ར་ས་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཕ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟི. སེ་སཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
མ་ཧཱ་ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.