༣. སུ་ཉྙ་ཏ་ཝ་གྒོ
༡. ཙཱུ་ལ༹་སུ་ཉྙ་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༦. ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱཏི ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟེ་ཧི ནཱ་མ ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཐེ་རོ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཏྟ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཀ་རོ་ཏི, ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཀཱ་ལེ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟེ ཨི་དཾ ནཱ་མ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི. སོ ཏ་ཏྠ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི. སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་པྤེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨི་ཏ་རེ, ‘‘ན སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཝཱ་དཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏི. སུ་ཉྙ་ཏོཏི ཨ་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ཏོ ཙ ནི་ཙྩ་སུ་ཉྙ་ཏོ ཙ ས་ངྑཱ་རཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. སེ་ཀྑཱ་ན་ཉྷི སུ་ཉྙ་ཏཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ པཱ་དེ་སི་ཀོ སུ་བྷ་སུ་ཁ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ སོ ཐེ་རོ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཀ་ཐཾ སོ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཛཱ་ཏོ. དྷུ་རེ་ན དྷུ་རཾ པ་ཧ་ར་ནྟེ་ན ཝི་ཡཱཏི ར་ཐ་དྷུ་རེ་ན ར་ཐ་དྷུ་རཾ པ་ཧ་ར་ནྟེ་ན ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ སུ་ཉྙ་ཏཱ…པེ… ཝ་ཏྠུཾ ན ས་ཀྐཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཀཾ པ་དནྟི ཨེ་ཀཾ སུ་ཉྙ་ཏཱ་པ་དཾ.
པུ་བྦེ་པཱ་ཧནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཋ་མ་བོ་དྷི་ཡ་མྤི ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཝི་ཧཱ་ར་བཱ་ཧུ་ལླཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་ཋ་མ་བོ་དྷི་ཡ་མྤཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཀོཏི་ཨཱ་དི ཐེ་ར་སྶ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཀ་ཐཱ་ཡ བྷཱ་ཛ་ན་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. སོ་ཏུནྟི ཨ་ཊྛིཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཙེ་ཏ་སཱ ས་མ་ནྣཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ སོ་ཏུ་མྤི. ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏུ་མྤིཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ དྷ་མྨཾ དྷཱ་ར་ཎ་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་པ་རི་ཙ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཧ་ད་ཡེ་ན ཨུ་གྒ་ཧི་ཏཾ སུ་ཝ་ཎྞ་བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ཀྑི་ཏྟ་སཱི་ཧ་ཝ་སཱ ཝི་ཡ ཨ་ཝི་ན་ཊྛེ ཀཱ་ཏུ་མྤི. ཀ་ཐེ་ཏུ་མྤཱིཏི ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན པ་རེ་སཾ ད་སྶེ་ཏུ་མྤི ས་ཀྐཱ. ཏ་ཏྠཱཏི མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་པཱ་སཱ་དེ. ཀ་ཊྛ་རཱུ་པ་པོ་ཏྠ་ཀ་རཱུ་པ་ཙི་ཏྟ་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཏཱཏི ཐ་མྦྷཱ་དཱི་སུ ཨུ་ཏྟི་རི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ་ནཾ ཀ་ཊྛ་རཱུ་པཱ་ནཾ, ནི་ཡྻཱུ་ཧཱ་དཱི་སུ པ་ཊི་མཱ་ཝ་སེ་ན ར་ཙི་ཏཱ་ནཾ པོ་ཏྠ་ཀ་རཱུ་པཱ་ནཾ, སི་ཏྟི་པ་སྶེ ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཝི་ར་ཙི་ཏཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་རཱུ་པཱ་ན་ཉྩ ཀ་ཏཱ ནི་ཊྛ་པི་ཏཱ. ཝེ་སྶ་ཝ་ཎ་མ་ནྡྷཱ་ཏཱ་དཱི་ནནྟི པ་ཊི་མཱ་རཱུ་པེ་ན ཀ་ཏཱ་ནཾ ཝེ་སྶ་ཝ་ཎ་མ་ནྡྷཱ་ཏུ་ས་ཀྐཱ་དཱི་ནཾ. ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨཱ་རཱ་མཱ་དི་ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན. ས་ཎྛི་ཏ་མྤཱིཏི ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཎྛི་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་མྤི. ཛི་ཎྞ་པ་ཊི་ས་ངྑ་ར་ཎ་ཏྠནྟི ཛི་ཎྞཱ་ནཾ ནི་ཡྻཱུ་ཧ་ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་པཱ་སཱ་དཱ་ཝ་ཡ་ཝཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ར་ཧ་སྶ་ས་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཋ་པི་ཏཾ. ‘‘པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཀི་ཙྩེ ཝི་ནི་ཡུ་ཉྫ་ན་ཝ་སེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་སྶ. ཨེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟནྟི, ‘‘ཨ་ཡཾ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་པཱ་སཱ་དོ སུ་ཉྙོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ནི་ཙྩནྟི ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ར་ཏྟི་ཉྩ དི་ཝཱ ཙ. ཨེ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨེ་ཀཾ ཨ་སུ་ཉྙ་ཏནྟི པ་ཙྩ་ཏྟེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨེ་ཀ་ཏྟཾ ཨེ་ཀོ ཨ་སུ་ཉྙ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. གཱ་མོ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི གེ་ཧ་ས་ནྣི་ཝེ་ས་ཝཱི་ཐི་ཙ་ཙྩ་ར་སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀཱ་དི་ཀེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ གཱ་མོ་ཏི ལོ་ཀུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན. ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ནཱཏི ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་ན་ཡ་པ་ཊི་གྷ་ཝ་སེ་ན. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘པ་ཝ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣཾ མ་ནུ་སྶ་ས་ཉྙ’’ནྟི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་ཐཱ གཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན གྷ་རཱ་དི་ས་ཉྙཱ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ མ་ནུ་སྶ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ་དི་ས་ཉྙཱ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ཡ་སྨཱ རུ་ཀྑཱ་དི་ཀེ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་ར་ཉྙ་ས་ཉྙཱ ཏ་ཏྠ པ་བྦ་ཏ་ཝ་ན་ས་ཎྜཱ་ད་ཡོ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི ཏཾ ཝི་བྷཱ་གཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཨ་ར་ཉྙཾ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་ར་ཉྙ་ས་ཉྙཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི. ཨོ་ཏ་ར་ཏཱིཏི ཨ་ནུ་པྤ་ཝི་ས་ཏི. ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ནི་ཙྪི་ནོ་ཏི. པ་ཝ་ཏྟ་ད་ར་ཐཱཏི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ཡ པ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་དྷ་མྨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་སི་དྡྷཱ ད་ར་ཐཱ. ཀི་ལེ་ས་ད་ར་ཐཱཏི ཨ་ནུ་ན་ཡ་པ་ཊི་གྷ་ས་མྦྷ་ཝཱ ཀི་ལེ་ས་ད་ར་ཐཱ. དུ་ཏི་ཡ་པ་དེཏི ‘‘ཡེ ཨ་སྶུ ད་ར་ཐཱ མ་ནུ་སྶ་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙྩཱ’’ཏི ཨི་མ་སྨིཾ པ་དེ. མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ས་ནྟ་ཏཱ་ཡ, – ‘‘ནཱ་ཡཾ པུ་བྦེ ཝི་ཡ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ, དྷ་མྨ་པྤ་ཝ་ཏྟཱི’’ཏི ས་ངྑཱ་ར་ད་སྶ་ན་ད་ར་ཐཱ་ནཾ སུ་ཁུ་མ་ཏཱ ས་ལླ་ཧུ་ཀ་ཏཱ ཙ ཙ་རི་ཏ་ཏྠཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཝ་ཏྟ་ད་ར་ཐ་མ་ཏྟཱ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི.
ཡཾ ཀི་ལེ་ས་ད་ར་ཐ་ཛཱ་ཏཾ, ཏཾ ཨི་མི་སྶཱ ད་ར་ཐ་ས་ཉྙཱ་ཡ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་ཝ་ཏྟ་ད་ར་ཐ་མ་ཏྟཾ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ ཧོ་ཏི, ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མེ་ཝ ཨ་ཏྠི ཨི་ད་ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. སུ་ཉྙ་ཏཱ ནི་བྦ་ཏྟཱིཏི སུ་ཉྙ་ཏ་ནྟི པ་ཝ་ཏྟི. སུ་ཉྙ་ཏཱ ས་ཧ་ཙ་རི་ཏ་ཉྷི སུ་ཉྙཾ, ཨི་དྷ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ.
༡༧༧. ཨ་སྶཱཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཙྩ་ནྟ་སུ་ཉྙ་ཏནྟི ‘‘པ་ར་མཱ་ནུ་ཏྟ་ར’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ དེ་སེ་སྶཱ་མཱི་ཏི. ཨ་ར་ཉྙ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཝི་སེ་སཱ་ན་དྷི་ག་མ་ན་ཏོཏི, ‘‘ཨ་ར་ཉྙཾ ཨ་ར་ཉྙ’’ནྟི མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཝི་སེ་ས་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ‘‘པ་ཐ་ཝཱི’’ཏི མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མ་ན་ཏོ. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཨུ་པ་མཱ་ཡ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་པི་ཏེ སཱ་ལི་ཨཱ་ད་ཡོ ས་མྤ་ཛྫ་ནྟི. དྷུ་ཝ་སེ་ཝ་ནནྟི ནི་ཡ་ཏ་སེ་ཝ་ནཾ པཱ་རི་ཧཱ་རི་ཡ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ. པ་ཊི་ཙྩཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ས་མྦྷཱུ་ཏ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་སེ་སོ ཨི་ཙྪི་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་ཙྩ ས་མྦྷཱུ་ཏ’’ནྟི. པ་ཐ་ཝིཾ པ་ཊི་ཙྩ ས་མྦྷཱུ་ཏཱ ཧི ས་ཉྙཱ་ཏི.
པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎེ སོ པ་ཐ་ཝཱི་ས་ཉྙཱི ཧོ་ཏི, ན པ་ཀ་ཏི་པ་ཐ་ཝི་ཡཾ. ཏ་སྶཱཏི པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎ་སྶ. ཏེ་ཧཱིཏི ག་ཎྜཱ་དཱི་ཧི. སུ་ཊྛུ ཝི་ཧ་ཏནྟི ཡ་ཐཱ ཝ་ལཱི་ནཾ ལེ་སོ་པི ན ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨཱ་ཀོ་ཊི་ཏཾ. ན་དཱི་ཏ་ལཱ༹་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཏཱི་ར་པྤ་དེ་སོ ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཨཱ་ཀ་ར་ཊྛེ་ན ཀཱུ་ལཾ, ཨུ་ནྣ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་གྒ་ཏཾ ཀཱུ་ལཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨུ་ཀྐཱུ་ལཾ, བྷཱུ་མི་ཡཱ ཨུ་ཙྩ་ཊྛཱ་ནཾ. ཝི་ག་ཏཾ ཀཱུ་ལ་ནྟི ཝི་ཀྐཱུ་ལཾ, ནཱི་ཙ་ཊྛཱ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ཙྩ་ནཱི་ཙ’’ནྟི. ཨེ་ཀཾ ས་ཉྙནྟི ཨེ་ཀཾ པ་ཐ་ཝཱི་ཏི་ས་ཉྙཾ་ཡེ་ཝ.
༡༨༢. ས་ཏི་པི ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟ་ཝི་ར་ཧེ ཡཱ་དི་སཱ་ནཾ ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ‘‘ཨ་ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཱ་ནི ད་སྶེ་ཏུཾ, ‘‘ནི་ཙྩ་ནི་མི་ཏྟཱ་དི་ཝི་ར་ཧི་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏི་ཀཾ ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་ནི་སྶི་ཏཾ. ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ས་ཧི་ཏཾ.
༡༨༣. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་ཝི་པ་སྶ་ནནྟི དྷ་མྨཱ་ན་ཉྩ པུ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཾ. ཨི་དྷཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏ་ཡ་ཐཱ་དྷི་ག་ཏ་མ་གྒ་ཕ་ལཾ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ ཙེ་ཝ ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལེ ཙཱ’’ཏི. ཨུ་པཱ་དི་སེ་ས་ད་ར་ཐ་ད་སྶ་ན་ཏྠནྟི ས་བྦ་སོ ཀི་ལེ་སུ་པ་དྷི་ཡཱ པ་ཧཱི་ནཱ་ཡ ཁ་ནྡྷོ་པ་དྷི ཨ་ཝི་སི་ཊྛཱ, ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ད་ར་ཐཱ ཨུ་པཱ་དི་སེ་ས་ད་ར་ཐཱ, ཏཾ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཡ་སྨཱ ཝི་ས་ཡ་ཏོ གཱ་མ་ས་ཉྙཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ, མ་ནུ་སྶ་ས་ཉྙཱ སུ་ཁུ་མཱ, ཏ་སྨཱ མ་ནུ་སྶ་ས་ཉྙཱ་ཡ གཱ་མ་ས་ཉྙཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ. ཡ་སྨཱ པ་ན མ་ནུ་སྶ་ས་ཉྙཱ་པི ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཏྠུ་པ་རི་གྒ་ཧ་ཏོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ, ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཨ་ར་ཉྙ་ས་ཉྙཱ སུ་ཁུ་མཱ, ཏ་སྨཱ ཨ་ར་ཉྙ་ས་ཉྙཱ་ཡ མ་ནུ་སྶ་ས་ཉྙཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ. པ་ཐ་ཝཱི་ས་ཉྙཱ་དི་ནི་ཝ་ཏྟ་ནེ ཀཱ་ར་ཎཾ ཧེ་ཊྛཱ སུ་ཏྟ་ནྟ་རེ་སུ ཙ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ནཱཏི མ་གྒ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ. ནི་ཙྩ་སཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ས་བྦ་སོ ཨ་ཝ་ཏྠུ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ སུ་ཉྙ་ཏྟཱ ཨ་ཙྩ་ནྟ་སུ་ཉྙ་ཏཱ.
༡༨༤. སུ་ཉྙ་ཏ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིནྟི སུ་ཉྙ་ཏ་ཝི་མོ་ཀྑ་སྶ ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ, སུ་ཉྙ་ཏཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཙ སུ་ཉྙ་ཏ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ནྟི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ. ཡ་སྨཱ ཨ་ཏཱི་ཏེ པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཨི་དཱ་ནི པ་ན བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ན་སྶ དྷ་ར་མཱ་ན་ཏྟཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ན ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཏ་སྨཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ, ‘‘ཨེ་ཏ་ར་ཧི་པི བུ་དྡྷ་བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཱ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ དྷ་ར་ནྟེ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ བྷ་ཝ་ནྟི. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཙཱུ་ལ༹་སུ་ཉྙ་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
༢. མ་ཧཱ་སུ་ཉྙ་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༥. ཚ་ཝི་ཝ་ཎྞེ་ན སོ ཀཱ་ལོ༹, ན ནཱ་མེ་ན. པ་ལཱ་ལ་ས་ནྠཱ་རོ་ཏི ཨཱ་དཱི་ནཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཀོ་ཙྪ་ཙི་མི་ལི་ཀཱ་ཀ་ཊ་སཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ. ག་ཎ་བྷི་ཀྑཱུ་ནནྟི ག་ཎ་བ་ནྡྷ་ན་ཝ་སེ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ.
ཡ་དི སཾ་ས་ཡོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ‘‘ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ནུ ཁོ’’ཏི ཨི་དཾ ཀ་ཐ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཏ་ཀྐ་པུ་བྦ་བྷཱ་གཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཝི་ཏ་ཀྐོ པུ་བྦ་བྷཱ་གོ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཝི་ཏ་ཀྐ་པུ་བྦ་བྷཱ་གཱ, པུ་ཙྪཱ. སཱ ‘‘ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ནོ ཨེ་ཏྠ བྷི་ཀྑཱུ་ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ, ཝི་ཏ་ཀྐོ པ་ན ‘‘ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ནུ ཁོ ཨི་དྷ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཏ་དཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཙི་ཏྟ་ས་ངྐ་པྤོ, ཏ་སྶ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ ཏ་བྦྷཱ་ཝ་ཛོ་ཏ་ནོ་ཡཾ ནུ-ཀཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཝི་ཏ་ཀྐ་པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཙཱ་ཡཾ ནུ-ཀཱ་རོ ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟོ’’ཏི. ཀི་ཉྩཱ་པི ག་ཙྪ་ནྟོ དི་སྭཱ, ‘‘ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ནོ ཨེ་ཏྠ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི པུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟོ, ཨ་ཐ ཁོ ‘‘ན ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ སོ་བྷ་ཏི ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མོ’’ཏི་ཨཱ་དི (མ. ནི. ༣.༡༨༥) ཨུ་པ་རི་དེ་ས་ནཱ་ཝ་སེ་ན མ་ཏྠ་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟེ ཨ་ཝི་ནི་ཙྪི་ཏོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཝི་སུཾ ཝི་ནི་ཙྪི་ཏོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི, དི་སྭཱ ནི་ཙྪི་ནི་ཏྭཱ་ཝ ཀ་ཐཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཏ་ཐཱ པུ་ཙྪ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཛཱ་ན་ནྟཱ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ པུ་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༡༦). ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཏོ ཀི་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཡ་ཐཱ ན་དཱི་ཨོ་ཏི་ཎྞཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཡ་ཐཱ་ནི་ནྣཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ཏྟཱ དྷཱ་ཏུ་སོ སཾ་ས་ནྡ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘ག་ཎ་ཝཱ་སོ ན་དཱི་ཨོ་ཏི་ཎྞ་ཨུ་ད་ཀ་ས་དི་སོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ – ‘‘ནི་ར་ཡ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཀུ་རུ་ཝི་ནྡཱ་དི་ནྷཱ་ནཱི་ཡ་ཙུ་ཎྞཱ་ནི ས་ཎྷ་སུ་ཁུ་མ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི ནི་ར་ནྟ་རཱ་ནེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཙུ་ཎྞ་བྷ་རི་ཏཱ ནཱ་ལི༹ ཝི་ཡཱ’’ཏི. ས་ཏྟ་པ་ཎྞཱ་ས ཀུ་ལ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཱིཏི ས་ཏྟ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཱ་ནི པ་ཉྙཱ་ས ཀུ་ལཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་ན ཝ་སེ་ན ས་ཏྟ ཀོ་ཊི་ཡོ ཏ་དཱ ཏ་ཏྠ ཝ་སིཾ་སུ.
ཏ་ཏོ ཙི་ནྟེ་སི, ཀ་ཐཾ? ཀཱ་མ་ཉྩཱ་ཡཾ ལོ་ཀ་པ་ཀ་ཏི, མ་ཡ྄ཧཾ པ་ན སཱ་ས་ནེ ཨ་ཡུ་ཏྟོ་ཝ སོ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘མ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. དྷ་མྨནྟི ས་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷཾ. སཾ་ཝེ་གོཏི ས་ཧོ་ཏྟ་པྤ་ཉཱ་ཎཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ས་ཀྐཱ གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཨོ་ཝཱ་དཱ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་ག་མ་སྶ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ག་ཎ་བྷེ་ད་ནནྟི ག་ཎ་ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་ཡ ཝི་ཝེ་ཙ་ནཾ.
༡༨༦. ཀ་ཏ་པ་རི་བྷ་ཎྜནྟི པུ་བྦེ ཀ་ཏ་སཾ་ཝི་དྷཱ་ན་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཝུ་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཊི་ས་ངྑ་ར་ཎཾ. ནོཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ. ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོཏི ཨ་ནཱ་རཱ་དྷི་ཏ་ཙི་ཏྟོ.
ས་ཀ་ག་ཎེ་ན ས་ཧ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ངྒ་ཎི་ཀཱཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཀ་པ་རི་ས་ས་མོ་དྷཱ་ན’’ནྟི. ག་ཎོཏི པ་ན ཨི་དྷ ཛ་ན་ས་མཱུ་ཧོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནཱ་ནཱ་ཛ་ན་ས་མོ་དྷཱ་ན’’ནྟི. སོ་བྷ་ཏི ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ན་ཏོ. ཀཱ་མ་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ཏཱི་ཏི ནི་ཀྑ་མོ, ཨེ་ཝཾ ནི་ཀྑ་མ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ སུ་ཁཾ. ག་ཎ་ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་ཀི་ལེ་ས་ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་ཧི པ་ཝི་ཝི་ཏྟི པ་ཝི་ཝེ་ཀོ. པ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ སུ་ཁཾ. རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་ས་མཱ་ཝ་ཧཾ སུ་ཁཾ ཨུ་པ་ས་མ་སུ་ཁཾ. མ་གྒ་ས་མྦོ་དྷཱ་ཝ་ཧཾ སུ་ཁཾ ས་མྦོ་དྷི་སུ་ཁཾ. ནི་ཀཱ་མེ་ཏ་བྦ་སྶ, ནི་ཀཱ་མཾ ཝཱ ལཱ་བྷཱི ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི. ནི་དུ་ཀྑཾ སུ་ཁེ་ནེ་ཝ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་དུ་ཀྑ་ལཱ་བྷཱི. ཀ་སི་རཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་པྤ་ཀ་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི་ཏི ཝི་པུ་ལ་ལཱ་བྷཱི’’ཏི.
སཱ་མཱ་ཡི་ཀནྟི ས་མ་ཡེ ཀི་ལེ་ས་ཝི་མུ་ཙྩ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝཱ་ཏི སཱ་མཱ་ཡི་ཀཾ མ-ཀཱ་རེ ཨ-ཀཱ་ར་སྶ དཱི་གྷཾ ཀ་ཏྭཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨ་པྤི་ཏ་པྤི་ཏ་ས་མ་ཡེ ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟ’’ནྟི. ཀ་ནྟནྟི ཨ་ངྒ་ས་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཙ ཀ་མ་ནཱི་ཡཾ མ་ནོ་ར་མྨཾ. ཨ་སཱ་མཱ་ཡི་ཀཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཝི་མུ་ཏྟཾ.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མ་སྶ ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ནྭ་ཡ་ཏོ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏོ ཙ ས་ཧ ནི་ད་སྶ་ནེ་ན ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ སཱ དུ་ཝི་དྷཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་ཏཱ ཝོ་དཱ་ན་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ, སཾ་ཀི་ལེ་ས་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཙ.
ཏེ པ་ཋ་མཾ ‘‘ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ, ‘‘ཨི་དཱ་ནི དོ་སུ་པྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་ཊྛི་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ ནྷཱ་རུ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ ཙ་མྨ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ མཾ་ས་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ ཨཱ་ཀཱ་སོ པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ རཱུ་པ་ནྟྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༣༠༦) ཝི་ཡ ཨི་དྷ རཱུ་པས་དྡོ ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ‘‘རཱུ་པ་ནྟི ས་རཱི་ར’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ‘‘ནཱ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ…པེ… དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ’’ཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ? ན་ནུ ཀཱ་ཡེ ཙ ཛཱི་ཝི་ཏེ ཙ ཨ་ན་པེ་ཀྑ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀཱ་ན་མྤི ཨ་ས་པྤཱ་ཡ་ཝ་ཛྫ་ན་ས་པྤཱ་ཡ་སེ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡ་སྶ པ་རི་ཧ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ས་ཙྩཾ, ཏཾ པ་ན ཡོ ཀ་ལླ་ས་རཱི་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ དྷ་མྨ་སཱ་དྷ་ནཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝ དྷ་མྨ་སཱ་དྷ་ན་ཏཱ་ཝ་སེ་ན. དྷ་མྨ་སཱ་དྷ་ན་བྷཱ་ཝ་ཉྷི ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨ་ས་པྤཱ་ཡཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ས་པྤཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན པོ་སེ་ཏྭཱ སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ན་ཏོ ཀཱ་ཡ་སྶ པ་རི་ཧ་ར་ཎཾ, ན སོ ཀཱ་ཡེ ཨ་བྷི་ར་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཝི་ནོ་དི་ཏ་བྦོ ཏཱ་དི་སོ་ཏི. ཨུ་པཱ་ལི་ག་ཧ་པ་ཏི་ནོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘ད་ས་བ་ལ་སཱ་ཝ་ཀ་ཏྟུ་པ་ག་མ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
༡༨༧. མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཝུ་ཏཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སི་ནྣོ་པི ཨེ་ཀ་ནྟ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ. ཨེ་ཏེ་ན ས་ཏྠུ་ནོ པ་ཝི་ཝི་ཏྟ་སྶ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཏྟེ་ན ཝི་ཝི་ཏྟ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་པ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟེ་ཧི ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ‘‘རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྑ་ཏ་ནི་མི་ཏྟཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ས་ནྟ་ཏ་ར་པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་མ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་སེ་ས་ཏོ སི་ནོ་ཏི བ་ནྡྷ་ཏཱི་ཏི ཝི་ས་ཡོ, སོ ཨེ་ཝ ས་ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ. ཀིཾ པ་ན ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘སུ་ཉྙ་ཏ་ནྟི སུ་ཉྙ་ཏ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི’’ནྟི. ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ དྷཱ་ཏུ ཨི་དྷ ཝི་ཝེ་ཀོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་ནྣེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. བྷ་ངྒ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་སེ་སེ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ཝ་ཊྛཱ་ནི་ཡཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ཝི་ག་ཏ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཝི་ག་ཏ་ནྟེ་ན, ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏཾ ཏེ་སཾ བྱ་ནྟི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟ་ནྟི པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘བྱ་ནྟི་བྷཱུ་ཏེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་ཡྻོ་ཛ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ, ཏཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠི, ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛ་ནི་ཀཾ. ཡ་སྨཱ ན ས་བྦ་ཀ་ཐཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་ཡྻོ་ཛ་ནི་ཀ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ’’ནྟི.
ཏེ་ལ་པཱ་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ཝི་ཡཱཏི ཡ་ཐཱ ཏེ་ལ་པཱ་ཀོ ནཱ་མ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ལོ ན ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦོ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཀཱ་ལཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ. ཡ་ཐཱ ཧི ཀུ་ས་ལོ ཝེ་ཛྫོ ཏེ་ལཾ པ་ཙ་ནྟོ ཏཾ ཏཾ ཏེ་ལ་ཀི་ཙྩཾ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཡ་དི ཝཱ པ་ཏྠི་ནྣ་པཱ་ཀོ, ཡ་དི ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པཱ་ཀོ, ཡ་དི ཝཱ ཁ་ར་པཱ་ཀོ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ, ཏ་སྶ ཀཱ་ལཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ཙ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཉཱ་ཎ་པ་རི་པཱ་ཀཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཏཾ ཏཾ ཀཱ་ལཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ པ་རི་སཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ནྟོ ཙ ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་ནྣེ་ནེ་ཝ ཙི་ཏྟེ་ན ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏི. དྭེ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི་པི ཏ་ད་བྷི་ནཱི་ཧ་ཏ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན ནི་བྦཱ་ན་ནི་ནྣཱ་ནེ་ཝ. བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྷི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ སུ་ཊྛུ པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་ཏཱ་ཡ པ་ཎཱི་ཏཱ་ན་མྤི རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་མ་ནེ པ་གེ་ཝ ཨི་ཏ་རེ་སཾ པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ཏཱ་ཝ སུ་པཱ་ཀ་ཊཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ གྷ་མྨཱ་བྷི་ཏ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཡ སཱི་ཏ་ཛ་ལ་ཊྛཱ་ན་ནི་ནྣ་ཏཱ ནི་བྦཱ་ན་ནི་ནྣ་མེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ས་ནྟ་པ་ཎཱི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
༡༨༨. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་མེ་ཝཱཏི ཨི་དྷ ཛྷཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘གོ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་མེ་ཝཱ’’ཏི. ཨི་དྷ ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ཉྙ་ཏཾ. ཨ་པ་གུ་ཎ་པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཉྷི ཨེ་ཏྠ ‘‘ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ’’ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝི་སེ་ས་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ, ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ནི་ཛྫཱི་ཝ་ནི་སྶ་ཏྟ་ཏཾ, ཨ་ན་ཏྟ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ས་མྤ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝ་ཛཱ་ན་ནེ་ནཱཏི ཨི་དཱ་ནི མེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱི་ཐི་པ་ཊི་པ་ནྣཾ ན ཧོ་ཏི, ཨུ་པྤ་ཐ་མེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཛཱ་ན་ནེ་ན.
ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ པཱ་ད་ཀེ ཛྷཱ་ནེ ཨ་ཝ་ཏྭཱ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་པྤ་གུ་ཎ་པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི ས་མྨཱ ན ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. སོ པ་ན ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ མ་ཡ྄ཧཾ ནི་ཛྫ་ཊཱ ནི་གུ་མྦཱ ཧུ་ཏྭཱ ན ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཧ་ནྡཱ་ཧཾ བ་ཧི་དྡྷཱ་དྷ་མྨེ མ་ན་སི ཀ་རེ་ཡྻཾ ཨེ་ཀ་ཙྩེ་སུ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏེ་སུ ཨི་ཏ་རེ་པི ཨུ་པ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻུ་མེ་ཝཱ’’ཏི པ་ར་སྶ…པེ… མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི. པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་ཡ ས་མྨ་སི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན་པི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ ནུ ཁོ ཀ་ཐ་ནྟི ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི. ན མེ ཙི་ཏྟཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏཱིཏི མ་ཡ྄ཧཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟཾ ཝཱི་ཐི་པ་ཊི་པ་ནྣཾ ཧུ་ཏྭཱ ན ཝ་ཧ་ཏཱི་ཏི. པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མེ་ཝཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པཱ་ད་ཀ་བྷཱུ་ཏ་མེ་ཝ ཛྷཱ་ནཾ. པུ་ན་པྤུ་ནཾ མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦནྟི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཏི་ཀྑ་ཝི་ས་ད་ཏཱ་པཱ་ད་ནཱ་ཡ. ཨ་ཝ་ཧ་ནྟེ ནི་པུ་ཎཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཚེ་ད་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནྟེ. ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཏི་ཀྑ་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎཾ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝི་ཧཱ་རེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཝ་ཧ་ཏཱི’’ཏི.
༡༨༩. ས་མྤ་ཛྫ་ཏི མེཏི ཝཱི་ཐི་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི མེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཛཱ་ན་ནེ་ན. ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ ཨ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱཏི ཡ་ཐཱ པ་རི་སྶ་མོ ནཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཏ་སྶ ཀཱ་ལཾ ནེ་ཏྭཱ པ་མཱ་ཎ་མེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ ཨ་ཧོ་པེ་ཏྭཱ. ས་བྦ་ཝཱ་རེ་སཱུཏི ཋཱ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་ས་ཡ་ན་ཝཱ་རེ་སུ. ཀ་ཐཱ་ཝཱ་རེ་སུ པ་ན ཝི་སེ་སཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝ་ད་ནྟི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟནྟི ཨི་དཾ, ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཝི་ཧཱ་རེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ.
༡༩༠. ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ད་ཡོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཀཱ་མ་རཱ་ག་བྱཱ་པཱ་ད་ས་བྷཱ་གཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཝི་ཏ་ཀྐ་པ་ཧཱ་ནེ་ན དྭེ མ་གྒེ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ’’ཏི. ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སཱུཏི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ བྷུ་མྨཾ. ཀི་སྨི་ཉྩི་དེ་ཝ ཀི་ལེ་སུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎེཏི ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཀི་ལེ་སུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ས་བྦེ་པི པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ ཀི་ལེ་སུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ. ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ཏཱི་ཏི ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རོཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ཎ་ཏོ’’ཏི. སོ པ་ན ཡ་སྨཱ ཙི་ཏྟ་སྶ, ན ས་ཏྟ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཙེ་ཏ་སོ’’ཏི. མ-ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ ཨེ-ཀཱ་ར་སྶ ཙ ཨ་ཀཱ་རོ ཀ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཨེ་ཏནྟི.
༡༩༡. ཨ་ནུ་ས་ཡོཏི མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡོ བྷ་ཝ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནུ་ས་ཡོ་ཏི ཏི་ཝི་དྷོ་པི ཨ་ནུ་ས་ཡོ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི, ‘‘ཏ་ཏོ མ་གྒཱ་ན་ནྟ་རཾ ཕ་ལཾ, ཕ་ལ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ པ་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་སྶ ཛཱ་ན་ནེ་ན ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན.
ཀུ་ས་ལ་ཏོ ཨཱ་ཡཱ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏོ, སོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཀུ་ས་ལཱ་ཡ་ཏི་ཀཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀུ་ས་ལ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི. ཏཾ པ་ན ནེ་སཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཡ་ཏི་ཀ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཧོ་ཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན་པཱི་ཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ, ‘‘སེ་ཡྻ་ཐི་ད’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཡ་སྨཱ པ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ ཀེ་ཙི ལོ་ཀི་ཡཱ, ཀེ་ཙི ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ; ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཝི་སེ་སེ་ན ‘‘ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘ལོ་ཀེ ཨུ་ཏྟ་རཱ ཝི་སི་ཊྛཱ’’ཏི. ཏེ་ན ལོ་ཀི་ཡ་དྷ་མྨེ་སུ ཨུ་ཏྟ་མ་བྷཱ་ཝེ་ན ཛྷཱ་ནཱ་ད་ཡོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ ཝུ་ཏྟཱ, ན ལོ་ཀ་སྶ ཨུ་ཏྟ་ར་ཎ་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཡཾ ཀི་ཉྩི མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཙི་ཏྟཾ མཱ་ར་སྶ ཨ་ཝི་ས་ཡོ ཨ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཏྟཱ, པ་གེ་ཝ ཏཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པཱ་ད་ཀ་བྷཱུ་ཏཾ སུ་ཝི་ཀྑཱ་ལི་ཏ་མ་ལ་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཛཱ་ནི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཀོ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ ཨ་ཏྠི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་སྶ ས་པྤཱ་ཡ་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ.
༡༩༢. ཨེ་ཏ་ད་ཏྠནྟི ཀེ་ཝ་ལ་སྶ སུ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ. ས་པྤཱ་ཡཱ་ས་པྤཱ་ཡ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ? ན་ནུ ས་པྤཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ད་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཱི་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཨ་ས་པྤཱ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཛྫ་ན་པུ་བྦི་ཀཱ་ཡ ས་པྤཱ་ཡ ཀ་ཐཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ས་པྤཱ་ཡཱ་ས་པྤཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སུ་ཏ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཝ་སེ་ནཱཏི ས་རཱུ་པེ་ན ཏ་ཏྠ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ནི་པི ད་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི སུ་ཏྟ་གེ་ཡྻཱ་དི་ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ, ‘‘སུ་ཏ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་རི་པཱུ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ས་རཱུ་པ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨ་ཏྠོཏི སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠོ.
༡༩༣. ཨ་ནུ་ཨཱ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱིཏི ཨ་ནུ་ཨ་ནུ ཨ་བྷི་མུ་ཁཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་ནྟི, པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་ཀཱུ་ལ་ཡ་ནྟི. མུ་ཙྪ་ན་ཏ་ཎྷནྟི པ་ཙྩ་ཡེ་སུ མུ་ཙྪ་ནཱ་ཀཱ་རཾ. ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་ཏྠ་ནཱ ནཱ་མ ཏེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘པ་ཏྠེ་ཏི པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི’’ཏི. ཀི་ལེ་སཱུ་པ་དྡ་ཝེ་ནཱཏི ཀི་ལེ་ས་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨུ་པ་དྡ་ཝེ་ན. ཀི་ལེ་སཱ ཧི ས་ཏྟཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ན་ཏྠ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ‘‘ཨུ་པ་དྡ་ཝོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན ཀི་ལེ་སཱུ་པ་དྡ་ཝེ་ན ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ནོ, ཨུ་པ་དྡ་ཝོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སཱུ་པ་དྡ་ཝོ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨུ་པ་དྡ་ཝོ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རུ་པ་དྡ་ཝོཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ‘‘སེ་སུ་པ་དྡ་ཝེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི. གུ་ཎ་མ་ར་ཎཾ ཀ་ཐི་ཏཾ, ན ཛཱི་ཝི་ཏ་མ་ར་ཎཾ.
ཨ་པྤ་ལཱ་བྷཱཏི ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་ལཱ་བྷཱི ཝི་སེ་སཱ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རུ་པ་དྡ་ཝོ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏ་རོ ཙེ་ཝ ཀ་ཊུ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏ་རོ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱུ་པ་དྡ་ཝོ ཧི བཱ་ཧི་ར་ཀ་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ, བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རུ་པ་དྡ་ཝོ པ་ན སཱ་ས་ན་ཝ་སེ་ན. དུ་ར་ཀྑཱ་ཏེ ཧི དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ དུ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི ན མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཱ མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་སྶ སི་ཐི་ལ་ཝཱ་ཡཱ་མ་བྷཱ་ཝ་ཏོ; སྭཱ་ཁྱཱ་ཏེ པ་ན དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ དུ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཱ མ་ཧ་ཏོ ཨ་ཏྠ་སྶ བཱ་ཧི་ར་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སཱ་ས་ནེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
༡༩༦. ཏ་སྨཱཏི ཨི་དཾ པུ་བྦ་པ་རཱ་པེ་ཀྑཾ པུ་རི་མ་སྶ ཙ ཨ་ཏྠ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྩཱ་མ་ས་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. མི་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི མི་ཏྟ་ཝཱ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ མི་ཏྟ་ཝ་ཏཱ, ཏཱ་ཡ. མི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་པ་ཛྫ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘མི་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི. ས་པ་ཏྟ་ཝ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
དུ་ཀྐ་ཊ་དུ་བྦྷཱ་སི་ཏ་མ་ཏྟ་མྤཱིཏི ཨི་མི་ནཱ པ་གེ་ཝ ཨི་ཏ་རཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སཱ་ཝ་ཀེ་སུ ཧི་ཏ་པ་ར་ཀྐ་མ་ནཾ ཨོ་ཝཱ་དཱ་ནུ་སཱ་ས་ནཱི་ཧི པ་ཊི་པ་ཛྫ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏ་ཐཱ ན པ་ཊི་པ་ཛྫི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨཱ་མ་ཀ་མ་ཏྟནྟི ཀུ་ལཱ་ལ་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ནཱ་ཧཾ ཏུ་མྷེ་སུ ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་སྶཱ་མཱིཏི ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ ཝི་ཡ ཨཱ་མ་ཀ་བྷཱ་ཛ་ནེ་སུ ཨ་ཧཾ ཏུ་མྷེ་སུ ཀེ་ཝ་ལཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་ནྟོ ན པ་ཊི་པ་ཛྫི་སྶཱ་མི. ནི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱཏི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ. ལོ་ཀི་ཡ་གུ་ཎཱ་པི ཨི་དྷ སཱ་རོ་ཏྭེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་གུ་ཎཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
མ་ཧཱ་སུ་ཉྙ་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
༣. ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་བྦྷུ་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༧. ཝི་བྷ་ཏྟི་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀཱ ཙ ནི་པཱ་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཏཾ་ཏཾ་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཨ་ཏྠ་དཱི་པ་ཀཱ, ཨི་དྷ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནོ ཡ་ཏྲས་དྡོ, ཧིས་དྡོ ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠོ, ནཱ་མས་དྡོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་ཏྠོ, པ་ད་ཏྟ་ཡ་སྶ པ་ན ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་ཏྠ་ནི་དྡི་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀཾ་ས་ཏོ པ་ནེ་ཏཾ པ་ད་ཏྟ་ཡཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ཀྑ་ཏི, ‘‘ཡ་ཏྲཱ་ཏི ནི་པཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. པ་པ་ཉྩས་དྡོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟོ. ཚི་ནྣ་ཝ་ཊུ་མེཏི ཨི་མི་ནཱ ས་བྦ་ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཊྚ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ཝ་ཊྚ་སྶ ཙ ཚི་ནྣ་ཏྟཱ ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཊྚ་སྶ ཙ ཨུ་པ་རི ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཝ་ཊུ་མ་ནྟི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ཝ་ཊྚཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. ནི་པཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཡ་ཏྲ་ས་དྡ་ཡོ་གེ་ན. ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཝ་ཙ་ནནྟི ཨི་དཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཝ་ཙ་ན་ས་དི་ས་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྠ་ཝཱ་ཙཱི ཧི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་ཏྠོ ཙེ་ཏྠ ཨ་ཏཱི་ཏོ་ཏི. ཨ་ནུ་སྶ་རཱིཏི ཨི་དཾ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ན ཨ་ནུ་སྶ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་དྡ་པ་ཡོ་ག་སྶ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ. ཡ་དཱ པ་ན ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཡཱ ཀ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ, ཏ་ཏོ པ་ཙྪཱ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཏེ་སཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ.
ཁ་ཏྟི་ཡ་ཛ་ཙྩཱཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ས་མྦྷི་ནྣཱ་ཡ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཨུ་དི་ཏོ་དི་ཏཱ་ཡ. བྲ་ཧྨ་ཛ་ཙྩཱཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཛ་ཙྩཱ. ཨེ་ཝཾ་གོ་ཏྟེཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སཱི་ལེ་ནཱཏི པཱ་ར་མི་ཏཱ་ས་མྦྷཱུ་ཏེ་ན བུ་དྡྷཱ་ཝེ་ཎི་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན ལོ་ཀི་ཡེ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་རེ་ན ཙ སཱི་ལེ་ན. ཨེ་ཝཾ་སཱི་ལཱཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་སཱི་ལཱ་ནཾ ཝི་སུཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨེ་ཝཾ་སཱི་ལཱ་ཏི ཨ་ནུ་སྶ་རི་སྶ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ. ཡ་ཐཱ ཝི་ཛྫཱ་བྷཱ་གི་ཡཱ ཝི་ཛྫཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ, ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་དྷི་པ་ཀྑཱ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་པི ས་ཏི་ཝཱི་རི་ཡཱ་ད་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཧེ་ཊྛཱ ས་མཱ་དྷི་པ་ཀྑཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ཧཱ་རོ ག་ཧི་ཏོ་ཝཱ’’ཏི. ཏ་སྨཱ ས་མཱ་དྷི་པ་ཀྑ་དྷ་མྨ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ཨེ་ཝ ཨི་དྷ ཝི་ཧཱ་རོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་དཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཡ་ཐཱ ཝཱ ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་ཕ་ལ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ་དྷ་མྨཱ ཨེ་ཝཾ་པ་ཉྙཱ’’ཏི པ་དེ་ཧི ཧེ་ཊྛཱ ག་ཧི་ཏཱ་པི ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ མུ་ཙྩ་ན་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་སེ་སཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཝཾ་ཝི་མུ་ཏྟཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ པུ་ན ག་ཧི་ཏཱ, ཏ་ཐཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ་དྷ་མྨཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ག་ཧི་ཏཱ་པི ས་མཱ་དྷི་པ་ཀྑ་དྷ་མྨཱ དི་བྦ་བྲ་ཧྨ་ཨཱ་ནེ་ཉྫ་ཨ་རི་ཡ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་སེ་སཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ‘‘ཨེ་ཝཾ་ཝི་ཧཱ་རཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ པུ་ན ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ན ཀོ་ཙི ཝི་རོ་དྷོ. ཕ་ལ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ་པི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི ན ཏཾ་ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཛཱ་ཏཱ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘མ་གྒཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་སྶ་དྡྷ་ནྟེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ’’ཏི. ཡོ ཡཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, སོ པ་ཧཱ་ཡ་ཀོ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏོ ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཝི་སཾ་ས་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི པ་ཧཱ་ན་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ཨ་པ་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཀ་ཐཾ ཝི་མུ་ཏྟ་ཏཱ? ཝི་སཾ་ས་ཊྛཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝ. ཏ་ཉྷི པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་ཝ ས་བྦ་སོ ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་སཾ་ས་ཊྛཾ ཝི་ནི་སྶ་ཊཾ སུ་ཝི་དཱུ་ར་ཝི་དཱུ་རེ ཋི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ་སྶ ཏ་ཏོ ནི་སྶ་ཊ་ཏྟཱ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་མུ་ཏྟི ནི་སྶ་ར་ཎ་པ་ཧཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་བྦཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི.
༡༩༩. ཨི་མེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཱ, ན སཱ་ཝ་ཀ་ཝི་ས་ཡཱ, མ་མ པ་ན དེ་ས་ནཱ ཏ་ཡཱ སུ་ཏཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཏེ ཐེ་ར་སྶེ་ཝ བྷཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟོ, ‘‘ཏཾ བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཊི་བྷ་ནྟཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོཏི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ལ་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན ལ་བྦྷ་མཱ་ན་མྤི ས་མྤ་ཛཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ག་ཏི་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ, ‘‘དྭེ ས་མྤ་ཛ་ཉྙཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ – ཨ་ཊྛ ཝ་རེ ག་ཎྷ་ནྟོཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་ཐཾ ཝ་རཾ དེ་ཝ་ཏཱ དེ་ཏི, པ་ར་སྶ དཱི་ཡ་མཱ་ན་ཉྩ ཏཾ ཀ་ཐཾ པ་ར་སྶ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི? ཀ་མྨ་བ་ལེ་ནེ་ཝ. ཡ་དི ཧི ཏཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏོ་ཀཱ་སཾ ཡ་སྶ ཏ་ད་པ་དེ་སེ་ན ཕ་ལཾ ཝི་པ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཏ་སྶ ཝ་རཾ དི་ནྣཾ, ཨི་ཏ་རེ་ན ཙ ལ་དྡྷ་ནྟི ཝོ་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨ་པི་ཙ པ་ར་སྶ པ་ཏྠི་ཏ་ཝ་རཱ་ནི ནཱ་མ ཝི་པ་ཙྩ་མཱ་ན་སྶ ཀ་མྨ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏོ པ་ཡོ་ག་ཝི་སེ་སོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏཱ་ནི ཝི་པ་ཙྩ་ནེ ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀཱ་ནི་པི ཨ་པྤེ་ས་ཀྑཱ དེ་ཝ་ཏཱ – ‘‘ཨ་ཡ་མ་སྶ པ་ཏྠ་ནཱ ས་མི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི, ནོ’’ཏི ན ཛཱ་ན་ནྟི, ས་ཀྐོ པ་ན པ་ཉྙ་ཝཱ ཏཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཙྩཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ས་ཀྐེ་ན པ་སཱི་དི་ཏྭཱ དི་ནྣེ ཨ་ཊྛ ཝ་རེ ག་ཎྷ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི.
པ་ཋ་མ་ཛ་ཝ་ན་ཝཱ་རེཏི ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ས་བྦ་པ་ཋ་མ་ཛ་ཝ་ན་ཝཱ་རེ. སོ ཧི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཨཱ་ས་ནྣ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་ས་དོ ཧོ་ཏི, དེ་ཝ་བྷཱ་ཝེ ནི་ཀ་ནྟི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཉྙཱ་ཧི དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཛཱ་ན་ནཾ ཧོ་ཏི དུ་ཏི་ཡ་ཛ་ཝ་ན་ཝཱ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ.
ཨ་ཉྙེ་པི དེ་ཝཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཏ་ཏྠ ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ་ནེ་ཝ ཋི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་མུ་ཁེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཨཱ་ཧཱ་རཱུ་པ་ཙྪེ་དེ་ན ཀཱ་ལ་ངྐ་རོ་ནྟཱིཏི ཨི་དཾ ཁི་ཌྜཱ་པ་དོ་སི་ཀ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏ་རེ་ས་མྤི དི་བྦ་བྷོ་གེ་ཧི མུ་ཙྪི་ཏ་ཏཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ ཏི་ཊྛ་ནྟཱ་ནཾ ས་མྤ་ཛ་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཀིཾ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ན་ཏྠཱིཏི ཡ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཨུ་ལཱ༹་རཾ པ་ཎཱི་ཏ་ཉྩ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏེ དེ་ཝཱ སཾ་མུ་ཙྪི་ཏཱ ཨཱ་ཧཱ་རཱུ་པ་ཙྪེ་ད་མྤི ཀ་རོ་ནྟི, ཀིཾ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཨུ་ལཱ༹་རཾ པ་ཎཱི་ཏ་ཉྩ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ན་ཏྠཱི་ཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ས་མྤ་ཛ་ཉྙཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ཙོ་ད་ནཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི? བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཧི ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙེ ས་ཏྟེ ད་ས་ཧི ཝི་སེ་སེ་ཧི ཨ་དྷི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, པ་གེ་ཝ ཏ་ཏྠ དེ་ཝ་བྷཱུ་ཏོ, ཏ་ཐཱ་པི ‘‘ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ’’ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་དྷ་མྨོ ཝུ་ཏྟོ.
༢༠༠. ས་མྤ་ཏྟི་བྷ་ཝེ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀ་ཏཱ ནཱ་མ པ་ཉྙཱ་བ་ལེ་ན ཧོ་ཏི, བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཙ མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ ཏེ་ན དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན, ‘‘སེ་ས་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་སུ ཀིཾ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ན ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི ཙོ་དེ་ཏི. ཨི་ཏ་རོ ‘‘ཨཱ་མ ན ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་ཉྙ་དཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ. ‘‘ཨི་དྷ ན བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ན་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ. པཱ་ར་མི་དྷ་མྨཱ་ན་ཉྷི ཨུ་ཀྐཾ་ས་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ས་ནྟཱ་ན་སྶ ཝི་སེ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་སི་ནེ་ཧ་སྶ ཏ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཏྟེ་སུ ཙ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ཨུ་ལཱ༹་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་སྶ ཏི་ཀྑ་ཝི་ས་ད་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཙི་ཏྟེ ཝི་ཡ ཀ་མྨེ་སུ ཙ ཏེ་སཾ ཝ་སི་བྷཱ་ཝོ, ཏ་སྨཱ ཡ་ཏྠུ་པ་པ་ནྣཱ་ནཾ པཱ་ར་མི་ཡོ ས་མྨ་དེ་ཝ པ་རི་བྲཱུ་ཧེ་ནྟི, ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཀ་པྤེ ནཱ་ནཱ་ཛཱ་ཏཱི་སུ ཨ་པ་རི་ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ནོ ཀཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟོ ཨ་པྤ་ཀ་མེ་ཝ ཀཱ་ལཾ ཏ་ཏྠ ཋ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཨི་དྷ ནི་བྦ་ཏྟོ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཡཾ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ས་བྦ་པཱ་ར་མཱི་ནཾ པཱུ་རི་ཏ་ཏྟཱཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཡོ་ཛ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་ཏྠ ཋ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་པི་ཙ ཙ་རི་མ་བྷ་ཝེ ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་ནི་དྷི་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་པུ་བྦི་ཀཱ་ཡ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་ས་དི་སཱ་ཡ མ་ཧཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ནི་བྦ་ཏྟི ཝི་ཡ བུ་དྡྷ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨ་ས་དི་ས་དཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ལཱ་བྷུ་པྤ་ཏྟི ཝི་ཡ ཙ ཨི་ཏོ པ་རཾ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛཱ་ཏ་སྶ པུ་ཉྙ་ས་མྦྷཱ་ར་སྶ ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ དྷ་མྨ་ཏཱ.
མ་ནུ་སྶ་ག་ཎ་ནཱ་ཝ་སེ་ན, ན དེ་ཝ་ག་ཎ་ནཱ་ཝ་སེ་ན. པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནཱིཏི ཙུ་ཏི་ཡཱ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི. ཨ་མི་ལཱ་ཡི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་མི་ལཱ་ཏགྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཏཱ་སཾ མཱ་ལཱ་ནཾ ཝ་ཎྞ་ས་མྤ་དཱ་པི ག་ནྡྷ་ས་མྤ་དཱ་པི སོ་བྷཱ་ས་མྤ་དཱ་པི ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. བཱ་ཧི་ར་བྦྷ་ནྟ་རཱ་ནཾ ར་ཛོ་ཛ་ལླཱ་ནཾ ལེ་ས་སྶ་པི ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་རཱི་ར་ག་ཏཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ པ་རི་སུ་དྡྷ་པ་བྷ་སྶ་རཱ་ནེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཏྠེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི. ནེ་ཝ སཱི་ཏཾ ན ཨུ་ཎྷནྟི ཡ་སྶ སཱི་ཏ་སྶ པ་ཏཱི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་ཀཾ སེ་ཝི་ཡ་མཱ་ནཾ ཨུ་ཎྷཾ, ས་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ ཁ་ར་ཏ་རཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་བྷ་ཝ་ནྟཾ ས་རཱི་རེ སེ་དཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻ, ཏཱ་དི་སཾ ནེ་ཝ སཱི་ཏཾ ན ཨུ་ཎྷཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ མ་ར་ཎཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ལེ. བི་ནྡུ་བི་ནྡུ་ཝ་སེ་ནཱཏི མུ་ཏྟ་གུ་ལི༹་ཀཱ ཝི་ཡ བི་ནྡུ བི་ནྡུ ཧུ་ཏྭཱ སེ་དཱ མུ་ཙྩ་ནྟི. ད་ནྟཱ་ནཾ ཁ་ཎྜི་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཁ་ཎྜི་ཙྩཾ. ཀེ་སཱ་ནཾ པ་ལི་ཏ་བྷཱ་ཝོ པཱ་ལི་ཙྩཾ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཝ་ལི་ཏྟ་ཙ་ཏཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཀི་ལ་ནྟ་རཱུ་པོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི, ན པ་ན ཁ་ཎྜི་ཙྩ་པཱ་ལི་ཙྩཱ་དཱི་ཧཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏཱཏི ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི, སཱ ན་ཏྠི ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཨུ་ལཱ༹་རུ་ལཱ༹་རཱ་ན་མེ་ཝ བྷོ་གཱ་ནཾ ཝི་སེ་ས་ཏོ རུ་ཙི་ཛ་ན་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཏི་ཊྛ་ན་ཏོ.
པ་ཎྜི་ཏཱ ཨེ་ཝཱཏི བུ་དྡྷི་ས་མྤ་ནྣཱ ཨེ་ཝ དེ་ཝ་ཏཱ. ཡ་ཐཱ དེ་ཝ་ཏཱ ‘‘ས་མྤ་ཏི ཛཱ་ཏཱ ཀཱི་དི་སེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན ཨི་དྷ ནི་བྦ་ཏྟཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ, ‘‘ཨི་མི་ནཱ ནཱ་མ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན ཨི་དྷ ནི་བྦ་ཏྟཱ’’ཏི ཛཱ་ན་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་བྷ་ཝེ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏཾ ཨེ་ཀ་ཙྩཾ ཨ་ཉྙ་མྤི པུ་ཉྙཾ ཛཱ་ན་ནྟི་ཡེ་ཝ མ་ཧཱ་པུ་ཉྙཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཡེ མ་ཧཱ་པུ་ཉྙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི ཙི་ར་ཏ་ར་ཀཱ་ལ་ཏྟཱ པ་ར་མཱ་ཡུ་ནོ. ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀནྟི ན ནི་ཡྻཱ་ནཱ་ཝ་ཧཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཛ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ས་ཏྟཱ ན པ་ར་མཱ་ཡུ་ནོ ཧོ་ནྟི ནཱ་མ པཱ་པུ་སྶ་ནྣ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏ་དཱ ཧི ས་ཏྟཱ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཀི་ལེ་སཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ‘‘ཀ་སྨཱ ས་མྦུ་དྡྷཱ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ ཨེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ན དེ་ཝ་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ་སཱུ’’ཏི. དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཏཱ་ཝ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་ས་སྶ ཨ་ནོ་ཀཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་ཐཱ ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་དྷ་མྨཱ ཧི བུ་དྡྷཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ, ཏེ་སཾ སཱ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་ཏཱ དེ་ཝ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏཱ་ནཾ ན པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ. དེ་ཝ་བྷཱུ་ཏེ ཧི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ དི་སྶ་མཱ་ནཾ བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ དེ་ཝཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཝ ལོ་ཀོ ད་ཧ་ཏི, ན བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏ་ཐཱ ས་ཏི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ ནཱ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི ན ས་མྤ་སཱི་ད་ཏི ཨི་སྶ་ར་ཀུ་ཏྟ་གྒཱ་ཧཾ ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི, དེ་ཝ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཙ ཙི་ར་ཀཱ་ལ་པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་ད་ཏོ ན པ་རི་མུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ཏྟཱ་ནཾ ཏཱ་དི་ས་གཱ་ཧ་ཝི་མོ་ཙ་ན་ཏྠ་ཉྷི བུ་དྡྷཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ མ་ནུ་སྶ་སུ་ག་ཏི་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི; ན དེ་ཝ་སུ་ག་ཏི་ཡཾ, མ་ནུ་སྶ་སུ་ག་ཏི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱ་པི ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ ན ཧོ་ནྟི, ས་ཏི ཙ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་དོ་སཱ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. དྷ་མྨ་ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ དྷ་མྨ་ཏ་ནྟི་ཡཱ ཋ་པ་ན་སྶ ཝི་ཡ དྷཱ་ཏུ་ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཋ་པ་ན་སྶ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཙ. ན ཧི ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ས་རཱི་ར་དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ན ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཙ་རི་མ་བྷ་ཝེ ཙ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ, མ་ནུ་སྶ་བྷཱ་ཝ་སྶ པཱ་ཀ་ཊ་ཀ་ར་ཎཱ་ཡ དཱ་ར་པ་རི་གྒ་ཧ་མྤི ཀ་རོ་ནྟཱ ཡཱ་ཝ པུ་ཏྟ་མུ་ཁ་ད་སྶ་ནཱ ཨ་གཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཏི་ཊྛ་ནྟི. པ་རི་པཱ་ཀ་ག་ཏ་སཱི་ལ་ནེ་ཀྑ་མྨ་པ་ཉྙཱ་དི་པཱ་ར་མི་ཀཱ་པི ན ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནྟི, ཀིཾ ཝཱ ཨེ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎ་ཙི་ནྟཱ་ཡ? ས་བྦ་བུ་དྡྷེ་ཧི ཨཱ་ཙི་ཎྞ་ས་མཱ་ཙི་ཎྞཱ, ཡ་དི་དཾ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ནཱ, ན དེ་ཝ་བྷཱུ་ཏཱ་ན་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ དྷ་མྨ་ཏཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏ་ད་ཏྠོ མ་ཧཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རོ་པི མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ན ཨི་ཏ་རེ་སཾ.
ཀ་སྨཱ པ་ན ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཛ་མྦུ་དཱི་པེ་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ན སེ་ས་དཱི་པེ་སཱུ་ཏི? ཀེ་ཙི ཏཱ་ཝ ཨཱ་ཧུ – ‘‘ཡ་སྨཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ནཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ས་ཧི་ཏཱ ཨ་ཙ་ལ་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ བོ་དྷི་མ་ཎྜ་བྷཱུ་མི ཛ་མྦུ་དཱི་པེ་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཛ་མྦུ་དཱི་པེ་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི; ‘‘ཏ་ཐཱ ཨི་ཏ་རེ་ས་མྤི ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏོ’’ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཁ་ནྟི – ཡ་སྨཱ པུ་རི་མ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྩ ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ སཱ་ཝ་ཀ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ སཱ་ཝ་ཀ་བོ་དྷི་ཡཱ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རོ སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མཱི་ནཾ ས་མྦྷ་ར་ཎཾ པ་རི་པཱ་ཙ་ན་ཉྩ བུ་དྡྷ་ཁེ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏེ ཨི་མ་སྨིཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ ཛ་མྦུ་དཱི་པེ་ཡེ་ཝ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ན ཨ་ཉྙ་ཏྠ. ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཝི་ན་ཡ་ན་ཏྠོ ཙ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དོ་ཏི ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ་དི་ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཝི་སེ་སཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཛ་མྦུ་དཱི་པེ་ཡེ་ཝ བུ་དྡྷཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི, ན སེ་ས་དཱི་པེ་སུ. ཨ་ཡ་ཉྩ ན་ཡོ ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཎྞ་ས་མཱ་ཙི་ཎྞོ་ཏི ཏེ་སཾ ཨུ་ཏྟ་མ་པུ་རི་སཱ་ནཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཏྟི ས་མྤ་ཏྟི་ཙ་ཀྐཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏོ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཏཱི་སུ དཱི་པེ་སུ བུ་དྡྷཱ ན ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི, ཛ་མྦུ་དཱི་པེ་ཡེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི དཱི་པཾ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན དེ་ས་ནི་ཡ་མེ་པི ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ.
ཨི་དཱ་ནི ཙ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་ལཾ ལོ་ཀ་ས་མྨ་ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ན་མྤི པཱུ་ཛ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. རཱ་ཛཱ མེ པི་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཀུ་ལཾ པ་སྶི པི་ཏུ་ཝ་སེ་ན ཀུ་ལ་སྶ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦ་ཏོ. ད་ས་ནྣཾ མཱ་སཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ས་ཏྟ དི་ཝ་སཱ་ནཱི་ཏི པ་སྶི ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཉྙཱ་སི, ཏ་སྶཱ ཙ ཏུ་སི་ཏ་བྷ་ཝེ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཾ.
ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱཏི ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་དེ་ཝ་ཏཱ. ཀ་ཐཾ པ་ན ཏཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ པཱུ་རི་ཏ་པཱ་ར་མི་བྷཱ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ན་ཉྩ ས་མྦུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟཱི་ཏི? མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ་ནཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན, ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཙ ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་བྷཱ་གི་ནོ. ཏ་ཐཱ ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ དྷ་མྨ་དཱ་ན་སཾ་ཝི་བྷཱ་གེ ཨ་ནེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ཝཱ་སི་དེ་ཝ་ཏཱ་ས་ནྣི་པཱ་ཏོ ཨ་ཧོ་སི.
ཙ་ཝཱ་མཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཙུ་ཏི་ཨཱ་ས་ནྣ་ཛ་ཝ་ནེ་ཧི ཉཱ་ཎ་ས་ཧི་ཏེ་ཧི ཙུ་ཏི་ཡཱ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏ་ཏྟཱ. ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཨི་ཏྟ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏཾ ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་ཉཱ་ཎ་སྶ་པི ཨ་ཝི་ས་ཡོ ཨེ་ཝ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་པ་རི་ཡཱ་ཡོཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཀྐ་མོ. ཡ་སྨཱ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏ་མ་ཏྟེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནི་ཙྪི་ནི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཏ་སྨཱ ཏ་མེ་ཝཱ་ར་མྨ་ཎཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡ་ཉྩ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་ཙྪཱི་ཡ་ཏི, ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་སཱི་སེ་ན ཙེ་ཏྠ ཛ་ཝ་ན་ཝཱ་རོ ག་ཧི་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཝཱ་རེ་ཡེ་ཝ ཛཱ་ནི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཙུ་ཏི་ཡཱ པུ་རེ་ཏ་རཾ ཀ་ཏི་པ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཝཱ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ར་ཎཾ མེ ཨཱ་ས་ནྣ་ནྟི ཛཱ་ན་ན་ཏོ, ‘‘ཙུ་ཏི་ཀྑ་ཎེ་པི ཙ་ཝཱ་མཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ པ་ན ཨ་པུ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ནི་ཀ་ནྟི་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ པ་ར་ཏོ ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ མ་ཡཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ག་ཧི་ཏཱ་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, དུ་ཏི་ཡ་ཛ་ཝ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཝཱ་ཡ་མ་ཏྠོ. ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལེ. ད་ས་ས་ཧ་སྶཱི ཀ་མྤ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་མྤ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. མ་ཧཱ་ཀཱ་རུ་ཎི་ཀཱ བུ་དྡྷཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧི་ཏ་སུ་ཁ་ཝི་དྷཱ་ན་ཏ་པྤ་ར་ཏཱ་ཡ བ་ཧུ་ལཾ སོ་མ་ན་སྶི་ཀཱ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཏེ་སཾ པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ཝི་པཱ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༡༧; དྷ. ས. ༤༩༨; མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༡༩༩) ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་སཱི་ཝ་ཏྠེ་རོ པ་ན ཡ་དི་པི མ་ཧཱ་ཀཱ་རུ་ཎི་ཀཱ བུ་དྡྷཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧི་ཏ་སུ་ཁ་ཝི་དྷཱ་ན་ཏ་པྤ་རཱ, ཝི་ཝེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ པ་ན ཝི་ས་ངྑཱ་ར་ནི་ནྣཱ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཎ་བ་ཧུ་ལཱ་ཏི པ་ཉྩ་མེ་ན མ་ཧཱ་ཝི་པཱ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་མཱ་ཧ.
པུ་རེ པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ ས་ཏྟ་མ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱཏི པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ པུ་རེ ས་ཏྟ་མ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ, སུ་ཀྐ་པ་ཀྑེ ན་ཝ་མི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེཏི ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷཱི་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ. ཨི་དཾ སུ་པི་ནནྟི ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ཀཱ་རཾ སུ་པི་ནཾ. ནེ་སཾ དེ་ཝི་ཡོཏི མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱུ་ནཾ དེ་ཝི་ཡོ.
སོ ཙ ཁོ པུ་རི་ས་ག་བྦྷོ, ན ཨི་ཏྠི་ག་བྦྷོ, པུ་ཏྟོ ཏེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་པི་ན་ས་ཏྠ་ན་ཡེ་ན ཀ་ཐེ་སུཾ. ས་ཙེ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་སི་སྶ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི པ་ན དེ་ཝ་ཏཱ་ཝི་གྒ་ཧེ་ན བྷཱ་ཝི་ན་མ་ཏྠཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ པ་ཝེ་དེ་སུཾ.
ག་བྦྷཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི་ཡོཏི ཨེ་ཏྠ ག་བྦྷོ ཝུ་ཙྩ་ཏི མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི, ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཨ་ཝ་ཀྐ་ནྟི, ཏཱ་ཝ ག་བྦྷཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི, ཡཱ་ཝ ན ནི་ཀྑ་མ་ཏི. ཋི་ཏ་ཀཱ་ཝ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི དྷ་མྨཱ་ས་ན་ཏོ ཨོ་ཏ་ར་ནྟོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ ཝི་ཡ.
༢༠༡. ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ས་མཱི་པེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཝི་ཡ ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨོ་ཀྐ་མ་ཏཱིཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨོ་ཀྐ་ནྟོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན་སྶ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ནཱ ཧོ་ཏི. ན ཨོ་ཀྐ་མ་མཱ་ནེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎ་སྶ དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཙ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་ཏྠ་ར་ཎེ་ན ཝཱ ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ. ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ས་མུ་ཛྫ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་ལཱ༹་རོ. དེ་ཝཱ་ནུ་བྷཱ་ཝནྟི དེ་ཝཱ་ནཾ པ་བྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ. དེ་ཝཱ་ན་ཉྷི པ་བྷཾ་སོ ཨོ་བྷཱ་སོ ཨ་དྷི་བྷ་ཝ་ཏི, ན ཏེ་སཾ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དེ་ཝཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི.
རུ་ཀྑ་ག་ཙྪཱ་དི་ནཱ ཀེ་ན་ཙི ན ཧ་ཉྙ་ཏཱི་ཏི ཨ་གྷཱ, ཨ་བཱ་དྷཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་ཙྩ་ཝི་ཝ་ཊཱ’’ཏི. ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཱཏི ཧེ་ཊྛཱ ཨུ་པ་རི ཙ ཀེ་ན ཙི ན པི་ཧི་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཧེ་ཊྛཱ་པི ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ པི-ས་དྡེ་ན ཡ་ཐཱ ཧེ་ཊྛཱ ཨུ་ད་ཀ་སྶ པི་དྷཱ་ཡི་ཀཱ པ་ཐ་ཝཱི ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཱ ལོ་ཀ་ནྟ་རི་ཀཱ, ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་རི་པི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹་སུ ཝི་ཡ དེ་ཝ་ཝི་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཱ ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཱ. ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ན ཛཱ་ཡ་ཏི ཨཱ་ལོ་ཀ་སྶཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ན ཙ་ཀྑུ་ནོ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཏེ་ན ཨོ་བྷཱ་སེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་ཉྫཱ་ན་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཋི་ཏ་མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ པུ་བྦ་ཝི་དེ་ཧ་ཝཱ་སཱི་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ཌྜྷཾ སཱུ་རི་ཡ་མ་ཎྜ་ལཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨ་པ་ར་གོ་ཡཱ་ན་ཝཱ་སཱི་ནཾ ཨུ་གྒ་མ་ན་ཝ་སེ་ན, ཨེ་ཝཾ སེ་ས་དཱི་པེ་སུ་པཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཏཱི་སུ དཱི་པེ་སུ པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི. ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ པ་ན དྭཱི་སུ ཨེ་ཝ དཱི་པེ་སུ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཀེ་ཀཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ན་ཝ ན་ཝ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཝི་དྷ་མ་ན་མྤི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ད་ཊྛ་བྦཾ. པ་བྷཱ་ཡ ན་པྤ་ཧོ་ནྟཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་བྷཱ་ཡ ཨོ་བྷཱ་སི་ཏུཾ ན ཨ་བྷི་ས་མྦྷུ་ཎ་ནྟི. ཡུ་ག་ནྡྷ་ར་པ་བྦ་ཏ་མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎེ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཝི་ཙ་ར་ཎ་ཏོ, ‘‘ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་བྦ་ཏ་སྶ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ་ན ཙ་ར་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཝཱ་ཝ་ཊཱཏི ཁཱ་ད་ན་ཏྠཾ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ནྟཱ. ཝི་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱཏི ཝི་ཝ་ཊྚི་ཏྭཱ. ཚི་ཛྫི་ཏྭཱཏི མུ་ཙྪཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ མུ་ཙྩི་ཏྭཱ, ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒ་ཙྪེ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཚི་ཛྫི་ཏྭཱ. ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཁཱ་རེཏི ཨཱ་ཏ་པ་ས་ནྟཱ་པཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཏི་སཱི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཁཱ་ར་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ སི་ཡཱ. ན ཧི ཏཾ ཀ་པྤ་ས་ཎྛཱ་ན་ཨུ་ད་ཀཾ ས་མྤ་ཏྟི་ཀ་ར་མ་ཧཱ་མེ་གྷ་ཝུ་ཊྛཾ པ་ཐ་ཝཱི་ས་ནྡྷཱ་ར་ཀཾ ཀ་པྤ་ཝི་ནཱ་ས་ཀ་ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ ཁཱ་རཾ བྷ་ཝི་ཏུ་མ་ར་ཧ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ས་ཏི པ་ཐ་ཝཱི་པི ཝི་ལཱི་ཡེ་ཡྻ. ཏེ་སཾ ཝཱ པཱ་པ་ཀ་མྨ་བ་ལེ་ན པེ་ཏཱ་ནཾ པ་ཀ་ཏི་ཨུ་ད་ཀ་སྶ པུ་བྦ་ཁེ་ལ༹་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི ཝི་ཡ ཏ་སྶ ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཏ་དཱ ཁཱ་ར་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཁཱ་རེ ཨུ་ད་ཀེ’’ཏི. ས་མ་ནྟ་ཏོཏི ས་བྦ་བྷཱ་ག་ཏོ ཚ་པྤ་ཀཱ་ར་མྤི.
༢༠༢. ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཝ་སེ་ནཱཏི ཝེ་སྶ་ཝ་ཎཱ་དི་ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན.
༢༠༣. ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝཱཏི པ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ག་ཧ་ཎེ་ན ཝི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣཱ.
མ་ནུ་སྶེ་སཱུཏི ཨི་དཾ པ་ཀ་ཏི་ཙཱ་རི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་ཡཱ ནཱ་མ མ་ནུ་སྶ་པུ་རི་སེ་སུ པུ་རི་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི, བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏུ པ་ན དེ་ཝེ་སཱུ་པི ཏཱ་དི་སཾ ཙི་ཏྟཾ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏེ་ཝ. ཡ་ཐཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ མཱ་ཏུ པུ་རི་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཾ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ སཱ ཀེ་ན་ཙི པུ་རི་སེ་ན ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘པཱ་དཱ ན ཝ་ཧ་ནྟི, དི་བྦ་ས་ངྑ་ལི་ཀཱ ཝི་ཡ བ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི’’ཏི.
པུ་བྦེ ‘‘ཀཱ་མ་གུ་ཎཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, པུ་ན ‘‘པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་པྤི་ཏཱ ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏཱ པ་རི་ཙཱ་རེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཀ་ཐ་མི་དཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་བྦེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝ་ཏྠུ་པ་ཊི་ཀྑེ་པོཏི ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་པ་ཊི་སེ་དྷོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པུ་རི་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོཏི རཱུ་པཱ་དི་པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶེ་ཝ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ.
༢༠༤. ཀི་ལ་མ་ཐོཏི ཁེ་དོ. ཀཱ་ཡ་སྶ ཧི ག་རུ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ཋི་ན་བྷཱ་ཝཱ་ད་ཡོ་པི ཏ་སྶཱ ཏ་དཱ ན ཧོ་ནྟི ཨེ་ཝ. ‘‘ཏི་རོ་ཀུ་ཙྪི་ག་ཏཾ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཀ་དཱ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀ་ལ་ལཱ་དི་ཀཱ་ལཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ད་སྶ་ནེ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ས་ཡ་མེ་ཝ ཝ་ད་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀ་ལ་ལཱ་དི་ཀཱ་ལེ ན པ་སྶ་ཏི. པུ་ཏྟེ་ནཱཏི ད་ཧ་རེ་ན མ་ནྡེ་ན ཨུ་ཏྟཱ་ན་སེ་ཡྻ་ཀེ་ན. ཡཾ ཏཾ མཱ་ཏཱུཏི་ཨཱ་དི པ་ཀ་ཏི་ཙཱ་རི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ག་བྦྷ་ཏོ་པི ཧི ས་ཝི་སེ་སཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་ག་བྦྷོ པ་རི་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏི པུ་ཉྙ་ས་མྦྷཱ་ར་སྶ སཱ་ཏི་ས་ཡ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ས་པྤཱ་ཡཱ་ཧཱ་རཱ་ཙཱ་རཱ ཙ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཀྐ་ཙྩཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི. པུ་ར་ཏྠཱ་བྷི་མུ་ཁོཏི མཱ་ཏུ པུ་ར་ཏྠཱ་བྷི་མུ་ཁོ. ཨི་དཱ་ནི ཏི་རོ་ཀུ་ཙྪི་ག་ཏ་སྶ དི་སྶ་མཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ བཱ་ཧི་ར་ཉྩ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུཾ, ‘‘པུ་བྦེ ཀ་ཏ་ཀ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་སྶཱཏི དེ་ཝི་ཡཱ. ཝ་ཏྠུནྟི ཀུ་ཙྪིཾ. ཕ་ལི་ཀ་ཨ་བྦྷ་པ་ཊ་ལཱ་དི་ནོ ཝི་ཡ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཏ་ཙ་སྶ པ་ཊ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ལོ་ཀ་སྶ ཝི་བ་ནྡྷཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཡ་ཐཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏཱ ཀུ་ཙྪི་ག་ཏཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ པ་སྶ་ཏི, ཀི་མེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ་པི མཱ་ཏ་རཾ ཨ་ཉྙ་ཉྩ པུ་ར་ཏོ རཱུ་པ་ག་ཏཾ པ་སྶ་ཏི, ནོ་ཏི ཨཱ་ཧ, ‘‘བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀ་སྨཱ པ་ན ས་ཏི ཙ་ཀྑུ་མྷི ཨཱ་ལོ་ཀེ ཙ ན པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ན ཧི ཨ་ནྟོ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ ཝི་ཡ ཧི ཏ་ཏྠ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མྤི ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཏ་ཛྫཱ་ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་ར་སྶཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
༢༠༥. ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཝི་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏཱ་དི་སེ་ན རོ་གེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ་པི ཧུ་ཏྭཱ མ་ར་ནྟི, བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏུ པ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟེ ཀུ་ཙྪི་ག་ཏེ ན ཀོ་ཙི རོ་གོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི; ཀེ་ཝ་ལཾ ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཀྑ་ཡེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི, སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན ཝ་སི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཧཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ. ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱཏི ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཊྛཱ་ན་ཏོ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ. ཨ་ནུ་ར་ཀྑི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱིཏི ས་མྨཱ ག་བྦྷ་པ་རི་ཧཱ་རཾ ནཱ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཏི, ཏེ་ན ག་བྦྷོ བ་ཧྭཱ་བཱ་དྷོ ཧོ་ཏི. ཝ་ཏྠུ་ཝི་ས་དཾ ཧོ་ཏཱིཏི ག་བྦྷཱ་ས་ཡོ པ་རི་སུ་དྡྷོ ཧོ་ཏི. མཱ་ཏུ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཝ་ཡ་སྶ ཏ་ཏི་ཡ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ག་བྦྷོ་ཀྐ་མ་ན་མྤི ཏ་སྶཱ ཨཱ་ཡུ་པ་རི་མཱ་ཎ་ཝི་ལོ་ཀ་ནེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ ཝ་ཡོ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཝི་ཀཱ་ར་སྶ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ཏོ, ཨི་ཏྠི་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཝི་ཀཱ་རོ པ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི.
ས་ཏྟ་མཱ་ས་ཛཱ་ཏོཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ ས་ཏྟ་མེ མཱ་སེ ཛཱ་ཏོ. སོ སཱི་ཏུ་ཎྷ་ཀྑ་མོ ན ཧོ་ཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ སུ་ཁུ་མཱ་ལ་ཏཱ་ཡ. ཨ་ཊྛ་མཱ་ས་ཛཱ་ཏོ ཀཱ་མཾ ས་ཏྟ་མཱ་ས་ཛཱ་ཏ་ཏོ བུ་དྡྷི་ཨ་ཝ་ཡ་ཝོ, ཨེ་ཀ་ཙྩེ པ་ན ཙ་མྨ་པ་དེ་སཱ བུ་དྡྷིཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟཱ གྷ་ཊྚ་ནཾ ན ས་ཧ་ནྟི, ཏེ་ན སོ ན ཛཱི་ཝ་ཏི. ས་ཏྟ་མཱ་ས་ཛཱ་ཏ་སྶ པ་ན ན ཏཱ་ཝ ཏེ ཛཱ་ཏཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི.
ཋི་ཏཱ་ཝ ཧུ་ཏྭཱཏི ནི་དྡུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཋི་ཏཱ ཨེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ. དུ་ཀྑ་སྶ ཧི བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ས་ཧ་མཱ་ནཱ ཨ་ཉྙཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ནི་སི་ནྣཱ ཝཱ ནི་པ་ནྣཱ ཝཱ ཝི་ཛཱ་ཡ་ནྟི. ཨུ་པ་ཝི་ཛ་ཉྙཱཏི ཨུ་པ་ག་ཏ་ཝི་ཛཱ་ཡ་ན་ཀཱ་ལཱ. ས་ཀ་ལ་ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོཏི ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏེ་སུ དེ་ཝ་ད་ཧཱ་དཱི་སུ ཚ་སུ ན་ག་རེ་སུ ཝ་ས་ནྟཱ.
དེ་ཝཱ ནཾ པ་ཋ་མཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟཱིཏི ལོ་ཀ་ནཱ་ཐཾ མ་ཧཱ་པུ་རི་སཾ མ་ཡ་མེ་ཝ པ་ཋ་མཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་མཱ་ཏི ས་ཉྫཱ་ཏ་གཱ་ར་ཝ་བ་ཧུ་མཱ་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱི་ཏིཾ པ་ཝེ་དེ་ནྟཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་ས་བྲ་ཧྨཱ་ནོ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟི. སཱུ་ཏི་ཝེ་སནྟི སཱུ་ཏི་ཛ་གྒ་ན་དྷཱ་ཏི་ཝེ་སཾ. ཨེ་ཀེཏི ཨུ་ཏྟ་ར་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་སི་ནོ. མ་ཙྪ་ཀྑི་ས་དི་སཾ ཚ་ཝི་ཝ་སེ་ན.
༢༠༦. ཨ་ཛི་ན་པྤ་ཝེ་ཎི་ཡཱཏི ཨ་ཛི་ན་ཙ་མྨེ་ཧི སི་བྦེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་པ་ཝེ་ཎི་ཡཱ. མ་ཧཱ་ཏེ་ཛོཏི མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ. མ་ཧཱ་ཡ་སོཏི མ་ཧཱ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཝི་པུ་ལ་ཀི་ཏྟི་གྷོ་སོ ཙ.
བྷ་གྒ་ཝི་བྷ་གྒཱཏི ས་མྦཱ་དྷ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ བྷ་གྒཱ ཝི་བྷ་གྒཱ ཝི་ཡ ཙ ཧུ་ཏྭཱ. ཏེ་ན ནེ་སཾ ཨ་ཝི་ས་ད་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ལ་གྒོ ཧུ་ཏྭཱཏི ག་བྦྷཱ་ས་ཡེ ཡོ་ནི་པ་དེ་སེ ཙ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ལ་གྒོ ཨ་ས་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ. ཨུ་ད་ཀེ་ནཱཏི ག་བྦྷཱ་ས་ཡ་ག་ཏེ་ན ཨུ་ད་ཀེ་ན ཨ་མ་ཀྑི་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ཏི ས་མྨ་ཀྑི་ཏ་སྶ ཏཱ་དི་ས་སྶ ཨུ་ད་ཀ་སེ་མྷཱ་དི་ཀ་སྶེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཧི པུ་ཉྙཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷཾ པ་ར་མ་སུ་ག་ནྡྷ་ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི ཝི་ཡ ཙ་ནྡ་ན་ག་ནྡྷཾ ཝཱ་ཡ་ནྟཾ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཨུ་ད་ཀ་ཝ་ཊྚི་ཡོཏི ཨུ་ད་ཀ་ཀྑ་ནྡྷཱ.
༢༠༧. མུ་ཧུ་ཏྟ་ཛཱ་ཏོཏི མུ་ཧུ་ཏྟེ་ན ཛཱ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ མུ་ཧུ་ཏྟ་མ་ཏྟོ་ཝ. ཨ་ནུ་དྷཱ་རི་ཡ་མཱ་ནེཏི ཨ་ནུ་ཀཱུ་ལ་ཝ་སེ་ན ནཱི་ཡ་མཱ་ནེ. ཨཱ་ག་ཏཱ་ནེ་ཝཱཏི ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨུ་པ་ག་ཏཱ་ནི ཨེ་ཝ.
ཨ་ནེ་ཀ་སཱ་ཁནྟི ར་ཏ་ན་མ་ཡཱ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཧཱི་ར་ཀཾ. ས་ཧ་སྶ་མ་ཎྜ་ལནྟི ཏེ་སཾ ཨུ་པ་རི པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཧ་སྶ་མ་ཎྜ་ལ་ཧཱི་ར་ཀཾ. མ་རཱུཏི དེ་ཝཱ.
ན ཁོ པ་ནེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦནྟི ས་ཏྟ་པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཧཱ་ར་ཏོ པ་གེ་ཝ དི་སཱ་ཝི་ལོ་ཀ་ན་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཀ་ངྒ་ཎཱ་ནཱིཏི ཝི་ཝ་ཊ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ཧཱ་ར་ངྒ་ཎ་པ་རི་ཝེ་ཎ་ངྒ་ཎཱ་ནི ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་ངྒ་ཎ་ས་དི་སཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. ས་དི་སོ་པི ན་ཏྠཱིཏི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨི་དཾ ཝི་ལོ་ཀ་ནཾ ཝི་སི་ཊྛེ པ་སྶི་ཏུཾ ཨི་དྷ ཏུ་མྷེ་ཧི ས་དི་སོ་པི ན་ཏྠི, ཀུ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རོ་ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ས་བྦ་པ་ཋ་མོཏི ས་བྦ་པྤ་དྷཱ་ནོ. པ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཧི ཨི་དྷ པ་ཋ་མ་ས་དྡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཏ་རཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏྠ ཙ མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ ཏཱ་ཝ དེ་ཝཱ ཏ་ཐཱ ཝ་ད་ནྟི, ཨི་ཏ་རེ པ་ན ཀ་ཐ་ནྟི? མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ནེ་ཝ. མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ་ན་ཉྷི དེ་ཝཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ཏེ་ན ས་དི་སཱ་ན་མྤི ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ པ་ཙྩ་ཀྑོ ཨ་ཧོ་སི. ཨི་ཏ་རེ པ་ན ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ས་དྡ་ཧ་ནྟཱ ཨ་ནུ་མི་ན་ནྟཱ ཏ་ཐཱ ཨཱ་ཧཾ་སུ.
ཛཱ་ཏ་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཋཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཡེ་སཾ ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མཱ་ནཾ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཏེ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ, ‘‘ཨེ་ཏྠ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་ཝ་སེ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨེ་སུ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ. ཨུ་ཏྟ་རཱ་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝོ ལོ་ཀ་སྶ ཨུ་ཏྟ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ག་མ་ན་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. ས་ཏྟ་པ་ད་ག་མ་ནཾ ས་ཏྟ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་དི་ག་མ་ན་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཝི་སུ་དྡྷ་ཚ་ཏྟ་དྷཱ་ར་ཎཾ སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཚ་ཏྟ་དྷཱ་ར་ཎ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, པ་ཉྩ་རཱ་ཛ་ཀ་ཀུ་དྷ་བྷ་ཎྜཱ་ནི པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་ཝི་མུ་ཏྟི་གུ་ཎ་པ་རི་ཝཱ་ར་ཏཱ་ཡ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཨ་ནཱ་ཝ་ཊ་དི་སཱ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀ་ནཾ ཨ་ནཱ་ཝ་ཊ་ཉཱ་ཎ་ཏཱ་ཡ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, ‘‘ཨ་གྒོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཡ་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པ་ཝ་ཏྟ་ན་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ; ཨ་ཡ་མ་ནྟི་མཱ ཛཱ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཀི་ཏྟ་ནཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི…པེ… པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ; ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ལ་དྡྷ་བྦ་ཝི་སེ་ས་སྶ ཏཾ ཏཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་བྱ་བྷི་ཙཱ་རཱི་ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ན ཨཱ་ག་ཏོཏི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཙ ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཡཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱཏི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཙ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ དཱི་པེ་ཏ་བྦོ.
ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ཀ་མྤཱིཏི པ་ན ཨི་དཾ ས་ཏི་པི ཨི་དྷ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟེ ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ན་མ་ཙྪ་རི་ཡཱ་ནཾ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙ་མྤཱི་དི་སཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏ་ནྟི བ་དྡྷཱ ཝཱི་ཎཱ, ཙ་མྨ་བ་དྡྷཱ བྷེ་རི་ཡོཏི པ་ཉྩ་ངྒི་ཀ་ཏཱུ་རི་ཡ་སྶ ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ, ཙ-ས་དྡེ་ན ཝཱ ཨི་ཏ་རེ་ས་མྤི ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. བྷི་ཛྫིཾ་སཱུཏི པཱ་དེ་སུ བ་དྡྷ་ཊྛཱ་ནེ་སུ་ཡེ་ཝ བྷི་ཛྫིཾ་སུ. ཝི་ག་ཙྪིཾ་སཱུཏི ཝཱུ་པ་ས་མིཾ་སུ. ས་ཀ་ཏེ་ཛོ་བྷཱ་སི་ཏཱ་ནཱིཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ས་མུ་ཛྫ་ལཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་བྷཱ་ཡ ཨོ་བྷཱ་སི་ཏཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. ན པ་ཝ་ཏྟཱིཏི ན ས་ནྡཱི. ཝཱ་ཏོ ན ཝཱ་ཡཱིཏི ཁ་རོ ཝཱ་ཏོ ན ཝཱ་ཡི, མུ་དུ་སུ་ཁོ པ་ན ས་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཁཱ་ཝ་ཧོ ཝཱ་ཡི. པ་ཐ་ཝཱི་ག་ཏཱ ཨ་ཧེ་སུཾ ཨུ་ཙྩ་ཊྛཱ་ནེ ཋཱ་ཏུཾ ཨ་ཝི་ས་ཧ་ནྟཱ. ཨུ་ཏུ་ས་མྤ་ནྣོཏི ཨ་ནུ་ཎྷཱ་སཱི་ཏ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨུ་ཏུ་ནཱ ས་མྤ་ནྣོ. ཝཱ་མ་ཧ་ཏྠཾ ཨུ་རེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན པུ་ཐུ་པཱ་ཎི་ནཱ ཧ་ཏྠ་ཏཱ་ལ༹་ནེ་ན ས་དྡ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་པྥོ་ཊ་ནཾ. མུ་ཁེ་ན ཨུ་སྶེ་ལ༹་ནཾ ས་དྡ་མུ་ཉྩ་ནཾ སེ་ལ༹་ནཾ. ཨེ་ཀ་དྡྷ་ཛ་མཱ་ལཱ ཨ་ཧོ་སཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན ཝི་ཙི་ཏྟ་པུ་པྥ་སུ་ག་ནྡྷ་པུ་པྥ་ཝ་སྶ་དེ་ཝཱ ཝ་སྶིཾ་སུ, སཱུ་རི་ཡེ དི་བྦ་མཱ་ནེ ཨེ་ཝ ཏཱ་ར་ཀཱ ཨོ་བྷཱ་སིཾ་སུ, ཨ་ཙྪཾ ཝི་པྤ་ས་ནྣཾ ཨུ་ད་ཀཾ པ་ཐ་ཝི་ཏོ ཨུ་བྦྷི་ཛྫི, བི་ལཱ་ས་ཡཱ ད་རི་ས་ཡཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ ཨཱ་ས་ཡ་ཏོ ནི་ཀྑ་མིཾ་སུ; རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧཱ་པི ཏ་ནུ བྷ་ཝིཾ་སུ, པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ར་ཛོ ཝཱུ་པ་ས་མི, ཨ་ནི་ཊྛ་ག་ནྡྷོ ཝི་ག་ཙྪི, དི་བྦ་ག་ནྡྷོ ཝཱ་ཡི, རཱུ་པི་ནོ དེ་ཝཱ ས་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨཱ་པཱ་ཐ་མ་ག་མཾ་སུ, ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙུ་ཏུ་པ་པཱ་ཏཱ ནཱ་ཧེ་སུ་ནྟི ཨི་མེ་སཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཡཱ་ནི མ་ཧཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ས་མ་ཡེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནི དྭ་ཏྟིཾ་ས པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཨ་ན་ཝ་སེ་སཱ་ནི ཏ་དཱ ཨ་ཧེ་སུ་ནྟི.
ཏ་ཏྲཱ་པཱིཏི ཏེ་སུ་པི པ་ཐ་ཝི་ཀ་མྤཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཝཾ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ན ཀེ་ཝ་ལཾ ས་མྤ་ཏི་ཛཱ་ཏ་སྶ ཋཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ ས་བྦ་སྶ ཉེ་ཡྻ་སྶ ཏི་ཏྠ་ཀ་ར་མ་ཏ་སྶ ཙ ཙཱ་ལ་ན་ཏོ. ཀེ་ན་ཙི ཨ་ནུ་སྶཱ་ཧི་ཏཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ ས་ནྣི་པཱ་ཏོ, ཀེ་ན་ཙི ཨ་ནུ་སྶཱ་ཧི་ཏཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ དྷ་མྨ་པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ན་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, པ་ཋ་མཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ དི་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ, པ་ཙྪཱ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཋཱ་ན་སྶ ནི་ཙྩ་ལ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་ཝི་ཧཱ་ར་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཝཱི་ཎཱ་ནཾ ས་ཡཾ ཝ་ཛྫ་ནཾ པ་རཱུ་པ་དེ་སེ་ན ཝི་ནཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. བྷེ་རཱི་ནཾ ཝ་ཛྫ་ནཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་རི་ཡ་ནྟཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ པ་ཝེ་ད་ན་ས་མ་ཏྠ་སྶ དྷ་མྨ་བྷེ་རི་ཡཱ ཨ་ནུ་སཱ་ཝ་ན་སྶ ཨ་མ་ཏ་དུ་ནྡུ་བྷི་གྷོ་ས་ན་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཨ་ནྡུ་བ་ནྡྷ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཚེ་དོ མཱ་ན་ཝི་ནི་བ་ནྡྷ་ཚེ་ད་ན་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ; སུ་པ་ཊྚ་ན་ས་མྤཱ་པུ་ཎ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་དི ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨ་ཏྠཱ་དཱི་སུ ཉཱ་ཎ་སྶ བྷེ་དཱ་དྷི་ག་མ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ.
ནི་བྦཱ་ན་ར་སེ་ནཱཏི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ནི་བྦཱ་ཡ་ན་ར་སེ་ན. ཨེ་ཀ་ར་ས་བྷཱ་ཝ་སྶཱཏི སཱ་ས་ན་སྶ ས་བྦ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ར་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ. ཝཱ་ཏ་སྶ ཨ་ཝཱ་ཡ་ནཾ ཀི་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘དྭཱ་ས་ཊྛི་དི་ཊྛི་ག་ཏ་བྷི་ནྡ་ན་སྶཱ’’ཏི. ཨཱ་ཀཱ་སཱ་དི་ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛ་ཝི་ས་མ་ཙ་ཉྩ་ལ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ ས་ཀུ་ཎཱ་ནཾ པ་ཐ་ཝཱི་ག་མ་ནཾ ཏཱ་དི་སཾ མི་ཙྪཱ་གཱ་ཧཾ པ་ཧཱ་ཡ ས་ཏྟཱ་ནཾ པཱ་ཎེ་ཧི ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡས་ར་ཎ་ག་མ་ན་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཨ་པྥོ་ཊ་ནཱ་དཱི་ཧི ཀཱི་ལ༹་ནཾ པ་མོ་ད་ནུ་པྤ་ཏྟིཨུ་དཱ་ན་སྶ བྷ་ཝ་ཝ་ནྟ་ག་མ་ནེ་ན དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝ་བོ་དྷ་ནེ་ན ཙ པ་མོ་ད་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. དྷ་མྨ་ཝེ་ག་ཝ་སྶ་ན་སྶཱཏི དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ཝེ་གེ་ན དྷ་མྨཱ་མ་ཏ་སྶ ཝ་སྶ་ན་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི་ཝ་སེ་ན ལ་དྡྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་མ་གྒ་ཕ་ལ་སུ་ཁཱ་ནུ་བྷ་ཝོ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི་ཨ་མ་ཏ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ, ཏ་སྶ པ་ན ཀཱ་ཡ་སྶ་པི ཨ་ཏ་པྤ་ཀ་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧ་ཏྟཱ ཁུ་དཱ་པི་པཱ་སཱ་པཱི་ལ༹་ནཱ་བྷཱ་ཝོ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟོ. ཨ་རི་ཡ་དྡྷ་ཛ་མཱ་ལཱ་མཱ་ལི་ཏཱ་ཡཱཏི ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་དྷ་ཛ་མཱ་ལཱ་ཧི མཱ་ལི་ཏ་བྷཱ་ཝ་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཊཾ, ཏཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཨེ་ཏྠཱཏི ‘‘ས་མྤ་ཏི་ཛཱ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ག་ཏེ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ. ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏོ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཨ་མྷེ་ཧི ཨི་དྷ ཨ་པུ་བྦཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་དཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟོ་པི མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ ཝི་ཡ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་སཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ནི་ཡ་ཏི དྷ་མྨ་ནི་ཡཱ་མོ བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཏི ཨི་དཾ ནི་ཡ་ཏི་ཝཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐ་ནཾ. ‘‘པུ་བྦེ པུ་རི་མ་ཛཱ་ཏཱི་སུ ཏཱ་དི་ས་སྶ པུ་ཉྙ་ས་མྦྷཱ་ར་ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ཙི་ཏ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཏ་ཐཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་སཱི’’ཏི ཨི་དཾ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་ཝཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐ་ནཾ. ཨི་མེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཨཱི་ས་ན་སཱི་ལ་ཏཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཨི་སྶ་རོ ནཱ་མ, ཏ་སྶ ནི་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟ་ནཾ, མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ་པི ས་དེ་ཝ་ཀཾ ལོ་ཀཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠེ་ན ཨུ་ལཱ༹་རེ་ན པུ་ཉྙ་ཀ་མྨུ་ནཱ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏོ ཏེ་ན ཨི་སྶ་རེ་ན ནི་མྨི་ཏོ ནཱ་མ, ཏ་སྶ ཙཱ་ཡཾ ནི་མྨཱ་ན་ཝི་སེ་སོ, ཡ་དི་དཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ. ཡཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཏ་ཐཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་སཱི་ཏི ཨི་དཾ ཨི་སྶ་ར་ནི་མྨཱ་ན་ཝཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ ཏཾ ཏཾ བ་ཧུཾ ཝ་ཏྭཱ ཀིཾ ཨི་མཱ་ཡ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ ཨེ་ཝཾ བྱཱ་ཀཱ་སི. ས་མྤ་ཏི་ཛཱ་ཏོ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ཀ་ཐཾ པ་ད་སཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན མ་ཉྙེ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི པ་རི་ཀ་པྤ་ན་སྶ ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. སཱི་གྷ་ཏ་རཾ པ་ན ས་ཏྟ་པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཧཱ་རེ་ན ག་ཏ་ཏྟཱ དི་སྶ་མཱ་ན་རཱུ་པོ་པི མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཨ་དི་སྶ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཁུ་དྡ་ཀ་ས་རཱི་ར་ཏཱ ཙ ཏཱ་དི་ས་སྶ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་སྶ ཨ་ན་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ་ཏི ཀ་མྨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ས་ཉྫ་ནི་ཏ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་ཊི་ཡ་ཏྟོ ཝི་ཡ; སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀོ ཝི་ཡ ཙ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་སཱིཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ; བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ པ་ཝེ་དི་ཏ་ཏྟཱ བུ་དྡྷེ་ན ཝི་ཡ…པེ… ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཨ་ཧོ་སི.
པཱ་ཀ་ཊཱ ཧུ་ཏྭཱཏི ཝི་བྷཱུ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ. བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཡེ ཡེ ས་ངྑཱ་རེ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ, ཏེ ཏེ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ་པི ས་བྦ་སོ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དི་ཏཱ སུ་པཱ་ཀ་ཊཱ ཧ་ཏྠ་ཏ་ལེ ཨཱ་མ་ལ་ཀཾ ཝི་ཡ སུ་ཊྛུ ཝི་བྷཱུ་ཏཱ ཨེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ནོ་ཀཱ་ས་ག་ཏེཏི པ་རི་གྒ་ཧ་སྶ ཨ་ནོ་ཀཱ་ས་ཀཱ་ལེ པ་ཝ་ཏྟེ. ནི་པྤ་དེ་སེཏི ནི་ར་ཝ་སེ་སེ. ཨོ་ཀཱ་ས་པྤ་ཏྟེཏི ཋཱ་ན་ག་མ་ནཱ་དི་ཀཱ་ལེ ཨུ་པྤ་ནྣེ, ཏེ ཧི ས་མྨ་ས་ན་སྶ ཡོ་གྱ་ཀཱ་ལེ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨོ་ཀཱ་ས་པྤ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་ཏྟ་དི་ཝ་ས་བྦྷ་ནྟ་རེཏི ཨི་དཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་ས་མྨ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨཱ་ཀ་ངྑ་ནྟཱ པ་ན ཏེ ཡ་དཱ ཀ་དཱ་ཙི ཨུ་པྤ་ནྣ་ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་ས་ནྟི་ཡེ་ཝ. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་བྦྷུ་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
༤. བཱ་ཀུ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༩. ཡ་ཐཱ ‘‘དྭ་ཏྟིཾ་སཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ དྭི-ས་དྡ་སྶ བཱ-ཨཱ་དེ་སཾ ཀ་ཏྭཱ བཱ་ཏྟིཾ་སཱཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཏྠ བཱ-ཀཱ་རཱ་དེ་སཾ ཀ་ཏྭཱ བཱ་ཀུ་ལོ་ཏི ས་མ་ཉྙཱ ཨ་ཧོ་སི, སཱ་ཡཾ ཏ་སྶ ཨ་ནྭ་ཏྠ་ས་ཉྙཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ, ‘‘ཏ་སྶ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. སཱི་སཾ ནྷཱ་པེ་ཏྭཱཏི མ་ངྒ་ལ་ཏྠཾ མ་ཧཱ་ག་ངྒཱ་ཡ སཱི་སཾ ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ. ནི་མུ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཛ་ཎྞུ་པ་མཱ་ཎེ ཨུ་ད་ཀེ ཐོ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ནི་མུ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན. ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཏཱ མ་ར་ཎ་བྷ་ཡ་ཏ་ཛྫི་ཏཱ. པ་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ མ་ར་ནྟི, ན ཛཱ་ལེ་ན བ་ནྡྷི་ཏ་མ་ཏྟེ་ན. དཱ་ར་ཀ་སྶ ཏེ་ཛེ་ནཱཏི དཱ་ར་ཀ་སྶ པུ་ཉྙ་ཏེ་ཛེ་ན. ནཱི་ཧ་ཊ་མ་ཏྟོ་ཝ མ་ཏོ, ཏ་སྶ མ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཨུ་པ་ཀྐ་མོ ན ཀ་ཏོ, ཡེ་ན ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན དཱ་ར་ཀ་སྶ བཱ་དྷོ སི་ཡཱ. ཏནྟི མ་ཙྪཾ. ས་ཀ་ལ་མེ་ཝཱཏི པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཝ་ཡ་ཝ་མེ་ཝ.
ན ཀེ་ལཱ་ཡ་ཏཱིཏི ན མ་མཱ་ཡ་ཏི ཀི་སྨི་ཉྩི ན མ་ཉྙ་ཏི. དཱ་ར་ཀ་སྶ པུ་ཉྙ་ཏེ་ཛེ་ན པི་ཊྛི་ཏོ ཕཱ་ལེ་ནྟཱི. དཱ་ར་ཀཾ ལ་བྷ་ཏཱིཏི ཨུ་གྒྷོ་ས་ན་ཝ་སེ་ན བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་ཏྭཱ. པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི, ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཐེ་སི. ཀུ་ཙྪི་ཡཱ དྷཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་མཱ་ཏཱ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ ཛ་ན་ནཱི་བྷཱ་ཝ་ཏོ. མ་ཙྪཾ ག་ཎྷ་ནྟཱ་པཱིཏི མ་ཙྪཾ ཀི་ཎི་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟཱ་པི. ཏ་ཐཱ ག་ཎྷ་ནྟཱ ཙ ཏ་པྤ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ ས་བྦཾ ག་ཎྷཱ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཝ་ཀྐ་ཡ་ཀ་ནཱ་དཱི་ནི བ་ཧི ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟཱ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ཨ་ཡ་མྤི ཨ་མཱ་ཏཱ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ སཱ་མི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. དཱ་ར་ཀོ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཀུ་ལཱ་ནཾ དཱ་ཡཱ་དོ ཧོ་ཏུ དྭི་ནྣཾ པུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ཨ་སཱི་ཏི་མེཏི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཨ་སཱི་ཏི་མེ ཝ་སྶེ. པ་བྦ་ཛྫཱ་མ་ཏྟེ་ན ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་ས་མུ་ཙྪི་ཛྫ་ན་ཏོ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མི་ཏུཾ ཀཱ་མ་ས་ཉྙཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་པུ་བྦཱ་ཏི པུ་ཙྪཱ པ་ན པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྩ ཁོ མཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཀ་སྶ་པ, པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ’’ནྟི.
༢༡༠. ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱཏི ཏཾ ཏཾ་ཝཱ་རེ སེ་ས་ཝཱ་རེ་ན ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ. ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷེ་ད་ཀོཏི ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཝི་སེ་ས་ཀ་རོ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཡ་ཐཱ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ་སུ ཙོ་པ་ན་པྤ་ཏྟོ ཀ་མྨ་པ་ཐ་པྤ་ཏྟོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི; མ་ནོ་དྭཱ་རེ པ་ར་བྷ་ཎྜ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཎཱ་མ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཧ་ག་ཏོ; ཨེ་ཝཾ ཀཱ་མ་ས་ཉྙཱ་ཏི, ཏ་ཐཱ བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཉྙཱ་ཏི ཐེ་རོ, ‘‘ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏཾ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷེ་ད་ཀ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀ་མྨ་པ་ཐཾ ཨ་པྤ་ཏྟཾ ས་ཉྙཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ, ‘‘ས་ཉྙཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་མ་ཏྟཱ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ཝི་ཏ་ཀྐི་ཏ་མྤི ས་མཱ་ནཾ ཀ་མྨ་པ་ཐཾ ཨ་པྤ་ཏྟ་མེ་ཝ, ཨུ་བྷ་ཡ་སྶ པ་ན ཝ་སེ་ན སུ་ཏྟ་པ་དཾ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ཐེ་ར་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༢༡༡. ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཀ་མྨནྟི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨཱ་ཡཱུ་ཧི་ཏ་བྦ་ཀ་མྨཾ. ལོ་མ་ཀི་ལི་ཊྛཱ་ནཱིཏི ཀི་ལི་ཊྛ་ལོ་མཱ་ནི, ཀི་ལི་ཊྛཾ་སཱུ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀི་མེ་ཝཾ བྷོ་གེ་སུ པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་བྷ་ཝེ ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་དེ་ཝཱ་ནཾ ཝི་ཡ ས་བྦ་སོ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཀ་མྨེ་ན ཝི་ནཱ ཨ་ཉྙ་སྶ་པི པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་ལཱ་བྷོ དི་ཊྛ་པུ་བྦོ སུ་ཏ་པུ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡ་ཉྩེ་ཏ’’ནྟི. ཀུ་ལཱུ་པ་ཀ་ཐེ་རཱ་ན་མེ་ཏཾ ཀ་མྨཾ, ཐེ་རོ པ་ན ཀ་དཱ་ཙི་པི ཀུ་ལཱུ་པ་ཀོ ནཱ་ཧོ་སི.
ག་དྡུ་ཧ་ན་མ་ཏྟནྟི གོ་དུ་ཧ་ན་མ་ཏྟ་ཀཱ་ལཾ. ཨི་དྷ པ་ན ས་ཀ་ལོ གོ་དུ་ཧ་ནོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ, ‘‘གཱ་ཝིཾ…པེ… ཀཱ་ལ་མ་ཏྟ་མྤཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ནི་བ་ནྡྷཱིཏི ནི་བ་དྡྷ་དཱ་ཏ་བྦཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པེ་སི.
ས་ཀི་ལེ་ས་པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་སེ་རི་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎེ་ན ར་ཎེ་ན ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ ར་ཎོ, སཾ་ཀི་ལེ་སོ. ཨ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དཱི་ཏི པ་ནཱ་ཧ, ཏ་སྨཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ན པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ན་ནུ ཏ་ཐཱ ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
༢༡༢. ཨ་ཝཱ་པུ་ར་ཏི དྭཱ་རཾ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཝཱ་པུ་ར་ཎཾ. པ་ཋ་མ་ས་ངྒ་ཧ་ཏོ པ་ཙྪཱ དེ་སི་ཏ་ཏྟཱ དུ་ཏི་ཡ་ས་ངྒ་ཧེ ས་ངྒི་ཏཾ. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
བཱ་ཀུ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
༥. ད་ནྟ་བྷཱུ་མི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡༣. ཕུ་སེ་ཡྻཱཏི ཉཱ་ཎ་ཕུ་ས་ནཱ ནཱ་མ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ལ་བྷེ་ཡྻཱཏི ཨ་དྷི་ག་ཙྪེ་ཡྻ. ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ནྣོཏི, ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཨཱ་ཏཱ་པཱི པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཊི་པ་ནྣོ. ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ཡེ་ཝཱཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཏྟ་ནི ཀ་ཏཾ དོ་སཱ་རོ་པ་ནཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི.
༢༡༤. ཨ་པྤ་ནཱ་ཨུ་པ་ཙཱ་རནྟི ཨ་པྤ་ན་ཉྩེ་ཝ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཉྩ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི, ཨ་པྤ་ནཱ་ས་ཧི་ཏོ པ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་རོ ཨ་པྤ་ནཱ་ཨུ་པ་ཙཱ་རོ, ཏཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ནི་ཀྑ་མ་ཏཱི་ཏི ནི་ཀྑ་མོ, ཨ་ཝ་གྒཱ་ཧ་ཀཱ་མ་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ནི་ཀྑ་མོ ཨེ་ཝ ནེ་ཀྑ་མྨོ, པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི. ས་ཏི ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཧཱ་རཾ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་སྶཱ་དེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘དུ་ཝི་དྷེ་པི ཀཱ་མེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནོ’’ཏི. དུ་ཝི་དྷེ་པཱིཏི ཧཱི་ན་པ་ཎཱི་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷེ.
༢༡༥. ཀཱུ་ཊཱ་ཀཱ་རནྟི གཱ་ལ༹ྷ་སཱ་ཋེ་ཡྻཾ ཨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པེ ཋཱ་ནེ ཁ་ནྡྷ་ག་ཏ་པཱ་ཏ་ནཱ་དི. ད་ནྟ་ག་མ་ནནྟི ད་ནྟེ་ཧི ནི་བྦི་སེ་ཝ་ནེ་ཧི ག་ནྡྷ་བྦ་ག་ཏིཾ. པ་ཏྟ་བྦཾ བྷཱུ་མིནྟི ས་མྨཱ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ལ་དྡྷ་བྦ་ས་མྤ་ཏྟིཾ.
༢༡༦. བྱ་ཏི་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ལ་ངྒྷ་ཀཾ ཝི་ལ་ངྒྷ་ཀཾ, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཧ་ཏྠ་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཧ་ཏྠེ་ན ཧ་ཏྠཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ’’ཏི.
༢༡༧. ག་ཧེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོཏི ག་ཎི་ཀཱ་ར་ཧ་ཏྠི་ནཱི་ཧི ཨུ་པ་ལཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙ་ཧ་ཏྠིཾ ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ. ཨ་ཏི་པ་སྶི་ཏྭཱ ཨ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་སྶི་ཏྭཱ. ཨེ་ཏྠ་གེ་དྷཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ར་ཉྙེ ནཱ་ག་ཝ་ནེ པ་ཝ་ཏྟ་གེ་དྷཱ. སུ་ཁཱ་ཡ་ཏཱིཏི སུ་ཁཾ ཨ་ཡ་ཏི པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི, ‘‘སུ་ཁཾ ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ. ཌི་ཎྜི་མོ ཨཱ་ན་ཀོ. ནི་ཧི་ཏ་ས་བྦ་ཝ་ངྐ་དོ་སོཏི ཨ་པ་ག་ཏ་ས་བྦ་སཱ་ཋེ་ཡྻ་དོ་སོ. ཨ་པ་ནཱི་ཏ་ཀ་སཱ་ཝོཏི ཨ་པེ་ཏ་སཱ་ར་མྦྷ་ཀ་སཱ་ཝོ.
༢༡༩. པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ནི་སྶི་ཏ་སཱི་ལཱ་ནནྟི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ. གེ་ཧ་སྶི་ཏ་སཱི་ལཱ་ནནྟི ཝཱ ཝ་ཊྚ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་སཱི་ལཱ་ནཾ.
༢༢༢. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠཱཏི, ‘‘མ་ཛ྄ཛྷི་མོ, ད་ཧ་རོ’’ཏི ཨཱ་ག་ཏེ་སུ ཨུ་པ་མཱ་ཝཱ་རེ་སུ, ‘‘ཐེ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ག་ཏེ་སུ ཨུ་པ་མེ་ཡྻ་ཝཱ་རེ་སཱུ་ཏི པ་ཉྩ་སུ སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑི་ཡེ་སུ ཝཱ་རེ་སུ ཨེ་ས ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ་ཝ ན་ཡོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ད་ནྟ་བྷཱུ་མི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
༦. བྷཱུ་མི་ཛ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢༣. ཨཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱཏི, ‘‘ཨི་མི་ནཱ་ཧཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ན དེ་ཝོ ཝཱ བྷ་ཝེ་ཡྻཾ དེ་ཝ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝཱ, དུ་ཀྑ་ཏོ ཝཱ མུ་ཙྩེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཏྠ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཙེ་པི ཙ་ར་ནྟི, ཨ་བྷ་བྦཱ ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཝི་དཱུ་སི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ཏྠ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ. ཨ་བྷ་བྦཱ ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ནི་ཡ་མི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པ་ཎི་དྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཧི པུ་ཉྙ་ཕ་ལཾ ནི་ཡ་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀ་ཏཾ པུ་ཉྙཾ ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་ཏི་ཡ་པ་ཀྑེ ཨུ་བྷ་ཡ་ཊྛཱ་ནེ་ཧི ཝུ་ཏྟཾ, ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཀྑོ ས་མྨཱ་ཝ་ཏཱ་རོ ཨི་ཏི ཙ་ཏུ་ཀོ་ཊི་ཀོ པ་ཉྷོ ཛཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཧ་ཊོ, ཏ་ཏྠ ཨཱ་སཱ ནཱ་མ པ་ཏྠ་ནཱ, མི་ཙྪཱ་གཱ་ཧ་སྨིཾ ས་ཏི ན ཝི་པ་ཙྩ་ཏི, ས་མྨཱ་གཱ་ཧ་སྨིཾ ས་ཏི ཝི་པ་ཙྩ་ཏི, ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ཨུ་བྷ་ཡཱ་པེ་ཀྑཱ་ནཱ་མ, ཡོ མི་ཙྪ་ཏྟ་དྷ་མྨེ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ཏི, ཏ་སྶ ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཕ་ལཾ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ཡོ་ནི་སོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཙི་ཎྞ་ཏྟཱ; ཡོ པ་ན ས་མྨ་ཏྟཾ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ཏི, ཏ་སྶ ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཕ་ལཾ ན ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཡོ་ནི་སོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཙི་ཎྞ་ཏྟཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཡོ་ནི་སོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
བྷཱུ་མི་ཛ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
༧. ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣༠. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སཱུཏི ཝུ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ, ‘‘ཏ་སྶ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ ཨ་ཕཱ་སུ་ཀ་ཀཱ་ལོ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཝི་རཱ་དྷི་ཏནྟི ཨ་ཝི་ར་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀཾ. ཡ་དི ཝཱ ཏེ དྷ་མྨཱ ནཱ་ན་ཏྠཱ, ཡ་དི ཝཱ ཨེ་ཀ་ཏྠཱ, ཡཾ ཏ་ཏྠ ཨ་ཝི་ར་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀཾ, ཏཾ ཏཾ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་བྷཱ་ཏཱུ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཛྷཱ་ན་མེ་ཝཱཏི ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མེ་ཝ, ‘‘ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟཱི’’ཏི པ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༢༣༡. ཡཱ་ཝ་ཏཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀེ ཀཱ་ལེ ཚཱ་ཡཱ ཕ་ར་ཏི, ནི་ཝཱ་ཏེ པ་ཎྞཱ་ནི པ་ཏ་ནྟི, ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ‘‘རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་པྤ་མཱ་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ. ཀ་སི་ཎ་ནི་མི་ཏྟེ་ན ཨོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱཏི ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ ཏ་སྨིཾ ཀ་སི་ཎ…པེ… ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨཱ་བྷོ་གོ ན་ཏྠི ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ཎེ. ཀཱ་མཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ ཨཱ་བྷོ་གོ ན་ཏྠི ཏ་ཏོ པ་ན པུ་བྦེ ཝཱ སི་ཡཱ སོ ཨཱ་བྷོ་གོ, ཏ་མྤི ས་ནྡྷཱ་ཡ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ནྟི ཀེ་ཙི. ཨི་དཱ་ནི ཏཱ་སཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟཱི་ནཾ ས་ཏི་པི ཀེ་ན་ཙི ཝི་སེ་སེ་ན ཨ་བྷེ་དེ ཝི་ས་ཡཱ་དི་ཏོ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་བྷེ་དཾ ད་སྶེ་ཏུཾ, ‘‘ཨེ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ནི་མི་ཏྟཾ ན ཝ་ཌྜྷ་ཏི ཝ་ཌྜྷེ་ཏ་བྦ་སྶ ནི་མི་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཨཱ་ཀཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨུ་གྒྷཱ་ཊ་ནཾ ན ཛཱ་ཡ་ཏི. ཏཱ་ནི ཛྷཱ་ནཱ་ནཱིཏི བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི. ཙུ་དྡ་ས་ཝི་དྷེ་ན པ་རི་ད་མ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ནཾ པཱ་ད་ཀཱ་ནི ན ཧོ་ནྟི. ནི་མི་ཏྟུ་གྒྷཱ་ཊ་སྶེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ན་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ནི་རོ་དྷ་སྶ པཱ་ད་ཀཱ་ནི ན ཧོ་ནྟཱིཏི. ཀ་མྨ་ཝ་ཊྚ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཊྚ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཊྚཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ཝ་ཊྚཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཝ་ཊྚ་པཱ་ད་ཀ་ཏཱ. ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཏཾ ཏཾ བྷ་ཝཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི ཨེ་ཏེ་ཧཱི་ཏི བྷ་ཝོ་ཀྐ་མ་ནཱ་ནི. དུ་ཏི་ཡ་ན་ཡ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨུ་གྒྷཱ་ཊ་ན་སྶ ལ་བྦྷ་ན་ཏོ ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནོ་པ་རི ས་མ་ཏི་ཀྐ་མོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝི་སེ་སོ. ཨེ་ཝནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན ནི་མི་ཏྟཱ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ནི་མི་ཏྟ་ཝ་ཌྜྷ་ནཱ་དི་པྤ་ཀཱ་རེ་ན. ནཱ་ན་ཏྠཱཏི ནཱ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝཱ. ཨེ་ཝནྟི ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་མ་ཧ་གྒ་ཏ་ས་དྡ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ ནཱ་ནཱ་བྱ་ཉྫ་ནཱ. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ་པི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་བྷ་ཝཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཀ་སི་ཎ་ཛྷཱ་ན་ཏོ་ཝ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀ་ཏཱ་ཏི ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ག་ཧ་ཎེ་ནེ་ཏྠ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ན་མྤི ས་ངྒ་ཧོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཏ་སྶཱ ས་མ་ཉྙཱ་ཡ ཨུ་བྷ་ཡེ་ས་མྤི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
༢༣༢. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོཏི ཨ་ས་ཏི་པི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ ཨཱ་བྷོ་གེ ‘‘པ་རི་ཏྟཱ་བྷཱ་ཏི ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་སི་ཎཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟ་སྶ ཀ་སི་ཎ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཝ་སེ་ན བ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་ར་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ སི་ཡཱ ཛྷཱ་ན་སྶ བ་ལ་ཝ་ཏ་ར་ཏཱ, ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ ཙ དུ་བྦ་ལ་ཏཱ, ཨཱ་ཙི་ཎྞ་ཝ་སི་ཏཱ་ཡ པ་ན པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མྨཱ ཨ་པ་རི་སོ་དྷ་ནེ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི པ་ཉྩ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཛྷཱ་ན་སྶ ཨ་པྤ་གུ་ཎ་ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ, ‘‘སུ་པྤ་མ་ཏྟེ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཛྷཱ་ན་སྶ ཨ་པྤཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཏ་ནྣི་མི་ཏྟཱ པ་བྷཱ་པི ཨ་པྤ་ཏ་རཱ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཝ་ཎྞོ…པེ… སཾ་ཀི་ལི་ཊྛོ ཙཱ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡ་ན་ཡོ ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠཱ་པི ཀ་སི་ཎ་སྶ པ་རི་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཎྞ་སྶ པ་རི་ཏྟ་ཏཱ, པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ནི་མི་ཏྟཾ པ་བྷཱ་མ་ཎྜ་ལ་ཀ་མྤི པ་རི་ཏྟ་མེ་ཝ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཝི་པུ་ལ་པ་རི་ཀ་མྨནྟི ཝི་པུ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རི་ཀ་མྨཾ. སེ་སཾ ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ན་ཡེ་སུ ཝ་ཏྟ་བྦཾ པ་ཋ་མ་དུ་ཏི་ཡ་ན་ཡེ་སུ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་ས་མེ་ཝ.
ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཏྟནྟི ཡ་དི པཱི་ཏཾ ཡ་དི ལོ་ཧི་ཏཾ ཡ་དི ཝཱ ཨོ་དཱ་ཏ་ནྟི ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཏྟཾ. ཨཱ་བྷཱ་ནཱ་ན་ཏྟནྟི པ་རི་ཏྟ་ཝི་པུ་ལ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན པ་བྷཱ་ཡ ནཱ་ན་ཏྟཾ. ཨ་ཙྩི་ནཱ་ན་ཏྟནྟི ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་སྶ དཱི་གྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ. ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ནྟཱིཏི ཨ་བྷི་ར་ཏི་ཝ་སེ་ན ནི་ཝི་ས་ནྟི ནི་སཱི་ད་ནྟི ཏི་ཊྛ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝ་ས་ནྟཱི’’ཏི.
༢༣༤. ཨཱ་བྷ་ནྟི དི་བྦ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་བྷཱཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་བྷཱ་ས་མྤ་ནྣཱ’’ཏི. ཏ་ད་ངྒེ་ནཱཏི ཝཱ ཏ་སྶཱ པ་རི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཙ ཨཱ་བྷཱ་ཀཱ་ར་ཎཾ, ཏཾ པ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ བྷ་ཝཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏ་སྶཱ བྷ་ཝཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ངྒེ་ནཱ’’ཏི. ཀཱ་ཡཱ་ལ་སི་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཏ་ནྡཱི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ ཀཱ་ཡ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་ཡི་ཏ་ཏཱ.
༢༣༥. པཱ་ར་མི་ཡོཏི མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཱ སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ནྟོ. བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེཏི བྲ་ཧྨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ, བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ལ་བྷི, ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་སུ. ཨ་ཝོ་ཀི་ཎྞནྟི ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་ས་མྨི་སྶ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པུ་བྦེ ས་ཉྩ་རི་ཏནྟི ཨ་ཏཱི་ཏ་བྷ་ཝེ་སུ ཛཱ་ཏི་ཝ་སེ་ན ས་ཉྩ་ར་ཎཾ མ་མ, ས་ཉྩ་རི་ཏ་ནྟི ཏཾ མ་མ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
༨. ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣༦. ཏ་སྨཱཏི ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ, ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡ་ནྟོ. ཡེ པ་ན ཏ་དཱ ས་ཏྠུ་ཝ་ཙ་ནཾ ན ག་ཎྷིཾ་སུ, ཏེ ཀི་ཉྩི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏཱ མ་ངྐུ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ, ཏ་སྨཱ ཨུ་བྷ་ཡེ་ས་མྤི ས་ཏྠ་རི ཨ་གཱ་ར་ཝ་པ་ཊི་པ་ཏྟི ནཱ་ཧོ་སི.
ཡེ་ན་པི ཛ་ནེ་ན ན དི་ཊྛོཏི ཡེ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་ཛ་ནེ་ན ཨ་ཉྙ་ཝི་ཧི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཀུ་ཌྜ་ཀ་ཝཱ་ཊཱ་དི་ཨ་ནྟ་རི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ན དི་ཊྛོ. ད་མ་ན་ཏྠནྟི ཏེ་ཧི ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ཧི ནི་མྨ་ད་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པཱ་དི་ཏཱ་ནཾ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ད་མ་ན་ཏྠཾ. ཋ་པ་ཡིཾ་སཱུཏི ཡོ ཨི་མེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དེ་ཏི, ཏ་སྶ ས་ཏཾ ད་ཎྜོ་ཏི, ས་ཧ་སྶ་ནྟི ཙ ཝ་ད་ནྟི.
༢༣༧. ཝ་གྒ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒོ ༣.༤༦༤) ནཱ་ནཱ་ས་དྡོ ཨ་སྶཱ་ཏི པུ་ཐུ་ས་དྡོ. ས་མ་ཛ་ནོཏི བྷ་ཎྜ་ནེ ས་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ཛ་ནོ. བཱ་ལ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཋི་ཏོ་པི ‘‘ཨ་ཧཾ བཱ་ལོ’’ཏི ན མ་ཉྙ་ཏི. བྷི་ཡྻོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ བཱ་ལ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ་པི བྷི་ཡྻོ ཙ བྷ་ཎྜ་ན་སྶ ཨུ་པ་རི ཕོ་ཊོ ཝི་ཡ ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་མྤི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ན མ་ཉྙི ན་ཉྙཱ་སི.
ཀ་ལ་ཧ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཝཱ་ཙཱ་ཡེ་ཝ གོ་ཙ་རོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཝཱ་ཙཱ་གོ་ཙ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ. མུ་ཁཱ་ཡཱ་མནྟི ཝི་ཝཱ་ད་ཝ་སེ་ན མུ་ཁཾ ཨཱ་ཡ་མེ་ཏྭཱ བྷཱ་ཎི་ནོ. ན ཏཾ ཛཱ་ན་ནྟཱིཏི ཏཾ ཀ་ལ་ཧཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི. ཀ་ལ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཙ ཏཾ ན ཛཱ་ན་ནྟོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཡ་ཐཱ པ་ན ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཝཾ སཱ་དཱི་ན་ཝོ ཨ་ཡ’’ནྟི. ཨ་ཡཾ ཀ་ལ་ཧོ ནཱ་མ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རེ་ས་ཉྩ ཨ་ཏྠ་ཛཱ་པ་ན་ཏོ ཨ་ན་ཏྠུ་པྤཱ་ད་ན་ཏོ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་མྤ་རཱ་ཡེ ཙ སཱ་དཱི་ན་ཝོ, ས་དོ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨུ་པ་ན་ཡ྄ཧ་ནྟཱིཏི ཨུ་པ་ནཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནྟི. པོ་རཱ་ཎོཏི པུ་རི་མེ་ཧི བུ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི ཨཱ་ཙི་ཎྞ་ས་མཱ་ཙི་ཎྞ་ཏཱ་ཡ པུ་རཱ་ཏ་ནོ.
ན ཛཱ་ན་ནྟཱིཏི ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཾ ན པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི.
ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཝེ་རཱ་ནནྟི ཨ་ཊྛི་ཚི་ནྣཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པ་ན་ཡ་ཝ་སེ་ན ཙི་ར་ཀཱ་ལཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཝེ་རཱ་ནཾ.
བཱ་ལ་ས་ཧཱ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨི་མེ བྷི་ཀྑཱུ ཀ་ལ་ཧ་པ་སུ་ཏཱ, པ་ཎྜི་ཏ་ས་ཧཱ་ཡཱ་ནཾ པ་ན ཨི་དཾ ན སི་ཡཱ་ཏི པ་ཎྜི་ཏ་ས་ཧཱ་ཡ་སྶ བཱ་ལ་ས་ཧཱ་ཡ་སྶ ཙ ཝ་ཎྞཱ་ཝ་ཎྞ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཱ. སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷཱ་དི་ཀེ པཱ་ཀ་ཊ་པ་རི་སྶ་ཡེ རཱ་ག་དོ་སཱ་དི་ཀེ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་སྶ་ཡེ ཙ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ.
མཱ་ཏ་ངྒོ ཨ་ར་ཉྙེ མཱ་ཏ་ངྒ་ར་ཉྙེཏི ས་ར་ལོ་པེ་ན ས་ནྡྷི. མཱ་ཏ་ངྒ་ས་དྡེ་ནེ་ཝ ཧ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ནཱ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ ཏ་སྶ མ་ཧ་ཏྟ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏྠ་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘ནཱ་གོ་ཏི མ་ཧ་ནྟཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏ’’ནྟི. མ་ཧ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་པི ཧི ནཱ་ག-ས་དྡོ ཧོ་ཏི ‘‘ཨེ་ཝཾ ནཱ་ག་སྶ ནཱ་གེ་ན, ཨཱི་སཱ་ད་ནྟ་སྶ ཧ་ཏྠི་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨུ་དཱ. ༢༥; མ་ཧཱ་ཝ. ༤༦༧).
༢༣༨. ཀི་རས་དྡོ ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་སཱུ་ཙ་ན་ཏྠོ ནི་པཱ་ཏོ. ཏེ་ན ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ སུ་ཏི་པ་ར་མྤ་རཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཧི སོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ པ་གེ་ཝ པ་རི་ཉྙཱ་ཏོ, ན ཏེ་ན ས་ཏྠཱ ནི་བྦི་ཎྞོ ཧོ་ཏི; ཏ་སྨིཾ པ་ན ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ ཀེ་ཙི བུ་དྡྷ་ཝེ་ནེ་ཡྻཱ ནཱ་ཧེ་སུཾ; ཏེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་མ་ནཾ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ད་མ་ནུ་པཱ་ཡོ་ཏི པཱ་ལི་ལེ་ཡྻ་ཀཾ ཨུ་དྡི་སྶ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རིཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ བྷ་གུཾ, ས་མ་གྒ་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་ནྟེ ཙ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་ཏྠེ་རཱ་དི་ཀེ ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏུཾ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་ཏྠེ་ར་སྶ ཙ. ཨི་མཾ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སོ་ཝཱ་དཾ དཱ་ཏུཾ ཏ་ཏྠ ག་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཀ་ལ་ཧ་ཀཱ་ར་ཀེ ཀི་ར་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཀི་རས་དྡ་གྒ་ཧ་ཎེ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ གོ་སི་ངྒ་སཱ་ལ་སུ་ཏྟེ (མ. ནི. ༡.༣༢༥ ཨཱ་ད་ཡོ).
༢༤༡. ‘‘ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ པ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་པུ་ཙྪཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཨ་ཏྠི པ་ན ཝོ་ཏི པ་ཙྪི་མ་པུ་ཙྪཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན པུ་ན ‘‘ཨ་ཏྠི པ་ན ཝོ’’ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ན་སྶ པུ་ཙྪ་ན་སྶ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་ཏོ. སོ པ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨོ. ཐེ་རཱ་ནནྟི ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་ཏྠེ་རཱ་དཱི་ནཾ ན་ཏྠི. པ་རི་ཀ་མྨོ་བྷཱ་སཾ པུ་ཙྪ་ཏཱིཏི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎེ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ ཏ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཏྠཾ པ་རི་ཀ་མྨོ་བྷཱ་སཾ པུ་ཙྪ་ཏི. པ་རི་ཀ་མྨོ་བྷཱ་སནྟི པ་རི་ཀ་མྨ་ས་མཱ་དྷི་ནི་བྦ་ཏྟཾ ཨོ་བྷཱ་སཾ, ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་ཉྫ་ནི་ཏཾ ཨོ་བྷཱ་ས་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷཱི ཧི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཏྠཾ ཨོ་བྷཱ་ས་ཀ་སི་ཎཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ཋ་པི་ཏོ ས་མཱ་དྷི པ་རི་ཀ་མྨ་ས་མཱ་དྷི, ཏ་ཏྠ ཨོ་བྷཱ་སོ པ་རི་ཀ་མྨོ་བྷཱ་སོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ – ‘‘ཨོ་བྷཱ་ས་ཉྩེ་ཝ ས་ཉྫཱ་ནཱ་མཱ་ཏི པ་རི་ཀ་མྨོ་བྷཱ་སཾ ས་ཉྫཱ་ནཱ་མཱ’’ཏི. ཡ་ཏྟ་ཀེ ཧི ཋཱ་ནེ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པ་ག་ཏཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མོ, ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཋཱ་ནཾ ཨོ་བྷཱ་ས་ཀ་སི་ཎཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ. ཏཾ ཨོ་བྷཱ་སཾ ཏ་ཏྠ ཙ རཱུ་པ་ག་ཏཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎེ་ན པ་སྶ་ཏི, ཐེ་རཱ ཙ ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫིཾ་སུ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨོ་བྷཱ་ས་ཉྩེ་ཝ ས་ཉྫཱ་ནཱ་མ ད་སྶ་ན་ཉྩ རཱུ་པཱ་ན’’ནྟི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏེ་སཾ རཱུ་པ་ག་ཏཾ པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ པ་རི་ཀ་མྨ་ཝཱ་རོ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི, ཏ་ཏོ ཨོ་བྷཱ་སོ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི, ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏེ རཱུ་པ་ག་ཏ་མྤི ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. པ་རི་ཀ་མྨ་ནྟི ཧི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ, རཱུ་པ་ག་ཏཾ པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ ཀ་སི་ཎོ་བྷཱ་ས་ཝ་སེ་ན རཱུ་པ་ག་ཏ་ད་སྶ་ནཾ, ཀ་སི་ཎོ་བྷཱ་སོ ཙ པ་རི་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི པ་རི་ཀ་མྨ་སྶ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ནཱ་ཧོ་སི, ཏ་ཡི་དཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཐེ་རཱ ན མ་ཉྙིཾ་སུ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷཱ་མཱ’’ཏི.
ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦནྟི ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ད་སྶེ་ཏྭཱ སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎེ ཐེ་རཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ས་ཏྠཱ ཝ་ད་ཏི. ཀིཾ ན ཨཱ་ལུ༹་ལེ་སྶ་ནྟཱིཏི ཀིཾ ན བྱཱ་མོ་ཧེ་སྶ་ནྟི, བྱཱ་མོ་ཧེ་སྶ་ནྟི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཨུ་ད་པཱ་དཱིཏི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནོ ཡ་ཐཱ་ཨུ་པ་ཊྛི་ཏེ་སུ རཱུ་པ་ག་ཏེ་སུ ཨ་པུ་བྦ་ཏཱ་ཡ, ‘‘ཨི་དཾ ནུ ཁོ རཱུ་པ་ག་ཏཾ ཀིཾ, ཨི་དཾ ནུ ཁོ ཀི’’ནྟི མ་གྒེ་ན ཨ་ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ སཾ་ས་ཡོ ཨུ་པྤ་ཛྫི. ས་མཱ་དྷི ཙ་ཝཱིཏི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ པ་རི་ཀ་མྨ་ས་མཱ་དྷི ཝི་ག་ཙྪི. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཧི པ་རི་ཀ་མྨོ་བྷཱ་སོ་པི ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི, དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ་པི རཱུ་པཾ ན པ་སྶི. ན མ་ན་སི ཀ་རི་སྶཱ་མཱིཏི མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན མེ རཱུ་པཱ་ནི ཨུ་པ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ, རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏོ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨི་དཱ་ནི ཀི་ཉྩི ན མ་ན་སི ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི ཏཾ པ་ན ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཨུ་ད་པཱ་དཱི’’ཏི.
ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ག་མྨ ཨུ་པྤི་ལཾ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཝཱི་རི་ཡཾ གཱ་ལ༹ྷཾ པ་གྒ་ཧི་ཏནྟི ཐི་ན་མི་དྡྷ་ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཙྩཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡཾ ཨ་ཧོ་སི, ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ ས་མཱ་དྷི་དཱུ་སི་ཀཱ གེ་ཧ་སྶི་ཏཱ བ་ལ་ཝ་པཱི་ཏི ཨུ་པྤ་ནྣཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པྤི་ལཾ ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི. ཏ་ཏོཏི སི་ཐི་ལ་ཝཱི་རི་ཡ་ཏྟཱ. པ་ཏ་མེ་ཡྻཱཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཁི་ནྣཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཏཾ མ་མཱ་ཏི པ་ཏྠ་ནཱ་ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ནཱི་ཡ་མ་ན་སཱི་སེ་ན ཛ་པྤེ་ཏཱི་ཏི ཨ་བྷི་ཛ་པྤཱ, ཏ་ཎྷཱ. ནཱ་ན་ཏྟཱ ནཱ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝཱ ས་ཉྙཱ ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ. ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨུ་པ་རི ཀ་ཏྭཱ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ པེ་ཀྑ་ནཾ ཨ་ཏི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ.
༢༤༣. པ་རི་ཀ་མྨོ་བྷཱ་ས་མེ་ཝཱཏི པ་རི་ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ ཨོ་བྷཱ་ས་མེ་ཝ. ན ཙ རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶཱ་མཱིཏི ཨོ་བྷཱ་ས་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་པ་སུ་ཏ་ཏཱ་ཡ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཱ་ནི ན པ་སྶཱ་མི. ཝི་ས་ཡ་རཱུ་པ་མེ་ཝཱཏི ཏེ་ན ཕ་རི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་ཝ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནོ ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ རཱུ་པ་ག་ཏ་མེ་ཝ མ་ན་སི ཀ་རོ་མི.
ཀ་སི་ཎ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཝ་སེ་ནེ་ཏྠ ཨོ་བྷཱ་ས་སྶ པ་རི་ཏྟ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཨོ་བྷཱ་ས’’ནྟི. པ་རི་ཏྟཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནཱིཏི ཀ་ཏི་པ་ཡཱ་ནི, སཱ ཙ ནེ་སཾ པ་རི་ཏྟ་ཏཱ ཋཱ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་ཏྟ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ རཱུ་པཱ་ནཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ཉྩེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟོ དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རོ. ཨོ་བྷཱ་ས་པ་རི་ཏྟ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་རི་ཀ་མྨ་ས་མཱ་དྷི ‘‘པ་རི་ཏྟོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ཏ་སྶེ་ཝ ཨོ་བྷཱ་ས་སྶ ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ས་མཱ་དྷཱི་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེཏི ཏ་སྨིཾ པ་རི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི་ནོ ཨུ་པྤ་ནྣ་ས་མ་ཡེ. དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་པི པ་རི་ཏྟ་ཀཾ ཧོ་ཏི པ་རི་ཏྟ་རཱུ་པ་ག་ཏ་ད་སྶ་ན་ཏོ.
༢༤༥. དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷིནྟི ཙ་ཏུ་ཀྐ་ན་ཡེ དུ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷིཾ, པ་ཉྩ་ཀ་ན་ཡེ ཏི་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷི་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. དུ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷིནྟི ཙ་ཏུ་ཀྐ་ན་ཡེ ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན དུ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷིཾ, པ་ཉྩ་ཀ་ན་ཡེ ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཉྩ་མ་ཝ་སེ་ན དུ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷིཾ. ཏི་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷིནྟི ཙ་ཏུ་ཀྐ་ན་ཡེ ཏི་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷིཾ, པ་ཉྩ་ཀ་ན་ཡེ ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷི་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཏི་ཝི་དྷནྟི ས་པྤཱི་ཏི་ཀ་ཝ་སེ་ན ཏི་པྤ་ཀཱ་རཾ ས་མཱ་དྷིཾ. ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷཱཏི ས་པྤཱི་ཏི་ཀཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝཱ. ཀཱ་མཾ བྷ་ག་ཝཱ པུ་རི་མ་ཡཱ་མེ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎཾ, པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མེ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟོ་པི ཨི་མཱ་ནི ཉཱ་ཎཱ་ནི བྷཱ་ཝེ་སི་ཡེ་ཝ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་ད་ཀཱ་ནི པ་ན ཉཱ་ཎཱ་ནི ས་ནྡྷཱ་ཡ, ‘‘པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཉྩ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶཱཏི པ་ཉྩ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀ་སྶ ཝ་སེ་ན པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀོ མ་གྒོ ན་ཏྠི. སོཏི པ་ཉྩ་ཀ་ན་ཡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ལོ་ཀི་ཡོ ཨ་ཧོ་སི. ཨེ་ཏནྟི ཨེ་ཏཾ, ‘‘ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་མྤི ས་ཝི་ཙཱ་རཾ ས་མཱ་དྷིཾ བྷཱ་ཝེ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ. ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མི་སྶ་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན ‘‘ལོ་ཀི་ཡཾ ཝཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མེ་ཝ ཝཱ’’ཏི. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.
༩. བཱ་ལ་པ་ཎྜི་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤༦. ཨེ་ཏེ་ཧཱིཏི དུ་ཙི་ནྟི་ཏཱ་དཱི་ཧི. ཨེ་ཏེ་ན ལ་ཀྑ་ཎ་ས་དྡ་སྶ ཀ་ར་ཎ་ཏྠ་ཏ་མཱ་ཧ. ཏཱ་ནེ་ཝཱཏི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཨེ་ཝ. ཏ་སྶཱཏི བཱ་ལ་སྶ. ‘‘ཨ་ཡཾ བཱ་ལོ’’ཏི ནི་མཱི་ཡ་ཏི ས་ཉྩཱ་ནཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ཧཱི་ཏི བཱ་ལ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི. ཨ་པ་དཱ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཝི་ཁྱཱ་ཏཾ ཀ་མྨཾ. དུ་ཙི་ནྟི་ཏཱ་དཱི་ནི ཙ བཱ་ལེ ཝི་ཁྱཱ་ཏཱ་ནི, ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ ཝཱ, ཏ་སྨཱ བཱ་ལ་སྶ ཨ་པ་དཱ་ནཱ་ནཱི་ཏི བཱ་ལཱ་པ་དཱ་ནཱ་ནི. ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དཱི་ཧི དུ་ཊྛཾ དཱུ་སི་ཏཾ ཙི་ནྟེ་ཏཱི་ཏི དུ་ཙི་ནྟི་ཏ་ཙི་ནྟཱི. ལོ་བྷཱ་དཱི་ཧི དུ་ཊྛཾ བྷཱ་སི་ཏཾ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་དིཾ བྷཱ་ས་ཏཱི་ཏི དུ་བྦྷཱ་སི་ཏ་བྷཱ་སཱི. ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཝ་སེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏོ དུ་ཀྐ་ཊ་ཀ་མྨཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དིཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི དུ་ཀྐ་ཊ་ཀ་མྨ་ཀཱ་རཱི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙི་ནྟ་ཡ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏཱ་ནི ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱ་ཏ་ནྟི ཏ་ཛྫཾ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཏེ་སཾ སཱ་རུ་པྤཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ནྟི ཏ་སྶཱ་རུ་པྤཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཛྫཱ་ཏི་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཀ་ཙྪ་མཱ་ནཱ་ཡཱཏི ཀ་ཐི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ.
༢༤༨. ཡ་སྨཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཡ་ཐཱུ་པ་ཙི་ཏཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་ཏོ་ཀཱ་སཱ་ནི ཏ་དུ་པ་ཊྛཱ་པི་ཏཱ་ནི ཀ་མྨ་ནི་མི་ཏྟ་ག་ཏི་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི མ་ར་ཎ་སྶ ཨཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནི, ཏ་དཱ ཨོ་ལ་མྦ་ནྟཱ་ནི ཝི་ཡ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ནྟཱ་ནི ཝི་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ནྟཱ་ནི ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨོ་ལ་མྦ་ནཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཧི ཏཱ་ནི ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱི’’ཏི. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ཀཱ་རོ ཨེ་ཝ ཏ་དཱ ཙི་ཏྟ་སྶ གོ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏ་སྨིཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ཀཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏེ’’ཏི.
༢༤༩. ན ས་ཀྐཱ་ཏི ན ཝ་ད་ཏཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན དྭེ་པི པ་ཊི་སེ་དྷཱ པ་ཀ་ཏི་ཨ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ན སུ་ཀ་རཱཏི པ་ན ཨི་མི་ནཱ དུ་ཀྐ་ར་བྷཱ་ཝོ དཱི་པི་ཏོ, དུ་ཀྐ་ར་ཉྩ ཏཱ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ས་ཀྐཱ ཀཱ་ཏུ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ན སུ་ཀ་རཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏེ་ནཱཏི ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ག་མ་ནེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ སཾ་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནེ་ན. ཨ་སྶཱཏི ཙོ་ར་སྶ. ཨི་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི་པཱིཏི མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་ས་མ་ཡཾ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡ་ཉྩ ས་ཏྟི་ས་ཏེ་ན.
༢༥༠. ས་ངྑ་མྤི ན ཨུ་པེ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ངྑཱ་ཏ་བྦ་མ་ཏྟཾ ན་ཏྠཱི་ཏི དཱི་པི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ག་ཎ་ནཱ་མ་ཏྟ་མྤི ན ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. ཨུ་པ་ནི་ཀྑེ་པ་ན་མ་ཏྟ་མྤཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཀ་ལ་བྷཱ་གནྟི ཀ་ལཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཎ་ན་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཏི་མཾ ཀ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨོ་ལོ་ཀི་ཏ་མ་ཏྟ་མྤཱིཏི ཨུ་པ་ནི་ཀྑེ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཨོ་ལོ་ཀ་ན་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི. ཏཾ ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎནྟི ཏཾ པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་བ་ནྡྷ་ན་ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི པ་སྶཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ས་མྤ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཀ་རོ་ནྟི་ཡེ་ཝ, པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ཨེ་ཀ་པ་སྶ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ. གེ་ཧ་སྶཱཏི མ་ཧ་ཏོ གེ་ཧ་སྶ. ས་བྦ་ཏོཏི ས་བྦཱ་ཝ་ཡ་ཝ་ཏོ. ས་མྤ་ཛྫ་ལི་ཏེ ཨེ་ཀ་ཛཱ་ལཱི་བྷཱུ་ཏེ. སུ་པ་ཀྐུ་ཐི་ཏཱ་ཡཱཏི སུ་ཊྛུ ནི་པ་ཀྐཱ་ཡ.
ཝི་བྷ་ཏྟོཏི ཏ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་ས་ཏྟཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཀ་མྨུ་ནཱ ཝི་བྷ་ཏྟོ ཝི་ཡ ནི་བྦ་ཏྟོ. ཨ་ཡོ་པཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་རི་ཏོ ཨ་ཏྟོ ག་ཧི་ཏོ་ཏི ཨ་ཡོ་པཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཡ་ཏྟོ པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ.
ཡ་མ་ཀ་གོ་ལ༹་ཀཱཏི དཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཀཱི་ལ༹་ན་ཡུ་ག་ལཱ༹. ཨེ་ཝ་མྤི དུ་ཀྑོཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཨུ་སྶ་ད་ནི་ར་ཡ་ཝ་སེ་ན་པི སོ་ཏ-གྷཱ་ན-ཛི་ཝ྄ཧཱ-ཀཱ་ཡ-མ་ནོ-གོ་ཙ་ར་ཏཱ་ཝ་སེ་ན་པི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན དུ་ཀྑོ་ཏི.
༢༥༡. ད་ནྟེ་ཧི ཨུ་ལླེ་ཧི་ཏྭཱཏི ཨུ་ཏྟ་ར་ད་ནྟེ་ཧི ཨ་ཉྪི་ཏྭཱ. ར་ས་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏི་ཏྟོ ཨ་སྶཱ་དོ ར་སཱ་དོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ར་ས་གེ་དྷེ་ན པ་རི་བྷུ་ཏྟ་ར་སོ’’ཏི.
༢༥༢. དུ་རཱུ་པོཏི ཝི་རཱུ་པོ. དུ་དྡ་སོཏི ཏེ་ནེ་ཝ ཝི་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནི་ཊྛ་ད་སྶ་ནོ. ལ་ཀུ་ཎྛ་ཀོཏི ར་སྶོ. པ་ཝི་ཊྛ་གཱི་ཝོཏི ཁ་ནྡྷ་ནྟ་རཾ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ཊྛ་གཱི་ཝོ. མ་ཧོ་ད་རོཏི ཝི་པུ་ལ་ཀུ་ཙྪི. ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཧི ལ་ཀུ་ཎྚ་ཀཱ ས་ཏྟཱ ར་སྶ་གཱི་ཝཱ པུ་ཐུ་ལ་ཀུ་ཙྪི་ཀཱ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ་ཎོ ནཱ་མ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཀ་ལོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨེ་ཀ་ཀྑི་ཀཱ་ཎོ ཝཱ ཨུ་བྷ་ཡ་ཀྑི་ཀཱ་ཎོ ཝཱ’’ཏི. ཀུ་ཎཱིཏི ཧ་ཏྠ་ཝི་ཀ་ལོ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཀ་ཧ་ཏྠ་ཀུ་ཎཱི ཝཱ ཨུ་བྷ་ཡ་ཧ་ཏྠ་ཀུ་ཎཱི ཝཱ’’ཏི. ཝཱ་ཏཱ་དི་ནཱ ཨུ་པ་ཧ་ཏ་ཀཱ་ཡ་པ་ཀྑོ ཨི་དྷ པ་ཀྑ་ཧ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ན པ་ཀྑི་ཧ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘པ་ཀྑ་ཧ་ཏོ་ཏི པཱི་ཋ་ས་པྤཱི’’ཏི. དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་བ་ནྡྷ་ད་སྶ་ན་ཏྠནྟི ཨ་པ་རཱ་པ་ར་ཛཱ་ཏཱི་སུ ཝི་པཱ་ཀ་དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནུ་པ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ.
ཀ་ལཱི་ཡ་ཏི ཁ་ལཱི་ཡ་ཏི ཨ་པྤ་ཧཱི་ཡ་ཏི སཱ་ས་ནཾ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཀ་ལི, ཛུ་ཏ་པ་རཱ་ཛ་ཡོ. སོ ཨེ་ཝ ག་ཧ་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ ‘‘ཀ་ལི་གྒ་ཧོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨ་དྷི་བ་ནྡྷནྟི ཀུ་ཊུ་མྦ་སྶ ཨ་དྷི་ཝུ་ཏྠ་སྶ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ནྡྷི་ཏ་བྦ་ཏཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནཱ་པི བ་ནྡྷཾ ནི་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ’’ཏི. བཱ་ལ་བྷཱུ་མི་ཡཱ བཱ་ལ་བྷཱ་ཝ་སྶ མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟི ནི་ར་ཡ་གཱ་མི་ཀ་མྨ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཏི ‘‘ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི’’ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ པ་ན ཏ་ཏོ མུ་དུ་མུ་དུ་ཏ་རཱ་དི་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན སེ་སཱ་པཱ་ཡེ་སུ ཨ་པ་རཱ་པ་ར་ནི་བྦ་ཏྟཱ་དི་བཱ་ལ་བྷཱུ་མི ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
༢༥༣. ཝུ་ཏྟཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནཱཏི ‘‘བཱ་ལོ ཨ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ‘‘པ་ཎྜི་ཏོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཨེ་ཏེ་ཧི ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ནུ་སཱ་རེ་ན. མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ནཱཏི ཙི་ནྟེ་ནྟོ ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ-ཨ་བྱཱ་པཱ་ད-ས་མྨཱ་ད་སྶ་ནཾ སུ་ཙི་ནྟི་ཏ་མེ་ཝ ཙི་ནྟེ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནི.
ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༦. ཨུ་པོ་ས་ཐཾ (དཱི. ནི. ཊཱི. ༢.༢༤༣) ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཊྛ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ས་བྦ་དི་ཝ་སེ་སུ ག་ཧ་ཊྛེ་ཧི ར་ཀྑི་ཏ་བྦ་སཱི་ལཾ, ས་མཱ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཏཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀོ, ཏ་སྶ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་མཱ་དི་ནྣ་ཨུ་པོ་ས་ཐ་ངྒ་སྶཱ’’ཏི. ཏ་དཱཏི ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ, ཡ་སྨིཾ པ་ན ཀཱ་ལེ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཡ-དཱ་ན-སཱི་ལཱ་དི-པུ་ཉྙ་ས་མྦྷཱ་ར་ས་མུ་དཱ་ག་མ་ས་མྤ་ནྣོ པཱུ་རི་ཏ་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཝ་ཏྟོ ཀཱ་དཱི་པ་དེ་ས་ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩཱ་ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཙེ་ཝ ཀུ་ལ་རཱུ་པ་བྷོ་གཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཱ་དི་གུ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ. ཏཱ་དི་སེ ཧི ཀཱ་ལེ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝཱི པུ་རི་སུ་ཏྟ་མོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་གུ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ རཱ་ཛཱ ཁ་ཏྟི་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ མུ་དྡྷཱ་ཝ་སི་ཏྟོ ཝི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལོ ཨ་ནུ་པོ་ས་ཐཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་དི་ནཱ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཡ་དཱ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་དཱ ཨེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘པཱ་ཏོ…པེ… དྷ་མྨ་ཏཱ’’ཏི. (ཏ་ཏྠ ད་མོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ, སཾ་ཡ་མོ སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རོ.)
ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་པུ་ཉྙ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡནྟི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧ་དཱ་ན་ད་མ་སཾ་ཡ་མཱ་དི་པུ་ཉྙ་ཀ་མྨ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ. ནཱི་ལ་མ་ཎི་ས་ངྒྷཱ་ཊ་ས་དི་སནྟི ཨི་ནྡ་ནཱི་ལ་མ་ཎི་ས་ཉྩ་ཡ་ས་མཱ་ནཾ. དི་བྦཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱཏི ད་སྶ་ནཱི་ཡ་ཏཱ མ་ནུ་ཉྙ་གྷོ་ས་ཏཱ ཨཱ་ཀཱ་ས་གཱ་མི་ཏཱ ཨོ་བྷཱ་ས་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ ཨ་པྤ་ཊི་གྷཱ་ཏ་ཏཱ ར་ཉྙོ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཏྠ་ནི་པྥ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎ་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ཧི དི་བྦ་ས་དི་སེ་ཧི ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ. ས་བྦེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི ས་བྦེ་ཧི སུ་ནྡ་རེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི. པ་རི་པཱུ་རནྟི པ་རི་པུ་ཎྞཾ. སཱ ཙ་སྶ པཱ་རི་པཱུ་རི ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཝི་ཏྠཱ་རཱི་ཡ་ཏི.
པ་ནཱ་ལཱི༹ཏི ཚི་དྡཾ. སུ་དྡྷ་སི་ནི་དྡྷ་ད་ནྟ་པ་ནྟི་ཡཱ ནི་བྦི་ཝ་རཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ནཱ་བྷི་པ་ནཱ་ལི༹ པ་རི་ཀྑེ་པ་པ་ཊྚེ་སཱུཏི ནཱ་བྷི་པ་རི་ཀྑེ་པ་པ་ཊྚེ ཙེ་ཝ ནཱ་བྷི་ཡཱ པ་ནཱ་ལི༹་པ་རི་ཀྑེ་པ་པ་ཊྚེ ཙ. སུ་ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ཝཱཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་སཾ་ཀི་ཎྞ་ཏྟཱ སུ་ཊྛུ ཝི་བྷ་ཏྟཱ. པ་རི་ཙྪེ་ད་ལེ་ཁ་ནྟ་རེ་སུ མ་ཎི་ཀཱ སུ་ཝི་བྷ་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི.
པ་རི་ཙྪེ་ད་ལེ་ཁཱ་དཱི་ནཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན མཱ་ལཱ་ཀ་མྨཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. སུ་ར་ཏྟཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ སུ་ར་ཏྟགྒ་ཧ་ཎེ་ན མ་ཧཱ་ནཱ་མ་ཝ་ཎྞ་ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, སུ་དྡྷགྒ་ཧ་ཎེ་ན སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཏཾ, སི་ནི་དྡྷགྒ་ཧ་ཎེ་ན ལཱུ་ཁ་ཏཾ. ཀཱ་མཾ ཏ་སྶ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ན་སྶ ནེ་མི་མ་ཎྜ་ལཾ ཨ་ས་ནྡྷི་ཀཾ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟཾ, ས་བྦ་ཏྠ་ཀ་མེ་ཝ པ་ན ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ཝཱ་ལ༹་ཝ་ཎྞོ་ཝ ན སོ་བྷ་ཏཱི་ཏི པ་ཀ་ཏི་ཙ་ཀྐ་སྶ ས་ནྡྷི་ཡུ་ཏྟེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ར་ཏྟ་ཛ་མྦུ་ན་ད་པ་རི་ཀྑ་ཏཾ ཨ་ཧོ་སི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ནྡྷཱི་སུ པ་ན་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ནེ་མི་མ་ཎྜ་ལ་པི་ཊྛི་ཡནྟི ནེ་མི་མ་ཎྜ་ལ་སྶ པི་ཊྛི་པ་དེ་སེ. ད་ས་ནྣཾ ད་ས་ནྣཾ ཨ་རཱ་ན་མ་ནྟ་རེཏི ད་ས་ནྣཾ ད་ས་ནྣཾ ཨ་རཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་ར་ས་མཱི་པེ པ་དེ་སེ. ཚི་དྡ་མ་ཎྜ་ལ་ཙི་ཏྟོཏི མ་ཎྜ་ལ་ས་ཎྛཱ་ན་ཚི་དྡ་ཝི་ཙི་ཏྟོ. སུ་ཀུ་ས་ལ་ས་མ་ནྣཱ་ཧ་ཏ་སྶཱཏི སུ་ཊྛུ ཀུ་ས་ལེ་ན སི་པྤི་ནཱ པ་ཧ་ཏ་སྶ, ཝཱ་དི་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝ་གྒཱུཏི མ་ནོ་ར་མོ ར་ཛ་ནཱི་ཡོཏི སུ་ཎ་ནྟཱ་ནཾ རཱ་གུ་པྤཱ་ད་ཀོ. ཀ་མ་ནཱི་ཡོཏི ཀ་ནྟོ. ས་མོ་ས་རི་ཏ་ཀུ་སུ་མ་དཱ་མཱཏི ཨོ་ལ་མྦི་ཏ་སུ་ག་ནྡྷ་ཀུ་སུ་མ་དཱ་མཱ. ནེ་མི་པ་རི་ཀྑེ་པ་སྶཱཏི ནེ་མི་པ་རི་ཡ་ནྟ་པ་རི་ཀྑེ་པ་སྶ. ནཱ་བྷི་པ་ནཱ་ལི༹་ཡཱ དྭི་ནྣཾ པ་སྶཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ‘‘དྭི་ནྣ་མྤི ནཱ་བྷི་པ་ནཱ་ལཱི༹་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀཱ ཨེ་ཝ ཧི སཱ པ་ནཱ་ལི༹. ཡེ་ཧཱིཏི ཡེ་ཧི དྭཱི་ཧི སཱི་ཧ་མུ་ཁེ་ཧི. པུ་ན ཡེ་ཧཱིཏི མུ་ཏྟཱ་ཀ་ལཱ་པེ་ཧི.
ཨོ་དྷཱ་པ་ཡ་མཱ་ནནྟི སོ་ཏུཾ ཨ་ཝ་ཧི་ཏཱ་ནི ཀུ་རུ་མཱ་ནཾ. ཙ་ནྡོ པུ་ར་ཏོ, ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ པ་ཙྪཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ པུ་བྦཱ་པ་རི་ཡེ་ན པུ་བྦཱ་པ་ར་བྷཱ་གེ་ན.
ཨ་ནྟེ པུ་ར་སྶཱཏི ཨ་ནུ་རཱ་དྷ་པུ་རེ ར་ཉྙོ ཨ་ནྟེ་པུ་ར་སྶ ཨུ་ཏྟ་ར་སཱི་ཧ་པ་ཉྫ་ར་ཨཱ་ས་ནྣེ ཏ་དཱ ར་ཉྙོ པཱ་སཱ་དེ ཏཱ་དི་ས་སྶ ཨུ་ཏྟ་ར་དི་སཱ་ཡ སཱི་ཧ་པ་ཉྫ་ར་སྶ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. སུ་ཁེ་ན ས་ཀྐཱཏི ཀི་ཉྩི ཨ་ནཱ་རུ་ཧི་ཏྭཱ ས་རཱི་ར་ཉྩ ཨ་ནུ་ལླ་ངྒྷི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཋི་ཏེ་ནེ་ཝ ཧ་ཏྠེ་ན པུ་པྥ་མུ་ཊྛི་ཡོ ཁི་པི་ཏྭཱ སུ་ཁེ་ན ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི པཱུ་ཛེ་ཏུཾ.
ནཱ་ནཱ་ཝི་རཱ་ག་ར་ཏ་ན་པྤ་བྷཱ་ས་མུ་ཛྫ་ལནྟི ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་ཙི་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ར་ཏ་ནོ་བྷཱ་ས་པ་བྷ་སྶ་རཾ. ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ པ་ཝ་ཏྟེཏི. ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨུ་པ་རི ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ པ་ཝ་ཏྟེ.
ས་ནྣི་ཝེ་ས་ཀྑ་མོཏི ཁ་ནྡྷ་ཝཱ་ར་ས་ནྣི་ཝེ་ས་ཡོ་གྱོ. སུ་ལ་བྷཱ་ཧཱ་རཱུ་པ་ཀ་ར་ཎོཏི སུ་ཁེ་ནེ་ཝ ལ་དྡྷ་བྦ་དྷ་ཉྙ་གོ་ར་ས་དཱ་རུ་ཏི་ཎཱ་དི་བྷོ་ཛ་ན་སཱ་དྷ་ནོ. པ་ར་ཙ་ཀྐནྟི པ་ར་སྶ ར་ཉྙོ སེ་ནཱ, ཨཱ་ཎཱ ཝཱ.