༦. ཨ་ངྒུ་ལི་མཱ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༤༧. ཨ་ངྒུ་ལཱི་ནཾ མཱ་ལཾ དྷཱ་རེ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནྭ་ཏྠཱ ཏ་སྶ ས་མ་ཉྙཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ངྒུ་ལི་མཱ་ལ་སྶ དྷཱ་ར་ཎེ. ཀ་རཱི་ས་ས་ཧ་སྶ་ཁེ་ཏྟེ ཨེ་ཀ་སཱ་ལི་སཱི་སཾ ཝི་ཡ ཨ་པ་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་ས་ཀ་ཀི་ཙྩོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་ཀྐ་སཱི་ལཾ པེ་ས་ཡིཾ་སུ ‘‘ཏཱ་དི་ས་སྶ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ སི་པྤུ་གྒ་ཧ་ས་མྨཱ་པ་ཡོ་གེ་ན དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀེ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀེ ཙ ཨ་ཏྠེ ཛཱ་ན་ནྟོ བྷཱ་རི་ཡཾ ན ཀ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི. བཱ་ཧི་ར་ཀཱ ཨ་ཧེ་སུཾ ཨ་ཧིཾ་ས་ཀ་སྶ ཝ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཙི་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཏི་བྷཱ་ཝེ་ན. སི་ནེ་ཧེ་ནེ་ཝ ཝ་ད་ནྟེཏི སི་ནེ་ཧེ་ན ཝི་ཡ ཝ་ད་ནྟེ.
ག་ཎ་ན་མྤི ན ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱིཏི ག་ཎ་ན་ཝི་དྷི་མྤི ན ས་ལླ་ཀྑེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ ‘‘པ་ཀ་ཏི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཋ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ནེཏི རུ་ཀྑ་ག་ཙྪ་ནྟ་རཱ་དི་ཀེ ཋ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ས་ཀུ་ནྟ་སི་ངྒཱ་ལཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ངྒུ་ལི་ཡོ ཝི་ན་སྶ་ནྟི. བྷ་གྒ་ཝོཏི ཀོ་ས་ལ་ར་ཉྙོ པུ་རོ་ཧི་ཏཾ གོ་ཏྟེ་ན ཝ་ད་ཏི. ཙོ་རོ ཨ་ཝི་སྶཱ་ས་ནཱི་ཡོ སཱ་ཧ་སི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པུ་རཱ་ཎ་ས་ནྠ་ཏཱ སཱ་ཁཱ ཨ་ཝི་སྶཱ་ས་ནཱི་ཡཱ ཝི་ཙྪི་ཀཱ་དཱི་ནཾ པ་ཝེ་ས་ན་ཡོ་གྱ་ཏྟཱ. རཱ་ཛཱ ཨ་ཝི་སྶཱ་ས་ནཱི་ཡོ ཨི་སྶ་རི་ཡ་མ་དེ་ན དྷ་ན་ལོ་བྷེ་ན ཙ ཀ་དཱ་ཙི ཛཱི་ཝི་ཏེ ས་ངྐཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨི་ཏྠཱི ཨ་ཝི་སྶཱ་ས་ནཱི་ཡཱ ལོ་ལ་སཱི་ལ་ཙི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ནུ་དྡྷ་ར་ཎཱི་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི སཾ་སཱ་ར་པ་ངྐ་ཏོ.
༣༤༨. ས་ངྐ་རི་ཏྭཱཏི ‘‘མ་ཡཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཙོ་རཾ མཱ་རེ་ཏྭཱ ཝཱ པ་ལཱ་པེ་ཏྭཱ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ས་ངྐ་རཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨི་དྡྷཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རནྟི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ. ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་སཱིཏི ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི. སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱཏི སཾ་ཁི་པི་ཏྭཱ. ཨོ་ར་བྷཱ་གེཏི ཙོ་ར་སྶ ཨོ་ར་བྷཱ་གེ.
༣༤༩. ད་ཎྜོཏི པ་ཧ་ར་ཎ་ཧ་ཏྠ་ཙྪེ་ད་ནཱ་དི་ཀོ ད་ཎྜ་ན་ས་ངྑཱ་ཏོ ད་ཎྜོ. པ་ཝ་ཏྟ་ཡི་ཏ་བྦོཏི ཨཱ་ནེ་ཏ་བྦོ. ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ན་ཏོ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན པ་ཧཱ་ཡ. པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡཱཏི པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནེ་ན. ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཡཱཏི ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ. སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨེ་སཱུཏི ཚ་སུ་པི སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨེ་སུ, ཋི་ཏོ ཨ་ཊྛི་ཏཱ་ནཾ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ བོ་དྷི་མཱུ་ལེ ཨེ་ཝ ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ ཨ་ཏཱི་ཏེ ཨ་པ་རི་མི་ཏཾ ཀཱ་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཝི་ཏཾ, ཨེ་ཝཾ ཨི་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་པི ས་ནྡྷཱ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨི་དཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཨི་ཏྭེ་ཝཱཏི ཨི་ཏི ཨེ་ཝ, ཨི་ཏི-ས་དྡོ ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ ཡེ་ཝཱ’’ཏི. ཨ་ཀི་རཱིཏི ཨཱ་ཀི་རི, པ་ཉྩ་པི ཨཱ་ཝུ་དྷཱ་ནི ཝི་ཀི་རི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཁི་པི ཚ་ཌྜེ་སཱི’’ཏི.
༣༥༠. ཨེ་ཏྟོ་ཝཱཏི ཨ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ཏཱ. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སྶ་ཏཱིཏི ‘‘ཙོ་རཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏུཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏུ་ཎྷཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. དཱ་རུ་ཎ་ཀ་མྨེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་ནཱ་མནྟི ‘‘ཨ་ངྒུ་ལི་མཱ་ལོ’’ཏི ཨི་མཾ ནཱ་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི.
༣༥༡. ཧ་ཏྠཱི ཨ་ར་ཉྙ་ཧ་ཏྠཱི ཧོ་ནྟི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ག་ནྟུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་སྶཱ་པི. ཀཱུ་ཊ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ བྷི་ཛྫ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི ཐེ་ར་སྶ ཨཱ་ག་མ་ན་བྷ་ཡེ་ན གྷ་ཊེ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡ་ནེ་ན. ག་བྦྷ་མཱུ་ལ༹ྷཱ་ཡཱཏི བྱཱ་ཀུ་ལ་ག་བྦྷཱ་ཡ. པ་བྦ་ཛྫཱ་བ་ལེ་ནཱཏི ཝུ་ཏྟཾ, ས་ཏྠུ དེ་ས་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. སོ ཧི ཏ་སྶཱ་པི ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི. ཨ་རི་ཡཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏི པ་བྦ་ཛྫཱ ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ཛཱ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ.
མ་ཧཱ་པ་རི་ཏྟཾ ནཱ་མེ་ཏནྟི མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ པ་རི་ཏྟཾ ནཱ་མེ་ཏཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ནཾ ཐེ་རོ ས་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ཛཱ་ཏོ ས་ཙྩཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ཨ་ཀཱ་སི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡ་ཀ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ’’ཏི. ག་བྦྷ་མཱུ་ལ༹ྷནྟི མཱུ་ལ༹ྷ་ག་བྦྷཾ. ག་བྦྷོ ཧི པ་རི་པ་ཀྐོ ས་མྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཝི་ཛཱ་ཡ་ན་ཀཱ་ལེ ཀ་མྨ་ཛ་ཝཱ་ཏེ་ཧི ས་ཉྩཱ་ལེ་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ་པཱ་དོ ཨ་དྷོ་སཱི་སོ ཧུ་ཏྭཱ ཡོ་ནི་མུ་ཁཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སོ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ལ་གྒོ སོ་ཏྠི་ནཱ བ་ཧི ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ཝི་པ་ཛྫ་མཱ་ནོ པ་ན ཝི་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན ཡོ་ནི་མ་གྒཾ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཏི་རི་ཡཾ ནི་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཡ་སྶཱ ཡོ་ནི་མ་གྒོ པི་ད་ཧ་ཏི, སཱ ཏ་ཏྠ ཀ་མྨ་ཛ་ཝཱ་ཏེ་ཧི ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ པ་རི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ བྱཱ་ཀུ་ལཱ མཱུ་ལ༹ྷ་ག་བྦྷཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ག་བྦྷ་མཱུ་ལ༹ྷ’’ནྟི.
ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ ནཱ་མ བུ་དྡྷཱ་ས་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཐེ་ར་སྶ་པི ཙཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ད་ཏི. ཨི་མེ དྭེ ཧེ་ཏཱུ པ་ཊི་ཙྩ བྷ་ག་ཝཱ ཐེ་རཾ ས་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཾ ཀཱ་རེ་སི. ཛཱ་ཏིནྟི མཱུ་ལ་ཛཱ་ཏིཾ.
༣༥༢. པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ཧ་ཙྩ བྷི་ནྣེ་ན སཱི་སེ་ན. ས་བྷཱ་ག་དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨནྟི ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ས་ཀ་ཀ་མྨ་ས་བྷཱ་ག་བྷཱུ་ཏཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨཾ. ས་བྷཱ་ག་ཏཱ ཙ ས་མཱ་ན་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ ས་མཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཨེ་ཀ་ཝཱི་ཐི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་ཐཱ ས་རི་ཀྑ་ཏཱ, ས་དི་ས་མྤི ཙ ནཱ་མ ཏ་དེ་ཝཱ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏི ཡ་ཐཱ ‘‘ཏ་སྶེ་ཝ ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ’’ཏི ཙ ‘‘སཱ ཨེ་ཝ ཏི་ཏྟི་རཱི ཏཱ་ནེ་ཝ ཨོ་ས་དྷཱ་ནཱི’’ཏི ཙ. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ ས་བྷཱ་ག་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀ་མྨཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཀ་རི་ཡ་མཱ་ན་མེ་ཝཱཏི པ་ཙྩ་ཡ་ས་མ་ཝཱ་ཡེ་ན པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ནི་བྦ་ཏྟི་ཡ་མཱ་ན་མེ་ཝ. ཏ་ཡོ ཀོ་ཊྛཱ་སེ པཱུ་རེ་ཏི, དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་ཨ་པ་རཱ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཏ་ཡོ བྷཱ་གེ པཱུ་རེ་ཏི, ཏེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ བྷཱ་གཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
དི་ཊྛ་དྷ་མྨོ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཙྩ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་ཏྠ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ཕ་ལཾ ཀ་མྨཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་བྷ་ཝ་ཏོ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ཕ་ལཾ ཀ་མྨཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ. དི་ཊྛ་དྷ་མྨཱ་ན་ནྟ་ར་བྷ་ཝ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཝ་ཏྟེ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ཕ་ལཾ ཀ་མྨཾ ཨ་པ་རཱ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ. པ་ཊི་པ་ཀྑེ་ཧི ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ, པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་སེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཝི་སེ་ས་ཏཱ་ཡ ཙ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཱ ཏཱ་དི་ས་སྶ པུ་བྦཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ཝ་སེ་ན སཱ་ཏི་ས་ཡཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཱ པ་ཋ་མ་ཛ་ཝ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཕ་ལ་དཱ་ཡི་ནཱི དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཱ ནཱ་མ. སཱ ཧི ཝུ་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ན བ་ལ་ཝ་ཏི ཛ་ཝ་ན་ས་ནྟཱ་ནེ གུ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཡུ་ཏྟེ་སུ ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ་ནུ་པ་ཀཱ་ར་ཝ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ལཱ་བྷེ་ན ཨ་པྤ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཙ ཨི་ཏ་ར་དྭ་ཡཾ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནུ་པ་ར་མཱ་པེ་ཀྑཾ ཨོ་ཀཱ་ས་ལཱ་བྷཱ་པེ་ཀྑ་ཉྩ ཀ་མྨཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་དྷེ་ཝ པུ་པྥ་མ་ཏྟཾ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་པཱ་ཀ་མ་ཏྟཾ ཕ་ལཾ དེ་ཏི.
ཏ་ཐཱ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟནྟི ཀ་མྨ་སྶ ཕ་ལ་དཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨུ་པ་དྷི་པ་ཡོ་གཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་ར་ས་མ་ཝཱ་ཡེ་ནེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཝི་པཱ་ཀཾ དཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཾ. ཨ་ཧོ་སི་ཀ་མྨནྟི ཀ་མྨཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི, ན ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་ཏྠི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་མྨཾ. ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷི་ཀཱཏི དཱ་ནཱ་དི་པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཨ་ཏྠ་སྶ ནི་པྥཱ་དི་ཀཱ. ཀཱ པ་ན སཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྟ་མ་ཛ་ཝ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ’’ཏི. སཱ ཧི ས་ནྣི་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཝི་སེ་སཱ པུ་རི་མ་ཛ་ཝ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཧི ལ་དྡྷཱ་སེ་ཝ་ནཱ ཙ ས་མཱ་ནཱ ཨ་ན་ནྟ་རེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ཡི་ནཱི ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ན་ནྟ་རེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཝི་པཱ་ཀཾ དེ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཏི སཾ་སཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ས་ཏི སཾ་སཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཧོ་སི་ཀ་མྨ་པ་ཀྑེ ཏི་ཊྛ་ཏི ཝི་པ་ཙྩ་ནོ་ཀཱ་ས་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི.
ས་མུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏཱ་ནི ཝི་པ་ཙྩ་ནོ་ཀཱ་ས་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཏཱ་པཱ་ད་ནེ་ན. དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཨ་ཏྠི ཝི་པཱ་ཀཱ་ར་ཧཱ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་པ་ཙྩ་ནོ་ཀཱ་ས་སྶ ཨ་ནུ་པ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ. ཀ་ཏཱུ་པ་ཙི་ཏ་ཉྷི ཀ་མྨཾ ས་ཏི ཝི་པ་ཙྩ་ནོ་ཀཱ་སེ ཡཱ་ཝ ན ཕ་ལཾ དེ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཨ་ཏྠེ་ཝ ནཱ་མ ཝི་པཱ་ཀཱ་ར་ཧ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ‘‘ཡ་སྶ ཁོ’’ཏི ཨི་དཾ ཨ་ནི་ཡ་མཱ་ཀཱ་ར་ཝ་ཙ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཀ་མྨ་ས་རི་ཀྑ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡཱ་དི་ས་སྶ ཁོ’’ཏི.
པ་མཱ་ད་ཀི་ལེ་ས་ཝི་མུ་ཏྟོཏི པ་མཱ་ད་ཧེ་ཏུ་ཀེ་ཧི ས་བྦེ་ཧི ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟོ.
པཱ་པ་སྶ པི་དྷཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་ཏཱ་པཱ་ད་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཾ ཀ་རཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི. བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེཏི སི་ཀྑཱ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧེ བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནེ. ཡུ་ཏྟ་པྤ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན, ཀ་ཏྟ་བྦ་སྶ ཙ པ་རི་པཱུ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
དི་སྶ་ནྟི ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི དི་སཱ, པ་ཊི་པ་ཀྑཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་པ་ཏྟཱ’’ཏི. ཏ་པྤ་སཾ་ས་པ་ཀཱ་རནྟི མེ་ཏྟཱ་ནི་སཾ་ས་ཀི་ཏྟ་ནཱ་ཀཱ་རཾ. ཀཱ་ལེ་ནཱཏི ཨཱ་མེ་ཌི་ཏ་ལོ་པེ་ན ནི་དྡེ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ’’ཏི. ཨ་ནུ་ཀ་རོ་ནྟཱུཏི ཡེ་སཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ སུ་ཎ་ནྟི, ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ དྷ་མྨཾ ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་ཀ་རོ་ནྟུ དི་ཊྛཱ་ནུ་ག་ཏི་ཀ་ར་ཎཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟུ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝེ་རི་པུ་གྒ་ལཱ་ན་མྤི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཉྩ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ཏི.
ཏ་ས་ནྟི ག་ཏིཾ པ་ཏྠ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཏ་སཱ བྷ་ཝ་ནྟ་རཱ་དཱི་སུ སཾ་ས་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་སཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི ས་ཏ་ཎྷཱ’’ཏི.
ནེ་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཀཾ ན་ཡ་ནྟཱི་ཏི ནེ་ཏྟི་ཀཱ. བ་ནྡྷི་ཏྭཱཏི ད་ལ༹ྷཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ. ཏེ་ལ་ཀ་ཉྫི་ཀེ་ནཱཏི ཏེ་ལ་མི་སྶི་ཏེ་ན ཀ་ཉྫི་ཀེ་ན.
ཡཱ་དི་སོ་ཝ ཨ་ནི་ཊྛེ, ཏཱ་དི་སོ་ཝ ཨི་ཊྛེ་ཏི ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛེ ནི་བྦི་ཀཱ་རེ་ན ཏཱ་དཱི. ཡེ་སཾ པ་ན ཀཱ་མཱ་མི་སཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ནྟ་ཏྟཱ རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀཱ་མོ་གྷཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཎྞ་ཏྟཱ ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏེ་སཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་བྦ་སོ ཝ་ནྟཱ ཙ་ཏྟཱ ཏི་ཎྞཱ, ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ཝ་ནྟཱ་ཝཱི་ཏི ཏཱ་དཱི, ཙ་ཏྟཱ་ཝཱི་ཏི ཏཱ་དཱི, ཏི་ཎྞཱ་ཝཱི་ཏི ཏཱ་དཱི, ཡེ་ཧི ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ་ཧི སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝཱ ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་ཀྐཾ་ས་པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟོ ཏཾ་ནི་དྡེ་སོ, ཏེ་ཧི གུ་ཎེ་ཧི ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦ་ཏོ་པི ཏཱ་དཱི. ཡ་ཐཱ ཡ་ནྟ་ར་ཛྫུ་ཡཱ ཡ་ནྟཾ ནཱི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ བྷ་ཝོ ནཱི་ཡ་ཏི, སཱ ‘‘བྷ་ཝ་ནེ་ཏྟི བྷ་ཝ་ར་ཛྫཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏཱ་ཡ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི, ཀ་མྨཱ་ནི ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ནི ཝི་པ་ཙྩ་ཡ་ནྟི ཨ་པ་ཙྩ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ. ཨ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་གྒ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི. ཡཱ་ཝ ན ཀི་ལེ་སཱ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི, ཏཱ་ཝ ཨི་མེ ས་ཏྟཱ ས་ཨི་ཎཱ ཨེ་ཝ ཨ་སེ་རི་ཝི་ཧཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཎ་ཎོ ནི་ཀྐི་ལེ་སོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི.
ཐེ་ཡྻ་པ་རི་བྷོ་གོ (ཝི་སུ་དྡྷི. ཊཱི. ༡.༩༡) ནཱ་མ སཱ་མི་པ་རི་བྷོ་གཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་པི ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་ས་ནེ སཱི་ལ་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ, ན དུ་སྶཱི་ལ་སྶ, དཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ སཱི་ལ་ཝ་ཏོ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཙྩཱ་གོ, ན དུ་སྶཱི་ལ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་རཱ་ནཾ མ་ཧ་པྥ་ལ་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ན་ཏོ. ཨི་ཏི ས་ཏྠཱ་རཱ ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ དཱ་ཡ་ཀེ་ཧི ཙ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘དུ་སྶཱི་ལ་སྶ པ་རི་བྷོ་གོ ཐེ་ཡྻ་པ་རི་བྷོ་གོ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་རི་བྷོ་གོ ཨི་ཎ་པ་རི་བྷོ་གོ. པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཏོ ད་ཀྑི་ཎཱ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨི་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷོ་གོ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་སྨཱ སེ་ཀྑཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨོ་ར་ས་པུ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཏེ པི་ཏུ་ས་ནྟ་ཀཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ དཱ་ཡཱ་དཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏེ པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟཱི་ཏི ཏེ་སཾ པ་རི་བྷོ་གོ དཱ་ཡ་ཛྫ་པ་རི་བྷོ་གོ ནཱ་མ. ཀིཾ པ་ན ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟི, ཨུ་དཱ་ཧུ གི་ཧཱི་ཧི དི་ནྣ་ནྟི? གི་ཧཱི་ཧི དི་ནྣཱ་པི ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟ་ཀཱ ཧོ་ནྟི ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏེ་སུ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ པ་རི་བྷོ་གཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏེ་སུ་ཡེ་ཝ པ་རི་བྷོ་ག་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་སུ་ཏྟཉྩེ་ཏྠ (མ. ནི. ༡.༢༩ ཨཱ་ད་ཡོ) སཱ་དྷ་ཀཾ.
ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་གཱ་ནཾ ཏ་ཎྷཱ་པ་ར་ཝ་ས་ཏཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་བྷོ་གེ སཱ་མི་བྷཱ་ཝོ ན་ཏྠི, ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱི་ཏ་རཱ་གཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ སཱ་མི་བྷཱ་ཝོ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི པ་རི་བྷོ་ག་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏེ པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་མྤི ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ་ཀཱ་རེ་ན, ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལ་མྤི པ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ་ཀཱ་རེ་ན ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཝི་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཀཱ་རེ་ན ཙ པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟི, དཱ་ཡ་ཀཱ་ན་ཉྩ མ་ནོ་ར་ཐཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ, ཏཾ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་སུ ཙ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀི་ལེ་ས་ཨི་ཎཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཎ་ཎོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་པ་རི་བྷོ་ག་མ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ བཱ་ཀུ་ལོ – ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧ་མེ་ཝ ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ར་ཎོ ར་ཊྛ་པི་ཎྜཾ བྷུ་ཉྫི’’ནྟི (མ. ནི. ༣.༢༡༡).
ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་ཧི ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་རཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་ཏྠི ར་མ་ཎ་ཝོ་ཧཱ་རོ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘དུ་ཝི་དྷེ་སུ་པི ཀཱ་མེ་སུ ཏ་ཎྷཱ་ར་ཏི་ས་ནྠ་ཝ’’ནྟི. མ་ནྟི་ཏནྟི ཀ་ཐི་ཏཾ. ཨུ་པྤ་ནྣེ་ཧི ས་ཏྠུ་པ་ཊི་ཉྙེ་ཧི. སཾ་ཝི་བྷ་ཏྟཱཏི ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝི་བྷ་ཏྟཱ. སུ་ནྡ་རཾ ཨཱ་ག་མ་ན་ནྟི སྭཱ་ག་ཏཾ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ན ཀུ་ཙྪི་ཏཾ ཨཱ་ག་ཏཾ. སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷ་ཀི་ཙྩ་སྶ པ་རི་ཡོ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏཾ ས་བྦཾ མ་ཡཱ ཀ་ཏ’’ནྟི. མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ་མེ་ཝ ཏ་ཏི་ཡ་ཝི་ཛྫཱ་ས་མ་ཉྙཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏཱི་ཧི ཝི་ཛྫཱ་ཧི ན་ཝ་ཧི ཙ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨེ་ཧཱི’’ཏི.
ཨ་ངྒུ་ལི་མཱ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.