༣. མ་གྷ་དེ་ཝ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༠༨. པུ་བྦེ མ་གྷ་དེ་ཝོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱཏི ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཀ་པྤེ ཨ་ནེ་ཀ་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ཡུ་ཀེ་སུ མ་ནུ་སྶེ་སུ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཨཱ་དི་པུ་རི་སོ མ་གྷ་དེ་ཝོ་ཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མོ རཱ་ཛཱ.
དྷ་མྨོཏི རཱ་ཛ་དྷ་མྨོ་ཏི ལོ་ཀི་ཀཱ ཝ་ད་ནྟི. མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ནི་དྷཱ་ན་པཱ་ར་མི་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ པ་ན དྷ་མྨོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི དྷ་མྨི་ཀོ. དྷ་མྨེ་ནཱཏི ཉཱ་ཡེ་ན. ཏ་དཱ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་དྷ་མྨ་སྶ ར་ཉྙོ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ ཏ་སྶ་པི ཝཱ ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དཱི་ཧི ས་མཱ་ན་ཡོ་ག་ཀྑ་མ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ད་ས་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐེ ཋི་ཏོ’’ཏི. དྷ་མྨནྟི དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་ན་པེ་ཏཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཙ སོ པ་ཀྑ་པཱ་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ས་མོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མཾ ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི. པ་ཀ་ཏི་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝཱཏི པ་ཝེ་ཎི་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ. ཡ་སྨཱ ནི་ག་མ་ཛ་ན་པ་དེ་སུ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ག་ཧ་པ་ཏཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ་ན’’ནྟྭེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ཨ་ཉྙ་མེ་ཝ ནཱ་ག་ར་ཙཱ་རི་ཏྟཾ, ཨ་ཉྙཾ ནེ་ག་མ་ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཏྟ་ནྟི ཏེ ཝི་སུཾ ག་ཧི་ཏཱ ‘‘ནེ་ག་མེ་སུ ཙེ་ཝ ཛ་ན་པ་དེ་སུ ཙཱ’’ཏི. པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ན་ནི་གྒ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པོ་ས་ཐ་སྶ པ་ཊི་ཧ་ར་ཎཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡོ, སོ ཨེ་ཝ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཀོ, པ་ཀྑོ. ཨི་མེ དི་ཝ་སཱཏི ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ དི་ཝ་སཱ.
༣༠༩. དེ་ཝོ་ཏི མ་ཙྩུ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཊྛེ་ན. ཡ་ཐཱ ཧི དེ་ཝོ པ་ཀ་ཏི་ས་ཏྟེ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི, ཨེ་ཝཾ མ་ཙྩུ ས་ཏྟེ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི. ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་སུ་ཀཾ མ་དྡི་ཏུཾ ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མི, ཏྭཾ ཏ་སྶ ཀེ་སེ ག་ཧེ་ཏྭཱ མཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཧཱི’’ཏི མ་ཙྩུ་དེ་ཝ་སྶ ཨཱ་ཎཱ་ཀ་རཱ དཱུ་ཏཱ ཝི་ཡཱ་ཏི དཱུ་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟཱ་ཡཱཏི ཨི་དཾ ཨ་ཏྟ་ནོ དི་བྦཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. དེ་ཝ་ཏཱ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་ས་དི་ས་མེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ཙི་རེ་ནེ་ཝ མ་ར་ཎ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཝི་སུ་དྡྷི་དེ་ཝཱ་ནནྟི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་བྲ་ཧྨཱ་ནཾ. ཏེ ཧི ཙ་རི་མ་བྷ་ཝེ བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཛི་ཎྞཱ་དི་ཀེ ད་སྶེ་ནྟི.
དུ་ཁི་ཏ་ཉྩ བྱཱ་དྷི་ཏནྟི བྱཱ་དྷི་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཉྫཱ་ཏ་དུ་ཀྑ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནྟི་མ་བྷ་ཝི་ཀ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་དེ་ཝེ་ཧི ཨུ་པ་ཊྛཱ་པི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཏ་ད་ཉྙེ་སཾ ཏེ་ཧི ཨ་ནུ་པ་ཊྛཱ་པི་ཏཱ་ན་མྤི པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ ཝོ་ཧ་རི་ཏ་བྦ་ཏཱ པ་རི་ཡཱ་ཡ་སི་དྡྷཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱ’’ཏི.
དི་ས་མྤ་ཏཱིཏི ཝི་བྷ་ཏྟི་ཨ་ལོ་པེ་ན ནི་དྡེ་སོ, དི་སཱ་སཱི་སེ་ན དེ་སཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི དེ་སཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པ་ཏི་རཱ་ཛཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་ཏྟ་མ་ངྒེ སི་ར་སི རུ་ཧ་ནྟཱི་ཏི ཨུ་ཏྟ་མ་ངྒ་རུ་ཧཱ, ཀེ་སཱ. ཏེ པ་ནེ་ཏྠ ཡ་སྨཱ པ་ལི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ས་བྦ་པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཡ་ས་ནྡ་སྶ་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཝ་ཡོ་ཧ་རཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ.
པུ་རི་ས་ཡུ་གོ ཡ་སྨཱ ཏ་སྨིཾ ཝཾ་སེ ས་ཉྫཱ་ཏ་པུ་རི་ས་ཊྛི་ཏི་ཡཱ པ་རི་ཙྪི་ནྣོ, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝཾ་ས་ས་མྦྷ་ཝེ པུ་རི་སེ’’ཏི. རཱ་ཛ་གེ་ཧ་ཏོ ཨཱ་ཧ་ཊ་བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཡཱ་པེ་ནྟོཏི ཨི་མི་ནཱ ཀུ་མཱ་ར་ཀ་པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི.
པ་རི་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནོ་ཝཱཏི ཨ་ཉྙེ་ན ཨ་ཉྙེ་ན པ་རི་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཝེ་ལཱ་ཡ ཝེ་ལཱ་ཡ ཏེ་ན མ་ཧ་ཏཱ པ་རི་ཛ་ནེ་ན ཨུ་པ་ཊྛི་ཡ་མཱ་ནོ ཀུ་མཱ་ར་ཀཱི་ལ༹ཾ ཀཱི་ལཱི༹་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘པ་རི་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི, ཏ་ཐཱ ས་ཏི ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཐ་ཉྙ་པཱ་ཡཱི ཏ་རུ་ཎ་དཱ་ར་ཀོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཏ་ད་ཡུ་ཏྟཾ. ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ་ལཾ ཝ་ཏྭཱ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཨོ་པ་ར་ཛྫ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝི་རུ་དྡྷ་ཉྩེ་ཏཾ. (པ་ཉྩ་མ་ངྒ་ལཝ་ཙ་ནེ་ན ཨུ་ནྣ་ངྒ་ལ་མ་ངྒ་ལ་ཨུ་ཀྐ་ནྟ་ན་མ་ངྒ་ལ་ཀ་མྨ་ཧཱ་ཡ་མ་ངྒ་ལ་དུ་སྶ་མ་ངྒ་ལཱ་ནི ས་མུ་པ་ག་ཏཱ་ནི ཨེ་ཝ ཨ་ཧེ་སུ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ).
༣༡༡. ས་ཝཾ་ས་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ པུ་ཏྟ་ན་ཏྟུ་ཨཱ་ད་ཡོ པུ་ཏྟཱ ཙ པ་པུ་ཏྟཱ ཙ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི པུ་ཏྟ་པ་པུ་ཏྟ་ཀཱ པ་ར་མྤ་རཱ. ནི་ཧ་ཏནྟི ནི་ཧི་ཏཾ ཋ་པི་ཏཾ, པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ནི་ཧ་ཏནྟི ཝཱ ས་ཏ་ཏཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ལ༹་ཉྫི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཝ་ཏྟ’’ནྟི. ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏ་རཱ དྭེ གུ་ཎཱཏི མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ མ་གྷ་དེ་ཝ་ཀཱ་ལ་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏ་རཱ དྭེ གུ་ཎཱ ཨི་ཏ་ར་རཱ་ཛཱུ་ཧི པ་ན ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏ་རཱ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་པྤ་བྷེ་དཱ ཨེ་ཝ གུ་ཎཱ ཨ་ཧེ་སུ་ནྟི.
༣༡༢. ཏེ་ཏྟིཾ་ས ས་ཧ་པུ་ཉྙ་ཀཱ་རི་ནོ ཨེ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟཱ་ཏི ཏཾ་ས་ཧ་ཙ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཏེ་ཏྟིཾ་སཾ, ཏ་དེ་ཝ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཾ, ཏཾ་ནི་ཝཱ་སོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ. ནི་ཝཱ་ས་བྷཱ་ཝོ ཙ ཏེ་སཾ ཏ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་པུ་བྦ་ཀོ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ན་ནྟི ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟ་དེ་ཝཱ་ན’’ནྟི. ར་ཉྙོཏི ནི་མི་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ. ཨོ་ཝཱ་དེ ཋ་ཏྭཱཏི ‘‘སཱི་ལཾ ཨ་ར་ཀྑ་ནྟོ མ་མ ས་ནྟི་ཀཾ མཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི ནི་གྒ་ཎྷ་ན་ཝ་སེ་ན་པི, ‘‘ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ མ་མ ཝི་ཛི་ཏེ ཝ་ས་ནྟེ་ན སཱི་ལཾ ར་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཨོ་ཝཱ་ད་ཝ་སེ་ན་པི ཨོ་ཝཱ་དེ ཋ་ཏྭཱ.
ཨ་ཐ ནནྟི མ་ཧཱ་ཛུ་ཏི་ཀཾ མ་ཧཱ་ཝི་པྥཱ་རཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ནི་མི་རཱ་ཛཱ་ནཾ. ‘‘ས་ཀྐོ་ཧ་མ་སྨི དེ་ཝི་ནྡོ, ཏ་ཝ ས་ནྟི་ཀ་མཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཀྐ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཝེ་དེ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ངྑཾ ཏེ པ་ཊི་ཝི་ནོ་དེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་བྦ་བྷཱུ་ཏཱ་ན་མི་སྶ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
སཱི་ལཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨོ་མ་ཀ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཀི’’ནྟི ཧཱི་ལེ༹་ནྟོ ཝ་ད་ཏི. གུ་ཎ་ཝི་སི་ཊྛ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ལཱ་བྷ་ཡ་སཱ་དཱི་ན་ཉྩེ་ཝ པི་ཡ་མ་ནཱ་པ་ཏཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ནཾ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་ཏྟ་མ་གུ་ཎ་ཏཱ་ཡ. ཏ་དཱ ས་ཀྐོ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་ཏྠེ་རོ, སོ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་རི་མ་ཛཱ་ཏི་ཡཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་སི་དྡྷཾ་ཝ དཱ་ན་ཏོ སཱི་ལཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཧ་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝ་སི་ཡ་མཱ་ནཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝ་ལོ་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ ཧི ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་སྶ པཱུ་རི་ཏ་པཱ་ར་མི་སྶ དེ་ཝ་ལོ་ཀོ པེ་ཏ་ལོ་ཀོ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་སི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཙྪ་རཱ་ག་ཎ་ས་ངྒྷུ་ཊྛཾ, པི་སཱ་ཙ་ག་ཎ་སེ་ཝི་ཏ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༡.༤༦).
ཁ་ཏྟི་ཡེཏི ཁ་ཏྟི་ཡ་ཛཱ་ཏི་ཡཾ. ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱུ་པ་པ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི ཀཱ་མ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ. ཀཱ་ཡཱ་ཏི ཙ བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡ་མཱ་ཧ.
ཨི་མ་སྶ མ་མ ཨ་དི་ཊྛ་པུ་བྦ་རཱུ་པཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཧུ་དེ་ཝ བྷ་ཡ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝི་ཀ་མྤ་མཱ་ནོ’’ཏི. བྷཱ་ཡ་ནྟོ ཧི ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟེ་ན ཀཱ་ཡ་སྶ ཙ ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟེ་ན ཝི་ཀ་མྤ་ཏི ནཱ་མ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷཱ་ཡ་མཱ་ནོ’’ཏི. སུ་ཁཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཧོ་ཏཱིཏི པུ་ཉྙ་ཕ་ལཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ སུ་ཁཾ ཧོ་ཏི.
༣༡༣. མ་ནཾ ཨཱ་ག་མྨ ཡུ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟཱིཏི མཱ་ཏ་ལི་སྶ ས་ཀྐ་སྶེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཡུ་ཏྟཱ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟི, ར་ཐེ ཡུ་ཏྟ་ཨཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟི དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་དི་སེ ཀཱ་ལེ ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟི, ཡ་ཐཱ ཨེ་རཱ་ཝ་ཎོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཧ་ཏྠི་ཀི་ཙྩཾ. ན་དྡྷི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱཏི ར་ཐ་པ་ཉྫ་ར་པ་རི་ཡ་ནྟེ་ན ཨ་ཀྑ་སྶ ས་མྦ་ནྡྷ་ཊྛཱ་ནཾ ན་དྡྷཱི, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ. ཨ་ཀྑོ བ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་ཀྑ་བ་དྡྷོ, ཨ་ཀྑེ་ན ར་ཐ་སྶ བ་དྡྷ་ཊྛཱ་ནཾ. ཡ་ཐཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ཏོ ཡཱ་ཝ ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལ་སྶ ག་མ་ན་ཝཱི་ཐི, ཏཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཧེ་ཊྛཱ་མུ་ཁ་མེ་ཝ ར་ཐཾ པེ་སེ་སི, ཨེ་ཝཾ ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལ་སྶ ག་མ་ན་ཝཱི་ཐི་ཏོ ཡཱ་ཝ ར་ཉྙོ པཱ་སཱ་དོ, ཏཱ་ཝ ཏ་ཐེ་ཝ པེ་སེ་སི. དྭེ མ་གྒེ ད་སྶེ་ཏྭཱཏི པ་ཏོ་ད་ལ་ཊྛི་ཡཱ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཝི་ལི་ཁ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་ར་ཡ་གཱ་མཱི དེ་ཝ་ལོ་ཀ་གཱ་མཱི ཙཱ་ཏི དྭེ མ་གྒེ ད་སྶེ་ཏྭཱ. ཀ་ཏ་མེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི དེ་ས་ནཱ་མ་ཏྟཾ, ཡ་ཐཱ ཏེ་ན ར་ཐེ་ན ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ནི་ར་ཡོ དེ་ཝ་ལོ་ཀོ ཙ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཀ་ར་ཎཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ.
ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ‘‘ཨུ་བྷ་ཡེ་ནེ་ཝ མཾ མཱ་ཏ་ལི ནེ་ཧཱི’’ཏི. དུ་གྒནྟི དུ་གྒ་མཾ. ཝེ་ཏྟ་ར་ཎིནྟི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀཾ ནི་ར་ཡཾ. ཀུ་ཐི་ཏནྟི པ་ཀྐུ་ཐི་ཏཾ ནི་པ་ཀྐ་ཏེ་ལ་ས་དི་ས་ཛཱ་ལཾ. ཁཱ་ར་སཾ་ཡུ་ཏྟནྟི ཁཱ་རོ་ད་ཀ་ས་དི་སཾ.
ར་ཐཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱཏི ནི་ར་ཡཱ་བྷི་མུ་ཁ་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ. བཱི་ར་ཎཱི་དེ་ཝ་དྷཱི་ཏཱ་ཡཱཏི ‘‘བཱི་ར་ཎཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མི་ཀཱ་ཡ ཨ་ཙྪ་རཱ་ཡ. སོ་ཎ་དི་ནྣ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་སྶཱཏི ‘‘སོ་ཎ་དི་ནྣོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀ་སྶ དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་སྶ. ག་ཎ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ་ནནྟི ག་ཎ་ཝ་སེ་ན པུ་ཉྙཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ.
པ་ཏྟ་ཀཱ་ལེཏི ཨུ་པ་ཀ་ཊྛཱ་ཡ ཝེ་ལཱ་ཡ. ཨ་ཏི་ཐིནྟི པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦུ་དྡྷཾ. ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནེ ཨེ་ཀཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ཏྠེ་ར་ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི. མཱ་ཏཱ་ཝ པུ་ཏྟཾ ས་ཀི་མཱ་བྷི་ན་ནྡཱིཏི ཡ་ཐཱ པ་ཝཱ་ས་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཾ པུ་ཏྟཾ མཱ་ཏཱ ས་ཀིཾ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི, ཏ་ཐཱ ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལེ ཨ་བྷི་ན་ནྡི ས་ཀྐ་ཙྩཾ པ་རི་ཝི་སི. སཾ་ཡ་མཱ སཾ་ཝི་བྷཱ་གཱཏི སཱི་ལ་སཾ་ཡ་མཱ སཾ་ཝི་བྷཱ་ག་སཱི་ལཱ. ཛཱ་ཏ་ཀེཏི ནི་མི་ཛཱ་ཏ་ཀེ.
ཙི་ཏྟ་ཀཱུ་ཊནྟི དེ་ཝ་ན་ག་ར་སྶ ད་ཀྑི་ཎ་དི་སཱ་ཡ དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀཾ. ས་ཀྐོ ཙི་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོཏི མ་ཧཱ་ས་ཏྟེ པ་ཝ་ཏྟཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་སཱུ་ཡ་ཙི་ཏྟཾ བ་ཧི ཨ་ནཱ་ཝི་ཀ་ཏྭཱ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ་ཡེ་ཝ ཙ ནཾ ཋ་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ. ཨ་ཉྙེ་སཾ པུ་ཉྙེ་ན ཝ་སཱ་ཧཱིཏི ས་ཀྐ་སྶ མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ རོ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་རཱ་དྷ་ནཾ ནི་ད་སྶེ་ཏི. པུ་རཱ་ཎ་ས་ཀྐོ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀོ, ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཛ་རཱ་ཛི་ཎྞཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཛ་ར་ས་ཀྐོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
༣༡༥. སེ་སཾ ས་བྦནྟི པ་བྦ་ཛྫུ་པ་ག་མ་ནཱ སེ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཾ་སེ པོ་རཱ་ཎ་རཱ་ཛཱུ་ནཾ རཱ་ཛ་ཙཱ་རི་ཏྟཾ. པཱ་ཀ་ཏི་ཀནྟི པུ་ན ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟ་མེ་ཝ ག་ཏོ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་པ་བྦ་ཛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ་སྶ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ནཱ་དཱི་ནཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་གུ་ཎཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝོ དཱི་པི་ཏོ ཧོ་ཏི.
༣༡༦. ཝཱི་རི་ཡཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ཏི, ན ཏཱ་ཝ ས་མུ་ཙྪི་ནྣཾ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སཾ་ས་གྒཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མ་ཝཱ་ཡེ ས་ཏི སཱི་ལ་ཝ་ཏཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཝ་ཏྟཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི. དུ་སྶཱི་ལེ་ན ས་མུ་ཙྪི་ནྣཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི ཏ་སྶ ཏ་ཏྠ ནི་རཱ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ས་ཏྟ སེ་ཁཱ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟི ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཨ་པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་ཀི་ཙྩ་ཏྟཱ. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ནཱ་མ པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་ཀི་ཙྩ་ཏྟཱ. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
མ་གྷ་དེ་ཝ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.