༩. ཙཱུ་ལ༹་ས་ཀུ་ལུ་དཱ་ཡི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༧༡. པ་ཉྷོཏི ཉཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪི་ཏོ ཨ་ཏྠོ, ཏ་དེ་ཝ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱུཏི ཉཱ་ཎ་སྶ གོ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏུ. ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱཏི ཡེ་ན ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻ, ཏཾ པ་ན པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏེ་ན ཧི…པེ… དཱི་པེ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཀ་ངྒ་ཎཱ་ནཱིཏི པི་དྷཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀ་ངྒ་ཎ་ས་དི་སཱ་ནི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པཱ་ཀ་ཊཱ་ནཱི’’ཏི.

ཛཱ་ན་ནྟོཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཏ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཾ ས་ཡཾ ཛཱ་ན་ནྟོ. ས་ཀྐ་ཙྩཾ སུ་སྶཱུ་ས་ཏཱིཏི ‘‘ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ་ཡེ་ཝ མཾ ཏ་ཐཱ ཨ་ཝོ་ཙཱ’’ཏི སཱ་ད་རཾ སུ་སྶཱུ་ས་ཏི. ཏ་སྨཱཏི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ལཱ་བྷི་ནོ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎ་ལཱ་བྷ་ཏོ. ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱཏི ‘‘ཡོ ཁོ, ཨུ་དཱ་ཡི, དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ ‘‘སོ ཝཱ མཾ ཨ་པ་ར་ནྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝོ་ཙ.

ཨི་ཏ་རནྟི ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱཏི ‘‘ཡོ ཧི ལཱ་བྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཨ་ཏཱི་ཏེཏི པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎ་སྶ ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏེ ཨ་ཏྠེ. ཨ་ནཱ་ག་ཏེཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎ་སྶ ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏེ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨ་ཏྠེ.

པཾ་སུ་པ་དེ་སེ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཏོ པཾ་སུ་ས་མོ་ཀི་ཎྞ་ས་རཱི་ར་ཏཱ་ཡ པཾ་སུ་པི་སཱ་ཙ་ཀཾ. ཨེ་ཀཾ མཱུ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱཏི དཱི་གྷ་སོ ཧེ་ཊྛི་མ་ནྟེ་ན ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལཾ, ཨུ་པ་རི་མ་ནྟེ་ན ཝི་ད་ཏྠི་ཀཾ རུ་ཀྑ་ག་ཙྪ་ལ་ཏཱ་དཱི་སུ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨེ་ཀཾ མཱུ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཨ་དི་སྶ་མཱ་ན་ཀཱ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཀི་ར ནེ་སཾ ཛཱ་ཏི་སི་དྡྷཱ དྷ་མྨ་ཏཱ. ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྶ མཱུ་ལ་ཝ་སེ་ན ཨ་དི་སྶ་མཱ་ན་ཀ་ཏཱ་ཡ. ན དི་སྶ་ཏི ཉཱ་ཎེ་ན ན པ་སྶ་ཏི.

༢༧༢. ན ཙ ཨ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཡྻཱཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་མ་ཏྠཾ སཱ ཝཱ་ཙཱ ས་རཱུ་པ་ཏོ ན ཙ དཱི་པེ་ཡྻ, ཀེ་ཝ་ལཾ ཝཱ་ཙཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་ཊི་ཧ་རི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན པ་ར་ས་ནྟཱ་ནེ ནེ་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན པ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ-ས་དྡ་དྭཱ་རེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ བྷཱ་ཝ་ཏྠོ, སོ་ཝ པཱ་ཊི་ཧཱི་ར་ཀོ ནི་རུ་ཏྟི་ན་ཡེ་ན, ན་ཏྠི ཨེ་ཏ་སྶ པཱ་ཊི་ཧཱི་ར་ཀ་ནྟི ཨ་པྤཱ་ཊི་ཧཱི་ར་ཀ་ཏཾ, ཏ-ས་དྡེ་ན པ་དཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་ར་ཏྠ་ཀཾ ས་མྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. སུ་བྷ་ཀི་ཎྷ་དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ཁ་ནྡྷཱ ཝི་ཡ ཛོ་ཏེ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ – ‘‘དི་བྦོ རཱུ་པཱི མ་ནོ་མ་ཡོ ས་བྦ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཱི ཨ་ཧཱི་ནི་ནྡྲི་ཡོ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི.

༢༧༣. ས་ཨུ་པ་ས་གྒ་པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠོ ཨུ་པ་ས་གྒེ་ན ཝི་ནཱ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་དྡྷེ་ཏི ཨུ་བྦི་དྡྷེ’’ཏི. སཱ ཙ་སྶ ཨུ་བྦི་དྡྷ་ཏཱ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་ག་མེ་ན སུ་ཙི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘མེ་གྷ་ཝི་ག་མེ་ན དཱུ་རཱི་བྷཱུ་ཏེ’’ཏི. ཨི་ནྡ་ནཱི་ལ་མ་ཎི ཝི་ཡ དི་བྦ་ཏི ཛོ་ཏེ་ཏཱི་ཏི དེ་ཝོ, ཨཱ་ཀཱ་སོ. ‘‘ཨ་ཌྜྷ་ར་ཏྟ་ས་མ་ཡེ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཝི་ཧི་ཏ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་གཱ་བྷཱ་ཝཱ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པུ་ཎྞ་མཱ་སི་ཡ་ཉྷི ག་ག་ན་མ་ཛ྄ཛྷ་སྶ པུ་ར་ཏོ ཝཱ པ་ཙྪ་ཏོ ཝཱ ཨ་ནྟེ ཋི་ཏེ ཨ་ཌྜྷ་ར་ཏྟེ ས་མ་ཡོ བྷི་ནྣོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷེ ཨེ་ཝ པ་ན ཋི་ཏོ ཨ་བྷི་ནྣོ ནཱ་མ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷི་ནྣེ ཨ་ཌྜྷ་ར་ཏྟ་ས་མ་ཡེ’’ཏི.

ཡེ ཨ་ནུ་བྷོ་ནྟཱིཏི ཡེ དེ་ཝཱ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨཱ་བྷཱ ཨ་ནུ་བྷོ་ནྟི ཝི་ནི་བྷུ་ཉྫ་ནྟི ཝ་ལ༹་ཉྫ་ནྟི ཙ ཏེ་ཧི དེ་ཝེ་ཧི བ་ཧཱུ ཙེ་ཝ བ་ཧུ་ཏ་རཱ ཙ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨཱ་བྷཱ ཨ་ན་ནུ་བྷོ་ནྟོ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་རོ་བྷཱ་སེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི.

༢༧༤. པུ་ཙྪཱ་མཱུ་ལ༹ྷོ པ་ན ཛཱ་ཏོ ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ར་མོ ཝ་ཎྞོ’’ཏི ག་ཧི་ཏ་པ་ད་སྶ ཝི་དྷ་མ་ནེ་ན. ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་པཱ་ལི༹ནྟི ‘‘ཨ་ཙེ་ལ་ཀོ ཧོ་ཏི མུ་ཏྟཱ་ཙཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ (དཱི. ནི. ༡.༣༩༤) ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་དཱི་པ་ཀ་ག་ནྠཾ, ག་ནྠ་སཱི་སེ་ནེ་ཝ ཏེ་ན པ་ཀཱ་སི་ཏ་ཝཱ་དཱ་ནི ཝ་ད་ཏི. སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་པཱ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟ་པུ་གྒ་ལ་སྶ སུ་རཱ་པཱ་ན་ཏོ ཝི་ར་ཏི ཏ་སྶ ཀཱ་ཡཾ ཙི་ཏྟ་ཉྩ ཏཱ་པེ་ནྟཱི སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི སུ་རཱ་པཱ་ན་ཝི་ར་ཏི (ཏ་པོ, སོ་ཡེ་ཝ གུ་ཎོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སུ་རཱ་པཱ་ན་ཝི་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི).

༢༧༥. ཨེ་ཀ་ནྟཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ སུ་ཁཾ ཨ་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁཾ. པ་ཉྩ་སུ དྷ་མྨེ་སཱུཏི ‘‘པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཉྩ་སུ སཱི་ལཱ་ཙཱ་ར་དྷ་མྨེ་སུ. ན ཛཱ་ནིཾ་སཱུཏི ས་མྨོ་སེ་ན ཨ་ནུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི ཏ་ད་ཏྠཾ ན བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ་ན ཀི་ར ཝི་ཧ་ཏ་ཏེ་ཛཱ་ནི མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ་ནི མ་ནྟ་པ་དཱ་ནི ཝི་ཡ བཱ་ཧི་ར་ཀཱ་ནཾ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་ར་ག་ནྠེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་ར་པ་ཊི་པ་དཱ ན་སྶ་ཏི. ཨུ་གྒ་ཎྷིཾ་སཱུཏི ‘‘པ་ཉྩ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་དྷ་མྨེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟཾ ཨུ་གྒ་ཎྷིཾ་སུ. ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོཏི ཀཱ་ར་ཎོ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཕ་ལཾ ཝ་ད་ཏི, ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏ་ཏོ ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ.

༢༧༦. ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན པ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟི པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ. ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁེ ལོ་ཀེ ཨ་ན་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ ས་ཏྟ་ལོ་ཀ་སྶ བྷཱ་ཛ་ན་ལོ་ཀ་སྶ ཙ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ད་སྶ་ནཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.

༢༧༧. ཨུ་ད་ཉྩ་ནི་ཀོཏི ཨུ་ད་ཉྩ་ནོ. ཝི་ཉྫྷུ་པ་བྦ་ཏ་པ་སྶེ གཱ་མཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཝི་ཊྛ་ཏྟཱ ཏིཾ་ས་ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ཊ་ཝཱི ནཱ་མ, ཏ་ཏྠ སེ་ནཱ་ས་ནཾ, ཏ་སྨིཾ ཨ་ཊ་ཝི་སེ་ནཱ་ས་ནེ པ་དྷཱ་ན་ཀ་མྨི་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བ་ཧཱུ་ནཾ ཏ་ཏྠ ནི་ཝཱ་སེ་ན ཨེ་ཀཾ པ་དྷཱ་ན་གྷ་རཾ ཨ་ཧོ་སི.

ཙཱུ་ལ༹་ས་ཀུ་ལུ་དཱ་ཡི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.