༨. ཨ་བྷ་ཡ་རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༣. ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཨ་ས་མཱ་ནོ ནི་ཧཱི་ནཱ་ཙ་རི་ཡོ པ་ར་ད་ཏྟཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ཡ མཱ་ཏུ་ཡཱ ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ཛཱ་ཏོ པཱ་ད་སི་ཀ་པུ་ཏྟོ. ནི་ནྡཱ་ཝ་སེ་ན ཝ་ད་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝཱ་དོ ཨ་གུ་ཎོ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཝཱ་དཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཧཱི་ཏི དོ་སཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཧཱི’’ཏི. ནི་བྦ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ནི་ར་ཡཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི, ནི་ར་ཡ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཡེ་ན ཝཱ ཀ་མྨེ་ན ནི་ར་ཡེ ནི་ཡུ་ཏྟོ ནེ་ར་ཡི་ཀོ. ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཝཱི་ཙི་མྷི ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཡུ་ཀ་པྤ་ས་ཉྙི་ཏཾ ཨ་ནྟ་ར་ཀ་པྤཾ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཀ་པྤ་ཊྛོ. ནི་ར་ཡཱུ་པ་པ་ཏྟི་པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཏི་ཀི་ཙྪི་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻོ་ཏི ཏེ་ཀི་ཙྪོ, ན ཏེ་ཀི་ཙྪོ ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪོ. དྭེ ཨ་ནྟེ མོ་ཙེ་ཏྭཱཏི ཕ་རུ་སཾ ཝཱ ཨ་པྤི་ཡཾ ཝཱ ཀ་པྤེ་ཡྻཱ་ཏི དྭེ ཀོ་ཊྛཱ་སེ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཏེ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ པུ་ཙྪི་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ཏ་ཏོ བ་ཧི ཀ་རོ་ནྟོ ཨུ་གྒི་ལ་ཏི ནཱ་མ. ཏཾ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨུ་གྒི་ལི་ཏུཾ བ་ཧི ནཱི་ཧ་རི་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཱ་ཡཾ པུ་ཙྪཱ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ, ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ དོ་སོ་ཏི ཏཾ ཨ་པུ་ཙྪཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་པ་ན་ཡ་ནྟོ ཨོ་གི་ལ་ཏི ནཱ་མ, ཏ་ཐཱ པ་ན ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ནྟོ ན ཨོ་གི་ལ་ཏི ནཱ་མ, བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ཏ་མ་ཏྠཾ ཨོ་ཀཱ་ས་མྤི ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ཨ་ས་ཀྑཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀ་ཐཾ? བྷ་ག་ཝཱ ཧི ‘‘ན ཁྭེ་ཏྠ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར ཨེ་ཀཾ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ ནི་ག་ཎྛ་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏི, ཨུ་བྷོ ཨ་ནྟེ མོ་ཙེ་ཏྭཱ པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི, ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ཨུ་གྒི་ལི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྑི. ‘‘ན ཏ་ཏྲ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར ཨེ་ཀཾ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ ཨེ་ཝ ཙ ‘‘ནཱ་ཡཾ པུ་ཙྪཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་བྷཱ་གེ་ན པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཱ, ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ པ་ན པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཱ’’ཏི པུ་ཙྪཱ་ཡ དོ་སཾ དཱི་པེ་ནྟོ ཏཾ ཧཱ་རེ་ནྟོ ཨོ་གི་ལི་ཏུ་མྤི ས་ཀྑ་ཏཱི་ཏི.
ཨུ་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ཏི ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ. ཨ་བྷ་ཡོ དྭེ མ་གྒེ ཀ་ཏ་པ་རི་ཙ་ཡོ ཚེ་ཀོ ནི་པུ་ཎོ ཝཱ་ད་སཱི་ལོ ཙ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘སོ ཝཱ་ད་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟོ ‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’ཏི ཨཱ་ཧཱ’’ཏི.
༨༥. ཨེ་ཝ་རཱུ་པནྟི ཡཱ པ་རེ་སཾ ཨ་པྤི་ཡཱ ཨ་མ་ནཱ་པཱ དུ་རུ་ཏྟ་ཝཱ་ཙཱ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཝཱ་ཙཱ, ན པ་ན ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཱ. ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཧི སེ་ཏུ་གྷཱ་ཏོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ. ཙེ་ཏ་ནཱ་ཕ་རུ་ས་ཏཱ་ཡ ཧི ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཱ ཨི་ཙྪི་ཏཱ, ན པ་རེ་སཾ ཨ་པྤི་ཡ་ཏཱ་མ་ཏྟེ་ན. ན་ཊྛཱ ནི་ག་ཎྛཱ ཨོ་གི་ལི་ཀཱ་དི་ས་མྨ་ཏ་སྶ པ་ཉྷ་སྶ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝི་དྡྷཾ་སི་ཏ་ཏྟཱ.
༨༦. དཱ་ར་ཀ་སྶ ཨ་ངྐེ ནི་སཱི་ད་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ལེ་ས་ཝཱ་དི་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ལེ་ས་ཝཱ་དི་ནོཏི ཚ་ལ་ཝཱ་དི་ནོ, ཝཱ་ད་མ་གྒེ ཝཱ ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞ་ཏཱ་ཡ ལེ་ས་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཝཱ་ད་སཱི་ལཱ. ཨོ་ས་ཊ་ས་ངྒཱ་མོཏི ཨ་ནེ་ཀ་ཝཱ་རཾ པ་ར་ཝཱ་ད་མ་དྡ་ན་ཝ་སེ་ན ཨོ་ཏི་ཎྞ་ཝཱ་ད་ས་ངྒཱ་མོ. ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱཏི ན་ཁེ་ན ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ. ཨི་མ་མེ་ཝཱཏི ཡྭཱ་ཡཾ དཱ་ར་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ་ད་བྷ་ངྒ་པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ངྐེ ནི་སཱི་དཱ་པི་ཏོ, ཨི་མ་མེ་ཝ ཨ་སྶ དཱ་ར་ཀཾ ཨུ་པ་མཾ ནི་སྶ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ་དཾ བྷི་ནྡི་སྶཱ་མི. ‘‘ཨ་སྶ ཝཱ་དཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་མཱ་ཡ བྷ་ཉྫི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ.
ཨ་པ་ནེ་ཡྻཾ ཨ་སྶ ཨ་ཧནྟི ཨ་སྶ དཱ་ར་ཀ་སྶ མུ་ཁ་ཏོ ཨ་ཧཾ ཏཾ ཨ་པ་ནེ་ཡྻཾ. ཨ་བྷཱུ་ཏ་ཏྠོ་ཝ ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷཱུ་ཏ་ནྟི ཨ་བྷཱུ་ཏ་ཏྠ’’ནྟི. ཨ་ཏ་ཙྪ་ནྟི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏ་ཙྪ་ནྟི ན ཏ་ཙྪ’’ནྟི. ཨ་བྷཱུ་ཏནྟི ཝཱ ཨ་ས་ནྟཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ. ཨ་ཏ་ཙྪནྟི ཨ་ཏ་ཐཱ་ཀཱ་རཾ. ཨ་ན་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏནྟི དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀེ་ན, ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀེ་ན ཝཱ ཨ་ན་ཏྠེ་ན སཾ་ཧི་ཏཾ, ཨ་ན་ཏྠེ ཝཱ སཾ་ཧི་ཏཾ, ན ཨ་ཏྠོ་ཏི ཝཱ ཨ་ན་ཏྠོ, ཨ་ཏྠ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑོ ས་བྷཱ་ཝོ, ཏེ་ན སཾ་ཧི་ཏ་ནྟི ཨ་ན་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏཾ, པི་སུ་ཎ་ཝཱ་ཙཾ ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པ་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་སྶ་པི ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ ག་ཧི་ཏ་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ.
དུ་པྤ་ཡུ་ཏྟོཏི དུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ. ན ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ བྷཱ་ས་ཏི ཨ་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་དི་དོ་ས་དུ་ཊྛ་ཏྟཱ. ཏ་མྤི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ན བྷཱ་ས་ཏི བྷཱུ་ཏ་ཏྠེ་པི ཨ་ན་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏ་ཏཱ་དི་དོ་ས་དུ་ཊྛ་ཏྟཱ.
ཋཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨེ་ཏི་སྶཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཋཱ་ནི་ཡཱ ཀ-ཀཱ་ར་སྶ ཡ-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ, ན ཋཱ་ནི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཊྛཱ་ནི་ཡཱ, ནི་ཀྐཱ་ར་ཎཱ ཨ་ཡུ་ཏྟི་ཡུ་ཏྟཱ, སཱ ཨེ་ཝ ཀ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཊྛཱ་ནི་ཡ་ཀ་ཐཱ. ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་མཱཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨེ་ཝ པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཡ་མཱ་ནཾ ཚ་ལ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་མ.
གཱ་མི་ཀ་མ་ཧ་ལླ་ཀོ ‘‘ཨི་མེ མཾ ཝ་ཉྩེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ, ཨ་ཧ་མེ་ཝ དཱ་ནི ཨི་མེ ཝ་ཉྩེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ‘‘ན མ་ཡཾ དཱ་སཱ’’ཏི་པི ཝ་ཏྟུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ པུ་བྦེ ཏ་ཐཱ་ཀ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཀ་ཏ་ཏྟཱ.
ཏ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡ་མེ་ཝཱཏི དྭཱི་སུ་པི པ་ཀྑེ་སུ ཏ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ་ཙཾ. བྷཱ་སི་ཏ་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱཏི ཡ་སྶ ཡ་དཱ ཡ་ཐཱ བྷཱ་སི་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྶ ཏ་དཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཙ བྷཱ་ས་ན་ཏོ བྷཱ་སི་ཏ་བྦཾ ཀཱ་ར་ཎཾ བྷཱ་སི་ཏ་བྦ་ཀཱ་ལ་ཉྩ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ་ཝ བྷཱ་ས་ཏི.
༨༧. ཋཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཀ་ཉཱ་ཎེ་ནཱཏི ཋཱ་ནེ ཨེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཉཱ་ཎེ་ན. ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ར་ཎེ ཏ་སྶ ཏཾ ཏཾ ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཉཱ་ཎེ་ན, དྷ་མྨཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ་ཏི དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝོ. དྷ་མྨེ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨེ ཨ་ན་ཝ་སེ་སེ ཝཱ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏུ, ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷནྟི ས་བྦཾ ཉེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ སུ་ཊྛུ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཝ་སེ་ན, སུ་ཊྛུ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཧ་ཏྠ་ག་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ’’ཏི. ནེ་ཡྻ་པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏཱཏི ཀ་ཐཱ་པ་རི་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཨ་ཡ་མེ་ཝ དེ་ས་ནཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ད་སྶེ་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་སཱི་ཏི.
ཨ་བྷ་ཡ་རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.