༦. ཨུ་པཱ་ལི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༦. པཱ་ཝཱ་རཾ པཱ་རུ་པ་ཏཱི་ཏི པཱ་ཝཱ་རི་ཀོ, ཨི་དཾ ཏ་སྶ ཀུ་ལ་ས་མུ་དཱ་ག་ཏཾ ནཱ་མཾ, སོ པ་ན མ་ཧ་དྡྷ་ནོ མ་ཧཱ་བྷོ་གོ ན་ག་རེ སེ་ཊྛི་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དུ་སྶ་པཱ་ཝཱ་རི་ཀ་སེ་ཊྛི་ནོ’’ཏི. དཱི་གྷ་ཏྟཱ དཱི་གྷ་ཏ་མ་ཏྟཱ. སོ ཀི་ར པ་མཱ་ཎ་ཏོ ཨུ་པ་ཝ་ཙྪ་ཡ་ཏོ དི་ཡ་ཌྜྷ་ར་ཏ་ནཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཋི་ཏོ. ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷ་ནཱ་མོཏི ‘‘དཱི་གྷ་ཏ་པ་སྶཱི’’ཏི ལ་དྡྷ་ས་མ་ཉྙོ. བཱ་ཧི་རཱ་ཡ་ཏ་ནེཏི ཏི་ཏྠི་ཡ་ས་མ་ཡེ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ་ཏི ཝོ་ཧཱ་རོ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ སཱ་ས་ན་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ‘‘པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པྤ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ད་སྶེ་ཏཱིཏི དེ་སེ་ཏི. ཋ་པེ་ཏཱིཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་ངྐ་ར་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི. ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱཏི ཀ་ར་ཎེ་ན. པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱཏི པ་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན. ད་ཎྜཱ་ནི པ་ཉྙ་པེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་སྨཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨཱ་དི་ཏོ་ཝ ཏ་ཐཱ ན པུ་ཙྪི་ཏ་ནྟི? ཡ་སྨཱ སཱ ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟི ན ཧོ་ཏི, སཱ་ས་ནེ ལོ་ཀེ ས་མ་ཡ་ནྟ་རེ་སུ ཙ ཏཱ་དི་སོ ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རོ ན་ཏྠི, ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ན ཏ་སྶེ་ཝ ནི་ག་ཎྛ་སྶཱ་ཡཾ ཀོ་ཊྛཱ་ལ་ཀ་ས་དི་སོ ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རོ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀ་མྨཱ་ནི པ་ཉྙ་པེ་ཏི’’ ཨི་ཙྩེ་ཝཱ་ཧ. ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀནྟི ཙི་ཏྟ་ར་ཧི་ཏཾ, ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཐཾ པ་ན ཏ་དུ་བྷ་ཡ་སྶ ཙི་ཏྟེ་ན ཝི་ནཱ ས་མྦྷ་ཝོ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ནི་ད་སྶ་ན་མཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ ཀི་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ནནྟི ཨ་ཏྠ་ཏོ བྷི་ནྣཱ་ནཾ. པ་ཊི་ཝི་སི་ཊྛཱ་ནནྟི ཝི་སེ་ས་ན་པ་ད་ཝ་སེ་ན ས་དྡ་ཏོ་པི བྷི་ནྣཱ་ནཾ. ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོཏི དཱི་གྷ་ཏ་པ་སྶི་ནོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ. ཏ་སྨི་ཉྷི པ་ཏི་ཊྛཱ་པི་ཏེ ཏེ་ན་པྤ་ས་ངྒེ་ན ཨཱ་ག་ཏོ, ཨུ་པཱ་ལི ག་ཧ་པ་ཏི ཏ་སྨིཾ པ་དེ་སེ དྷ་མྨཾ དི་སྭཱ སཱ་ས་ནེ ཨ་བྷི་པྤ་སཱི་དི་སྶ་ཏི.
ཀ་ཐཱ ཨེ་ཝ ཨུ་པ་རི ཝཱ་དཱ་རོ་པ་ན་སྶ ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ. ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་སཱིཏི ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ, ཏ་ད་ཏྠེ ཝཱ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་སི. ཡ་ཐཱ ཏཾ ཝཱ་དཱ་རོ་པ་ན་བྷ་ཡེ་ན ན ཨ་ཝ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶཾ ཀ་ཐཱ་ཡཾ, ཏ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ཏྠེ དཱི་གྷ་ཏ་པ་སྶིཾ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ ཝཱ་དེ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་སི. ཝཱ་དནྟི དོ་སཾ.
༥༧. ཨི་དཱ་ནི ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་མྤི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏི་ཝི་དྷཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མཱཏི་ཨཱ་དི ‘‘ཀ་མྨ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་སྶ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ, པུ་བྦེ པ་ན ཨ་ཊྛ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱཏི་ཨཱ་དི སཱ་ཝ་ཛྫཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཉྩ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏཾ. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ཙེ་ཏ་ནཱ ན ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཀ་མྨཾ དྷུ་ར’’ནྟི. ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་བྷེ་དཾ ཀ་མྨ་མེ་ཝ དྷུ་རཾ ཛེ་ཊྛ་ཀཾ པུ་བྦ་ངྒ་མཾ, ན ཙེ་ཏ་ནཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨེ་ཝ་མཱ་ག་ཏེ་པཱིཏི ཀ་མྨཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ནཱ་མེ་ན ཨཱ་ག་ཏེ་པི ཙེ་ཏ་ནཱ དྷུ་རཾ, ཏ་ཏྠ ཙེ་ཏ་ནཾ ཛེ་ཊྛ་ཀཾ པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀ་ཐཾ པ་ན ཏ་ཏྠ ཀ་མྨ་ནྟི ཝཱ ཀ་མྨཱ་ནཱི་ཏི ཝཱ ཨཱ་ག་ཏེ ཏེ་སཾ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ དྷུ་ར་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི…པེ… ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙཱིཏི ཡ་སྨིཾ ཀི་སྨི་ཉྩི དྭཱ་རེ. སཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཝཱཏི སཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཝ, ཡཱ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཱ་དི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན (ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཀ་མྨ་སྶ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རཱ་དཱི་སུ པ་ཝ་ཏྟཱ་པ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ) ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་པི ཏ་ད་གྒེ་ན ལོ་ཀི་ཡཱ་པི ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་པི ཀ་མྨ་མེ་ཝ, ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ད་ཡོ པ་ན ཙེ་ཏ་ནཱ་པ་ཀྑི་ཀཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
མ་ཧ་ནྟནྟི ཀ་ཊུ་ཀ་ཕ་ལཾ. ན ཀི་ལ་མ་ཏི ས་པྤཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ཏྟཱ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ. ཨི་དཱ་ནི ཏེ་སཾ ས་པྤཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་དི ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ མ་ཧ་ནྟ་ནྟི ཝ་ད་ནྟོ ན ཀི་ལ་མ་ཏི, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་དྷ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ ཀ་ཐེ་སཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཋཱ་ནེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་མ་ཏྟེ་ན ག་ཏ་མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྠ་ནི་པྥ་ཏྟིཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ་པཱི’’ཏི.
༥༨. ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏོ བཱ་ལ་ཀོ ཨེ་ཏི་སྶཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི བཱ་ལ་ཀི་ནཱི. ས་ཏྠུ་པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་ཏཱ་ཡ ནི་ག་ཎྛཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ཏི ས་མྦྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་ནི་ག་ཎྛོ.
༦༠. ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཏི པུ་རི་མཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སེ ཝ་ཏྟེ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནཱི, མཱ་ཡཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎ་མཱ་ཡ’’ནྟི. ས་ཏྠུ་པ་ཊི་ཉྙཱ་ནཾ བུ་དྡྷ་ད་སྶ་ནེ ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ དྷ་མྨ་ཏཱ. ས་ཙེ པ་ན སོ ཏཾ པ་ཊི་ཉྙཾ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ས་ཏྟ་དྷཱ མུ་དྡྷཱ ཕ་ལེ་ཡྻ, ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘མཱ ཨ་ཡཾ བཱ་ལོ ཝི་ན་སྶཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཏོ་ཝ ཡ་ཐཱ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱ་ཝཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ཏི. སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ པཱ་ཐི་ཀ་པུ་ཏྟ་ས་མཱ་ག་མེ་ན དཱི་པེ་ཏ་བྦོ. ད་སྶ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ནི་ཡཱ་མ་མཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨཱ་ག་མཱ ནུ ཁོ ཨི་དྷ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟི་ཀཾ.
༦༡. ཝ་ཙཱི་ས་ཙྩེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱཏི ཡ་ཐཱ་པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཋ་ཏྭཱ.
༦༢. སཱི་ཏོ་ད་ཀེ ཨ་མ་ཏཱ པཱ་ཎཱ པཱ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ན མ་ར་ནྟི, ཏེ་པི ཏེ་ན སཱི་ཏོ་ད་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན མཱ་རི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏ་པ་སྶི་ནཱ ནཱ་མ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ སཱི་ཏོ་ད་ཀཾ ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ཏེ་སཾ ལ་དྡྷི. པཱ་ཀ་ཏི་ཀཾ ཝཱ ཨུ་ད་ཀཾ ས་ཏྟོ་ཏི པུ་རཱ་ཏ་ནཱ་ནཾ ནི་ག་ཎྛཱ་ནཾ ལ་དྡྷི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ཡ སཱི་ཏོ་ད་ཀཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟཱི’’ཏི. ཏེ་སཾ ཏཾ ཨ་དྷུ་ནཱ་ཏ་ན་ནི་ག་ཎྛཱ་ནཾ ཝཱ་དེ་ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏེ ཧི པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དི་ན་ཝ་པ་ད་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཉྙ་མེ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏཾ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟི. ཙི་ཏྟེ་ན སཱི་ཏོ་ད་ཀཾ པཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི རོ་གེ ཋ་ཏྭཱ་པི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་སྶ ཏ་ཐཱ ན ཝི་ཏ་ཏ་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཏེ་ན་སྶ མ་ནོ་ད་ཎྜོ ཏ་ཏྠེ་ཝ བྷི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ་ནཱཏི སཱི་ཏོ་ད་ཀཾ པཱ་ཏུཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ་ཉྩ ཨི་ཙྪ་ནེ་ན. ཨ་སྶཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ནི་ག་ཎྛ་སྶ. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི ཏ་ཐཱ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ནེ ཨེ་ཝ. བྷི་ཛྫ་ཏི སཾ་ཝ་ར་སྶ ཝི་ཀོ་པི་ཏ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏོ སོ ནི་ག་ཎྛོ སཱི་ཏོ་ད་ཀཾ ཙེ ལ་བྷེ་ཡྻ, ཀ་ཏི་པ་ཡཾ ཀཱ་ལཾ ཛཱི་ཝེ་ཡྻ, ཨ་ལཱ་བྷེ་ན པ་ན པ་རི་སུ་སྶ་མཱ་ན་ཀ་ཎྛོ་ཊྛ་ཏཱ་ལུ་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཨཱ་དི་ཀོ ས་བྦ་སོ པ་རི་དཱ་ཧཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ མ་རེ་ཡྻ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘སཱི་ཏོ་ད་ཀཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནོ ཀཱ་ལཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ སཱི་ཏོ་ད་ཀཾ པི་ཝཱ་ཡ ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶ མ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མ་ནོ་ད་ཎྜོ པ་ན བྷི་ནྣོ་པི ཙུ་ཏི་མྤི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏཱི’’ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶ ནི་ག་ཎྛ་སྶ མ་ནོ་ས་ཏྟེ་སུ ནཱ་མ དེ་ཝེ་སུ ཨུ་པ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ལ་དྡྷི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མ་ནོ་ད་ཎྜོ པ་ན བྷི་ནྣོ་པི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་མྤི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏཱི’’ཏི. ཨི་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨི་དྷཱ་སྶ ནི་ག་ཎྛོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན. ནནྟི ཨུ་པཱ་ལིཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ. མ་ཧ་ནྟོ་ཏི ཝ་དཱ་པེ་སི ‘‘མ་ནོ་པ་ཊི་བ་དྡྷོ ཀཱ་ལ་ངྐ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶཱཏི ཨུ་པཱ་ལི་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ. མུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ནྭ་ཡ་ཏོ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏོ ཙ མ་ནོ་ད་ཎྜ་སྶ མ་ཧ་ནྟ་ཏཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཙི་ཏྟ་ས་ནྟ་ཏི་པྤ་ཝ་ཏྟི་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝཱཏི ཝི་ནཱ ཀཱ་ཡ་ད་ཎྜེ་ན ཝ་ཙཱི་ད་ཎྜེ་ན ཙ ཀེ་ཝ་ལཾ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟ་ཏི་པྤ་ཝ་ཏྟི་མ་ཏྟེ་ན. བྷི་ཛྫི་ཏྭཱ་པཱིཏི ཨེ་ཏྠ པི-ས་དྡེ་ན ཨ་བྷི་ཛྫི་ཏྭཱ་པི. ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱཏི ཨ་པྤཱ་ཊི་ཧཱི་རཱ, ཨ་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ལླ་ཀྑེ་སི ཨུ་པཱ་ས་ཀོ་ཏི ཝི་བྷ་ཏྟིཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་ཉྷ་པ་ཊི་བྷཱ་ནཱ་ནཱིཏི ཉཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪི་ཏེ ཨ་ཏྠེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་པ་ཊི་བྷཱ་ནཱ་ནི.
‘‘མ་ནོ་པ་ཊི་བ་དྡྷོ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟེ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ མ་ནོ་ད་ཎྜ་སྶ ཏ་དུ་ཏྟ་ར་བྷཱ་ཝོ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཱ་ནི མ་ནོ་ད་ཎྜོ མ་ཧ་ནྟོ་ཏི ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ཏ་ཐཱ ཙེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘མ་ནོ་ད་ཎྜོ་ཝ བ་ལ་ཝཱ མ་ཧ་ནྟོ་ཏི ཝ་དཱ་པེ་སཱི’’ཏི.
༦༣. པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཏོ ཡ་མ་ནཾ ཡཱ་མོ, ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ཡཱ་མོ ཙ་ཏུ་ཡཱ་མོ, ཙ་ཏུ་ཡཱ་མ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན སཾ་ཝ་རེ་ན སཾ་ཝུ་ཏོ ཙཱ་ཏུ་ཡཱ་མ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཡཱ་མ-ས་དྡོ ཀོ་ཊྛཱ་ས་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཙ་ཏུ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པི་ཡ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ རཱ་ག་ཝ་སེ་ན བཱ་ལེ་ཧི བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ ‘‘བྷཱ་ཝི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷཱ་ཝི་ཏ་ནྟི པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ’’ཏི.
ཡོ ས་བྦཾ པཱ་པཾ ཨཱ་ས་ཝ་ཉྩ ཝཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ས་བྦ་ཝཱ་རཱི, ཏ་སྶ ན་ཝ་སུ པ་ད་ཏྠེ་སུ ས་ཏྟ་མོ པ་ད་ཏྠོ, ཏེ་ན ས་བྦ་ཝཱ་རི་ནཱ པཱ་པཾ ཝཱ་རི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ་ཏི ས་བྦ་ཝཱ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་བྦེ་ན པཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎེ་ན ཝཱ་རི་ཏ་པཱ་པོ’’ཏི. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ས་བྦ་སྶ ཝཱ་རི་ཏ་བྦ་སྶ ཨཱ་ས་ཝ་སྶ དྷུ་ན་ན་ཏོ ས་བྦ་ཝཱ་རི་དྷུ་ཏོ. ཝཱ་རི་ཏ་བྦ་སྶ ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་ཝཱ་རི་ནོ ཕུ་ཊོ ཕུ་སི་ཏོ་ཏི ས་བྦ་ཝཱ་རི་ཕུ་ཊོ. ས་ངྒྷཱ་ཏནྟི ས་ཧ་སཱ ཧ་ན་ནཾ, ཨ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀ་ཝ་དྷ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཏ་ར་སྨིཾ ཀོ་ཊྛཱ་སེཏི ཏཱི་སུ ད་ཎྜ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ ཀ་ཏ་ར་ཀོ་ཊྛཱ་སེ.
༦༤. ཁ་ལི་ཡ་ཏི ས་མཱ་དི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཁ་ལཾ, རཱ་སཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཀཾ མཾ་ས་ཁ་ལ་ནྟི ཨེ་ཀཾ མཾ་ས་རཱ་སི’’ནྟི. ཝི་ཛྫཱ་དྷ་ར་ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨི་དྡྷི་མཱ. སཱ པ་ན ཨི་དྡྷི ཡ་སྨཱ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ས་མྤ་ནྣ་སྶེ་ཝ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ན ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི. ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ས་མྤ་ནྣོ’’ཏི. ཝི་ཛྫཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ས་མྤ་ནྣོ. ཙི་ཏྟེ ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཝི་ཛྫཱ་ཡ པ་གུ་ཎ་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ནེ་ན. ཨེ་ཏེ་ན ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝཾ ལོ་ཀི་ཡ་ས་མ་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་པཱ་ལིཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ལོ་ཀི་ཀཱ ཧི ‘‘བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡ་ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨི་དྡྷི་མཱ ཙེ་ཏོ་ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟོ པ་རཱུ་པ་གྷཱ་ཏཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི མ་ཉྙ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཧི ཏེ ཨི་ས་ཡོ པ་རེ་སཾ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ནྟི, ཨི་སཱི་ནཾ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ཀི་ཏྟེ་ནྟི. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ པ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི་ཏི.
༦༥. ཨ་ར་ཉྙ་མེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱཏི ས་བྦ་སོ ཨ་ར་ཉྙ་མེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ. ཨ་ར་ཉྙ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ར་ཉྙཾ ཛཱ་ཏཾ, ན ནཱ་མ་མ་ཏྟེ་ན. ཨི་སཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཨི་སཱི་ནཾ ཨཱ་སཱ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ.
གོ་དྷཱ་ཝ་རཱི་ཏཱི་ར་ཏོ ནཱ་ཏི་དཱུ་རེ. ཨུ་སཱུ་ཡ་མཱ་ནོཏི ‘‘ན མཾ ཨེ་ས ཛ་ནོ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་སཱུ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟོ. ཀི་ལི་ཊྛོ ཝ་ཏཱཏི པ་ངྐ་ད་ནྟ་ར་ཛ་སི་ར་ཏཱ་དཱི་ཧི ཀི་ལི་ཊྛ་ས་རཱི་རོ. ཨ་ན་ཉྫི་ཏ་མ་ཎྜི་ཏོཏི ཨ་ན་ཉྫི་ཏ་ཀྑི་ཀོ ས་བྦེ་ན, ས་བྦཾ ཨ་མ་ཎྜི་ཏོ ཙ. ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ‘‘ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ ཨ་ཀྑཱི་ནཾ ཨ་ཉྫ་ནཾ མ་ངྒ་ལ’’ནྟི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ལ་དྡྷི, ཏ་སྨཱ ཨ་ན་ཉྫ་ནཾ ཝི་སུཾ ག་ཧི་ཏཾ.
རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱཏི ‘‘ཝེ་དེ་སུ ཨཱི་དི་སཾ ཨཱ་ག་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི རཱ་ཛཱ ཏ་སྶ པུ་རོ་ཧི་ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ. ཨུ་སུ་མ་ཛཱ་ཏ་ཧ་ད་ཡོཏི ཨུ་ཏྟ་ཏྟ་ཧ་ད་ཡོ. ནཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟེ མུ་ཁེ་ན ཨ་སྶ་ས་ནྟོ.
ཝི་ཛི་ཏ་ཛ་ཡེ་ཧི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ན་ཀྑ་ཏྟ་ཡུ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་མེ་ནྟེ་ཧི ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནཾ ཛ་ཡ་ཁ་ནྡྷཱ་ཝཱ་ར་ཊྛཱ་ནཾ. ཨུ་ད་ཀ་ཝུ་ཊྛི་པཱ་ཏ་ནཱ་དི ཏ་སྨིཾ པཱ་པ་ཀ་མྨེ ཨ་ས་མ་ངྒི་བྷཱུ་ཏཱ་ན་མྤི ས་མ་ནུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནྟོ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཀ་ཏཾ. ཀ་ཏ་བྷ་ཎྜ་ཝུ་ཊྛཱིཏི ཨཱ་བྷ་ར་ཎ་ཝ་སྶཾ. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ས་མ་ནུ་ཉྙོ ཛཱ་ཏོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. མཱ་ཏུ་པོ་ས་ཀ་རཱ་མོཏི མཱ་ཏ་རི ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ནྣོ རཱ་མོ ནཱ་མ ཨེ་ཀོ པུ་རི་སོ. ཨ་ས་མ་ངྒི་བྷཱུ་ཏཱ་ནནྟི ཨ་ས་མ་ནུ་ཉྙཱ་ནཾ.
ཨ་ཝ་ཀི་རི་ཡཱཏི ཨ་སུ་སྶཱུ་ས་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ. ཕུ་ལི་ངྒཱ་ནཱིཏི ཨ་གྒི་ཀ་ཎཱ་ནི. པ་ཏ་ནྟི ཀཱ་ཡེཏི ཀཱ་ཡེ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ནི་པ་ཏ་ནྟི. ཨེ་ཏེ ཀི་ར ནི་ར་ཡཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ད་སྶེ་ནྟི.
ཡ་ཐཱ་ཕཱ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནནྟི མ་ཡཾ ཀ་ཉྩི་པི དེ་སཾ ཨུ་དྡི་སྶ ན ག་ཙྪཱ་མ, ཡ་ཏྠ པ་ན ཝ་ས་ནྟ་སྶ པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ཕཱ་སུ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཡ་ཐཱ་ཕཱ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪཱ་མཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་ངྒྷཱཏི སཾ་ཧ་ཏཱ. ག་ཎཱཏི ཏཾ་ཏཾ་སེ་ཎི་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཎི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ག་ཎཱ. ག་ཎཱི་བྷཱུ་ཏཱཏི ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ ཧུ་ཏྭཱ རཱ་སི་བྷཱུ་ཏཱ. ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ནི་ར་ཡེ པ་ཙྩི་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་སེ་སེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
པ་གྒ་ཎྷི་སྶཱ་མཱིཏི ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སྶཱ་མི. ནེ་སཾ ཀ་ཏྟ་བྦནྟི ཙི་ནྟེ་སཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཀིཾ ཙི་ནྟེ་སི? ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ན་ཏྠ་ཀ་ར་ཎཱུ་པཱ་ཡཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ནཱ་ག་བ་ལ་པི་ཙྪི་ལླཱ་དཱི་ནནྟི ནཱ་ག་བ་ལ་སཱ་ས་པ་ཨ་ངྐོ་ལ་ཏེ་ལ་ཀ་ཎི་ཀཱ་ར་ནི་ཡྻཱ་སཱ་དཱི་ནཾ ཙི་ཀྑ་ལླཱ་ནཾ. ཝི་ཧེ་ཋ་ཡིཾ་སུ ནི་ར་ཡཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཧི གྷ་ཊྚེ་ནྟཱ. ཚ་དྭཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎེཏི ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཚ་ནྣཾ དྭཱ་རཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏེ རཱུ་པཱ་དི་ཝི་ས་ཡེ.
ན་ཝ ཝུ་ཊྛི་ཡོཏི ཨུ་ད་ཀ་ཝུ་ཊྛི སུ་མ་ན་པུ་པྥ་ཝུ་ཊྛི མཱ་ས་ཀ་ཝུ་ཊྛི ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ཝུ་ཊྛི ཨཱ་བྷ་ར་ཎ་ཝུ་ཊྛི ཨཱ་ཝུ་དྷ་ཝུ་ཊྛི ཨ་ངྒཱ་ར་ཝུ་ཊྛི པཱ་སཱ་ཎ་ཝུ་ཊྛི ཝཱ་ལི་ཀཱ་ཝུ་ཊྛཱི་ཏི ཨི་མཱ ན་ཝ ཝུ་ཊྛི་ཡོ. ཨ་ཝ་ཉྩ་ཡཱིཏི ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ན་ཏྠ་ཙ་ར་ཎེ་ན ཝ་ཉྩ་ཡི. ཨ་དཱུ་ས་ཀེཏི ཨ་ན་པ་རཱ་དྷེ.
‘‘དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀ་ཉྙཱ’’ཏི ཛཱ་ཏ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་དཱི་སུ (ཛཱ. ཨ་ཊྛ. ༤.༡༥.མཱ་ཏ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཨཱ་ག་ཏཾ, ཨི་དྷ པ་ན ‘‘སེ་ཊྛི་དྷཱི་ཏཱ’’ཏི. ཝཱ་རེ་ཡྻ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཨཱ་ཝཱ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ, ཨ་སྶཱཏི པེ་སི་ཏ་པུ་གྒ་ལ་སྶ. ཏཱ་དི་སེ་ན ནཱི་ཙ་ཀུ་ལ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཡེ་ན ཀ་མྨུ་ནཱ ལ་དྡྷོ་ཀཱ་སེ་ན ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟོ.
ཙ་མྨ་གེ་ཧེཏི ཙ་མྨེ་ན ཚཱ་དི་ཏེ གེ་ཧེ. མཱ་ཏ་ངྒོ་ཏྭེ་ཝ་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་ཧོ་སི ཛཱ་ཏི་ས་མུ་དཱ་ག་ཏཾ. ཏནྟི གྷ་ཎྚཾ. ཝཱ་དེ་ནྟོ ཏཱ་ལ་ནེ་ན ས་དྡཾ ཀ་རོ་ནྟོ. མ་ཧཱ་པ་ཐཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ་ཡ གེ་ཧ་དྭཱ་ར་ས་མཱི་པེ་ན.
ཏ་སྶཱ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་རཱ ཙེ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་མ་ནུ་སྶཱ པ་ཊི་བ་དྡྷཱ ཙ སུ་རཱ་སོ་ཎྜཱ་ད་ཡོ ཛཱ་ཎུ་ཀ་པྤ་རཱ་དཱི་ཧི སུ་ཀོ་ཊྚི་ཏཾ ཀོ་ཊྚི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན མུ་ཙྪཾ ཨཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ མ་ཏོ་ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཚ་ཌྜེ་སུཾ.
ཨ་ཐ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨཱ་ཡུ་ཨ་ཝ་སེ་ས་སྶ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ མ་ནྡ་མ་ནྡེ ཝཱ་ཏེ ཝཱ་ཡ་ནྟེ ཙི་རེ་ན ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི. གེ་ཧ་ངྒ་ཎེཏི གེ་ཧ་སྶ མ་ཧཱ་དྭཱ་ར་ཏོ བ་ཧི ཝི་ཝ་ཊ་ངྒ་ཎེ. པ་ཏི་ཏོཏི པཱ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཏྠ་ནི་པྥ་ཏྟིཾ ཨ་ནྟ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཝེ་སེ་ན ནི་པ་ནྣོ. དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ་ཡཱཏི དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ་ཀཱ་ར་ཎེ་ན.
ཡ་སནྟི ཝི་བྷ་ཝཾ ཀི་ཏྟི་ས་དྡ་ཉྩ. ཙ་ནྡནྟི ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལཾ, ཙ་ནྡ་ཝི་མཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་གེ་ཧེཏི པ་རེ་ཧི པ་རི་བྷུ་ཏྟ་གེ་ཧེ. མ་ཎྜ་པེཏི ན་ག་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ མ་ཧཱ་མ་ཎྜ་པེ.
ཁཱི་ར་མ་ཎི་མཱུ་ལནྟི ཁཱི་ར་མཱུ་ལཾ, པཱ་དེ་སུ བ་དྡྷ་མ་ཎི་མཱུ་ལ་ཉྩ. ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཝཱ་ཙུ་གྒ་ཏཱ པ་རི་ཡ་ཏྟཱིཏི ཡ་ཏྟ་ཀོ མ་ནུ་སྶ་ཝ་ཙཱི་དྭཱ་ར་ཏོ ཨུ་གྒ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟོ པ་ཝ་ཏྟོ, ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཝ་ཙཱི་མ་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ཀཱ་ས་ངྒ་ཎེཏི ཝི་ཝ་ཊ་ངྒ་ཎེ.
དུ་མྨ་ཝཱ་སཱིཏི དྷཱུ་མོ དྷཱུ་ས་རོ, ཨ་ན་ཉྫི་ཏཱ་མ་ཎྜི་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨོ་ཏ་ལླ་ཀོཏི ནི་ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ, ཨ་པྤཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཊི་མུ་ཉྩ ཀ་ཎྛེཏི ཡཱ་ཝ ག་ལ་ཝཱ་ཊ་ཀཱ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ. ཀོ རེ ཏུ་ཝནྟི ཨ་རེ ཀོ ནཱ་མ ཏྭཾ.
པ་ཀ་ཏནྟི པ་ཊི་ཡ་ཏྟཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏཾ. ཨུ་ཏྟི་ཊྛ་པི་ཎྜནྟི ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རཾ ཨུ་པ་ག་མྨ ཋ་ཏྭཱ ལ་དྡྷ་བྦ་པི་ཎྜཾ, བྷི་ཀྑཱ་ཧཱ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ལ་བྷ་ཏནྟི ལ་ཙྪ་ཏུ. ས་པཱ་ཀོཏི མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཛཱ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་རོ་ཏི.
ཨ་ཏྠ་ཏྠི་ཏཾ ས་དྡ་ཧ་ཏོཏི ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ས་དྡ་ཧ་ནྟ་སྶ. ཨ་པེ་ཧཱིཏི ཨ་པ་ག་ཙྪ. ཨེ་ཏྟོཏི ཨི་མ་སྨཱ ཋཱ་ནཱ. ཛ་མྨཱཏི ལཱ་མ་ཀ.
ཨ་ནཱུ་པ་ཁེ་ཏྟེཏི ཨ་ཛ་ངྒ་ལེ ཨུ་ད་ཀ་ས་མྤ་ནྣེ ཁེ་ཏྟེ ཕ་ལ་ཝི་སེ་སཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟཱ. ཨེ་ཏཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་ཡ ད་དཱ་ཧི དཱ་ནནྟི ནི་ནྣཾ ཐ་ལ་ཉྩ པཱུ་རེ་ནྟོ མེ་གྷོ ཝི་ཡ གུ་ཎ་ཝ་ནྟེ ནི་གྒུ་ཎེ ཙ དཱ་ནཾ དེ་ཧི, ཨེ་ཝཾ དེ་ནྟོ ཙ ཨ་པྤེ་ཝ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཡེ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻེ་ཏི. ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻེཏི སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ.
ཏཱ་ནཱིཏི ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ. ཝེ་ཎུ་པ་ད་རེ་ནཱཏི ཝེ་ལུ༹་ཝི་ལཱི་ཝེ་ན.
གི་རིཾ ན་ཁེ་ན ཁ་ཎ་སཱིཏི པ་བྦ་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ན་ཁེ་ན ཁ་ཎ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཡོཏི ཀཱ་ལ་ལོ་ཧཾ. པ་ད་ཧ་སཱིཏི ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་སི, ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་རེ་ན ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི.
ཨཱ་ཝེ་དྷི་ཏནྟི ཙ་ལི་ཏཾ ཝི་པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ. པི་ཊྛི་ཏོཏི པི་ཊྛི་པ་སྶེ་ན. བཱ་ཧུཾ པ་སཱ་རེ་ཏི ཨ་ཀ་མྨ་ནེ་ཡྻནྟི ཨ་ཀ་མྨ་ཀྑ་མཾ བཱ་ཧུ་དྭ་ཡཾ ཐ་དྡྷཾ སུ་ཀྑ་ད་ཎྜ་ཀཾ ཝི་ཡ ཀེ་ཝ་ལཾ པ་སཱ་རེ་ཏི, ན ས་མི་ཉྫེ་ཏི, སེ་ཏཱ་ནི ཨ་ཀྑཱི་ནི པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན ཀ་ཎྷ་མ་ཎྜ་ལ་སྶ ཨ་དི་སྶ་ན་ཏོ.
ཛཱི་ཝི་ཏནྟི ཛཱི་ཝ་ནཾ.
ཝེ་ཧཱ་ཡ་སནྟི ཨཱ་ཀཱ་སེ. པ་ཐ་དྡྷུ་ནོཏི པ་ཐ་བྷཱུ་ཏ་དྡྷུ་ནོ ཝི་ཡ.
ས་ཉྙ་མྤི ན ཀ་རོ་ཏཱིཏི ‘‘ཨི་མེ ཀུ་ལ་པྤ་སུ་ཏཱ’’ཏི ས་ཉྙཱ་མ་ཏྟ་མྤི ན ཀ་རོ་ཏི. ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ཀུ་ཙྪི་ཊྛ་ཀནྟི ཁཱ་དི་ཏ་ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ ཨུ་པ་རི པ་ཏི་སྶ་ཏི ཨ་པྤ་དུ་ཊྛ་པ་དོ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ, མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ ཏ་དཱ ཨུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏ་ཁེ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨི་དྡྷི་ཝི་ས་ཡོ ནཱ་མ ཨ་ཙི་ནྟེ་ཡྻོ, ཏ་སྨཱ ཀ་ཐཾ སཱུ་རི་ཡ་སྶ ཨུ་གྒ་ནྟུཾ ནཱ་དཱ་སཱི་ཏི ན ཙི་ནྟེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་རུ་ཎུ་གྒཾ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཏ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཨ་རུ་ཎ་པ་བྷཱ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི.
ཡ་ཀྑཱ་ཝ་ཊྚོ ནུ ཁོ ཨ་ཡཾ ཀཱ་ལ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡོ. མ་ཧཱ་པ་ཉྙནྟི མ་ཧ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ. ཛ་ན་པ་ད་སྶ མུ་ཁཾ པ་སྶ་ཐཱཏི ཨི་མ་སྶ ཛ་ན་པ་ད་ཝཱ་སི་ནོ ཛ་ན་སྶ ཨུ་པ་དྡ་ཝེ་ན མ་ངྐུ་བྷཱུ་ཏཾ མུ་ཁཾ པ་སྶ་ཐ.
ཨེ་ཏ་སྶ ཀ་ཐཱ ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ ཨུ་པ་རི པ་ཏི་སྶ་ཏཱིཏི ཡཱ་ཧི ཏེ་ན པཱ་ར་མི་ཏཱ་པ་རི་བྷཱ་ཝ་ན་ས་མི་དྡྷཱ་ཧི ནཱ་ནཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝི་ཧཱ་ར་པ་རི་པཱུ་རི་ཏཱ་ཧི སཱི་ལ་དི་ཊྛི་ས་མྤ་དཱ་ཧི སུ་ས་ངྑ་ཏ་ས་ནྟཱ་ནེ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་དྷི་ཝཱ་སེ མ་ཧཱ་ས་ཏྟེ ཨ་རི་ཡཱུ་པ་ཝཱ་ད་ཀ་མྨ་ཨ་བྷི་ས་པ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ, སཱ ཨ་བྷི་ས་པི ཏ་སྶ ཁེ་ཏྟ་ཝི་སེ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་སྶ ཙ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཕ་རུ་ས་ཏཱ་ཡ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནི་ཡ་ཀ་མྨཾ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཙེ སོ མ་ཧཱ་ས་ཏྟཾ ན ཁ་མཱ་པེ་ཏི, ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཝི་པ་ཙྩ་ན་ས་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ཏཾ, ཁ་མཱ་པི་ཏེ པ་ན མ་ཧཱ་ས་ཏྟེ པ་ཡོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཨ་ཧོ་སི་ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཨ་རི་ཡཱུ་པ་ཝཱ་ད་པཱ་པ་སྶ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནི་ཡ་སྶ དྷ་མྨ་ཏཱ, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘ཨེ་ཏ་སྶ ཀ་ཐཱ ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ ཨུ་པ་རི པ་ཏི་སྶ་ཏཱི’ཏི་ཨཱ་དི. མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ པ་ན ཏཾ ཏ་སྶ ཨུ་པ་རི པ་ཏི་ཏུཾ ན ཨ་དཱ་སི, ཨུ་པཱ་ཡེ་ན མོ་ཙེ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀེ (ཙ་རི་ཡཱ. ༢.༦༤) –
‘‘ཡཾ སོ ཏ་དཱ མཾ ཨ་བྷི་ས་པི, ཀུ་པི་ཏོ དུ་ཊྛ་མཱ་ན་སོ;
ཏ་སྶེ་ཝ མ་ཏྠ་ཀེ ནི་པ་ཏི, ཡོ་གེ་ན ཏཾ པ་མོ་ཙ་ཡི’’ནྟི.
ཡ་ཉྷི ཏ་ཏྠ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན སཱུ་རི་ཡུ་གྒ་མ་ན་ནི་ཝཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཏཾ, ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཡོ་གོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཡོ་གེ་ན ཧི ཨུ་བྦ་ལ༹ྷཱ ས་རཱ་ཛི་ཀཱ པ་རི་སཱ ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ ནེ་ག་མཱ ཙེ་ཝ ཛཱ་ན་པ་དཱ ཙ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཏཱ་པ་སཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཁ་མཱ་པེ་སུཾ. སོ ཙ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ གུ་ཎེ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱ་དེ་སི. ཡཾ པ་ན་སྶ མ་ཏྠ་ཀེ མ་ཏྟི་ཀཱ་པི་ཎྜ་སྶ ཋ་པ་ནཾ, ཏ་སྶ ཙ ས་ཏྟ་དྷཱ ཕཱ་ལ་ནཾ ཀ་ཏཾ, ཏཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཧི – ‘‘ཨི་མེ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ས་མཱ་ནཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝ་སེ ཝ་ཏྟ་ནྟི, ན པ་ན ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སེ ཝ་ཏྟཱ་པེ་ནྟཱི’’ཏི མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་མྤི ཏེ་ན ས་དི་སཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷེ་ཡྻུཾ, ཏ་ད་སྶ ཏེ་སཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡཱ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཐ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ལོ་ཧ་ཀཱུ་ཊ་ཝ་སྶནྟི ཨ་ཡ་གུ་ལ༹་ཝ་སྶཾ. ཏ་དཱ ཧི ར་ཏ་ན་མ་ཏྟཱ་ནི དི་ཡ་ཌྜྷ་ར་ཏ་ན་མ་ཏྟཱ་ནི་པི ཏི་ཁི་ཎཾ་སཱ་ནི ཨ་ཡ་གུ་ལ༹་མ་ཎྜ་ལཱ་ནི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ནི་པ་ཏ་ནྟཱ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ས་རཱི་རཱ་ནི ཁ་ཎྜ་ཁ་ཎྜ་ཀཱ་ནི ཨ་ཀཾ་སུ. ཀ་ལ་ལ་ཝ་སྶནྟི ཏ་ནུ་ཀ་ཀ་དྡ་མ་པ་ཊ་ལ་ཀ་དྡ་མཾ. ཨུ་པ་ཧ་ཙྩཱཏི ཨཱ་གྷཱ་ཊེ་ཏྭཱ. ཏ་དེ་ཝ མ་ཛ྄ཛྷཱ་ར་ཉྙཾ.
༦༧. ཨ་ནུ་ཝི་ཙྩ་ཀཱ་རནྟི ཨ་ནུ་ཝི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎཾ. ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི དྭཱི་ཧི ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་སཱ་ས་ནེ ཋི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་ཝ་ཀ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ག་ཏེ པ་གྒ་ཧ་ནི་གྒ་ཧཱ་ནི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
༦༩. ཨ་ནུ་པུ་བྦིཾ ཀ་ཐནྟི (དཱི. ནི. ཊཱི. ༢.༧༥-༧༦; ཨ. ནི. ཊཱི. ༣.༨.༡༢) ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཡཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦཾ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦ་ཀ་ཐཾ, ཀཱ པ་ན སཱ? དཱ་ནཱ་དི་ཀ་ཐཱ. དཱ་ན་ཀ་ཐཱ ཏཱ་ཝ པ་ཙུ་ར་ཛ་ནེ་སུ་པི པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ སུ་ཀ་ར་ཏྟཱ སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨུ་པཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ཨཱ་དི་ཏོ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཱ. པ་རི་ཙྩཱ་ག་སཱི་ལོ ཧི པུ་གྒ་ལོ པ་རི་གྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ནི་སྶ་ངྒ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སུ་ཁེ་ནེ་ཝ སཱི་ལཱ་ནི ས་མཱ་དི་ཡ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཙ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏོ ཧོ་ཏི. སཱི་ལེ་ན དཱ་ཡ་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཏོ པ་རཱ་ནུ་གྒ་ཧཾ ཝ་ཏྭཱ པ་ར་པཱི་ལཱ༹་ནི་ཝ་ཏྟི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ, ཀི་རི་ཡ་དྷ་མྨཾ ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཀི་རི་ཡ་དྷ་མྨ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ, བྷོ་ག་ཡ་ས་ས་མྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཏྭཱ བྷ་ཝ་ས་མྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ དཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ན་ནྟ་རཾ སཱི་ལ་ཀ་ཐཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. ཏ་ཉྩ སཱི་ལཾ ཝ་ཊྚ་ནི་སྶི་ཏཾ, ཨ་ཡཾ བྷ་ཝ་ས་མྤ་ཏྟི ཏ་སྶ ཕ་ལ་ནྟི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ, ཨི་མེ་ཧི ཙ དཱ་ན་སཱི་ལ་མ་ཡེ་ཧི པ་ཎཱི་ཏ་ཙ་རི་ཡ་བྷེ་ད་བྷི་ནྣེ་ཧི པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཨེ་ཏཱ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་དཱི་སུ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རཱ་དི་བྷེ་ད་བྷི་ནྣཱ ཨ་པ་རི་མེ་ཡྻཱ བྷོ་ག་བྷ་ཝ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ས་གྒ་ཀ་ཐཱ. སྭཱ་ཡཾ ས་གྒོ རཱ་གཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛོ ས་བྦ་དཱ ཨ་ནུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ས་གྒཱ་ན་ནྟ་རཾ མ་གྒོ, མ་གྒ་ཉྩ ཀ་ཐེ་ནྟེ་ན ཏ་ད་དྷི་ག་མཱུ་པཱ་ཡ་ས་ནྡ་སྶ་ན་ཏྠཾ ས་གྒ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་པི པ་གེ་ཝ ཨི་ཏ་རེ ས་བྦེ་པི ཀཱ་མཱ ནཱ་མ བ་ཧྭཱ་དཱི་ན་ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ ཨ་དྡྷུ་ཝཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཱ་ཏི ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ. ཧཱི་ནཱ ག་མྨཱ པོ་ཐུ་ཛྫ་ནི་ཀཱ ཨ་ན་རི་ཡཱ ཨ་ན་ཏྠ་ས་ཉྷི་ཏཱ་ཏི ཏེ་སཾ ཨོ་ཀཱ་རོ ལཱ་མ་ཀ་བྷཱ་ཝོ, ས་བྦེ་པི བྷ་ཝཱ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི ཏ་ཏྠ སཾ་ཀི་ལེ་སོ. ས་བྦ་སོ ཀི་ལེ་ས་ཝི་པྤ་མུ་ཏྟཾ ནི་བྦཱ་ན་ནྟི ནེ་ཀྑ་མྨེ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ ཙ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ མ་གྒ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི-ས་དྡེ་ན ད་སྶི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
སུ་ཁཱ་ནཾ ནི་དཱ་ནནྟི དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ནཾ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཱ་ནཾ ནི་བྦཱ་ན་ས་ཉྷི་ཏཱ་ན་ཉྩཱ་ཏི ས་བྦེ་ས་མྤི སུ་ཁཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཡ་ཉྷི ཀི་ཉྩི ལོ་ཀེ བྷོ་ག་སུ་ཁཾ ནཱ་མ, ཏཾ ས་བྦཾ དཱ་ན་ནི་དཱ་ན་ནྟི པཱ་ཀ་ཊོ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ. ཡཾ པ་ན ཛྷཱ་ན་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ན་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ སུ་ཁཾ, ཏ་སྶ་པི དཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ས་མྤ་ཏྟཱི་ནཾ མཱུ་ལནྟི ཡཱ ཨི་མཱ ལོ་ཀེ པ་དེ་ས་ར་ཛྫ་སི་རི་སྶ་རི་ཡ་ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མུ་ཛྫ་ལ་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ས་མྤ་དཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ་པ་བྷེ་དཱ མཱ་ནུ་སི་ཀཱ ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ, ཡཱ ཙ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་དི་ག་ཏཱ དི་བྦཱ ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ, ཡཱ ཝཱ པ་ན་ཉྙཱ་པི ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ, ཏཱ་སཾ ས་བྦཱ་སཾ ཨི་དཾ མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎཾ. བྷོ་གཱ་ནནྟི བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན ‘‘བྷོ་གོ’’ནྟི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ་ནཾ མ་ནཱ་པི་ཡ་རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ, ཏ་ནྣི་སྶ་ཡཱ་ནཾ ཝཱ ཨུ་པ་བྷོ་ག་སུ་ཁཱ་ནཾ, པ་ཏི་ཊྛཱ ནི་ཙྩ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ. ཝི་ས་མ་ག་ཏ་སྶཱཏི བྱ་ས་ན་པྤ་ཏྟ་སྶ. ཏཱ་ཎནྟི ར་ཀྑཱ ཏ་ཏོ པ་རི་པཱ་ལ་ན་ཏོ. ལེ་ཎནྟི བྱ་ས་ནེ་ཧི པ་རི་པཱ་ཏི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཨོ་ལཱི་ཡ་ན་པ་དེ་སོ. ག་ཏཱིཏི ག་ནྟ་བྦ་ཊྛཱ་ནཾ. པ་རཱ་ཡ་ཎནྟི པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ. ཨ་ཝ་སྶ་ཡོཏི ཝི་ནི་པ་ཏི་ཏུཾ ཨ་དེ་ནྟོ ནི་སྶ་ཡོ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎནྟི ཨོ་ལུ་བྦྷཱ་ར་མྨ་ཎཾ.
ར་ཏ་ན་མ་ཡ་སཱི་ཧཱ་ས་ན་ས་དི་སནྟི ས་བྦ་ར་ཏ་ན་མ་ཡ་ས་ཏྟ་ངྒ་མ་ཧཱ་སཱི་ཧཱ་ས་ན་ས་དི་སཾ, མ་ཧ་གྒྷཾ ཧུ་ཏྭཱ ས་བྦ་སོ ཝི་ནི་པ་ཏི་ཏུཾ ཨ་པྤ་དཱ་ན་ཏོ. མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝི་ས་དི་སཾ ག་ཏ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཐཱ དུ་བྦ་ལ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཨཱ་ལ་མྦ་ན་ར་ཛྫུ ཨུ་ཏྟི་ཊྛ་ཏོ ཏི་ཊྛ་ཏོ ཙ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷོ, ཨེ་ཝཾ དཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་མྤ་ཏྟི་བྷ་ཝེ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཋི་ཏི་ཡཱ ཙ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ལ་མྦ་ན་ཊྛེ་ན ཨཱ་ལ་མྦ་ན་ར་ཛྫུ་ས་དི་ས’’ནྟི. དུ་ཀྑ་ནི་ཏྠ་ར་ཎ་ཊྛེ་ནཱཏི དུ་གྒ་ཏི་དུ་ཀྑ་ནི་ཏྠ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན. ས་མ་སྶཱ་ས་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ལོ་བྷ་མ་ཙྪ་རི་ཡཱ་དི་པ་ཊི་ས་ཏྟུ་པ་དྡ་ཝ་ཏོ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་སྶཱ་ས་ན་ཊྛེ་ན. བྷ་ཡ་པ་རི་ཏྟཱ་ཎ་ཊྛེ་ནཱཏི དཱ་ལི་དྡི་ཡ་བྷ་ཡ་ཏོ པ་རི་པཱ་ལ་ན་ཊྛེ་ན. མ་ཙྪེ་ར་མ་ལཱ་དཱི་ཧཱིཏི མ་ཙྪེ་ར་ལོ་བྷ་དོ་ས་ཨི་སྶཱ་མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་དི ཙི་ཏྟ་མ་ལེ་ཧི. ཨ་ནུ་པ་ལི་ཏྟ་ཊྛེ་ནཱཏི ཨ་ནུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛ་ཏཱ་ཡ. ཏེ་སནྟི མ་ཙྪེ་ར་མ་ལཱ་དཱི་ནཾ. ཨེ་ཏེ་སཾ ཨེ་ཝ དུ་རཱ་ས་ད་ཊྛེ་ན. ཨ་ས་ནྟཱ་ས་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ཨ་ས་ནྟཱ་ས་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཡོ ཧི དཱ་ཡ་ཀོ དཱ་ན་པ་ཏི, སོ ས་མྤ་ཏི་པི ན ཀུ་ཏོ་ཙི ས་ནྟ་ས་ཏི, པ་གེ་ཝ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ. བ་ལ་ཝ་ནྟ་ཊྛེ་ནཱཏི མ་ཧཱ་བ་ལ་ཝ་ཏཱ་ཡ. དཱ་ཡ་ཀོ ཧི དཱ་ན་པ་ཏི ས་མྤ་ཏི པ་ཀྑ་བ་ལེ་ན བ་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པ་ན ཀཱ་ཡ་བ་ལཱ་དཱི་ཧི. ཨ་བྷི་མ་ངྒ་ལ་ས་མྨ་ཏ་ཊྛེ་ནཱཏི ‘‘ཝུ་ཌྜྷི་ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཨ་བྷི་ས་མྨ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཝི་པ་ཏྟི་ཏོ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ན་ཡ་ནཾ ཁེ་མ་ནྟ་བྷཱུ་མི་ས་མྤཱ་པ་ནཾ.
ཨི་དཱ་ནི མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ཙ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན་པི དཱ་ན་གུ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུཾ དཱ་ནཾ ནཱ་མེ་ཏནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་ཡྻཱ་དེ་ནྟེ་ནཱཏི ཨེ་ཏེ་ན དཱ་ན་ཕ་ལཾ ས་མྨ་དེ་ཝ པ་སྶ་ནྟཱ མ་ཧཱ་པུ་རི་སཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱི་ཝི་ཏ་མྤི པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཀོ ནཱ་མ ཝི་ཉྙུ་ཛཱ་ཏི་ཀོ བཱ་ཧི་རེ ཝ་ཏྠུ་མྷི ས་ངྒཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཏི ཨོ་ཝཱ་དཾ དེ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཡཱ ལོ་ཀི་ཡཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ ཙ ཨུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏཱ ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ, ཏཱ ས་བྦཱ དཱ་ན་ཏོ་ཡེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘དཱ་ན་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་ཀྐ་མཱ་ར་བྲ་ཧྨ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ས་མྤ་ཏྟི པ་ན ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་ཡ ཙ པ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ ཙཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ སཱ ཏཱ་སཾ པ་ར་ཏོ ཝུ་ཏྟཱ. ཨེ་ཏཱ ལོ་ཀི་ཡཱ, ཨི་མཱ པ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མཱི་ཉཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཱ་སུ་པི ཨུ་ཀྐ་ཊྛུ་ཀྐ་ཊྛ་ཏ་རུ་ཀྐ་ཊྛ་ཏ་མ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ཀ་མེ་ན ཉཱ་ཎ་ཏྟ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་སཾ པ་ན དཱ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཏ་སྶ བྲ་ཧྨ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ་པི པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ དཱི་པི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
དཱ་ན་ཉྩ ནཱ་མ ཧི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན, པཱུ་ཛཱ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་སྶ པ་རེ་སཾ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནཾ, ཏ་སྨཱ དཱ་ཡ་ཀོ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ པ་རེ་སཾ ས་ནྟ་ཀཾ ཧ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘དཱ་ནཾ ད་ད་ནྟོ སཱི་ལཾ ས་མཱ་དཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏཱི’’ཏི. སཱི་ལཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ས་དི་སོ ཨ་ལ་ངྐཱ་རོ ན་ཏྠི སོ་བྷཱ་ཝི་སེ་སཱ་ཝ་ཧ་ཏྟཱ སཱི་ལ་སྶ. སཱི་ལ་པུ་པྥ་ས་དི་སཾ པུ་པྥཾ ན་ཏྠཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. སཱི་ལ་ག་ནྡྷ་ས་དི་སོ ག་ནྡྷོ ན་ཏྠཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཙ་ནྡ་ནཾ ཏ་ག་རཾ ཝཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ (དྷ. པ. ༥༥; མི. པ. ༤.༡.༡) གཱ་ཐཱ – ‘‘ག་ནྡྷོ ཨི་སཱི་ནཾ ཙི་ར་དི་ཀྑི་ཏཱ་ནཾ, ཀཱ་ཡཱ ཙུ་ཏོ ག་ཙྪ་ཏི མཱ་ལུ་ཏེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ (ཛཱ. ༢.༡༧.༥༥) ཛཱ་ཏ་ཀ་གཱ་ཐཱ་ཡོ ཙ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ, སཱི་ལ་ཉྷི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་བྷ་ར་ཎ་ཉྩེ་ཝ ཨ་ལ་ངྐཱ་རོ ཙ ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ན་ཉྩ ད་སྶ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧ་ཉྩ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སཱི་ལཱ་ལ་ངྐཱ་རེ་ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨ་ཡཾ ས་གྒོ ལ་བྦྷ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མེ་ཧི ཚ་ནྡཱ་དཱི་ཧི ས་མཱ་དཱ་ན་སཱི་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཏེ་ནཱ་ཧ ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ –
‘‘ཧཱི་ནེ་ན བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ན, ཁ་ཏྟི་ཡེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི;
མ་ཛ྄ཛྷི་མེ་ན ཙ དེ་ཝ་ཏྟཾ, ཨུ་ཏྟ་མེ་ན ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༨.༧༥; ༢.༢༢.༤༢༩; དཱི. ནི. ཊཱི. ༢.༧༥-༧༦);
ཨི་ཊྛོཏི སུ་ཁོ. ཀ་ནྟོཏི ཀ་མ་ནཱི་ཡོ. མ་ནཱ་པོཏི མ་ན་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀོ. ཏཾ པ་ན ཏ་སྶ ཨི་ཊྛཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ནི་ཙྩ་མེ་ཏྠ ཀཱི་ལཱ༹’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
དོ་སོཏི ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དི་ནཱ ཨ་པྤ་སྶཱ་དཱ་དི་ནཱ ཙ དཱུ་སི་ཏ་བྷཱ་ཝོ, ཡ་ཏོ ཏེ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ནཱ་རཱ་དྷེ་ནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ་ཏི པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ, པ་ར་མ་ཀ་པ་ཎ་ཏཱ. ཏ་ཐཱ ཙ ཀཱ་མཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཙྩུ་པ་ཏི་ཊྛ་ནྟི. ལཱ་མ་ཀ་བྷཱ་ཝོཏི ཨ་སེ་ཊྛེ་ཧི སེ་ཝི་ཏ་བྦོ, སེ་ཊྛེ་ཧི ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ ནི་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝོ. སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ནནྟི ཝི་བཱ་དྷ་ཀ་ཏཱ ཨུ་པ་ཏཱ་པ་ཏཱ ཙ.
ནེ་ཀྑ་མྨེ ཨཱ་ནི་སཾ་སནྟི ཨེ་ཏྠ ཡ་ཏྟ་ཀཱ ཀཱ་མེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ, ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཏ་ཏྟ་ཀཱ ནེ་ཀྑ་མྨེ ཨཱ་ནི་སཾ་སཱ. ཨ་པི་ཙ – ‘‘ནེ་ཀྑ་མྨཾ ནཱ་མེ་ཏཾ ཨ་ས་མྦཱ་དྷཾ ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཾ ནི་ཀྑ་ནྟཾ ཀཱ་མེ་ཧི, ནི་ཀྑ་ནྟཾ ཀཱ་མ་ས་ཉྙཱ་ཡ, ནི་ཀྑ་ནྟཾ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཧི, ནི་ཀྑ་ནྟཾ ཀཱ་མ་པ་རི་ལཱ༹་ཧེ་ཧི, ནི་ཀྑ་ནྟཾ བྱཱ་པཱ་ད་ས་ཉྙཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༣.༢༦; དཱི. ནི. ཊཱི. ༢.༧༥-༧༦) ན་ཡེ་ན ནེ་ཀྑ་མྨེ ཨཱ་ནི་སཾ་སེ པ་ཀཱ་སེ་སི, པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཙ གུ་ཎེ ཝི་བྷཱ་ཝེ་སི ཝ་ཎྞེ་སི. ཀ་ལླ་ཙི་ཏྟནྟི ཧེ་ཊྛཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཙི་ཏྟ་དོ་སཱ་ནཾ ཝི་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་པ་རི་དེ་ས་ནཱ་ཡ བྷཱ་ཛ་ན་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ན ཀ་མྨ་ཀྑ་མ་ཙི་ཏྟཾ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཡ་སྨཱ ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ་ད་ཡོ ཙི་ཏྟ་སྶ རོ་ག་བྷཱུ་ཏཱ, ཏ་དཱ ཏེ ཝི་ག་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་རོ་ག་ཙི་ཏྟ’’ནྟི. དི་ཊྛི་མཱ་ནཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་ཝི་ག་མེ་ན མུ་དུ་ཙི་ཏྟཾ. ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་དི་ཝི་ག་མེ་ན ཝི་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཙི་ཏྟཾ. ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཨུ་ལཱ༹་ར་པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫ་ཡོ་གེ་ན ཨུ་ད་གྒ་ཙི་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཾ. ཡ་དཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཉྙཱ་སཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཀ་ལླ་ཙི་ཏྟནྟི ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་ཝི་ག་མེ་ན ཨ་རོ་ག་ཙི་ཏྟཾ. མུ་དུ་ཙི་ཏྟནྟི བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ག་མེ་ན མེ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀ་ཐི་ན་ཙི་ཏྟཾ. ཝི་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཙི་ཏྟནྟི ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཝི་ག་མེ་ན ཝི་ཀྑེ་པ་སྶ ཝི་ག་ཏ་ཏྟཱ ཏེ་ན ཨ་པི་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟཾ. ཨུ་ད་གྒ་ཙི་ཏྟནྟི ཐི་ན་མི་དྡྷ་ཝི་ག་མེ་ན ས་མྤ་གྒ་ཧི་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨ་ལཱི་ན་ཙི་ཏྟཾ. པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟནྟི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཝི་ག་མེ་ན ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ སེ་ས་པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
སེ་ཡྻ་ཐཱ་པཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་པ་མཱ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པཱ་ལི་སྶ སཾ་ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ནི་པྥཱ་ད་ན་ཉྩ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་པ་ག་ཏ་ཀཱ་ལ༹་ཀནྟི ཝི་ག་ཏ་ཀཱ་ལ༹་ཀཾ. ས་མྨ་དེ་ཝཱཏི སུ་ཊྛུ ཨེ་ཝ. ར་ཛ་ནནྟི ནཱི་ལ་པཱི་ཏཱ་དི་ར་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ. པ་ཊི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻཱ་ཏི ག་ཎྷེ་ཡྻ པ་བྷ་སྶ་རཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ས་ནེཏི ཏི་སྶཾ ཨེ་ཝ ནི་ས་ཛྫཱ་ཡཾ. ཨེ་ཏེ་ན་སྶ ལ་ཧུ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་ཏཱ ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙ་ཏཱ སུ་ཁ་པ་ཊི་པ་དཱ་ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙ་ཏཱ ཙ ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཝི་ར་ཛནྟི ཨ་པཱ་ཡ་ག་མ་ནཱི་ཡ་རཱ་ག་ར་ཛཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ག་མེ་ན ཝི་ར་ཛཾ. ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་དི་ཊྛི་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་མ་ལཱ་པ་ག་མེ་ན ཝཱི་ཏ་མ་ལཾ. ཏི་ཎྞཾ མ་གྒཱ་ནནྟི ཧེ་ཊྛི་མཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ མ་གྒཱ་ནཾ. ཏ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནནྟི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ? ན་ནུ མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ཨ་ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཏཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟནྟི ཨ་ས་མྨོ་ཧ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྲི་དཾ ཨུ་པ་མཱ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ – ཝ་ཏྠཾ ཝི་ཡ ཙི་ཏྟཾ, ཝ་ཏྠ་སྶ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་མ་ལེ་ཧི ཀི་ལི་ཊྛ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ཙི་ཏྟ་སྶ རཱ་གཱ་དི་མ་ལེ་ཧི སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་བྷཱ་ཝོ, དྷོ་ཝ་ན་སི་ལཱ ཝི་ཡ ཨ་ནུ་པུ་བྦཱི་ཀ་ཐཱ, ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ ས་དྡྷཱ, ཨུ་ད་ཀེ ཏེ་མེ་ཏྭཱ ཨཱུ་ས་གོ་མ་ཡ་ཚཱ་རི་ཀཱ་བྷ་རེ་ཧི ཀཱ་ལ༹་ཀ་པ་དེ་སེ ས་མྨ་དྡི་ཏྭཱ ཝ་ཏྠ་སྶ དྷོ་ཝ་ན་པ་ཡོ་གོ ཝི་ཡ ས་དྡྷཱ་སི་ནེ་ཧེ་ན ཏེ་མེ་ཏྭཱ ས་ཏི་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཧི དོ་སེ སི་ཐི་ལེ ཀ་ཏྭཱ སུ་ཏཱ་དི་ཝི་དྷི་ནཱ ཙི་ཏྟ་སྶ སོ་དྷ་ནེ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷོ. ཏེ་ན པ་ཡོ་གེ་ན ཝ་ཏྠེ ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་པ་ག་མོ ཝི་ཡ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷེ་ན ཀི་ལེ་ས་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནཾ, ར་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ ཝི་ཡ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ, ཏེ་ན སུ་དྡྷ་སྶ ཝ་ཏྠ་སྶ པ་བྷ་སྶ་ར་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་ཀི་ལེ་ས་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ མ་གྒེ་ན པ་རི་ཡོ་ད་པ་ན་ནྟི.
དི་ཊྛ་དྷ་མྨོཏི ཝ་ཏྭཱ ད་སྶ་ནཾ ནཱ་མ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙ་མྤི ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཏ་ནྣི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ‘‘པ་ཏྟ་དྷ་མྨོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཏྟི ཙ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི་ཏོ ཨ་ཉྙཱ་པི ཝི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཏོ ཝི་སེ་ས་ན་ཏྠཾ ‘‘ཝི་དི་ཏ་དྷ་མྨོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སཱ པ་ནེ་སཱ ཝི་དི་ཏ་དྷ་མྨ་ཏཱ དྷ་མྨེ་སུ ཨེ་ཀ་དེ་ས་ནཱ་པི ཧོ་ཏཱི་ཏི ནི་པྤ་དེ་ས་ཏོ ཝི་དི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་རི་ཡོ་གཱ་ལ༹ྷ་དྷ་མྨོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན་སྶ ས་ཙྩཱ་བྷི་ས་མྦོ་དྷཾ་ཡེ་ཝ དཱི་པེ་ཏི. མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ཉྷི ཨེ་ཀཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཉྙཱ་དི་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ནྟཾ ནི་པྤ་དེ་སེ་ན ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཾ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨོ་གཱ་ཧ་ནྟཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘དི་ཊྛོ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨོ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི དི་ཊྛ་དྷ་མྨོ’’ཏི. ཏི་ཎྞཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱཏི ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡ་ཀ་ནྟཱ་ར་ས་དི་སཱ སོ་ལ༹་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཨ་ཊྛ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཙ ཏི་ཎྞཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཏི་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ. ཝི་ག་ཏ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐོཏི པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘ཨེ་ཝཾ ནུ ཁོ, ཀིཾ ནུ ཁོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ ཝི་ག་ཏཱ ས་མུ་ཙྪི་ནྣཱ ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱ. སཱ་ར་ཛྫ་ཀ་རཱ་ནཾ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑེ་སུ སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎེ་སུ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫཾ ཝི་སཱ་ར་ད་བྷཱ་ཝཾ ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡཾ པ་ཏྟོ. ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨེ་ཝ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ དི་ཊྛ་ཏྟཱ ན ཏ་སྶ པ་རོ པ་ཙྩེ་ཏ་བྦོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡོ.
༧༡. པ་ཎྜི་ཏོཏི པ་ཉྙ་ཝཱ.
༧༢. ཏེ་ན ཧི ས་མྨཱཏི དོ་ཝཱ་རི་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ལླ་པ་ཏི་ཡེ་ཝ, ‘‘ཨེ་ཏྠེ་ཝཱ’’ཏི ཏེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ་པི ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟོ. ཀ་སྨཱ? པ་རི་དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘བ་ལ་ཝ་སོ་ཀེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ’’ཏི.
༧༣. ཏེ་ནེ་ཝཱཏི ཡེ་ན ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒེ་ན ཨཱ་ས་ནཾ ས་མྨ་ཛྫ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་ད་རེ པ་རི་ཀྑི་པ་ནྟོ ‘‘མཱ་ཧཾ ས་ཏྠཱ་རཾ མ་མ ས་རཱི་རེ་ན ཕུ་སི’’ནྟི ཨ་ནྟ་རཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒེ་ན ཏཾ ཨུ་ད་རེ པ་རི་ཀྑི་པ་ནྟོ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ. ‘‘ད་ཏྟ་པ་ཉྙ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༡༧༡) ཝི་ཡ ད་ཏྟ-ས་དྡོ ཨེ་ཏྠ བཱ་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཛ་ལོ༹་སི ཛཱ་ཏོ’’ཏི. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི པུ་བྦེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་སྶ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན.
༧༥. ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཾ དཱ་རུ་སཱ་ཁཱ་དི་མ་ཡཾ. བ་ཧ་ལ་བ་ཧ་ལཾ པཱི་ཏཱ་ཝ་ལེ་པ་ནཾ ར་ངྒ་ཛཱ་ཏནྟི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ བ་ཧ་ལཾ པཱི་ཏ་ཝ་ཎྞ་མ་ཉྫི་ཊྛ་ཨཱ་དི་ཨ་ཝ་ལེ་པ་ན་ར་ཛ་ནཾ. གྷ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་ཙྪ་ཝིཾ, ཡཱ ར་ངྒཾ པི་ཝ་ཏི. ནི་ལློ་མ་ཏནྟི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨ་ནུ་ལི་མྤ་ནེ་ན. ཁ་ཎྜ་ཁ་ཎྜི་ཏནྟི ཁ་ཎྜ་ཁ་ཎྜི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ. ར་ངྒ་ཀྑ་མོ ར་ཛ་ནི་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘རཱ་ག་མ་ཏྟཾ ཛ་ནེ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ནུ་ཡོ་གནྟི ཙོ་ད་ནཾ. ཝཱི་མཾ་སནྟི ཝི་ཙཱ་ར་ཎཾ. ཐུ་སེ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཏ་ཎྜུ་ལ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ ཝི་ཡ ཀ་ད་ལི་ཡཾ སཱ་ར་པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ ཝི་ཡ ཙ ནི་ག་ཎྛ་ཝཱ་དེ སཱ་ར་ཝཱི་མཾ་ས་ནཾ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཙ ཏཾ ཝཱི་མཾ་ས་ནྟོ རི་ཏྟ་ཀོ ཏུ་ཙྪ་ཀོ་ཝ ཧོ་ཏཱིཏི. ས་བྦ་མྤི བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཾ ན་ཏྠི, ཏ་ཉྩ ཝཱི་མཾ་སི་ཡ་མཱ་ནཾ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་མེ་ཝ ཛ་ནེ་ཏི, ཨ་ཏ་པྤ་ཀ་ཉྩ ཨ་སེ་ཙ་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཀ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱཏི ཡ་དི ཁ་ནྡྷ་མུ་ཁེ་ན ཡ་དི དྷཱ་ཏཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་མུ་ཁེ་ན བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨོ་གཱ་ཧི་སྶ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ག་མྦྷཱི་ར་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ གོ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ ག་མྦྷཱི་ར་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཡོ ཙེ་ཏྠ པ་ཎྜི་ཏོ ནི་པུ་ཎོ ཀ་ཏ་པ་ར་པྤ་ཝཱ་དོ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ ས་བྦ་ཐཱ་མེ་ན ཙོ་ད་ནཾ ཨཱ་ར་མྦྷ་ཏི ཏ་སྶ ཙོ་ད་ནཱ ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི ཙཱ་ལེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. པུ་ན སུ་ཙི་ར་མྤི ཀཱ་ལཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ནྟེ་སུ་པི ཝི་མ་དྡ་ཀྑ་མ་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཝཱ་དོ སྭཱ་ཁྱཱ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་ཡོ་ག་ཀྑ་མོ ཝི་མ་ཛྫ་ན་ཀྑ་མོ ཙཱ’’ཏི.
༧༦. ཝི་ས་ཡ་པ་རི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ད་ཧ་ཏི པ་ཊི་པ་ཀྑེ སོ་དྷེ་ཏཱི་ཏི དྷཱི་རོ, སྭཱ་ཡ་མ་སྶ དྷཱི་ར་བྷཱ་ཝོ ས་བྦ་སོ ས་མྨོ་ཧ་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཡཱ པ་ཉྙཱ…པེ… ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶཱ’’ཏི. པ་བྷི་ནྣ་ཁཱི་ལ་སྶཱཏི ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ས་བྦ་ཙེ་ཏོ་ཁཱི་ལ་སྶ, ཀི་ལེ་ས་མ་ཙྩུ་མཱ་ར་ཝི་ཛ་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཁ་ནྡྷ་མཱ་རཱ ཛི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཏེ་སཾ དྭི་ནྣཾ ཨི་དྷ ཨ་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཨཱི་གྷ-ས་དྡོ དུ་ཀྑ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་དྡུ་ཀྑ་སྶཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་ས་ནི་བྦཱ་ན་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཀི་ལེ་སེ་ན ནི་དྡུ་ཀྑ་ཏཱ, ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་ས་ནི་བྦཱ་ན་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་པཱ་ཀ་དུ་ཀྑེ་ན ནི་དྡུ་ཀྑ་ཏཱ. ར་ཛྫ་ན་དུ་སྶ་ན་མུ་ཡ྄ཧ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་ཝི་དྷཾ ཨཱི་ས་ན་ཏོ ཝཱི་སཾ, ཝཱི་ས་མེ་ཝ ཝེ་སཾ, རཱ་གཱ་དཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཝེ་ས་ནྟ་ར་སྶཱ་ཏི རཱ་གཱ་དི་ཝཱི་སཾ ཏ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཏ་རི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་སྶཱ’’ཏི.
ཏུ་སི་ཏ་སྶཱཏི ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན ཏུ་སི་ཡཱ ཨི་ཏ་སྶ སཾ་ཝ་ཏྟ་སྶ. ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ‘‘མུ་དི་ཏ་སྶཱ’’ཏི ཨི་དཾ པུ་ན་རུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. མ་ནུ་ཛ་སྶཱཏི པ་ཋ་མཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱ བྷ་ག་ཝཱ མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ན ས་དེ་ཝ་ཀཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ས་དེ་ཝ་ཀཾ ལོ་ཀཾ སཾ་སཱ་ར་ཏོ ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཁཾ ན་ར་ཏི ནེ་ཏི པཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ན་རོ, ནཱ་ཡ་ཀོ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏ་སྶ ན་ར་སྶ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པུ་ན་རུ་ཏྟ’’ནྟི. ‘‘མ་ནུ་ཛ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ན་ར་སྶཱ’’ཏི པུ་ན་རུ་ཏྟཾ པ་དཾ. ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ཨེ་ཀེ་ཀ་གཱ་ཐཱ་ཡ ད་ས་གུ་ཎཱ ན་པྤ་ཧོ་ནྟི, ན པཱུ་རེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཝི་ནེ་ཏཱི་ཏི ཝི་ན་ཡོ, ཝི་ན་ཡོ ཨེ་ཝ ཝེ་ནེ་ཡི་ཀོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་ནཱ་ཡ་ཀ་སྶཱ’’ཏི. ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ རུ་ཙིཾ རཱ་ཏི, ཨཱི་རེ་ཏཱི་ཏི ཝཱ རུ་ཙི་རོ, སྭཱ་ཡ་མ་སྶ རུ་ཙི་ར་བྷཱ་ཝོ ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་ཙི་དྷ་མྨ་སྶཱ’’ཏི. པ་བྷཱ་ས་ཀ་སྶཱ་ཏི ཉཱ་ཎཱ་ལོ་ཀེ་ན པ་བྷ་སྶ་ར་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་སྶ. ནི་སྶ་ངྒ་སྶཱཏི ཨ་ཊྛ་སུ་པི པ་རི་སཱ་སུ, ས་དེ་ཝེ ཝཱ ས་བྦ་སྨིཾ ལོ་ཀེ ཨ་གྒ་ཎྷཱ་པ་ན་པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ན ནི་སྶ་ཊ་སྶ. ག་མྦྷཱི་ར་གུ་ཎ་སྶཱཏི པ་རེ་སཾ ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛ་བྷཱ་ཝཱ ག་མྦྷཱི་ར་གུ་ཎ་སྶ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙེ་ཝ དྷ་མྨཱ ག་མྦྷཱི་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (དཱི. ནི. ༡.༢༨). ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན མོ་ན་པྤ་ཏྟ་སྶ. དྷ་མྨེ ཋི་ཏ་སྶཱཏི དྷ་མྨ་ཀཱ་ཡེ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་སྶ. སཾ་ཝུ་ཏ་ཏྟ་སྶཱཏི ཨ་ར་ཀྑི་ཡ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རཱ་དི་ཏཱ་ཡ སཾ་ཝུ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ.
ཨཱ་གུཾ ན ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི, པ་ནྟ་སེ་ནཱ་ས་ན་སྶཱཏི ཝི་ཝི་ཏྟ་སེ་ནཱ་ས་ན་སྶ. པ་ཊི་མ་ནྟ་ན་པ་ཉྙཱ་ཡཱཏི ས་བྦ་པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཱ་ནཾ ཝི་པ་རཱ་ཝ་ཏྟ་མ་ནྟ་ན་པ་ཉྙཱ་ཡ. མོ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཉཱ་ཎཾ ས་བྦ་ཏོ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ནི་དྷུ་ན་ན་ཏོ.
ཨི་སི་ས་ཏྟ་མ་སྶཱཏི ས་བྦ་ཨི་སཱི་སུ ཛེ་ཊྛ་སྶ སཱ་དྷུ་ཏ་མ་སྶ. སེ་ཊྛ་པྤ་ཏྟ་སྶཱཏི སེ་ཊྛཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ པ་ཏྟ་སྶ. ཨ་ཀྑ་རཱ་དཱི་ནཱིཏི ཨ་ཀྑ་ར་པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ཀཱ་ར-ནི་རུ་ཏྟི་ནི་དྡེ་ས-སཾ་ཀཱ་ས་ན་པ་ཀཱ་ས་ན-ཝི་ཝ་ར་ཎ-ཝི་བྷ་ཛ་ནུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་ར་ཎཱ་ནཱི་ཏི བྱ་ཉྫ་ན་ཏྠ་པ་དཱ་ནི. ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ཝི་ནེ་ཡྻ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཾ པ་ཀཱ་ས་ན་ཏོ ཀ་ཐ་ན་ཏོ པ་ད་ཀ་སྶ. པུ་རི-ས་དྡོ ‘‘པུ་བྦེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མཱ་ན་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘པུ་རི་ནྡ་ད་སྶཱ་ཏི ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ དྷ་མྨ་དཱ་ན་དཱ་ཡ་ཀ་སྶཱ’’ཏི. བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ས་ཡ྄ཧཾ ས་ཧི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མ་ཏྠ་སྶཱ’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ བུ་དྡྷ་མ་ས་ཡ྄ཧ་སཱ་ཧི་ན’’ནྟི (ཨི་ཏི་ཝུ. ༣༨). ཏེ པ་ཏྟ་སྶཱཏི ཏེ གུ་ཎེ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ པ་ཏྟ་སྶ. ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝོ་དཱ་ན་དྷ་མྨཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི བྱཱ་ཀ་ར་ཎོ, བྱཱ་ཀ་ར་ཎོ ཨེ་ཝ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎོ. ཏ་ནྟི་པ་དནྟི ཏ་ནྟིཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཾ པ་དཾ.
ཏ་ཎྷཱ་བ་ནྡྷ་ནེ་ན ས་བྦེ་ན ཝཱ ཀི་ལེ་ས་བ་ནྡྷ་ནེ་ན ཨ་བ་དྡྷ་སྶ. མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ་ཡཱཏི མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ, མ་ཧཱ་ཝི་ས་ཡཱ་ཡ ཝཱ པ་ཉྙཱ་ཡ. ས་བྦཱ ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཉྙཱ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ, ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཝི་ས་ཡེ མ་ཧཱ་ཝི་ས་ཡཱ ཙ ཨེ་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ མ་ཧཱ་ཝི་ས་ཡཱ ནཱ་མ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཱ་ཝ. ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ་ཙི་ནྟེ་ཡྻཱ་པ་རི་མེ་ཡྻ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ད་སྶ་ན་ཊྛེ་ན. ཡ་ཀྑ་སྶཱཏི ཝཱ ལོ་ཀེ་ན པཱུ་ཛ་ནཱི་ཡ་སྶ. ཨ་ཡཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཁུ་ཛྫུ་ཏྟ་རཱ ཝི་ཡ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ སེ་ཁ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པྤ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི. ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ནྟོཏི ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཝི་ས་ཡཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ.
༧༧. ས་མྤི་ཎྜི་ཏཱཏི ས་ནྣི་ཙི་ཏཱ, ག་ནྠི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མེ ས་ཏྟཱཏི ཡཾ ཡ་དེ་ཝ པ་རི་བྦྷ་མ་ནྟཱ ས་ཏྟཱ. ཨ་ཏྟ་ནོ་ཝ ཙི་ནྟ་ཡ་ནྟཱིཏི ཨ་ཝཱི་ཏ་ཏ་ཎྷ་ཏཱ་ཡ ས་ཀཾ་ཡེ་ཝ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཙི་ནྟེ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཧི མ་ཏེ ཉཱ་ཏ་ཀེ ཨ་ནུ་སོ་ཙ་ནྟཱ་པི ཏེ་ཧི སཱ་དྷེ་ཏ་བྦ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཡོ་ཛ་ན་སྶེ་ཝ ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་སོ་ཙ་ནྟི. ཨུ་ཎྷཾ ཨ་ཧོ་སཱིཏི བ་ལ་ཝ་ཏཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ས་ནྟཱ་པེ་ན ས་ནྟ་ཏྟཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ཧ་ད་ཡ་ཊྛཱ་ནཾ ཁ་དི་ར་ངྒཱ་ར་ས་ནྟཱ་པི་ཏཾ ཝི་ཡ ཨུ་ཎྷཾ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ལོ་ཧི་ཏཾ ཝི་ལཱི་ཡི་ཏྠཱ’’ཏི. པ་ཏྟ་མ་ཏྟནྟི ཨེ་ཀ་པ་ཏྟ་པཱུ་ར་མ་ཏྟཾ. ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་སཱ་དྷི་ཀཱ་ཡ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ས་ངྑེ་པེ་ནེ་ཝ དེ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཨཱ་ཧ – ‘ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙུ་པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝ་སེ་ན དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏཱ’’ཏི.
ཨུ་པཱ་ལི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.