༤. པོ་ཏ་ལི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༡. ཨ་ངྒཱ ནཱ་མ ཛ་ན་པ་དི་ནོ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཱ, ཏེ་སཾ ནི་ཝཱ་སོ ཨེ་ཀོ་པི ཛ་ན་པ་དོ རུ་ལ༹ྷི་ཝ་སེ་ན ཨ་ངྒཱ་ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ངྒཱ་ཡེ་ཝ སོ ཛ་ན་པ་དོ’’ཏི. མ་ཧི་ཡཱ པ་ན་སྶ ཨུ་ཏྟ་རེ་ན ཡཱ ཨཱ་པོཏི མ་ཧི་ཡཱ ན་དི་ཡཱ ཡཱ ཨཱ་པོ ཏ་སྶ ཛ་ན་པ་ད་སྶ ཨུ་ཏྟ་རེ་ན ཧོ་ནྟི. ཏཱ་སཾ ཨ་ཝི་དཱུ་ར་ཏྟཱ སོ ཛ་ན་པ་དོ ཨུ་ཏྟ་རཱ་པོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སཱ པ་ན མ་ཧཱི ཀ་ཏྠ་ཙི ཀ་ཏྠ་ཙི བྷི་ཛྫི་ཏྭཱ ག་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཏ་ར་མ་ཧི་ཡཱ ཨུ་ཏྟ་རེ་ན ཡཱ ཨཱ་པོ’’ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྶཱ མ་ཧི་ཡཱ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཡཾ ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ཀ་ཐཱ. ཡ་སྨཱ (ཨ. ནི. ཊཱི. ༣.༨.༡༩) ལོ་ཀི་ཡཱ ཛ་མྦུ་དཱི་པོ ཧི་མ་ཝཱ ཏ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ས་མུ་དྡ་ད་ཧ་པ་བྦ་ཏ་ན་དི་ཡོ་ཏི ཨེ་ཏེ་སུ ཡཾ ཡཾ ན མ་ནུ་སྶ་གོ་ཙ་རཾ, ཏ་ཏྠ ས་ཡཾ ས་མྨཱུ་ལ༹ྷཱ ཨ་ཉྙེ་པི ས་མྨོ་ཧ་ཡ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ས་མྨོ་ཧ་ཝི་དྷ་མ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨ་ཡཾ ཀི་ར ཛ་མྦུ་དཱི་པོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ར་དྡྷཾ. ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཡོ་ཛ་ན་པ་རི་མཱ་ཎོ ཨཱ་ཡཱ་མ་ཏོ ཙ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཙཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨུ་ད་ཀེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊོ ཏ་དུ་པ་བྷོ་གི་ས་ཏྟཱ་ནཾ པུ་ཉྙ་ཀྑ་ཡེ་ན.
སུ་ནྡ་ར་ད་སྶ་ནཾ ཀཱུ་ཊ་ནྟི སུ་ད་སྶ་ན་ཀཱུ་ཊཾ, ཡཾ ལོ་ཀེ ‘‘ཧེ་མ་ཀཱུ་ཊ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. མཱུ་ལ་ག་ནྡྷོ ཀཱ་ལཱ༹་ནུ་སཱ་རི་ཡཱ་དི. སཱ་ར་ག་ནྡྷོ ཙ་ནྡ་ནཱ་དི. ཕེ་གྒུ་ག་ནྡྷོ ས་ལ་ལཱ་དི. ཏ་ཙ་ག་ནྡྷོ ལ་ཝ་ངྒཱ་དི. པ་པ་ཊི་ཀ་ག་ནྡྷོ ཀ་བི་ཏྠཱ་དི. ར་ས་ག་ནྡྷོ ས་ཛྫཱ་དི, པ་ཏྟ་ག་ནྡྷོ ཏ་མཱ་ལ་ཧི་རི་ཝེ་རཱ་དི. པུ་པྥ་ག་ནྡྷོ ནཱ་ག་ཀུ་ངྐུ་མཱ་དི. ཕ་ལ་ག་ནྡྷོ ཛཱ་ཏི་ཕ་ལཱ་དི. ག་ནྡྷ་ག་ནྡྷོ ས་བྦེ་སཾ ག་ནྡྷཱ་ནཾ ག་ནྡྷོ. ཡ་སྶ ཧི རུ་ཀྑ་སྶ ས་བྦེ་ས་མྤི མཱུ་ལཱ་དཱི་ནཾ ག་ནྡྷོ ཨ་ཏྠི, སོ ཨི་དྷ ག་ནྡྷོ ནཱ་མ. ཏ་སྶ ག་ནྡྷ་སྶ ག་ནྡྷོ ག་ནྡྷ་ག་ནྡྷོ. ས་བྦཱ་ནི པུ་ཐུ་ལ་ཏོ པ་ཉྙཱ་ས་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི, ཨཱ་ཡཱ་མ་ཏོ པ་ན ཨུ་བྦེ་དྷ་ཏོ ཝི་ཡ དྭི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི.
མ་ནོ་ཧ་ར་སི་ལཱ་ཏ་ལཱ་ནཱིཏི ཨོ་ཏ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ མ་ནུ་ཉྙ་སོ་པཱ་ན་སི་ལཱ་ཏ་ལཱ་ནི. སུ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟཱ་ནཱིཏི ཏ་དུ་པ་བྷོ་གི་ས་ཏྟཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཀ་མྨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ཊྛུ པ་ཊི་ཡ་ཏྟཱ་ནི སུ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི. མ་ཙྪ་ཀ་ཙྪ་པཱ་ད་ཡོ ཨུ་ད་ཀཾ མ་ལི་ནཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཕ་ལི་ཀ་ས་དི་ས་ནི་མྨ་ལུ་ད་ཀཱ་ནི. ཏི་རི་ཡ་ཏོ དཱི་གྷཾ ཨུ་གྒ་ཏ་ཀཱུ་ཊ་ནྟི ‘‘ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་པ་བྦ་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ཧ.
ཨཱ་པ་ཎཱ་ནི ཨེ་ཝ ཝོ་ཧཱ་ར་སྶ མུ་ཁ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་པ་ཎ་མུ་ཁ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཱི’’ཏི. ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ནཱིཏི ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ་ནི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་ས་མྦྷི་ནྣཱ་ནི. ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཡ་ཐཱ་ཕཱ་སུ་ཀཾ ཝ་སི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨཱ་ས་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨཱ་ས་ནཾ, ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི.
ཨ་སཱ་རུ་པྤཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་སྶ ཚཱ་ད་ན་ཏོ ཚ་ནྣཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ, ཏ་དེ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཏི་རཱུ་པེ་ཏི པ་ཀཱ་སེ་ཏཱི་ཏི པ་ཏི་རཱུ་པཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན་པྤ་ཏི་རཱུ་པ’’ནྟི. ཀཱ་ར་ཎ་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནཱིཏི ཉཱ་པ་ཀ་ཀཱ་ར་ཎ་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. ཉཱ་པ་ཀ་ཉྷི ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཀ་རོ་ཏི པ་ཀཱ་སེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཀཱ་རོ, ཏ་མེ་ཝ ལཱི་ནཾ གུ་ལ༹ྷཾ ཨ་ཏྠཾ ག་མེ་ཏཱི་ཏི ལི་ངྒཾ, སོ ཏེ་ན ནི་མཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ནི་མི་ཏྟནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་རི་ཏུཾ ‘‘དཱི་གྷ་ད་ས་ཝ་ཏྠ…པེ… ནི་མི་ཏྟཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེཏི ཨཱ་ཀཱ་རཱ་ད་ཡོ. ཏ་ཐཱ ཧི པ་ན མེཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པོ་ཏ་ལི་ཡོ ག་ཧ་པ་ཏི ‘‘པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་ནི་ཡཱ་མེ་ན ཨ་ཧཾ ཛཱི་ཝཱ་མི, ཏ་སྨཱ ག་ཧ་པ་ཏི ན ཧོ་མཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི. ཨོ་ཝ་ད་ནྟོཏི ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟོ. ཨུ་པ་ཝ་ད་ནྟོཏི པ་རི་བྷཱ་ས་ནྟོ.
༣༢. གེ་དྷ་བྷཱུ་ཏོ ལོ་བྷོཏི གི་ཛ྄ཛྷ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ ལོ་བྷོ. ཨ་གི་ཛ྄ཛྷ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ན ལོ་བྷོ, ཨ་ནི་ནྡཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་གྷ་ཊྚ་ནནྟི ནི་ནྡཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཾ པ་རེ་སཾ ཨ་གྷ་ཊྚ་ནཾ. ནི་ནྡཱ་གྷ་ཊྚ་ནཱཏི ནི་ནྡཱ་ཝ་སེ་ན པ་རེ་སཾ གྷ་ཊྚ་ནཱ ཨ་ཀྐོ་ས་ནཱ. བྱ་ཝ་ཧཱ་ར་ཝོ་ཧཱ་རོ་པཱིཏི ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎོ ས་བྱོ་ཧཱ་རོ་པི དཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝོ་ཧཱ་རོ. ‘‘ད་ཏྟོ ཏི་སྶོ’’ ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝོ་ཧ་ར་ཎཾ པ་ཉྙཱ་པ་ན་ནྟི པ་ཉྙ་ཏྟི ཝོ་ཧཱ་རོ. ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝོ་ཧ་ར་ཎཾ ཀ་ཐ་ནཾ བོ་དྷ་ན་ནྟི ཝ་ཙ་ནཾ ཝོ་ཧཱ་རོ. ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཙ ཝོ་ཧ་ར་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝོ་ཧཱ་རོ, ཙེ་ཏ་ནཱ. ཨ་ཡ་མི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏོཏི ཨ་ཡཾ ཙེ་ཏ་ནཱ་ལ་ཀྑ་ཎོ ཝོ་ཧཱ་རོ ཨི་དྷ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, སོ ཙ ཁོ སཱ་ཝ་ཛྫོ་ཝ ས་མུ་ཙྪེ་ད་སྶ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ. ཨི་དཱ་ནི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་སྶ་པི ཝོ་ཧཱ་ར་སྶ ཨི་དྷ ས་མྦྷ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་སྨཱ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. གི་ཧཱི་ཏི ཙེ་ཏ་ནཱ ན་ཏྠཱིཏི ཨ་ཧཾ གི་ཧཱི་ཏི ཙེ་ཏ་ནཱ་པ་ཝ་ཏྟི ན་ཏྠི. གི་ཧཱི་ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ན་ཏྠཱིཏི གི་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རེ་ས་ཉྩ ཝ་ཙ་ན་པྤ་ཝ་ཏྟི ན་ཏྠི. གི་ཧཱི་ཏི པ་ཎྞ་ཏྟི ན་ཏྠཱིཏི གི་ཧཱི་ཏི ས་མ་ཉྙཱ ན་ཏྠི. གི་ཧཱི་ཏི བྱ་ཝ་ཧཱ་རོ ན་ཏྠཱིཏི ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རོ ན་ཏྠི.
༣༣. པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ་ཝ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ. ཀ་སྨཱ? བ་ནྡྷ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ནི་སྶ་རི་ཏུཾ ཨ་པྤ་དཱ་ན་ཏོ. པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ སོ པུ་གྒ་ལོ ‘‘པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་སྶ…པེ… ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཡ་ཉྷི ཡ་སྶ ཨ་ཏྠི, ཏེ་ན སོ ཨ་པ་དི་སྶ་ཏཱི་ཏི. བ་ཧུ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨ་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ་དི་བྷེ་དེ་ན བ་ཧུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑོ ཨ་པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ. སོ པ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རི་ཀོ སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ཡི་ཀ་སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རེ་ནཱ’’ཏི. ཨ་ཏྟཱ་པི མཾ ཨུ་པ་ཝ་དེ་ཡྻཱཏི་ཨཱ་དི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶ་ནཾ. ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶི་ནོ ཧི ཏ་ཏོ ཨོ་ར་མ་ཎཾ. དེ་ས་ནཱ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨ་ཉྙ་ཏྠ སུ་ཏྟེ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཙ ད་ས་སུ སཾ་ཡོ་ཛ་ནེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་སུ དེ་ས་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་མྤི སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ནྟི་པི ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ནྟིཔི ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་སྨཱ? ཏ་ད་ཏྠ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཝ་ཊྚ་བ་ནྡྷ་ན་ཊྛེ་ན ཧི་ཏ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཊྛེ་ན ཙཱ’’ཏི, པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ ཧི ཨ་པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཧི་ཏཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ནྟོ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཀོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝོཏི ཨི་དཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ན ཨི་ཏ་རེ་ས་མྤི ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ས་མྦྷ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱི ཧི པུ་གྒ་ལོ ‘‘ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཏྠཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཀཱ་མེ པ་ཏྠེ་ཏི. དི་ཊྛིཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, བྷ་ཝ་ཝི་སེ་སཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཝི་ཧ་ན་ཏི བཱ་དྷ་ཏཱི་ཏི ཝི་གྷཱ་ཏོ, དུ་ཀྑཾ, པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ནཾ ཨ་ན་ཏྠུ་པྤཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ཏཱ་པ་ནཾ པ་རི་ལཱ༹་ཧོ, ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦེ་སུ ཝཱ་རེ་སུ. ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ནཱཏི ཨ་ཏི་དེ་སེ་ན པ་ན པ་རི་གྒ་ཧི་ཏོ ཨ་ཏྠོ པ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི་ཏི.
༣༤-༤༠. ཨི་མ་སྨིཾ པ་དེཏི ཨེ་ཏེ་ན ས་ཏྟ་སུ་པི ཝཱ་རེ་སུ ཏ་ཐཱ ཨཱ་ག་ཏཾ པ་དཾ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ག་ཧི་ཏཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་མི་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. རོ་ས་ནཾ ཀཱ་ཡི་ཀཾ ཝཱ་ཙ་སི་ཀ་ཉྩཱ་ཏི ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑོ ཨ་རོ་སོ་པི ཏ་ཐཱ དུ་ཝི་དྷོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱ་ཙ་སི་ཀ་སཾ་ཝ་རེ་ནཱ’’ཏི. ཡ་ཐཱ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ ལོ་བྷོ, ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ ཨ་ལོ་བྷོ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀོ་དྷཱུ་པཱ་ཡཱ་སོ ཨ་བྱཱ་པཱ་དོ, སཾ་ཝ་རེ སུ་ཁ་ནྟི སཾ་ཝ་རོཏི ད་ཊྛ་བྦོ, ཨ་ན་ཏི་ལོ་བྷོ པ་ན ས་ཏི་སཾ་ཝ་རེ, ཨ་ན་ཏི་མཱ་ནོ ཉཱ་ཎ་སཾ་ཝ་རེ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨི་མེ་སུ པ་ན པ་དེ་སུ ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཝཱ་རེ་སུ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ས་ཝུ་པྤ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་སྶ་པི ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་ཏྟཱ ‘‘པུ་ན ཨ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏྠཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ. པུ་རི་མེ་སུ ཏཱ་ཝ ཙ་ཏཱུ་སུ ཝཱ་རེ་སུ ཝི་ར་མི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ‘‘ཨ་ཏྟཱ་པི མཾ ཨུ་པ་ཝ་དེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ‘‘ན ས་ཀྐོ་མཱི’’ཏི, ‘‘ཨ་ནུ་ཝི་ཛྫཱ་པི མཾ ཝི་ཉྙཱུ ག་ར་ཧེ་ཡྻུ’’ནྟི ཨེ་ཏ་སྶ པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ‘‘ན ས་ཀྐོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་ཙྪི་མེ་སུ་པི ཙ་ཏཱུ་སུ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཏི་མཱ་ནེ བྷ་ཝཱ་ས་ཝ་ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝཱཏི ཝུ་ཏྟཾ མཱ་ནེ་ན ས་ཧ དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ, ཨ་ཏི་མཱ་ནོ པ་ན ཀཱ་མ་རཱ་གེ་ན་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏེ་ཝཱ་ཏི ‘‘ཨ་ཏི་མཱ་ནེ ཀཱ་མཱ་ས་ཝ་ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, སྭཱ་ཡཾ ན་ཡོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ་ཏི ན ད་སྶི་ཏོ. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལཾ ཀ་ཐི་ཏཾ ཨཱ་དི་ཏོ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཚ་ཊྛེ་ན ཝཱ་ཏི པ་ཉྩ་ཧི ཝཱ་རེ་ཧི, སེ་སེ་ཧི ཏཱི་ཧི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལེ ཋི་ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་པ་ཧཱ་ནཾ, ས་བྦེ་ཧི་པི པ་ན བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏ་སྶ གི་ཧི་ཝོ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཙྪེ་དོ ཀ་ཐི་ཏོ. ཏ་ཏྠ ས་བྦ་ཏྠ ཝ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ མ་ཡ྄ཧཾ ཀཱ་ཏུཾ ན་པྤ་ཏི་རཱུ་པ’’ནྟི པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཛ་ཧ་ན་ཉྩ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་པ་ཧཱ་ནཾ.
ཀཱ་མཱ་དཱི་ན་ཝ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༢. ཨུ་པ་སུ་མྦྷེ་ཡྻཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པ-ས་དྡོ ས་མཱི་པ་ཏྠོ, སུ་མྦྷ་ནཾ ཝི་ཀྑེ་པ་ནཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཏ་མེ་ནནྟི བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏ་སྶ ས་མཱི་པེ ཁི་པེ་ཡྻཱ’’ཏི, ཏ་སྶ ཀུ་ཀྐུ་ར་སྶ ས་མཱི་པེ ཨ་ཊྛི་ཀ་ངྐ་ལཾ ཁི་པེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་མྨཾ་ས་ཏྟཱ ཀ་ངྐ་ལ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཝི་ག་ཏ་མཾ་སཱ་ཡ ཨ་ཊྛི་ཀ་ངྐ་ལི་ཀཱ་ཡ ཨུ་ར་ཊྛི་མྷི ཝཱ པི་ཊྛི་ཀ་ཎྚ་ཀེ ཝཱ སཱི་ས་ཊྛི་མྷི ཝཱ ཀ་ངྐ་ལ-ས་དྡོ ནི་རུ་ལ༹ྷོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སུ་ནི་ཀྐ་ནྟནྟི ནི་ལླི་ཁི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ་ཝ ནི་བྦི་སེ་སཾ ལི་ཁི་ཏཾ.
ཨེ་ཀ་ཏྟུ་པ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཀ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛྷཱ་ནུ་པེ་ཀྑཱ’’ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ན་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི ཨེ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧ ‘‘སཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ལོ་ཀཱ་མི་ས་ས་ངྑཱ་ཏཱཏི ཨ་པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ལོ་ཀེ་ན ཨཱ་མ་སི་ཏ་བྦ་ཏོ, ལོ་ཀེ ཝཱ ཨཱ་མི་སོ་ཏི ས་ངྑཾ ག་ཏཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་ནཾ ཀཱ་མ་བྷཱ་ཝོ ཙ ཨཱ་མི་ས་བྷཱ་ཝོ ཙ, སོ ཨེ་ཝ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཨཱ་མི་ས་ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི. ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་མི་སཱཏི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ ཚ་ནྡ་རཱ་གཱ. ག་ཧ་ཎ་ཊྛེ་ན བྷུ་སཾ ཨཱ་དཱ་ན་ཊྛེ་ན.
༤༣. ཌ་ཡ་ནཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་མ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ག་ཙྪེ་ཡྻཱ’’ཏི. གི་ཛ྄ཛྷཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ་སི་ཕ་ར་སུ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘མུ་ཁ་ཏུ་ཎྜ་ཀེ་ན ཌ་ས་ནྟཱ ཏ་ཙྪེ་ཡྻུ’’ནྟི. ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཡྻུནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཝི་སྶ་ཛྫ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ཏྟཱ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ, ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ན་ཉྩ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ པཱ་ཏ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘མཾ་ས་པེ་སིཾ ན་ཁེ་ཧི ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ པཱ་ཏེ་ཡྻུ’’ནྟི.
༤༧. པུ་རི་ས་སྶ ཨཱ་རོ་ཧ་ན་ཡོ་གྱཾ པོ་རི་སེ་ཡྻཾ.
༤༨. ས་མྤ་ནྣཾ སུ་ནྡ་རཾ ཕ་ལ་མ་སྶཱ་ཏི ས་མྤ་ནྣ་ཕ་ལཾ. ཕ་ལཱུ་པ་པ་ནྣནྟི ཕ་ལེ་ཧི ཨུ་པེ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘བ་ཧུ་ཕ་ལ’’ནྟི.
༥༠. སུ་ཝི་དཱུ་ར་ཝི་དཱུ་རེཏི ཨ་རི་ཡ་སྶ ཝི་ན་ཡེ ཝོ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཏོ སུ་ཊྛུ ཝི་དཱུ་ར་བྷཱུ་ཏེ ཨེ་ཝ ཝི་དཱུ་རེ ཨ་ཧཾ ཋི་ཏོ. ཀ་སྶ་ཙི ནཱ་མ ཨ་ཏྠ་སྶ་པི ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ ན ཨཱ་ཛཱ་ན་ནྟཱི་ཏི ཨ་ནཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡཱཏི ཀ་ཏྟུ་སཱ་དྷ་ན་མ་སྶ ད་སྶེ་ནྟོ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཀེཏི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་བྷོ་ཛ་ན་སཱི་སེ་ན ཏེ་སཾ དཱ་ཏ་བྦ་པ་ཙྩ་ཡེ ཝ་ད་ཏི. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
པོ་ཏ་ལི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.