༣༢. ནི་སྶ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣༠. བྱ་ཏྟ་སྶཱཏི ‘‘ཀཱ་རི་ཡ’’ནྟི ཀི་ཏ་ཀ་ཡོ་གེ ཀ་ཏྟ་རི ཚ་ཊྛཱི. བྱ་ཏྟོ ཙ ནཱ་མ ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་ནི་སྶི་ཏེ་ན ཝ་ཏྠ་བྦཾ, ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟིཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ལ་ཧུ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ག་རུ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨུ་བྷ་ཡཱ་ནི ཁོ པ་ན་སྶ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཱ་ནི ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན སྭཱ་ག་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི སུ་ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ནི སུ་པྤ་ཝ་ཏྟཱི་ནི སུ་ཝི་ནི་ཙྪི་ཏཱ་ནི སུ་ཏྟ་སོ ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་སོ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་ནི་སྶི་ཏེ་ན ཝ་ཏྠ་བྦ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༠༣) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་བྱ་ཏྟོ ཙ བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་བྱ་ཏྟོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཏ་ཏྠ སུ་ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ནཱིཏི སུ་ཊྛུ ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ནི པ་ད་པ་ཙྩཱ་བྷ་ཊྛ་ས་ངྐ་ར་དོ་ས་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ་ནི. སུ་པྤ་ཝ་ཏྟཱི་ནཱིཏི པ་གུ་ཎཱ་ནི ཝཱ་ཙུ་གྒ་ཏཱ་ནི. སུ་ཝི་ནི་ཙྪི་ཏཱ་ནི སུ་ཏྟ་སོཏི ཁ་ནྡྷ་ཀ་པ་རི་ཝཱ་ར་ཏོ ཨཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦ་སུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན སུ་ཊྛུ ཝི་ནི་ཙྪི་ཏཱ་ནི. ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་སོཏི ཨ་ཀྑ་ར་པ་ད་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ སུ་ཝི་ནི་ཙྪི་ཏཱ་ནི ཨ་ཀྑ་ཎྜཱ་ནི ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཀྑ་རཱ་ནི. ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ དཱི་པི་ཏཱ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཏོ ཧི ཨེ་ས ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་བྱ་ཏྟོ པ་ན ཡེ་ན ས་བྦ་ནྟི་མེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན དྭེ མཱ་ཏི་ཀཱ པ་གུ་ཎཱ ཝཱ་ཙུ་གྒ་ཏཱ, པ་ཀྑ་དི་ཝ་སེ་སུ དྷ་མྨ་ས་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ སུ་ཏྟ་ནྟ་ཏོ ཙ་ཏྟཱ་རོ བྷཱ་ཎ་ཝཱ་རཱ, ས་མྤ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་སཱ་ནཾ པ་རི་ཀ་ཐ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཝི་ནྡ་མ་ཧཱ་རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་ད་ཨ་མྦ་ཊྛ་ས་དི་སོ ཨེ་ཀོ ཀ་ཐཱ་མ་གྒོ, ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟ་མ་ངྒ་ལཱ་མ་ངྒ་ལེ་སུ ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ ཏི་སྶོ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཱ, ཨུ་པོ་ས་ཐ་པྤ་ཝཱ་ར་ཎཱ་དི་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ ཀ་མྨཱ་ཀ་མྨ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ, ས་མ་ཎ་དྷ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ས་མཱ་དྷི་ཝ་སེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་མེ་ཀཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏཾ, སྭཱ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ན་ཏྠི ནི་སྶཱ་ཡ ཀཱ་རི་ཡནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་དིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝཱ་སེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦཾ ན་ཏྠི. ‘‘ནི་སྶ་ཡ་ཀཱ་རི་ཡ’’ནྟི ཝཱ པཱ་ཋོ, ནི་སྶ་ཡེ་ན ཀཱ་རི་ཡ་ནྟི ས་མཱ་སོ. ཛཱི་ཝ་སྶ ཡ་ཏྟ་ཀོ པ་རི་ཙྪེ་དོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ.
༢༣༡. ཏེ་ན ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ས་ནྟེ་ན ཨེ་ཝཾ ནི་སྶ་ཡོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཀཾ་ས’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀཾ་སནྟི ཨེ་ཀོ ཨཾ་སོ ཨ་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་སྶཱ་ཏི ཝི་གྒ་ཧོ. ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་ས་ནཾ ཝཱ བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཝཱ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨཾ་སེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྫ་ལི ཀ་ར་པུ་ཊོ. ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡ་ཀཾ ཝ་དེཏི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་ཊྛི་ཝ་སྶེ་ན ས་ཏྟ་ཏི་ཝ་སྶེ་ན ཝཱ་པི བྱ་ཏྟ་སྶ ན་ཝ་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡ་ཀཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་རེ་ཡྻ. ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡོ ཝཱ་རོ ཨ་སྶཱ་ཏི ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་ས་ན་ས་མཱ་སོ. ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ. ཝ་ཙྪཱ་མཱིཏི ཝ་སཱ་མི. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཎྷ་ནྟེ་ནཱ་པི ‘‘ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ མེ, བྷ་ནྟེ, ཧོ་ཧཱི’’ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཏཾ པ་ན ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་སེ་སོ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཝཱ་ཙཱ་བྷེ་ད་ཏོ ན ཝི་སུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ན ཀེ་ཝ་ལ་མེ་ཏྠ ནི་སྶ་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ག་ཧ་ཎེ, གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ནཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཝཱ ‘‘བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྭཱ ‘‘གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ནཾ ཨཱ་པུ་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ.
༢༣༢. ནི་སྶ་ཡ་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷིཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘པ་ཀྐ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. པ་ཀྐ་ནྟེཏི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀེ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ ཙ གཱ་མཱ་དཱི་སུ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཝཱ ག་ཏེ. ཏེ་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ‘‘ཨ་སུ་ཀཾ ནཱ་མ གཱ་མཾ ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏེ་སུ་ཡེ་ཝ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏེ་པི ཏཾ ཏཾ ནི་ཡ་མཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་ནྟེ་པི ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ པ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན པ་ཀྐ་ནྟེ་པི ནི་སྶ་ཡོ ས་མྨ་ཏི པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི. པ་ཀྑ་ས་ངྐ་ནྟེཏི ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་ཀྑ་ས་ངྐ་ནྟེ ཙཱ་པི ཝི་བྦྷ་ནྟེ ཙཱ་པི མ་ར་ཎེ་ན ཙ ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི. ཨཱ་ཎ་ཏྟི ནཱ་མ ‘‘པ་ཎཱ་མེ་མི ཏ’’ནྟི ཝཱ ‘‘མཱ ཨི་དྷ པ་ཝི་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ནི་སྶ་ཡ་པྤ་ཎཱ་མ་ནཱ. ཏཱ་ཡ པ་ཎཱ་མི་ཏེ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ ཁ་མཱ་པེ་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཁ་མ་ནྟེ་སུ ད་ཎྜ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ མ་ཧཱ་ཐེ་རེ ག་ཧེ་ཏྭཱ་པི སཱ་མ་ནྟ་ཝི་ཧཱ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ག་ཧེ་ཏྭཱ་པི ཁ་མཱ་པེ་ཏ་བྦཱ. ན ཁ་མ་ནྟི ཙེ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ནཾ ས་བྷཱ་གཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་སི་ཏ་བྦཾ. ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཀཱ་ར་ཎེ་ན ན ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི ཏ་ཏྲ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ནཾ ས་བྷཱ་གཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་སི་ཏུཾ, ཏཾ་ཡེ་ཝ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཉྙ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སྶ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་སི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཾ ཨ་པྤ་ཎཱ་མེ་ནྟོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ སཱ་ཏི་སཱ་རོ ཧོ་ཏི, པ་ཎཱ་མེ་ནྟོ ཨ་ན་ཏི་སཱ་རོ ཧོ་ཏི. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་མྷི ནཱ་དྷི་མ་ཏྟཾ པེ་མཾ ཧོ་ཏི, ནཱ་དྷི་མ་ཏྟོ པ་སཱ་དོ ཧོ་ཏི, ནཱ་དྷི་མ་ཏྟཱ ཧི་རཱི ཧོ་ཏི, ནཱ་དྷི་མ་ཏྟོ གཱ་ར་ཝོ ཧོ་ཏི, ནཱ་དྷི་མ་ཏྟཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི…པེ… ཧོ་ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༦༨). པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཾ ཨ་པྤ་ཎཱ་མེ་ནྟོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ…པེ… ཧོ་ཏཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༨༡) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ན ཨ་ས་མྨཱ་ཝ་ཏྟ་ནྟེ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀེ ཨ་པྤ་ཎཱ་མེ་ནྟཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. བྷཱ་ཝ་ནཱཏི མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ས་མོ་དྷཱ་ནཾ པ་ན ཏ་སྶ ད་སྶ་ན་ས་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༢༣༣. ཨ་ལ་ཛྫིནྟི –
‘‘ས་ཉྩི་ཙྩ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི;
ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་རི་གཱུ་ཧ་ཏི;
ཨ་ག་ཏི་ག་མ་ན་ཉྩ ག་ཙྪ་ཏི;
ཨེ་དི་སོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ལ་ཛྫི་པུ་གྒ་ལོ’’ཏི. (པ་རི. ༣༥༩) –
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་ལ་ཛྫིཾ. ནི་སྶ་ཡཾ དེ་ནྟེ་ནཱ་པི ལ་ཛྫི་ནོ་ཡེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ན བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨ་ལ་ཛྫཱི་ནཾ ནི་སྶ་ཡོ དཱ་ཏ་བྦོ. ཡོ ད་དེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༢༠) ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་དི་ཊྛ་པུ་བྦ་སྶ ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ ཨཱ་ཙཱ་རཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་པུ་བྦནྟི ཨེ་ཏྠ ས་མྦ་ནྡྷི་ས་དྡ་ཏྟཱ པུ་བྦ-ས་དྡེ་ན པུ་བྦ་ཝཱ་སོ ག་ཧི་ཏོ, ན་ཏྠི པུ་བྦོ ཨ་སྶཱ་ཏི ཨ་པུ་བྦཾ, ན་ཝ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཙ་ཏྟཱ་རི པ་ཉྩ ཝཱ པ་རི་མཱ་ཎ་མེ་ཏེ་ས་ནྟི ཝི་གྒ་ཧོ. ཨེ་ཏྠ པ་ན པ་རི་མཱ་ཎ-ས་དྡ་ས་ནྣི་དྷཱ་ནེ་ན ས་ངྑྱེ་ཡྻ་ཝཱ་ཙི་ནོ་པི་ཏེ ས་ངྑྱཱ་མ་ཏྟ་ཝཱ་ཙི་ནོ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་ས་ངྑྱཱ་པ་རི་མཱ་ཎ་མེ་ཝ ས་ངྑྱེ་ཡྻ་མཱ་ཧ, ཏ་སྨཱ ཝི་གྒ་ཧ་པ་ད་ཏྠེ་ཧི བྷི་ནྣོ ཨ་ཉྙ་པ་ད་ཏྠོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ས་མཱ་སོ. ཝཱ-ས་དྡ་སྶ ཡོ ཝི་ཀ་པྤ་ཏྠོ, ཏ་ཏྠ ཙཱ་ཡཾ ས་མཱ་སོ, ཙ་ཏྟཱ་རི ཝཱ པ་ཉྩ ཝཱ, ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ ཨ་ཧཱ་ནི, ཏེ་སཾ ཨ་ཧཱ་ནཾ ས་མཱ་ཧཱ་རོ ཙ་ཏུ་པ་ཉྩཱ་ཧཾ. བྷི་ཀྑུ་ས་བྷཱ་ག་ཏནྟི ས་མཱ་ནོ བྷཱ་གོ ལ་ཛྫི་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཀོ་ཊྛཱ་སོ ཡེ་སཾ, བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་བྷཱ་གཱ, ཏེ་སཾ བྷཱ་ཝོ བྷི་ཀྑུ་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ, ཏཾ, པེ་ས་ལ་བྷཱ་ཝ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཐེ་རོ ལ་ཛྫཱི’’ཏི ཛཱ་ན་ནྟེ་ན པ་ན པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ནི་སྶ་ཡ་དཱ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཏེ་ན ཙ ཏ་ད་ཧེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ, ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི པ་རི་ཧཱ་རོ ན་ཏྠི. ས་ཙེ ‘‘ཨོ་ཀཱ་སེ ཨ་ལ་བྷ་ནྟེ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ག་ཧེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཡ་ཏི, ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་གྒ་ཏ་མྤི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ལ་དྡྷ་པ་རི་ཧཱ་རེ་ནཱ་པི ཝ་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི.
༢༣༤. ‘‘ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི ཀ་མྨ་ནི ནི་པྥ་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཀ་ཏྟཱ་ཏི ‘‘ཨ་དྡྷི་ཀ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀ་ཏྟ་རི སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, ‘‘ཨ་དྡྷི་ཀེ་ནཱ’’ ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟེ་ནཱ’’ཏི པ་ན ས་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ ནི་དྡི་ཊྛཾ. ཝ་སི་ཏུནྟི ཝུ་ཏྟ་ཀ་མྨཾ. བྷཱ་ཝེ ཧི ཏུཾ-པ་ཙྩ་ཡོ, ཝཱ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡཱ་ཙི་ཏ་སྶཱཏི ‘‘གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་སྶ ཙཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་སེ་ས་ནཾ. ས་ཙེ པ་ན ‘‘ཡཱ་ཙཱ་ཧི མ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ་པི གི་ལཱ་ནོ མཱ་ནེ་ན ན ཡཱ་ཙ་ཏི, ག་ནྟ་བྦཾ. ཨ་ར་ཉྙེ ཝཱ ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟེ་ན ཕཱ་སུ་ཀནྟི ཡ་ཏྠ ཝ་ས་ནྟ་སྶ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཏ་རུ་ཎ་ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཕཱ་སུ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཨ་ར་ཉྙེ ཏཱ་དི་སཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟེ་ན ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀེ་ན. དཱ་ཡ་ཀེ ཨ་ས་ནྟེ་ཏི པ་ད་ཙྪེ་དོ. ཏཱ་ཝཱཏི ཨ་ཝ་དྷི་མྷི, ཨ་དྡྷི་ཀཱ་དཱི་ཧི ཡཱ་ཝ ནི་སྶ་ཡ་དཱ་ཡ་ཀོ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏཱ་ཝ, ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀེ་ན པ་ན ‘‘པ་ཊི་རཱུ་པེ ནི་སྶ་ཡ་དཱ་ཡ་ཀེ ས་ཏི ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་བྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷི་པུ་ཎྞ་མཱ, ཏཱ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ས་ཙེ པ་ན ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷི་མཱ་སེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ནཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཡ་ཏྠ ནི་སྶ་ཡོ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༢༡). ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ པ་ན ནི་བ་དྡྷ་ཝཱ་སཾ ཝ་སི་ཏ་བྦཾ, ནི་སྶ་ཡོ ཙ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༢༡) ཧི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ན ཀེ་ཙི ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་ཏྠེ་རཱ ‘‘ན བྷི་ཀྑ་ཝེ ཝ་སྶཾ ན ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦཾ. ཡོ ན ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༨༦) ཙ ‘ན བྷི་ཀྑ་ཝེ ཏ་ད་ཧུ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ་ཡ ཝ་སྶཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ནྟུ་ཀཱ་མེ་ན ས་ཉྩི་ཙྩ ཨཱ་ཝཱ་སོ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦོ. ཡོ ཨ་ཏི་ཀྐ་མེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༨༦) པཱ་ལི༹་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཀེ་ན་ཙི ཀཱ་ར་ཎེ་ན ནི་སྶ་ཡཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནེ་ན་པི ན ས་ཀྐཱ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ ཝ་སྶཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ནྟུཾ. ‘ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ པ་ནཱ’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ཙ-ས་དྡོ ཨ་ནྭཱ་ཙ་ཡ་ཏྠོ, ཏ་སྨཱ ཏེ་ནཱ་པི ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་དིཾ་སུ.
མ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨེ་ཝ་མ་ཝོ་ཙུ་མྷ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་པ་ག་མ་ནེ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་སྶེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་ནེ་ཝ ‘ཀེ་ན་ཙི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ་ན པུ་རི་མི་ཀཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ཏེ་ན པ་ཙྪི་མི་ཀཱ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦཱ’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༨༥) ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཙ ནཱ་མ ཨ་ནྟ་རཱ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ, ཡོ ཀོ་ཙི བཱ་དྷ་ཀ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘ན ལ་བྷ་ནྟི པ་ཏི་རཱུ་པཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཾ, ཨེ་སེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ་ཏི པ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦ’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༠༡) ཝི་ཡ, ཏ་སྨཱ བཱ་དྷ་ཀ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ནི་སྶ་ཡཱ་ལཱ་བྷོ་པི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ་ཏྭེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ས་ཀྐཱ ཧི ཝ་ཏྟུཾ ‘ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་མོ ས་ནྣི་སྶ་ཡ་ཏྟཱ ཏ་རུ་ཎ་ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ལཱ་བྷཱི་ནཾ ཀ་ཏོ་ཀཱ་སོ ཝི་ཡཱ’ཏི. ཏ་རུ་ཎ་ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ལཱ་བྷཱི་ན་མྤི ཧི ཀ་ཏོ་ཀཱ་སེ་པི ‘ས་ཙེ པ་ན ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷི་མཱ་སེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ནཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཡ་ཏྠ ནི་སྶ་ཡོ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦ’ནྟི ད་ལ༹ྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༢༡) ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་མྷཱ་ཀཾ ག་རཱུ་ཧི ཙ སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༣.༡༢༡) ‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨཱ་ག་མེ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཙེ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་སོ ཧོ་ཏི, ཧོ་ཏུ, ག་ནྟ་བྦཾ ཏ་ཏྠ, ཡ་ཏྠ ནི་སྶ་ཡ་དཱ་ཡ་ཀཾ ལ་བྷ་ཏཱི’ཏི ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་སེ་པི ནི་སྶ་ཡ་ཏྠཱ་ཡ ག་མ་ན་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཙ པ་ན མ་ཧཱ་ཀཱ་རུ་ཎི་ཀོ་པི བྷ་ག་ཝཱ ‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནི་སྶ་ཡཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནེ་ན ཡཱ་ཙི་ཡ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ནི་སྶི་ཏ་ཀེ་ན ཝ་ཏྠུ’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༢༡) གི་ལཱ་ན་ཝི་ས་ཡེ་པི ནི་སྶ་ཡཾ ག་རུ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཊྛ་པེ་སི. ཡཾ པ་ན ཨ་ནི་སྶ་ཡཾ, ཏཾ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡཾ ནི་སྶ་ཡ་མུ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་མ་ནཾ ཝི་ཡ. ཨ་པི་ཙ ནཱ་ཝཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ པ་ན ཝ་སྶཱ་ནེ ཨཱ་ག་ཏེ་པི ནི་སྶ་ཡཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ནཱ་ཝཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཀ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་སྨཱ ནི་སྶ་ཡཱ་ལཱ་བྷོ བཱ་དྷ་ཀ་པྤ་ཙྩ་ཡོ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་མ་ན་སྶ, ན ཝ་སྶཱུ་པ་ག་མ་ནཾ ནི་སྶ་ཡ་སྶཱ་ཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ་ཡེ་ཝ ནི་སྶ་ཡཱ་ལཱ་བྷོ. ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ ‘ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ པ་ན ཨ་ནི་སྶི་ཏེ་ན ཝ་ཏྠུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ་ཡེ་ཝ ཙ ‘ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ པ་ནཱ’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ནི་སྶ་ཡ་དཱ་ཡ་ཀེ ས་ཏི ནི་བ་དྡྷ་ཝཱ་སཾ ཝ་སི་ཏ་བྦ་ཉྩ ནི་སྶ་ཡོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི ག་མ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཁཱི་ཡ་མཱ་ན་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཙ-ས་དྡོ ས་མུ་ཙྩ་ཡོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ’’ཏི.
ནི་སྶ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.