༨. ཀཱ་ལི་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༤. ཨི་དཱ་ནི ཡེ ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀཱ་ལི་ཀཱ མུ་ནི་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ ‘‘ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ’’ནྟི, ཏེ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀཱ་ལི་ཀཱ ཙཱ’’ཏི པ་དཾ ཨུ་དྡྷ་ཊཾ. ཏ་ཏྠ (པཱ་ཙི. ༢༥༤-༢༥༦; པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༢༥༣-༢༥༦) ཀ་ཏ་མེ ཏེ ཀཱ་ལི་ཀཱ་ཏི ཙེ, ཏེ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏེ་སུ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ན་ཏོ ཡཱ་ཝ ཋི་ཏ་མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀཱ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཏོ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ. ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ན་ཏོ ཡཱ་ཝ ཡཱ་མཱ་ཝ་སཱ་ནཱ པི་པཱ་སཱ་ཡ ས་ཏི པི་པཱ་ས་ཙྪེ་ད་ན་ཏྠཾ པཱ་ཏ་བྦ་ཏོ ཡཱ་མོ ཀཱ་ལོ ཨ་སྶཱ་ཏི ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ. ཏེ་ན ཨུ་པ་ས་མེ་ཏ་བྦེ ཨཱ་བཱ་དྷེ ས་ཏི ཡཱ་ཝ ས་ཏྟཱ་ཧཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཏོ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ. ཨཱ་བཱ་དྷེ ས་ཏི ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཏོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ.
༨༥. ཏེ་སུ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པི་ཊྛཾ མཱུ་ལཾ ཕ་ལཾ ཁ་ཛྫ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨེ་ཏྠ (པཱ་ཙི. ༢༤༨-༢༥༠; པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༢༤༨-༢༤༩) པི་ཊྛ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ནཱ་མ ས་ཏྟ་ནྣཾ ཏཱ་ཝ དྷ་ཉྙཱ་ནཾ དྷ་ཉྙཱ་ནུ་ལོ་མཱ་ནཾ ཨ་པ་ར་ཎྞཱ་ན་ཉྩ པི་ཊྛཾ པ་ན་ས་པི་ཊྛཾ ལ་བུ་ཛ་པི་ཊྛཾ ཨ་མྦཱ་ཊ་ཀ་པི་ཊྛཾ སཱ་ལ་པི་ཊྛཾ དྷོ་ཏ་ཀ་ཏཱ་ལ་པི་ཊྛཾ ཁཱི་ར་ཝ་ལླི་པི་ཊྛ་ཉྩཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ པ་ཀ་ཏི་ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཏྠ་ཉྩ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏྠ་ཉྩ ཕ་ར་ཎ་ཀཱ་ནི པི་ཊྛཱ་ནི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་ནི. ཨི་མི་ནཱ་ཝ ལ་ཀྑ་ཎེ་ན མཱུ་ལ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཱདཱི་སུ་པི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཏི་ཝི་ཏྠཱ་ར་བྷ་ཡེ་ན སཾ་ཁི་ཏྟཾ. གོ་ར་སོ ནཱ་མ ཁཱི་ར་ད་དྷི་ཏ་ཀྐ་ར་སོ. དྷ་ཉྙ་བྷོ་ཛ་ནནྟི སཱ་ནུ་ལོ་མཱ་ནི ས་ཏྟ་དྷ་ཉྙཱ་ནི ཙ པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་བྷོ་ཛ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡཱ་གུ་སཱུ་པ་པྤ་བྷུ་ཏ་ཡོཏི ཨེ་ཏྠ པ་བྷུ་ཏི-ས་དྡེ་ན ཀ་ནྡ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ མུ་ལཱ༹་ལ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ མ་ཏྠ་ཀ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཁ་ནྡྷ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཏ་ཙ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ པ་ཏྟ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ པུ་པྥ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཨ་ཊྛི་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ནི་ཡྻཱ་ས་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ནྟི ཨི་མཱ་ནི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
ཏ་ཏྲི་དཾ མུ་ཁ་མ་ཏྟ་ནི་ད་སྶ་ནཾ – བྷི་ས་ས་ངྑཱ་ཏོ པ་དུ་མ་པུ་ཎྜ་རཱི་ཀ་ཀ་ནྡོ པི་ཎྜཱ་ལུ་མ་སཱ་ལུ་ཀ་ཨཱ་ད་ཡོ ཝ་ལླི་ཀ་ནྡོ ཨཱ་ལུ་ཝ་ཀ་ནྡོ ཏཱ་ལ་ཀ་ནྡོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི ཀ་ནྡ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ. པ་དུ་མ་མུ་ལཱ༹་ལཱ་ད་ཡོ མུ་ལཱ༹་ལ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ. ཏཱ་ལ་ཧི་ནྟཱ་ལ་ཀུ་ནྟཱ་ལ་ཀེ་ཏ་ཀ་ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་པཱུ་ག་རུ་ཀྑ་ཁ་ཛྫཱུ་རཱི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཀ་ལཱི༹་ར་ས་ངྑཱ་ཏཱ མ་ཏྠ་ཀཱ མ་ཏྠ་ཀ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ. ཨུ་ཙྪུ་ཁ་ནྡྷོ ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་ར་ཏྟུ་པྤ་ལ་ཀུ་མུ་ད་སོ་ག་ནྡྷི་ཀཱ་ནཾ པུ་པྥ་ད་ཎྜ་ཀཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི ཁ་ནྡྷ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ. ཏ་ཙ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཨུ་ཙྪུ་ཏ་ཙོ ཨེ་ཝ ཨེ་ཀོ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀོ, སོ་པི ས་ར་སོ. མཱུ་ལ་ཀཾ ཁཱ་ར་ཀོ ཙ་ཙྩུ ཏ་མྦུ་ཀོ ཏ་ཎྜུ་ལེ་ཡྻ་ཀོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི པ་ཏྟ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ. མཱུ་ལ་ཀ་པུ་པྥཾ ཁཱ་ར་ཀ་པུ་པྥཾ ཙ་ཙྩུ་པུ་པྥཾ ཏ་མྦུ་ཀ་པུ་པྥ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི པུ་པྥ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ, ཨ་སོ་ཀ་པུ་པྥཾ པ་ན ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ. ལ་བུ་ཛ་པ་ན་ས་ཊྛི་ཨཱ་དི ཨ་ཊྛི་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ. ནི་ཡྻཱ་ས་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ན་ཏྠི. ཨེ་ཏེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༨༦. ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཊྛ པཱ་ནཱ་ནི ཨ་མྦ་པཱ་ནཾ ཛ་མྦུ་པཱ་ནཾ ཙོ་ཙ་པཱ་ནཾ མོ་ཙ་པཱ་ནཾ མ་དྷུ་ཀ་པཱ་ནཾ མུ་དྡི་ཀ་པཱ་ནཾ སཱ་ལཱུ་ཀ་པཱ་ནཾ ཕཱ་རུ་ས་ཀ་པཱ་ན’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༠༠) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷཾ པཱ་ན་ཀཾ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ནཱ་མཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མ་དྷཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༠༠) མ་དྷུ་ཛཾ མུ་དྡི་ཀ་ཛཾ སཱ་ལཱུ་ཀ་ཛཾ ཙོ་ཙ་ཛཾ མོ་ཙ་ཛཾ ཨ་མྦུ་ཛཾ ཛ་མྦུ་ཛ་ཉྩཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཏྠ མ་དྷུ་ཛཾ ནཱ་མ མ་དྷུ་ཀཱ་ནཾ ཛཱ་ཏི་ར་སེ་ན ཀ་ཏཾ, ཏཾ པ་ན ཨུ་ད་ཀ་ས་མྦྷི་ནྣ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི, སུ་དྡྷཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. མུ་དྡི་ཀ་པཱ་ནཾ ནཱ་མ མུ་དྡི་ཀཱ ཨུ་ད་ཀེ མ་དྡི་ཏྭཱ པ་རི་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏཾ. སཱ་ལཱུ་ཀ་པཱ་ནཾ ནཱ་མ ར་ཏྟུ་པྤ་ལ་ནཱི་ལུ་པྤ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཀི་ཉྫ་ཀྑ་རེ་ཧི ཀ་ཏཾ. སེ་སཱ་ནི པཱ་ཀ་ཊཱ་ནེ་ཝ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ས་ཙེ ས་ཡཾ ཨེ་ཏཱ་ནི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ མ་དྡི་ཏྭཱ ཨཱ་ཏ་པེ ཨཱ་དི་ཙྩ་པཱ་ཀེ་ན པ་ཙི་ཏྭཱ པ་རི་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ པཱ་ན་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏཾ པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ཀ་པྤ་ཏི. ས་ཙེ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན ཀ་ཏཾ ལ་བྷ་ཏི, ཏ་ད་ཧུ་པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ སཱ་མི་ས་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ ནི་རཱ་མི་ས་པ་རི་བྷོ་གེ་ན ཡཱ་ཝ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨི་མཱ་ནི ཨ་ཊྛ པཱ་ནཱ་ནི སཱི་ཏཱ་ནི་པི ཨཱ་དི་ཙྩ་པཱ་ཀཱ་ནི་པི ཝ་ཊྚ་ནྟི, ཨ་གྒི་པཱ་ཀཱ་ནི པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘ན་གྒི་ས་ནྟ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
༨༧. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་བྦཾ ཕ་ལ་ར་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ དྷ་ཉྙ་ཕ་ལ་ར་ས’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༠༠) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ དྷ་ཉྙ་ཕ་ལ་ར་སོ པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སཱ་ནུ་ལོ་མཱ་ནི དྷ་ཉྙཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་བྦཾ པུ་པྥ་ར་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་དྷུ་ཀ་པུ་པྥ་ར་ས’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ མ་དྷུ་ཀ་པུ་པྥ་ར་སོ ཨཱ་དི་ཙྩ་པཱ་ཀོ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཨ་གྒི་པཱ་ཀོ ཝཱ, པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མ་དྷུ་ཀ་པུ་པྥ་མ་ཉྙ་ཏྲཱ’’ཏི.
༨༨. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་བྦཾ པ་ཏྟ་ར་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཌཱ་ཀ་ར་ས’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན པ་ཀྐཱ་ན་མྤི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་པ་ཏྟཱ་ནཾ ར་སོ པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི, སཱི་ཏོ་ད་ཀེ་ན མ་དྡི་ཏཱ་ནཾ ར་སོ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་ཌཱ་ཀ་ཛ’’ནྟི. ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ་པ་ཎྞ་སྶ ཨུ་ད་ཀེ་ན པ་ཀྐ་སྶ ར་སོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀོ ཧོ་ཏི.
༨༩. ཨི་དཱ་ནི ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀེ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་པྤཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨེ་ཏྠ (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༦༠) པ་ན –
‘‘ས་པྤི་ནོ་ནཱི་ཏ་ཏེ་ལཱ་ནི, མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏ་མེ་ཝ ཙ;
ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཱ ས་པྤི, ཡེ་སཾ མཾ་ས་མ་ཝཱ་རི་ཏ’’ནྟི. –
པཱ་ཋོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ པ་ན ག་ཧི་ཏེ ཝ་སཱ ཏེ་ལ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི ‘‘ཏེ་ལཾ ནཱ་མ ཏི་ལ་ཏེ་ལཾ སཱ་ས་པ་ཏེ་ལཾ མ་དྷུ་ཀ་ཏེ་ལཾ ཨེ་ར་ཎྜ་ཏེ་ལཾ ཝ་སཱ་ཏེ་ལ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༦༢༣; པཱ་ཙི. ༢༦༠) ཨེ་ཝཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་སཱ ཙ ‘‘མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏ’’ནྟི པཱ་ཋེ ག་ཧི་ཏེ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་བྷཱུ་ཏཱ ཝ་སཱ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ, ‘‘ཡཱ་ནི ཁོ པ་ན ཏཱ་ནི གི་ལཱ་ནཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཊི་སཱ་ཡ་ནཱི་ཡཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ས་པྤི ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ ཏེ་ལཾ མ་དྷུ ཕཱ་ཎི་ཏ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༦༢༢) ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀ་བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་ནི, ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི ཚ་ཊྛ་སྶ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀ་བྷེ་ས་ཛྫ་སྶ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་པི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, བྷེ་ས་ཛྫ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་སཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ཨ་ཙྪ་ཝ་སཾ མ་ཙྪ་ཝ་སཾ སུ་སུ་ཀཱ་ཝ་སཾ སཱུ་ཀ་ར་ཝ་སཾ ག་དྲ་བྷ་ཝ་སཾ ཀཱ་ལེ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཀཱ་ལེ ནི་པྤ་ཀྐཾ ཀཱ་ལེ སཾ་ས་ཊྛཾ ཏེ་ལ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༦༢) ཨེ་ཝཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཝ་སེ་ན ཝ་སཾ ཨ་ན་ནུ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏེ་ལ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏ་མེ་ཝ ཙཱ’’ཏི པཱ་ཋེ ཨ་གྒ་ཧི་ཏེ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཙ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཐེ་རེ་ན པ་ན ཨུ་ཏྟ་ར་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་སཱི་ནཾ ཁུ་དྡ་སི་ཀྑཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་སཾ པ་ན –
‘‘ས་པྤི ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ ཏེ་ལཾ, མ་དྷུ ཕཱ་ཎི་ཏ་པ་ཉྩ་མཾ;
ཨ་ཙྪ་མ་ཙྪ་ཝ་སཱ་དི ཙ, ཧོ་ནྟི ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཱ’’ཏི. –
ཨེ་ཝ་མཱ་ག་ཏཾ. ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ན ཝི་སུཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀེ ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ.
ཨི་དཱ་ནི ཏེ་སུ ས་པྤིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡེ་སཾ མཾ་ས་པ་ཝཱ་རི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ས་པྤི་ནཱ་མ གོ་ས་པྤི ཝཱ ཨ་ཛི་ཀཱ་ས་པྤི ཝཱ མ་ཧིཾ ས་ས་པྤི ཝཱ. ཡེ་སཾ མཾ་སཾ ཀ་པྤ་ཏི, ཏེ་སཾ ས་པྤི, ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ ནཱ་མ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ན་ཝ་ནཱི་ཏ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༦༢༣; པཱ་ཙི. ༢༦༠) པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ པ་ན ག་ཧི་ཏ་ནྟི ན ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཾ, ས་པྤི པ་ན པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཏ་ད་ཧུ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ སཱ་མི་ས་མྤི་ནི་རཱ་མི་ས་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ནི་རཱ་མི་སཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ས་ཙེ ཨེ་ཀ་བྷཱ་ཛ་ནེ ཋ་པི་ཏཾ, ཨེ་ཀཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ. ས་ཙེ བ་ཧཱུ་སུ, ཝ་ཏྠུ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནི. པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ནི་རཱ་མི་ས་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་པྤི ཏཱ་པེ་ནྟ་སྶ སཱ་མཾ་པཱ་ཀོ ན ཧོ་ཏི, ‘‘ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ པ་ན ཏཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཧི སཱ་མཾ་པཱ་ཀོ ན ཧོ་ཏི, སཱ་མཾ་པ་ཀྐེ་ན པ་ན ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨཱ་མི་སཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙ ‘‘ས་ཙེ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ན་ཝ་ནཱི་ཏེ་ན ས་པྤིཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཏི, པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ སཱ་མི་སཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ ས་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི, ས་ཏྟཱ་ཧཾ ནི་རཱ་མི་ས་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༦༢༢) ན་ཝ་ནཱི་ཏ་མྷི་ཡེ་ཝ སཱ་མཾ་པཱ་ཀ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ, ན ས་པྤི་མྷི. ཡཾ པ་ན ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་ས་པྤི ཝཱ ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ ཝཱ པ་ཙི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི, ‘‘ཏཾ པ་ན ཏ་ད་ཧུ པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་མྤི སཱ་མི་སཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. བྷེ་ས་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཙ, ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཨ་ས་མྨི་སྶཾ སུ་དྷོ་ཏཾ ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘པ་ཙི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཡཾ་པ་ཙི་ཏ་ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡ་དི ཨཱ་མི་སཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཏཾ ཨཱ་མི་སཾ ས་ཡཾ་པ་ཀྐ་ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀེ་ན མི་སྶི་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀེ་ན ག་ཎྷཱ་པེ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཙ ས་ཏི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཨ་པ་ཀྐ་མྤི ས་ཡཾ་པ་ཀྐ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ‘‘སཱ་མི་སཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ས་ཡཾ་པ་ཀྐ་ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཝ་སཱ་ཏེ་ལཾ ས་ཡཾ་བྷ་ཛྫི་ཏ་སཱ་ས་པཱ་དི་ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཏེ་ལ་ཉྩ སཱ་མི་སཾ ཏ་ད་ཧུ པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་ཐཱ ན་ཝ་ནཱི་ཏ་ས་པྤཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝ་ཀྑ་ཏི ཙ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ –
‘‘ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཨཱ་དཱི་ནི, སཾ་ས་ཊྛཱ་ནི ས་ཧ་ཏྟ་ནཱ. གཱ་ཧཱ་པ་ཡ་ནྟི ས་བྦྷཱ་ཝ’’ནྟི ཙ,
‘‘ཏེ་ཧེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཀྐཾ, ཀ་པྤ་ཏེ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ;
ནི་རཱ་མི་ས་ཉྩ ས་ཏྟཱ་ཧཾ, སཱ་མི་སེ སཱ་མ་པཱ་ཀ་ཏཱ’’ཏི ཙ.
ཡཱ པ་ན ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ ན་ཝ་ནཱི་ཏ་མྷི སཱ་མཾ་པཱ་ཀ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ, སཱ ཏ་ཀྐཱ་དི་ས་མྨི་སྶཾ ཨ་དྷོ་ཏ་ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་སྨཱ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་པི ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎཱི་པི ས་མེ་ནྟི, ཏཾ ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཝ་ད་ནྟི. ཨི་ད་མེ་ཝ ཡུ་ཏྟཾ. ཡ་དི ས་པྤི་མྷི སཱ་མཾ་པཱ་ཀ་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ཝ་སྶཾ་ཡེ་ཝ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ ཝུ་ཙྩེ་ཡྻ, ཏ་ཏྠ པ་ན ‘‘ས་པྤི ཏཱ་ཝ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ, ཏ་ད་ཧུ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ སཱ་མི་ས་མྤི ནི་རཱ་མི་ས་མྤི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༦༢༢) ཧི ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ཙ་ན་ཝི་དྷཱ་ནཾ. མ་ནུ་སྶ་ས་པྤི་ན་ཝ་ནཱི་ཏཱ་ནཾ, ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་ས་ས་པྤི་ན་ཝ་ནཱི་ཏཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཀིཾ པ་ན ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི? ཨཱ་མ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀ་སྨཱ? པ་ཊི་ཀྑེ་པཱ་བྷཱ་ཝཱ ཙ ས་བྦ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ཙ. ‘‘ཡེ་སཾ མཾ་སཾ ཀ་པྤ་ཏི, ཏེ་སཾ ས་པྤི, ན་ཝ་ནཱི་ཏ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༦༢༣) ཨི་དཾ པ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ.
༩༠. ཨི་དཱ་ནི ཏེ་ལཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏེ་ལཾ ཏི་ལ་ཝ་སེ་ར་ཎྜ་མ་དྷུ་སཱ་ས་པ་ས་མྦྷ་ཝ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨེ་ཏྠ ཏི་ལཱ་དཱི་ཧི ས་མྦྷ་ཝཾ ནི་བྦ་ཏྟཾ ཏེ་ལ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏྠ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༠༠) པ་ན པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ ཏི་ལེ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཏེ་ལཾ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ སཱ་མི་ས་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎཱི་ཡཾ. པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཏེ་ལཾ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎཱི་ཡཾ, སཱི་ས་མ་ཀྑ་ནཱ་དཱི་སུ ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ར་ཎྜ་མ་དྷུ་ཀ་སཱ་ས་པ་ཊྛཱི་ནི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཙེ ཏཱ་ནི བྷ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏེ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་ད་ཧུ པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་མྤི སཱ་མི་སཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, སཱ་མཾ་པཱ་ཀ་ཏཱ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ ཨ་བྷ་ཛྫི་ཏྭཱ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་ད་ཧུ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ སཱ་མི་ས་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ནི་རཱ་མི་ས་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ་ཏྟཱ ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ དོ་སོ ན་ཏྠཱི་ཏི. ཏེ་ལ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཨེ་ར་ཎྜ་ཀ་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མ་ཡ་ཏོ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཏ་ཐཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ནི ཨ་ད་སྶི་ཏཱ་ནི ཀོ་ས་མྦ་ཀ་ཀུ་སུ་མྦྷཱ་དཱི་ནཾ ཏེ་ལཱ་ནི.
ཨི་དཱ་ནི མ་དྷུ་ཝི་ཀ་ཏིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཁུ་དྡཱ་བྷ་མ་ར་མ་དྷུ་ཀ་རི-མ་ཀྑི་ཀཱ་ཧི ཀ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༦༢༣) ཁུ་དྡཱཏི ཁུ་དྡ་མ་ཀྑི་ཀཱ. བྷ་མ་རཱཏི མ་ཧཱ་བྷ་མ་ར་མ་ཀྑི་ཀཱ. ད་ཎྜ་ཀེ་སུ མ་དྷུ་ཀ་རཱ མ་དྷུ་ཀ་རི་མ་ཀྑི་ཀཱ ནཱ་མ. ཨེ་ཏཱ་ཧི ཏཱི་ཧི མ་ཀྑི་ཀཱ་ཧི ཀ་ཏཾ མ་དྷུ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘མ་དྷུ ནཱ་མ མ་ཀྑི་ཀཱ་མ་དྷཱུ’’ཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ (པཱ་རཱ. ༦༢༣; པཱ་ཙི. ༢༦༠) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཏུ་མྦ་ཊ་ཀཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨི་དཱ་ནི ཕཱ་ཎི་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ར་སཱ་དི་ཨུ་ཙྪུ་ཝི་ཀ་ཏི, པ་ཀྐཱ་པ་ཀྐཱ ཙ ཕཱ་ཎི་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. པ་ཀྐཱ ཙ ཨ་པ་ཀྐཱ ཙ ར་སཱ་དི་ཨུ་ཙྪུ་ཝི་ཀ་ཏི ཕཱ་ཎི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. མ་དྷུ་ཀ་པུ་པྥ་ཕཱ་ཎི་ཏཾ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ སཱ་མི་སཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ནི་རཱ་མི་ས་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་སྶ ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཙི་ཉྩ་ཕཱ་ཎི་ཏ་ཉྩ ཨ་མྦ་ཕཱ་ཎི་ཏ་ཉྩ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་མེ་ཝ.
༩༡. ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཏེ་སུ ཝ་སཱ་ཏེ་ལ་སྶ ཨོ་དི་སྶ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ཏཾ ཝི་སུཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ཝ་ཏྠུ་པ་ཀྐཱ སཱ་མཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ས་ཏྟ་ཝི་དྷ་ཉྷི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༦༢༣) ཨོ་དི་སྶཾ ནཱ་མ བྱཱ་དྷོ་དི་སྶཾ པུ་གྒ་ལོ་དི་སྶཾ ཀཱ་ལོ་དི་སྶཾ ས་མ་ཡོ་དི་སྶཾ དེ་སོ་དི་སྶཾ ཝ་སོ་དི་སྶཾ བྷེ་ས་ཛྫོ་དི་སྶ་ནྟི.
ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་མ་ནུ་སྶི་ཀཱ་བཱ་དྷེ ཨཱ་མ་ཀ་མཾ་སཾ ཨཱ་མ་ཀ་ལོ་ཧི་ཏ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༦༤) ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དཾ བྱཱ་དྷོ་དི་སྶཾ ནཱ་མ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཀཱ་ལེ་པི ཝི་ཀཱ་ལེ་པི ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རོ་མ་ནྠ་ཀ་སྶ རོ་མ་ནྠ་ན’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༧༣) ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ པུ་གྒ་ལོ་དི་སྶཾ ནཱ་མ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རི མ་ཧཱ་ཝི་ཀ་ཊཱ་ནི དཱ་ཏུཾ གཱུ་ཐཾ མུ་ཏྟཾ ཚཱ་རི་ཀཾ མ་ཏྟི་ཀ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༦༨) ཨེ་ཝཾ ས་པྤ་ད་ཊྛ་ཀཱ་ལེ ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ ཀཱ་ལོ་དི་སྶཾ ནཱ་མ. ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཱ་དི ས་མ་ཡོ་དི་སྶཾ ནཱ་མ. ག་ཎ་ངྒ་ཎཱུ་པཱ་ཧ་ནཱ་ནི དེ་སོ་དི་སྶཾ ནཱ་མ. ཝ་སོ་དི་སྶཾ ནཱ་མ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་སཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༦༢) ཨེ་ཝཾ ཝ་སཱ་ནཱ་མེ་ན ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ. ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶ་ཝ་སཾ ས་བྦེ་སཾ ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་སཱ་ནཾ ཏེ་ལཾ ཏཾ་ཏ་ད་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ ཏེ་ལ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. བྷེ་ས་ཛྫོ་དི་སྶཾ ནཱ་མ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱ་ནི པ་ཉྩ བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༦༡) ཨེ་ཝཾ བྷེ་ས་ཛྫ་ནཱ་མེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩ.
ཡ་ཐཱ པ་ན ཁཱི་ར་ད་དྷི་ཨཱ་དཱི་ཧི པ་ཀྐ་ཏེ་ལཾ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ན ཨེ་ཝ་མི་དཾ. ཨི་དཾ པ་ན ཏེ་ལཾ ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པ་ཀྐ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ཝ་ཏྠུ་པ་ཀྐཱ སཱ་མཾ ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་སཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཝ་ཏྠུ་པ་ཀྐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སཱ་མཾ པ་ཀྐཱ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ སཱ་མཾ་པ་ཀྐ་ཏྟཱ ད་དྷི་ཨཱ་དཱི་ཧི པ་ཀྐ་ཏེ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏཾ པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ན ཨེ་ཝ་མི་དཾ. ཨི་དཾ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པ་ཀྐ་མྤི པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་མྤི པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཀཱ་ར་ཎཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཝ་སཱ་ཏེ་ལཾ ‘‘ཝ་སཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཀཱ་ལེཏི པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ པ་རེ་ཧི ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝཱ པ་ཀྐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པ་ན པ་ཙི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི ‘‘ཀཱ་ལེ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཀཱ་ལེ ནི་པྤ་ཀྐཾ ཀཱ་ལེ སཾ་ས་ཊྛ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༦༢) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏ་སྨཱ ‘‘ཀཱ་ལེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡོ པ་ན ཝི་ཀཱ་ལེ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཀཱ་ལེ པ་ཙི་ཏྭཱ ཝི་ཀཱ་ལེ པ་རི་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, སོ ཏཱི་ཎི དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི.
ཨ་མཱ་ནུ་སཱཏི ཨེ་ཏྠ (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༦༢) པ་ན ཨ་ཙྪ་ཝ་སཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶ་ཝ་སཾ ས་བྦེ་སཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་སཱ་ནཾ ཝ་སཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. མཾ་སེ་སུ ཧི མ་ནུ་སྶ་ཧ་ཏྠི་མཾ་སཱ་དཱི་ནི ད་ས མཾ་སཱ་ནི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི, ཝ་སཱ པ་ན ཨེ་ཀཱ མ་ནུ་སྶ་ཝ་སཱ ཨེ་ཝ.
ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༦༢༣) ཀ་ཏ་ནི་བྦ་ཊྚི་ཏ་ཝ་སཱ་ཏེ་ལཾ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ སཱ་མི་ས་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ནི་རཱ་མི་ས་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ སུ་ཁུ་མ་ར་ཛ་ས་དི་སཾ མཾ་སཾ ཝཱ ནྷཱ་རུ ཝཱ ཨ་ཊྛི ཝཱ ལོ་ཧི་ཏཾ ཝཱ, ཏཾ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཾ. ས་ཙེ ས་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི, པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙི་ཏྭཱ པ་རི་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ནི་རཱ་མི་ས་མེ་ཝ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ནི་རཱ་མི་ས་པ་རི་བྷོ་ག་ཉྷི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀཱ་ལེ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཀཱ་ལེ ནི་པྤ་ཀྐཾ ཀཱ་ལེ སཾ་ས་ཊྛཾ ཏེ་ལ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༦༢). ཨ་ཉྙེ་སནྟི ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ནཾ. ཝ་ཏྠུནྟི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་བྷཱུ་ཏཾ ཝ་ཏྠུཾ. ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཝ་ཏྠུཾ ན པ་ཙེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༩༢. ཨི་དཱ་ནི ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ་ཝི་ཀ་ཏིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཧ་ལི་དྡཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠཱ་ཡ་མ་ནུ་ཏྟཱ་ན་པ་ད་ཏྠོ (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༦༣; པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༢༤༨-༢༤༩) – པ་ཉྩ་མཱུ་ལཱ་དི་ཀ་ཉྩཱ་པཱིཏི ཨེ་ཏྠ དྭི་པ་ཉྩ་མཱུ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི ཏ་གྒ་ཏི་ཀཱ་ནི མཱུ་ལ་བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཉཱ་ཏ་བྦཾ.
༩༣-༥. བི་ལ༹་ངྒཱ་དཱི་ནི ཕ་ལ་བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི. ཏ་ཏྠ (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༦༣) གོ་ཊྛ་ཕ་ལནྟི མ་ད་ན་ཕ་ལ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཀ་པྤཱ་སཱ་དཱི་ནཾ པ་ཎྞ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་མེ པ་ན ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ མཱུ་ལ་བྷེ་ས་ཛྫ་ཕ་ལ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་ཎྞ་བྷེ་ས་ཛྫ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ ས་བྦེ ཀ་པྤི་ཡཱ. ཨི་མེ་སཾ པུ་པྥ་ཕ་ལ་པ་ཎྞ་མཱུ་ལཱ ས་བྦེ་པི ཀ་པྤི་ཡཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ཡེ་ཝ. ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཙྪུ་ནི་ཡྻཱ་སཾ ས་བྦོ ཙ ནི་ཡྻཱ་སོ ས་ར་ས་ཉྩ ཨུ་ཙྪུ་ཛཾ ཏ་ཙཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦོ ཙ ཏ་ཙོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༩༦. མ་དྷུ་ནཱ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༦༢༣) ཨ་མ་ཀྑི་ཏཾ སུ་དྡྷ་སི་ཏྠ་ཉྩ. མ་དྷུ་མ་ཀྑི་ཏཾ པ་ན ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀ་མེ་ཝ. ཡ་ཉྩ ཀི་ཉྩཱིཏི ཨོ་ད་ནཾ མཾ་སཾ ཨ་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༩༧. ‘‘ཡཱ་ནི ཝཱ པ་ན་ཉྙཱ་ནི་པི ཨ་ཏྠི ནེ་ཝ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཏྠཾ ཕ་ར་ནྟི, ན བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏྠཾ ཕ་ར་ནྟི, ཏཱ་ནི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏུཾ, ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ, ཨ་ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༦༣) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠ་མ་སཱ་དྷེ་ནྟཾ, ས་བྦཾ ཏཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
༩༨. ས་བྦ་སྶཱཏི གི་ལཱ་ན་སྶཱ་པི ཨ་གི་ལཱ་ན་སྶ་པཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྟ་ཡནྟི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡེ ཝི་ཀཱ་ལེ ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༩༩. ཛ་ན་ཡ་ནྟུ་བྷོཏི ཛ་ན་ཡ་ནྟི ཨུ་བྷོ. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཨུ་བྷོ ཀཱ་ལི་ཀཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ལ་མ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཏྟཱ པཱ་ཙི་ཏྟིཾ ཛ་ན་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀི་ཉྩ བྷི་ཡྻོ (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༧༤; མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༢༧༤; ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) – ཨུ་བྷོ་པི པ་ནེ་ཏེ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཱ ཨ་ནྟོ་ཝུ་ཏྠཾ དུ་ཀྐ་ཊ་ཉྩ, པུ་ན་དི་ཝ་སེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏོ ས་ནྣི་དྷིཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཉྩ ཛ་ན་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༠༠. ཨ་ནཱ་རུ་ལ༹ྷེཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ མ་ནུ་སྶ་ས་པྤི་ཨཱ་དི་མྷཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༠༡. ནི་སྶ་ཊྛ་ལ་དྡྷནྟི (པཱ་རཱ. ༦༢༤) ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན ལ་དྡྷ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཀ་པྤེ་ནྟ་སྶ ས་ཏྟཱ་ཧེཏི ས་ཏྟཱ་ཧ་བྦྷ་ནྟ་རེ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ‘‘ཨི་དཾ ས་པྤིཾ ཏེ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཝི་ཀ་པྤེ་མཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ཝི་ཀ་པྤེ་མཱི’’ཏི ཝཱ ས་མྨུ་ཁཱ་པི ཝཱ པ་ར་མྨུ་ཁཱ་པི ཝཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨ་ནྟོ་ས་ཏྟཱ་ཧེ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཏི, ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི, ན་སྶ་ཏི, ཝི་ན་སྶ་ཏི, ཌ་ཡ྄ཧ་ཏི, ཨ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟི, ཝི་སྶཱ་སཾ ག་ཎྷ་ནྟཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༦༢༥) ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘ཝི་ཀ་པྤེ་མཱི’’ཏི ཨི་དཾ པ་ན ན་ཏྠི. ཀི་ཉྩཱ་པི ན་ཏྠི, ཨ་ཐ ཁོ ‘‘ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏེ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ས་ཉྙཱི ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨ་ཝི་ཀ་པྤི་ཏེ ཝི་ཀ་པྤི་ཏ་ས་ཉྙཱི ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༦༢༤) ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་རེ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཐེ་རེ་ན ད་སྶི་ཏཾ. ཏཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ནཱ་པི ས་ཙེ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨེ་ཝ ས་ནྟ་ཀཾ ཧོ་ཏི, པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་མྤི ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཝ་སེ་ན ཨ་ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཝ་སེ་ན ད་སྶི་ཏཾ. ཏ་སྶ ཧི ཝི་ཀ་པྤི་ཏེ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་མྤི ཝི་ཛ་ཧ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི་པི ན ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨ་དྷི་ཊྛ་ཏོཏི ཨ་བྦྷ་ཉྫ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཙེ པ་ན ས་ཏྟཱ་ཧ་བྦྷ་ནྟ་རེ ནི་ར་པེ་ཀྑོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ཏི, པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཨི་ཏ་ར་སྶ ཙ ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཀཱ་ཡི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གོ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཏྟཱ པ་ན བཱ་ཧི་ར་པ་རི་བྷོ་གེ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཏཱ་ནི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧ་པ་ར་མཾ ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༦༢༣) ཨེ་ཝཾ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཉྙ་སྶ ད་ད་ཏོ་པི ཙ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི.
༡༠༢. ས་བྦྷཱ་ཝནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝཾ. ཡ་སྨཱ གཱ་ཧཱ་པ་ཡ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མུ་དཱི་རི་ཏ་ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཝ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
༡༠༣-༥. ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༠༥; མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཉྩ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ་དྭ་ཡཾ སེ་ས་ཀཱ་ལི་ཀ་ས་མྨི་སྶཾ ས་མྦྷི་ནྣ་ར་སཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏོ ས་ནྣི་དྷི་པཱ་ཙི་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨུ་དཱི་རི་ཏ་ནྟི. ཏ་ད་ཧུ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཏ་ད་ཧེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་སནྟི ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ་དྭ་ཡཾ. ཨི་ཏ་རནྟི ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ. པུ་རེ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ, ཏ་ད་ཧུ ཝཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ, ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀེ་ན ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ, ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ, ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཏ་ད་ཧུ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཀཱ་ལེ ཀ་པྤ་ཏི, ནོ ཝི་ཀཱ་ལེ. ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ, ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཏ་ད་ཧུ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཡཱ་མེ ཀ་པྤ་ཏི, ཡཱ་མཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ ན ཀ་པྤ་ཏི. ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཀ་པྤ་ཏི, ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ ན ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི ཧི བྷེ་ས་ཛྫ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༠༥) ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ‘‘ཏ་ད་ཧུ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ’’ནྟི ཝི་སེ་ས་ཝ་ཙ་ན་སྶ ན་ཏྠི་ཏཱ་ཡ པུ་རེ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷ་ནྟི. ཀཱ་ལི་ཀ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
ཀཱ་ལི་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.