༢. དུ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
གཱ་མཱ ཝཱ ཨ་ར་ཉྙཱ ཝཱཏི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཀ་ཏྟཱ ཨཱ་དི་མྷི ཝུ་ཏྟཱ. ས་བྦ་སྨི་ཉྷི ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀེ གཱ་མོ, གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རོ, གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟཾ, གཱ་མ་སཱི་མཱ, གཱ་མ་སཱི་མཱུ་པ་ཙཱ་རོ་ཏི པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ གཱ་མ་བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཐཱ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀ་སཱི་མཱ་ཡ ཨེ་ཀཾ ཨ་གཱ་མ་ཀཾ ཨ་ར་ཉྙཾ, སཾ་ཝི་དྷཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ (པཱ་ཙི. ༡༨༠ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨེ་ཀཾ, ས་གཱ་མ་ཀཾ ཨེ་ཀཾ, ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ་ཡ ཨེ་ཀཾ, ག་ཎ་མྷཱ་ཨོ་ཧཱི་ཡ་ན་ཀ་སྶ (པཱ་ཙི. ༦༩༡) ཨེ་ཀ་ནྟི པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ ཨ་ར་ཉྙ་བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠི གཱ་མོ ན གཱ་མ་པ་རི་ཧཱ་རཾ ཀ་ཏྠ་ཙི ལ་བྷ་ཏི, ཨ་ཏྠི གཱ་མོ ན གཱ་མ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨ་ཏྠི ཨ་ར་ཉྙཾ ན ཨ་ར་ཉྙ་པ་རི་ཧཱ་རཾ ཀ་ཏྠ་ཙི ལ་བྷ་ཏི, ཨ་ཏྠི ཨ་ར་ཉྙཾ ན ཨ་ར་ཉྙ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མྤི བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ་ས་མྨ་ནྣ་ན་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘གཱ་མ་ཉྩ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཉྩཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༤༤) ཨེ་ཏྠ གཱ་མོ ནཱ་མ པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ ཙེ, པ་རི་ཀྑེ་པ་སྶ ཨ་ནྟོ, ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ ཙེ, པ་རི་ཀྑེ་པོ་ཀཱ་ས་ཏོ ཨ་ནྟོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡཾ ཨུ་དོ་སི་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ‘‘ཨ་ནྟོ་གཱ་མོ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༤༧༨) ཨཱ་ག་ཏོ. སཱ་ས་ངྐ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ‘‘ཨ་ནྟ་ར་གྷ་ར’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༦༥༤) ཨཱ་ག་ཏོ ཨ་ནཱ་ས་ངྐ་ཏོ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ ནི་ཀྑི་པེ་ཡྻཱ་ཏི ས་མ་ནྟཱ གོ་ཙ་ར་གཱ་མེ ནི་ཀྑི་པེ་ཡྻཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༦༥༤). ཏ་ཐཱ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་ར་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ སེ་ཁི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཡ་མེ་ཝ པ་རི་ཙྪེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ‘‘ཡཱ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨེ་ཀཱ གཱ་མ་ནྟ་རཾ ག་ཙྪེ་ཡྻཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༦༨༧) ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨ་ཡ་མེ་ཝ པ་རི་ཙྪེ་དོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ ‘‘པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟི་ཡཱ, ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ.
ཡེ་སུ པུ་རཱ་ཎ་པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ‘‘ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟི་ཡཱ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ, ཏཾ ཝི་ཀཱ་ལེ གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ ཨཱ་ཙི་ཎྞཾ ན་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་མཱ་དེ་ན ལི་ཁཱི་ཡ་ཏི, ན པ་མཱ་ཎཾ. ཡེ་སུ ཙ པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ཝི་ཀཱ་ལེ གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཝི་བྷ་ངྒེ (པཱ་ཙི. ༥༡༣) ‘‘གཱ་མཾ པ་ཝི་སེ་ཡྻཱ་ཏི པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ, ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི ལི་ཁཱི་ཡ་ཏི, སཱ པ་མཱ་ད་ལེ་ཁཱ. ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶཱཏི ཏ་ཏྠ པཱ་ཋོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༥༡༢). ཨི་དྷ ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎི་ཡ་མྤི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ནྟཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཏི…པེ… ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ཝི་ཀཱ་ལ་གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ).
ཡཾ པ་ན ཀ་ཏྠ་ཙི པོ་ཏྠ་ཀེ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ གཱ་མ་ནྟ་རཱ་དྷི་ཀཱ་རེ ཨེ་ཀེ་ན པཱ་དེ་ན ཨི་ཏ་ར་སྶ གཱ་མ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པཾ ཝཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟེ, ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཝཱ ཨོ་ཀྐ་ནྟེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, དུ་ཏི་ཡེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟེ, ཨོ་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟེ ཙ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ’’ཏི པཱ་ཋོ དི་སྶ་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨོ་ཀྐ་ནྟེ, ཨོ་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟེ’’ཏི ཨེ་ཏཱ་ནི པ་དཱ་ནི ཨ་དྷི་ཀཱ་ནི, ཀེ་ཝ་ལཾ ལི་ཁི་ཏ་ཀེ་ཧི ཨ་ཉྙེ་ཧི ལི་ཁི་ཏཱ་ནི. ཀ་ཏྠ་ཙི པོ་ཏྠ་ཀེ ‘‘ཨོ་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟེ ཙཱ’’ཏི པ་དཾ ན དི་སྶ་ཏི, ཨི་ཏ་རཾ དི་སྶ་ཏི. ཏཱ་ནི དྭེ པ་དཱ་ནི པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ‘‘ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ནྟི་ཡཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༦༩༢) ཧི པཱ་ལི༹. ཏ་ཐཱ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡ (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༦༩༢) ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ‘‘པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཀེ་ན པཱ་དེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི, ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, དུ་ཏི་ཡེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ ས་ཀ་གཱ་མ་ཏོ…པེ… ཨེ་ཀེ་ན པཱ་དེ་ན ཨི་ཏ་ར་སྶ གཱ་མ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པེ ཝཱ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ཝཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, དུ་ཏི་ཡེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟེ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ’’ཏི (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༦༩༢) ཧི ཝུ་ཏྟཾ.
ག་ཎྛི་པ་དེ ཙ་སྶ ‘‘པ་རི་ཀྑེ་པཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ནྟི་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནུ་ག་ཎྛི་པ་དེ ཙ ‘‘ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ‘ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟི་ཡཱ’ཏི་པི པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ཨེ་ཀ་ཙྩེ་སུ དི་སྶ་ཏི, ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པ་ར་མྤི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ‘ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ནྟི་ཡཱ’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ནཱ་པི ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ – ཝི་ཀཱ་ལེ གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ནེ དྭི་ནྣཾ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ཝ ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་རོ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏ་བྦོ, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཨེ་ཏྠ པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑེ་པཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ ‘ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ནྟི་ཡཱ’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠཱ་པི ‘ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ནྟ་སྶཱ’ཏི ཝ་དེ་ཡྻ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏ་ཏྠ པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི་མེ་ཀོ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏོ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཏ་ད་ཏྠ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ‘ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶཱ’ཏི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི.
ཡཾ པ་ན ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ནྟི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ‘‘པ་རི་ཀྑེ་པ་པ་ཨ་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ནི་ནྣཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, པཱ་ལི༹་ཝི་སེ་ས་མ་ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ ཨི་དྷ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ པ་རི་ཀྑེ་པོ ཡ་ཐཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏཾ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ པ་ཋ་མཾ པཱ་དཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ, དུ་ཏི་ཡཾ པཱ་དཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝི་སེ་ས་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ་ཏི. པོ་རཱ་ཎ་ག་ཎྛི་པ་དེ ‘‘ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ནྟི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ གཱ་མ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎི་ཡཱ ‘‘ཨེ་ཀེ་ན པཱ་དེ་ན ཨི་ཏ་ར་སྶ…པེ… ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟེ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ’’ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཝ པཱ་ཋོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨི་མེ་སུ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་རི་ཙྪེ་དོ་ཝ གཱ་མོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་མ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ‘‘གཱ་མོ ནཱ་མ ཨེ་ཀ་ཀུ་ཊི་ཀོ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (པཱ་རཱ. ༩༢) ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨ་ས་ཏི་པི པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ཏི་ཀྐ་མེ, ཨུ་པ་ཙཱ་རོ་ཀྐ་མ་ནེ ཝཱ ཨ་ནྟ་རཱ་རཱ་མ་ཏོ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡ་ཏོ ཝཱ ཏི་ཏྠི་ཡ་སེ་ཡྻ་ཏོ ཝཱ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ན་ཏོ ཝཱ ཏཾ གཱ་མཾ པ་ཝི་ས་ནྟ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་རཱ་མ་པ་རི་ཀྑེ་པ་སྶ, ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སྶ ཝཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཝ་སེ་ན གཱ་མ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རོ པ་ན ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ གཱ་མ་ཉྩ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཉྩཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༤༤) ཨེ་ཏྠ པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པོ་ཝ, ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པོ་ཀཱ་སོ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རོ་ཏི པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པོ, ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པོ་ཀཱ་སོ. ཏེ་སུ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཏེ་ཙཱི་ཝ་རི་ཀོ བྷི་ཀྑུ པ་རི་ཧཱ་རཾ ན ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༤༤). ཀིཾ པ་ནེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཡེ་ན ཨ་ཡཾ གཱ་མོ, གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རོ ཙ ཨི་དྷ ཨ་ཉྙ་ཐཱ, ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཏ་ཐཱ་ཏི? ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ ‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ས་མྨུ་ཏི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ’ཏི ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ནི་ཀྑི་པ་ནྟཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༤༣) ཨི་མི་སྶཱ ཧི ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ གཱ་མ་ཉྩ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཉྩཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༤༤) ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཡ་ཏྠ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་ར་ས་ཉྙཱ, ཏ་ཏྠ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ ན ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏེ་ན ཙ ཨུ་དོ་སི་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ‘‘ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ ཝ་ཏྠ་བྦ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༤༧༨) ཙ ‘‘ས་བྷཱ་ཡེ ཝཱ དྭཱ་ར་མཱུ་ལེ ཝཱ, ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ ཝཱ ན ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཙ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝ་ས་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཧི ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ར་ཀྑ་ཏི. སཱ་ས་ངྐ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ པ་ན ‘‘ཡ་སྨཱ ཡ་ཏྠ གཱ་མེ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ, ཏེ་ན གཱ་མེ་ན ཝི་པྤ་ཝ་ས་ནྟོ ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝི་པྤ་ཝ་ས་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྨཱ པུ་ན གཱ་མ་སཱི་མཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་སི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨི་ཉྷི སི་ཀྑཱ་པ་དེ གཱ་མ་སཱི་མཱ གཱ་མོ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏ་ཏྠ ཝི་ཀཱ་ལེ གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝི་བྷ་ངྒེ ‘‘པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༥༡༣) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་རི་ཀྑེ་པོ ན གཱ་མོ. ཀི་ནྟུ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རོ་ཏི ལེ་སེ་ན ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝི་བྷ་ངྒེ ‘‘གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རོ ནཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ གྷ་རཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཋི་ཏ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པོ་ཀཱ་སོ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རོ་ཏི སི་དྡྷཾ. ཏ་ད་ཏྠ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཏ་སྨིཾ གྷ་རཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཋི་ཏ་སྶ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏོ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རོ་ཏི ཀུ་རུ་ནྡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ, མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡ་མྤི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པ་ཙཱ་རོ ཧི ‘‘གཱ་མོ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རོ ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ དྭཱ་རཾ, ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སོ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ས་མ་ནྟཱ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་མཱ་ཎཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རོ་ཏི པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པོ, ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པོ་ཀཱ་སོ’’ཏི ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ, མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡ་ཉྩ. ཏ་ཐཱ པཱ་ལི༹་ཡ་མྤི ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་རཱ་མོ ནཱ་མ པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་རཱ་མ་སྶ ཨ་ནྟོ ཨཱ་རཱ་མོ, ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ. ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཐོ ནཱ་མ པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཝ་ས་ཐ་སྶ ཨ་ནྟོ ཨཱ་ཝ་ས་ཐོ, ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ དི་སྶ་ཏི. མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ དི་སྶ་ཏི. ཏ་སྨཱ དུ་ཏི་ཡོ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏོ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ.
‘‘ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སྶཱ’’ཏི པཱ་ལི༹་ཝི་སེ་ས་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཙ པ་ཋ་མོ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏོ གཱ་མོ ཨེ་ཝ, དུ་ཏི་ཡོ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ པ་ན གཱ་མ་སྶ ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལེ ཋི་ཏ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏོ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རོ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཏྠ བྷེ་དོ ན་ཏྠི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ དུ་ཝི་དྷོ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ, ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ ཡ་ཏྠ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཡ་ཏྠ ཙ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཏཾ ས་བྦཾ ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི.
གཱ་མ་ཁེ་ཏྟ་སྶ ཙ གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡ ཙ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཉྷི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཾ. ཏ་ཏྠ གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡ གཱ་མ་བྷཱ་ཝོ སཱ་ས་ངྐ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
གཱ་མ་སཱི་མཱུ་པ་ཙཱ་རོ ནཱ་མ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཀ་ཊྛ་ཏི་ཎ་པུ་པྥ་ཕ་ལཱ་དི་ཨ་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ ཝ་ན་ཙ་ར་ཀཱ་ནཾ ཝ་ལ་ཉྫ་ན་ཊྛཱ་ནཾ. ཨི་མ་སྶ གཱ་མ་སཱི་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་བྷཱ་ཝོ ཨུ་དོ་སི་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ, ‘‘ཨ་གཱ་མ་ཀེ ཨ་ར་ཉྙེ ས་མ་ནྟཱ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་རཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༤༩༤) ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཁ་ནྡྷ་ཀེ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༤༧) ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཏྠ ཧི བྷ་ག་ཝཱ གཱ་མ་ནྟ་ཝཱ་སཱི་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སཱི་མཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡཾ གཱ་མཾ ཝཱ ནི་ག་མཾ ཝཱ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༤༧) ཝ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ད་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ‘‘ཨ་གཱ་མ་ཀེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཡོ བྷི་ཀྑུ གཱ་མཾ ཝཱ ནི་ག་མཾ ཝཱ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ན ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཀེ་ཝ་ལཾ ནཱ་ཝཱ་ཡཾ ཝཱ ཐ་ལ་མ་གྒེ་ན ཝཱ ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ‘‘ཨེ་ཀ་ཀུ་ལ་སྶ ས་ཏྠོ ཧོ་ཏི, ས་ཏྠེ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ ཝཱ པ་ཙྪ་ཏོ ཝཱ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་རཱ ན ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི (པཱ་རཱ. ༤༨༩). ཨི་ད་མེ་ཝ ཨ་ར་ཉྙཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀ་སཱི་མཱ་ཡ ཨེ་ཀཾ ཨ་གཱ་མ་ཀཾ ཨ་ར་ཉྙ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་གཱ་མ་ཀེ ཨ་ར་ཉྙེ ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ནེ ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ནེ ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༤༡༤) པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དཾ སཾ་ཝི་དྷཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ ཨེ་ཀཾ ཨ་གཱ་མ་ཀཾ ཨ་ར་ཉྙཾ ནཱ་མ.
པུ་རི་མེ་ན པ་ན ས་གྷ་རཾ ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ, ཨི་མི་ནཱ ཏ་མ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ནྟི. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ག་ཎ་མྷཱ ཨོ་ཧཱི་ཡ་ནཱ་དྷི་ཀཱ་རེ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༦༩༢) ‘‘ཨ་གཱ་མ་ཀེ ཨ་ར་ཉྙེ་ཏི ཨེ་ཏྠ ‘ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བ་ཧི ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལཱ ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཨ་ར་ཉྙ’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་ར་ཉྙཾ. ཏཾ པ་ནེ་ཏ ཀེ་ཝ་ལཾ གཱ་མཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ‘ཨ་གཱ་མ་ཀ’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ན ཝི་ཉྫྷཱ་ཊ་ཝི་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཾ ནཱ་མ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྩ་དྷ་ནུ་ས་ཏི་ཀཾ པ་ཙྪི་མ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༦༥༤; པཱ་ཙི. ༥༧༣) ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དཾ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ནཱ་མ པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པ་ཏོ བ་ཧི, ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ པ་ན པ་རི་ཀྑེ་པོ་ཀཱ་ས་ཏོ བ་ཧི ས་རུ་ཀྑཾ ཝཱ ཨ་རུ་ཀྑཾ ཝཱ ཝི་ཧཱ་རེ ཀུ་ནྣ་དི་ས་མཱ་ཀི་ཎྞ་མྤི ཨ་ར་ཉྙཾ ནཱ་མ. ཏ་ཐཱ ‘‘ག་ཎ་མྷཱ ཨོ་ཧཱི་ཡ་ན་ཀ་སྶ ཨེ་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དཾ ཨ་ར་ཉྙཾ་ཝ. ཨི་དཾ པ་ན པུ་བྦེ ཨ་གཱ་མ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བ་ཧི ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལཱ ད་སྶ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཝི་ཛ་ཧ་ནེ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ‘‘སཾ་ཝི་དྷཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ ཨེ་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ པ་ན ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ནེ ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ནེ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཀ་རོ་ཏི, ན ཏ་ཏོ ཨོ་རཾ. ཨི་ཏ་རཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ ཨོ་ར་མེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷིཾ ན ས་མྤཱ་དེ་ནྟི, པ་རཾ ས་མྤཱ་དེ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ནཱ་ན་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏྠ པ་ཉྩ་ཝི་དྷེ གཱ་མེ ཡོ ‘‘པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལེ ཋི་ཏ་སྶ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏོ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༩༢) ཝུ་ཏྟོ, སོ ན ཀ་ཏྠ་ཙི ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀེ ཨུ་པ་ཡོ་གཾ ག་ཏོ, ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པོ་ཀཱ་ས་ཏོ ཨ་པ་རོ ཨེ་ཀོ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏོ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རོ ནཱ་མཱ་ཏི དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟོ. པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ་པི ཙེ གཱ་མ་སྶ ཨེ་ཀོ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏོ ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱུ་མི་ས་མཱ་ནོ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ, པ་གེ་ཝ ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པོ་ཀཱ་ས་ཏོ ཨེ་ཀོ. སོ པ་ན པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཙ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་ས་ཏྟཱ ཙ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཀ་རོ་ཏི ཋ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ གཱ་མ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟིཾ. བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཧི ཏ་སྨིཾ དུ་ཏི་ཡ་ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏེ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཝ་ས་ནྟཱི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཉྩ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, གཱ་མཾ པ་ཝི་ས་ནྟཱི གཱ་མ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟི་ཉྩ. ཏཱ་ས་ཉྷི ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ར་ཉྙ་ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏི ‘‘ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཚཱ་ཡཱ མེ་ཏ་བྦཱ…པེ… ཏ་སྶཱ ཏ་ཡོ ཙ ནི་སྶ་ཡེ, ཨ་ཊྛ ཙ ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནི ཨཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༣༠) ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཨ་ར་ཉྙ་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ, ཝི་ཀཱ་ལེ་གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ (པཱ་ཙི. ༥༠༨) ཙ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཙ ཨ་ནྟ་རཱ་རཱ་མ་བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡ་པྤ་ཊི་ཀྐ་མ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱུ་མི་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ ‘‘ཨེ་ཀཱ ག་ཎ་མྷཱ ཨོ་ཧཱི་ཡེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་གཱ་མ་ཀེ ཨ་ར་ཉྙེ དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ད་སྶ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ཝཱ ས་ཝ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ཝཱ ཝི་ཛ་ཧ་ནྟི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཏོ (པཱ་ཙི. ༦༩༢) ཙ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ན་ཡ་ཨེ་ན ཝཱ ཡ་སྨཱ པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ནཱི་ཡ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རེ ས་ཏི ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཝ་ས་ནྟི, ཏ་སྨཱ ས་གཱ་མ་ཀཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ་ཡ ཨེ་ཀཾ ནཱ་མ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཝ་ཏྠ་བྦཾ, ཡཱ ཝ་སེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༣༡) ཝ་ཙ་ན་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི སི་དྡྷཾ. ཏཱ་ཡ ཧི ཨ་ར་ཉྙེ བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡེ ས་ཏི ཨ་ནྟོ་ཨཱ་ཝཱ་སེ་པི དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ་ཡ ད་སྶ་ན་ས་ཝ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ཝི་ཛ་ཧ་ནྟི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི. ཏ་སྨཱ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ་དྷི་ཀཱ་རེ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ གཱ་མ་ཉྩ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཉྩཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༤༤) ཨེ་ཏྠ ཡཾ ཋཱ་ནཾ ཋ་པི་ཏཾ, ཏ་ཏྠེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡོ་པི ཀ་པྤ་ཏི, ན ཏ་ཏོ པ་རཾ.
ཏཱ་ས་ཉྩ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡཾ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ གཱ་མ་ཉྩ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཉྩཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཏེ་སྭེ་ཝ གཱ་མ་གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རེ་སུ ཕ་ར་ཏི. ཏ་ཏོ པ་རཾ དུ་ཏི་ཡེ་སུ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཱ་དཱི་སུ ཏཱ་སཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱུ་མི་ཀ་ཏྟཱ ན ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་སཱི་མཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཕ་ར་ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ གཱ་མ་གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ཝི་ཡ. ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ གཱ་མ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟི’’ནྟི.
ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ པ་ཉྩ་ཝི་དྷཾ གཱ་མ་བྷེ་དཾ, ཨ་ར་ཉྙ་བྷེ་ད་ཉྩ ཉ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཨ་ཏྠི གཱ་མོ ན གཱ་མ་པ་རི་ཧཱ་རཾ ཀ་ཏྠ་ཙི ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཡོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་མ་ནུ་སྶོ ནཱ་མ ཡོ ས་བྦ་སོ ཝཱ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཡ་ཀྑ་པ་རི་གྒ་ཧ་བྷཱུ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ, སོ གཱ་མོ ན གཱ་མ་པ་རི་ཧཱ་རཾ ཀ་ཏྠ་ཙི སི་ཀྑཱ་པ་དེ ལ་བྷ་ཏི. ཡ་ཉྷི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ ཙ ན་ག་རཾ ཧོ་ཏི, སེ་ས་ཀཱ་ལེ སུ་ཉྙཾ ཧོ་ཏི ཡ་ཀྑ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༨༤; དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༥༠) ཝུ་ཏྟཾ. ཡོ པ་ན པ་ཊི་རཱ་ཛ་ཙོ་རཱ་དཱི་ཧི ཝི་ལུ་ཏྟ་ཏྟཱ, ཀེ་ཝ་ལཾ བྷ་ཡེ་ན ཝཱ ཚ་ཌྜི་ཏོ ས་གྷ་རོ་ཝ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏ་གཱ་མ་བྷཱུ་ཏོ, སོ ‘‘གཱ་མ་ནྟ་རེ གཱ་མ་ནྟ་རེ ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༡༨༣) ཝུ་ཏྟ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཛ་ནེ་ཏི, ཝི་ཀཱ་ལེ གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ནཾ, སེ་ཁི་ཡེ ཙ་ཏྟཱ་རི ཛ་ནེ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡོ པ་ན གཱ་མོ ཡ་ཏོ ཝཱ མ་ནུ་སྶཱ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན པུ་ན་པི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱ ཨེ་ཝ ཨ་པ་ཀྐ་ནྟཱ་ཏི ཝུ་ཏྟོ, ཨ་མ་ནུ་སྶོ སོ པ་ཀ་ཏི་གཱ་མ་ས་དི་སོ་ཝ.
ཨ་ཏྠི ཨ་ར་ཉྙཾ ན ཨ་ར་ཉྙ་པ་རི་ཧཱ་རཾ ཀ་ཏྠ་ཙི ལ་བྷ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སོ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རོ ནཱ་མ ཨ་གཱ་མ་ཀེ ཨ་ར་ཉྙེ ས་མ་ནྟཱ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་རཱ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རོ, ཏ་ཏོ པ་རཾ ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རོ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༤༩༤) ཨེ་ཏྠ ཡྭཱ་ཡཾ ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ, ཏཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡོ པ་ན པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀ་ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏོ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་ནཱ་མ་ཀོ གཱ་མོ, ཡོ ཝཱ ས་ཏྠོ ནཱ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱ་ཏུ་མཱ་ས་ནི་ཝི་ཊྛོ, སོ ཨ་ཏྠི གཱ་མོ ན གཱ་མ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ཏི. ན ཧི ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟོ གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ནཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡཾ པ་ན གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝ་ལ་ཉྫ་ན་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ར་ཉྙཾ, ཏཾ ཨ་ཏྠི ཨ་ར་ཉྙཾ ན ཨ་ར་ཉྙ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མ. ན ཧི ཏ་ཏྠ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀ་སཱི་མཱ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ‘‘གཱ་མཱ ཝཱ ཨ་ར་ཉྙཱ ཝཱ’’ཏི ཨི་མི་སྶཱ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི.
‘‘གོ་ནི་སཱ་དི་ནི་ཝི་ཊྛོ་པི གཱ་མོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཙེ ཏ་སྶ གཱ་མ་སྶ གཱ་མ་ཁེ་ཏྟ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཨ་ཏྠི, ས་བྦོ་པི ཨེ་ཀོ གཱ་མོ. ནོ ཙེ, ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཝཱ པ་རི་ཀྑེ་པེ་ན ཝཱ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ གཱ་མ་ཁེ་ཏྟེ ས་ཏི ཀཱ་ནི་ཙི ཏཱ་ནི གྷ་རཱ་ནི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ཧོ་ན་ཀཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ དཱུ་རེ དཱུ་རེ ཀ་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཝི་ཀཱ་ལེ གཱ་མ་པྤ་ཝེ་སེ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ. ཨ་ནྟ་ར་གྷ་ར་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟེ་སུ སེ་ཁི་ཡེ་སུ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ གཱ་མ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟཱི་སུ ཙ གྷ་རཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ པ་མཱ་ཎཾ, ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་དི་ཀ་མྨཱ་ནཾ གཱ་མ་ཁེ་ཏྟཾ པ་མཱ་ཎཾ, ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀ་སེ་ནཱ་ས་ན་སྶ ཨཱ་ས་ནྣ་གྷ་ར་སྶ དུ་ཏི་ཡ་ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཉྩ་དྷ་ནུ་ས་ཏ་ནྟ་ར་ཏཱ པ་མཱ་ཎ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ནོ པ་ཊི་བྷཱ་ན་ནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ.
‘‘ཡ་མྤི ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ གཱ་མ་ཁེ་ཏྟེ ཨེ་ཀཾ པ་དེ་སཾ ‘ཨ་ཡ་མྤི ཝི་སུཾ་གཱ་མོ ཧོ་ཏཱུ’ཏི པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ ཀ་སྶ་ཙི དེ་ཏི, སོ་པི ཝི་སུཾ་གཱ་མ་སཱི་མཱ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༤༧) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཏཾ པ་ཝི་ས་ནྟི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ གཱ་མ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི ཨེ་ཝ. ས་ཙེ ཏ་ཏྠ ཝི་ཧཱ་རོ ཝཱ དེ་ཝ་ཀུ་ལཾ ཝཱ ས་བྷཱ ཝཱ གེ་ཧཾ ཝཱ ན་ཏྠི, ཀེ་ཝ་ལཾ ཝ་ཏྠུ་མ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, གཱ་མོ་ཏི ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ ས་བྦཾ ཏ་ཏྠ ཀ་པྤ་ཏི. ‘‘ཨ་མ་ནུ་སྶོ གཱ་མོ’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཉྩ ཋཱ་ནཾ ཨི་ཏ་ར་སྶ གཱ་མ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཝཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་བྦྷ་ནྟ་རེ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཝི་ཀཱ་ལེ གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ནཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཝ ག་ནྟ་བྦཾ. ནོ ཙེ, ཨ་ར་ཉྙཾ ཝི་ཡ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ག་ནྟ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཙེ ཨཱ་རཱ་མོ ཝཱ ཏི་ཏྠི་ཡ་སེ་ཡྻཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ་ཝཱ ཧོ་ཏི, ལ་དྡྷ་ཀ་པྤ་མེ་ཝ. བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡོ ཙེ ཧོ་ཏི, གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ནྟི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ གཱ་མ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟི པ་རི་ཧ་རི་ཏ་བྦཱ. ‘‘ཨ་ར་ཉྙཾ ནཱ་མ ཋ་པེ་ཏྭཱ གཱ་མ་ཉྩ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཉྩ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཨ་ར་ཉྙཾ ནཱ་མཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༩༢) ཨེ་ཏྠ པ་རི་ཀྑེ་པེ ས་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ གཱ་མ་མེ་ཝ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཏ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ, ཏ་ཏོ པ་ར་ཉྩ ཨ་ར་ཉྙཾ ནཱ་མ, པ་རི་ཀྑེ་པེ ཨ་ས་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་མེ་ཝ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཨ་ར་ཉྙཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ‘‘ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བ་ཧི ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལཱ ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཨ་ར་ཉྙ’’ནྟི (ཝི་བྷ. ༥༢༩) ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨ་གཱ་མ་ཀེ ཨ་ར་ཉྙེ ག་ཎ་མྷཱ་ཨོ་ཧཱི་ཡ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཏ་ཏྠ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ་ཡ ཕ་ར་ཎཾ ཝི་ཀཱ་ལེ གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཝི་ན་ཡ་ཝི་དྷི ས་མེ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ན ས་མེ་ཏི.
‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཨ་ར་ཉྙཾ ནཱ་མཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༤༤) ཝུ་ཏྟེ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ པ་རོ ཨ་ར་ཉྙ་ནྟི སི་དྡྷེ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ གཱ་མ’’ནྟི ཝི་སེ་ས་ཏྠོ ན དི་སྶ་ཏི, གཱ་མ་སྶ པ་ན ཨ་ར་ཉྙ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ས་ངྒ་བྷ་ཡཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཙེ? ན, གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ. ས་ཏི ཧི གཱ་མེ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རོ ཧོ་ཏི, སོ ཙ ཏ་ཝ མ་ཏེ་ན ཨ་ར་ཉྙ་བྷཱུ་ཏོ. ཀུ་ཏོ དཱ་ནི གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རོ. གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རོ་པི ཙེ ཨ་ར་ཉྙ་ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏི, པ་རོ་ཝ གཱ་མོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ན ཡུ་ཏྟཾ གཱ་མ་སྶ ཨ་ར་ཉྙ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ ཙ. ཏ་སྨཱ ‘‘གཱ་མཱ ཝཱ ཨ་ར་ཉྙཱ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རོ་པི ‘‘གཱ་མོ’’ ཏྭེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ. ཏ་སྨཱ གཱ་མ་སྶ ཨ་ར་ཉྙ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ས་ངྒོ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ གཱ་མཾ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཨ་ར་ཉྙཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཙེ? ན, ཨ་ར་ཉྙ་སྶ པ་རི་ཙྪེ་ད་ཛཱ་ན་ན་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟོ ‘‘ཨ་ར་ཉྙ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ནོ ལ་དྡྷི. གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་པ་རི་ཡ་ནྟོ ཧི ཨི་དྷ གཱ་མོ ནཱ་མ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘‘གཱ་མ་སྶ ཙ ཨ་ར་ཉྙ་སྶ ཙ པ་རི་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ‘‘ཨ་ར་ཉྙ་སྶ པ་རི་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཀི་མ་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཙེ? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན པ་ཋ་མ་གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ར་ཉྙ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ན་ཏྠ’’ནྟི ས་བྦ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཧི བཱ་ཧི་ར་ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨ་ར་ཉྙཾ ནཱ་མ. གཱ་མ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་ཙ་ནེ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ པ་ནེ་ཏྠ ན་ཏྠི པ་རི་ཀྑེ་པེ་ནེ་ཝ པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ. དུ་ཏི་ཡ་གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རོ་ཝ གཱ་མ་སྶ པ་རི་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟོ པ་རི་ཀྑེ་པ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རོ ཙེ ཨ་ར་ཉྙ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་ཏྠ ན ཝ་ཏྟ་བྦོ. ‘‘ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལཱ ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཨ་ར་ཉྙ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ སུ་བྱ་ཏྟ་ཏ་རཾ ཨ་ར་ཉྙ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི, མི་ཙྪཱ་གཱ་ཧོ ཙ ན ཧོ་ཏི.
‘‘མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏོ’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཡཾ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རོ་ཝ ཨ་ར་ཉྙཾ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་སྶ ཝི་བྷ་ངྒ་ཏྟཱ. ཡ་དི ཨ་ར་ཉྙ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ, ཨ་ར་ཉྙ་ཏོ པ་ར་ནྟི ཙ མི་ཙྪཱ་གཱ་ཧོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཙེ, ན་ནུ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཨི་དཾ པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ནི་ཡ་མ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི? ཨ་ར་ཉྙ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཀི་ཉྩཱ་པི ‘‘གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ, ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལེ ཋི་ཏ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏོ་ཏི པ་ན ཨེ་ཝཾ ཝ་ཙ་ན་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཾ. ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཙ གཱ་མ་སྶ ཡྭཱ་ཡཾ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏོ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ’’ཏི མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྶ ནི་ཡ་མ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀ་ཐཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ‘‘ཨ་ར་ཉྙཾ ནཱ་མཱ’’ཏི པ་དཾ ཨ་ནུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ‘‘གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རོ ནཱ་མཱ’’ཏི ཨུ་དྡྷ་ར་ཎ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ‘‘གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རོ ནཱ་མཱ’’ཏི མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ པ་དཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ནྟོ ཏ་ཡོ ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ ད་སྶེ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨ་ར་ཉྙ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ན་མེ་ཀོ ཨ་ཏྠོ, ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་རི་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ན་མེ་ཀོ, ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ ཝི་ན་ཡཱ་དྷི་ཀཱ་རེ ས་པྤ་ཡོ་ཛ་ནོ ད་སྶི་ཏ་བྦོ, ནི་པྤ་ཡོ་ཛ་ནོ་པི པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་ས་ངྒ་པྤ་ཡོ་ཛ་ན་མེ་ཀོ ཨ་ཏྠོ་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
‘‘ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ གྷ་རཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཋི་ཏ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏོ’’ཏི ཨི་དཾ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཡོ ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་བྷཱ་སི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ པ་རི་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ན་མེ་ཀོ, ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ་དྷི་ཀཱ་རེ ཨ་ཡ་མེ་ཝ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རོ་ཏི ད་སྶ་ན་མེ་ཀོ, ཏ་ཏྠ ཋི་ཏ་སྶ དུ་ཏི་ཡོ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏོ ས་བྦ་ཏྠ གཱ་མ་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟེ་སུ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ ས་ཀི་ཙྩ་ཀོ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ་ཏི ད་སྶ་ན་མེ་ཀོ་ཏི ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་ས་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཀེ་ཀ་པ་དུ་དྡྷཱ་ར་ཎེ་ན ཏ་ཡོ ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ གཱ་མ་ཉྩ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཉྩཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༤༤) ཨེ་ཏྠཱ་པི པ་རི་ཀྑེ་པེ ས་ཏི གཱ་མཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ, ཨ་ས་ཏི གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ, ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཙ མ་ཛ྄ཛྷེ ཨཱ་རཱ་མེ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ་ས་མྨ་ནྣ་ན་ཀཱ་ལེ ཨ་ཡཾ ན་ཡོ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཡ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ཏོ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝཱ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཨུ་བྷ་ཡཾ ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ. ‘‘ཨ་ནྟ་རཱ་རཱ་མེ་སུ པ་ན ཨཱ་ཙི་ཎྞ་ཀ་པྤཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཾ ས་མྨ་ནྣ་ནྟཱི’’ཏི ག་ཎྛི་པ་དེ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་ནྟ་ར་གྷ་ར་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ སེ་ཁི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་རཱ་མེ་སུ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨ་ནྟ་རཱ་རཱ་མོ ན གཱ་མ་ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ་པི ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ རུ་ཧ་ཏེ་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཀེ. ཏེ བྷི་ཀྑཱུ དུ་ཏི་ཡ་སྶ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་སྶ གཱ་མ་ས་ངྑཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏཱ་སཾ ཨི་མཱ་ཡ དུ་ཏི་ཡཱ་ཡ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་རཱ་མོ པ་ན གཱ་མོ་པི ས་མཱ་ནོ ཏི་ཏྠི་ཡ་སེ་ཡྻཱ་དི ཝི་ཡ ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱུ་མཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཙྪེ་དཾ, ཏ་ཐཱ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ་པི ཙ;
ད་སྶེ་ཏུཾ གཱ་མ་ས་མྦ་ནྡྷ-སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནེ.
གཱ་མ་གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རཱ དྭེ, ད་སྶི་ཏཱ ཨི་དྷ ཏཱ་དི་ནཱ;
སཱི་མཱ སཱི་མཱུ་པ་ཙཱ་རཱ ཏུ, ཨ་ནེ་ཀ་ནྟཱ་ཏི ནུ་དྡྷ་ཊཱ.
ཨུ་པ་ཙཱ་རཱ ཙ དྭེ ཧོ་ནྟི, བཱ་ཧི་ར་བྦྷ་ནྟ་ར་བྦ་སཱ;
པ་རི་ཀྑི་ཏྟཱ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ-བྷེ་དཱ ཙེ ཙ་ཏུ་རོ སི་ཡུཾ.
ཨ་ཡ་ཉྷི ཨུ་པ་ཙཱ་རས་དྡོ ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀེ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་གི་ལཱ་ནེ་ན་པི ཨཱ་རཱ་མེ ཨཱ་རཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཚ་ཏྟཾ དྷཱ་རེ་ཏུ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༧༠) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ བཱ་ཧི་རེ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ དི་སྶ་ཏི. བཱ་ཧི་རོ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ ནཱ་མ པ་རི་ཀྑེ་པ་ཏོ, པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཝཱ ཨེ་ཀོ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏོ. ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་རཱ་མོ ནཱ་མ པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་རཱ་མ་སྶ ཨ་ནྟོ་ཨཱ་རཱ་མོ, ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ. ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཐོ ནཱ་མ པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཝ་ས་ཐ་སྶ ཨ་ནྟོ་ཨཱ་ཝ་ས་ཐོ, ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་ཙི. ༥༠༦) པ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་དྡོ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ དི་སྶ་ཏི. ཨ་བྦྷ་ནྟ་རོ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ ཙ ནཱ་མ པ་རི་ཀྑེ་པོ, པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཧོ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན པ་རི་ཀྑེ་པོ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་རཱ་མོ, ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཐོ’’ཏི ཝཱ ན ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ནྟོ ཨེ་ཝ ཨཱ་རཱ་མོ, ཨཱ་ཝ་ས་ཐོ་ཏི ཝཱ. ཏེ་སུ བཱ་ཧི་ར་བྦྷ་ནྟ་ར་བྷེ་ད་བྷི་ནྣེ་སུ དྭཱི་སུ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་སུ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ་དྷི་ཀཱ་རེ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ གཱ་མ་ཉྩ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཉྩཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༤༤) ཨེ་ཏྠ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རོ ནཱ་མ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཱུ་པ་ཙཱ་རོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ན བཱ་ཧི་རོ. བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨ་ར་ཉྙ་ས་ཉྙི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཏ་སྶ བཱ་ཧི་ར་སྶ, ཏ་སྶཱ གཱ་མ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཋཱ་ན་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཙ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སྶཱ་ཏི ཨི་ད་མེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་དྭ་ཡཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཨི་དྷ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝི་བྷ་ངྒེ་ཡེ་ཝ པ་ཋ་མོ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རོ ད་སྶི་ཏོ, སོ བཱ་ཧི་རོ, དུ་ཏི་ཡོ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་ཋ་མེ་ན ཙ ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ དུ་ཏི་ཡ་ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏོ བཱ་ཧི་རོ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ, དུ་ཏི་ཡེ་ན ཙ པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པ་ཏོ བཱ་ཧི་ར་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རོ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ ལེ་སེ་ན ད་སྶི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ཨུ་པ་ཙཱ་རཱ ཨི་དྷ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་ས་པྤ་ཏྟེ་ན དེ་ས་ནཱ་ལཱི་ལཱ་ཡ ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ན་ཡོ སུ་ཊྛུ ལ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ས་མྨ་ནྟ་ཡི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཏ་ཏྠ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ –
ཨ་ས་མྦུ་དྷཾ བུ་དྡྷ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ;
དྷ་མྨ་སྶ ག་མྦྷཱི་ར་ན་ཡ་ཏྟ་ཏ་ཉྩ;
ཡོ ཝ་ཎྞ་ཡེ ནཾ ཝི་ན་ཡཾ ཨ་ཝི་ཉྙཱུ;
སོ དུ་དྡ་སོ སཱ་ས་ན་ནཱ་ས་ཧེ་ཏུ.
པཱ་ལི༹ཾ ཏ་ད་ཏྠ་ཉྩ ཨ་ས་མྦུ་དྷ་ཉྷི;
ནཱ་སེ་ཏི ཡོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ན་ཡ་ཉྩ;
ཨ་ནི་ཙྪ་ཡཾ ནི་ཙྪ་ཡ་ཏོ པ་རེ་ཧི;
གཱ་མོ་ཏི ཏེ་ཡེ་ཝ པུ་ར་ཀྑ་ཏོ སོ.
ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝ མ་ཧཱ་ཛ་ནེ་ན;
པུ་ར་ཀྑ་ཏོ པ་ཎྜི་ཏ་མཱ་ནི བྷི་ཀྑུ;
ཨ་པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ ཝི་མ་ཏིཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ;
ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ལཱི་ལཾ པུ་ར་ཏོ ཀ་རོ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཧི པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘གཱ་མ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རོ, གཱ་མ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རོ ནཱ་མཱ’’ཏི ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ གཱ་མ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལེ ཋི་ཏ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏོ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༩༢) ཝ་ཏྭཱ པུ་ན གཱ་མ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘གྷ་རཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཋི་ཏ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝི་ཀཱ་ལེ གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ན་གཱ་མ་ནྟ་ར་ཨ་ཨ་པྤ་ཝཱ་ས་ས་མྨུ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ལི་ཁི་ཏཾ.
ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ས་ངྑཱ་ས་དྡཾ ས་ངྑཱ་ཏ་ས་དྡེ་ན ས་མཱ་ན་ཡ་ཏི. ‘‘ཨཱ་དི་ཡེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨི་དཾ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ཝ་ཧཱ་རཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་དཾ. ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ ཁཱི་ལཱ་དཱི་ནི ས་ངྐཱ་མེ་ཏྭཱ ཁེ་ཏྟཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝ་ནེ ཡ་ཐཱ སཱ་མི་ཀ་སྶ དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པཱ་དིཾ ཨ་ནོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཏ་ཐཱ ཨི་ཧཱ་པཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ.
‘‘ཨ་སུ་ཀཾ ནཱ་མ བྷ་ཎྜཾ ཨ་ཝ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་བྦེ་སཾ ཨེ་ཀཱ་ས་ཡ་ཏྟཱ ‘‘ཨེ་ཀེ་ནཱ་པཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་དི ཨཱ་ཎ་ཏྟི ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ, སཾ་ཝི་དྷཱ་ཝ་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ཨེ་ཀོ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ པ་རི་ཧཱ་ཡི་ཏ་བྦོ.
ཨོ་ཀཱ་ས་པ་རི་ཀ་པྤེ ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ག་ཧི་ཏ་མྤི ཨོ་ཀཱ་ས་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་ཏྟཱ ར་ཀྑ་ཏི. ཨོ་ཀཱ་སཱ་ཏི་ཀྐ་མོ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ པུ་བྦེ ཨ་སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཨི་དཱ་ནི སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན ག་ཧི་ཏེ་པི ཧོ་ཏི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན སུ་ནྡ་རཾ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
ཨུ་དྡྷཱ་རོ ན་ཏྠཱིཏི ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝ་ནཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨུ་དྡྷ་ཏ་མ་ཏྟེ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ ས་ཀ་ལ་སྶ པ་ཡོ་ག་སྶ ནི་ཊྛཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ, ན ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀ་ཝ་སེ་ན. ཨུ་དྡྷཱ་རེ་ཡེ་ཝ ར་ཀྑ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཝ-ས་དྡེ་ན པཱ་ཏ་ནེ ན ར་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠེ སི་དྡྷེ་པི ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘པ་ཐ་བྱཱ་རཱ་ཛ་པ་དེ་ས་རཱ་ཛཱ་ད་ཡོ བ་ཧཱུ, ཏེ་སཾ ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཏྠཾ ‘རཱ་ཛཱ་ནོ’ཏི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ལི་ཁི་ཏཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ, ཨི་དཾ པ་ན ཨེ་ཀཾ བི་མྦི་སཱ་ར་མེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. རཱ་ཛཱ་ནོ་ཏི ཀི་ཉྩི ཨ་ནི་དྡི་སི་ཏྭཱ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཀི་ཉྩཱ་པི ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དཾ པ་ན བི་མྦི་སཱ་ར་མེ་ཝཱ་ཏི.
པུ་བྦ་པྤ་ཡོ་གེཏི ཨེ་ཏྠ ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ མ་གྒ་སོ་དྷ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ ཨ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཁེ་ཏྟེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ལ་ཏཱ་ཙྪེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝ. ག་ནྟྭཱ པ་ན ཀུ་མྦྷི་མ་ཏྠ་ཀེ ཛཱ་ཏ་ལ་ཏཱ་དི་ཙྪེ་ད་ནེ ས་ཧ་པ་ཡོ་ག་ཏྟཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ‘‘ཨེ་ཀ་བྷ་ཎྜེ ཨེ་ཝཾ བྷཱ་རི་ཡ་མི་དཾ, ‘ཏྭ་མྤི ཨེ་ཀ་པ་སྶཾ ག་ཎྷ, ཨ་ཧ་མྤི ཨེ་ཀ་པ་སྶཾ ག་ཎྷཱ་མཱི’ཏི སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཨུ་བྷ་ཡེ་སཾ པ་ཡོ་གེ་ན ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝ་ནེ ཀ་ཏེ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟེ་ཧི ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཐཱ སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀཾ ཝཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀ་སྶ ཨ་ངྒཾ ན ཧོ་ཏི, ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ ཝཱ སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀ་སྶཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཝི་ན་ཡ་ག་ཎྛི་པ་དེ ལི་ཁི་ཏཾ. པི-ས་དྡོ པ་ནེ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ལི་ཁི་ཏོ.
ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཡ་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ སི་ཡཱ;
ཏ་ཏྲ ཝཱ་ཙ་ངྒཾ ཙི་ཏྟཾ་ཝ, ཀ་མྨཾ ན་སྶཱ ཝི་དྷཱི་ཡ་ཏི.
ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡཱ་དི་ཀཾ ཡ་ཉྩེ, ཡ་མྤི ཀ་མྨ་ཏྟ་ཡཾ བྷ་ཝེ;
ན ཡུ་ཏྟཾ ཏཾ ཝི་རུ་དྡྷ་ཏྟཱ, ཀ་མྨ་མེ་ཀཾ་ཝ ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. པཱ་རཱ་ཛི་ཀ ༡༣༡ པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ);
དུ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.