པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀ་ཎྜཾ
ཨ་བྷི་ལཱ་པ་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ད་ཧ་ར་ཝ་སེ་ན ‘‘བྷ་ནྟེ’’ཏི ཙ ཝུ་ཌྜྷ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཙ ཏ་ཏྠ དུ་ཝི་དྷོ ཨ་བྷི་ལཱ་པོ, ཨི་དྷ པ་ན ཝུ་ཌྜྷ་ད་ཧ་རཱ་ནཾ ‘‘ཨ་ཡྻཱ’’ཏི ཨེ་ཀ་མེ་ཝ.
ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་བྦ་ཧུ་ལ་ན་ཡེ་ན ཀི་རི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ‘‘ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཾ ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ པ་ན ‘‘སཱ་དི་ཡེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཀི་རི་ཡ་ཏོ་པི ས་མུ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ ཧེ་ཊྛཱ ‘‘མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་ཡཱ ཏ་ཡོ མ་གྒེ མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ༥༦) ན་ཡེ་ན ཀི་རི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཾ ཝ་ཏྭཱ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ‘‘བྷི་ཀྑུ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ མ་ནུ་སྶི་ཏྠིཾ བྷི་ཀྑུ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཝ་ཙྩ་མ་གྒེ་ན ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ ཨ་བྷི་ནི་སཱི་དེ་ནྟི, སོ ཙེ པ་ཝེ་ས་ནཾ སཱ་དི་ཡ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ༥༨) ན་ཡེ་ན ཨ་ཀི་རི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སྶ་པི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ཡ་པི ཏ་བྦ་ཧུ་ལ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཀི་རི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ན ཧི པ་ཝེ་ས་ན་སཱ་དི་ཡ་ནཱ་དི་མྷི ཀི་རི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ དི་སྶ་ཏི.
ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་ཙ་ལ་ན་ཉྩེ་ཏྠ ན སཱ་ར་ཏོ ད་ཊྛ་བྦཾ ‘‘སོ ཙེ པ་ཝེ་ས་ནཾ ན སཱ་དི་ཡ་ཏི, པ་ཝི་ཊྛཾ ན སཱ་དི་ཡ་ཏི, ཋི་ཏཾ ན སཱ་དི་ཡ་ཏི, ཨུ་དྡྷ་ར་ཎཾ སཱ་དི་ཡ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༥༨) ཨེ་ཏྠ ཋི་ཏ་ན་སཱ་དི་ཡ་ནེ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་པི པ་རི་པུ་ཎྞ་ཙ་ལ་ན་ཏྟཱ. སཱ་དི་ཡ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ཊི་སེ་ཝ་ན་ཙ་ལ་ན་ཉྩེ་ཏྠ ན དི་སྶ་ཏེ་ཝཱ་ཏི ཏ་བྦ་ཧུ་ལ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཀི་རི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ.
ཨ་པི་ཙ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ་པི པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ ཏ་སྶ སཱ་དི་ཡ་ན་སྶ ས་རཱུ་པེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷ་ངྒ་ན་ཡ་མ་ནོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ཀི་རི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན’’མི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏེ་སུ ཏ་བྦ་ཧུ་ལ་ན་ཡེ་ན ཀི་རི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ སུ་རཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ནེ་ཝ པཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ‘‘ཡཾ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ནེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཡཾ ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཱ, སེ་སཱ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཱ་ནཾ ནི་ཡ་མ་ལ་ཀྑ་ཎ་སི་དྡྷི ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཏཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཡ་སྶཱ ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཱ, སེ་སཱ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཱ’’ཏི (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཝུ་ཏྟེ ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་ཝ་ཙ་ནཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀཾ སི་ཡཱ ཝ་ཏྠུ་ཨ་ཛཱ་ན་ན་པ་ཀྑེ་པི ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ནེ་ཝ པཱ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ཡ་སྨཱ ཏ་ཏྠ སུ་རཱ་པཱ་ན་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཁ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘མ་ཛྫ་པཱ་ནེ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་པི བཱི་ཛ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཛྫཾ པི་ཝ་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. སཱ་མ་ཎེ་རོ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་ཝ པི་ཝ་ནྟོ སཱི་ལ་བྷེ་དཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༠༨) ཝུ་ཏྟཾ, ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝ་ཏྠུ་ཨ་ཛཱ་ན་ན་པ་ཀྑེ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ སི་དྡྷི་ཀ་ར་ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ས་དི་སེ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ ས་ཏི་པི སཱ་མ་ཎེ་རོ སཱི་ལ་བྷེ་དཾ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝ་ཙ་ནཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི ས་མཱ་ན་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ སུ་རཱ་པཱ་ན་སྶ. ‘‘སུ་རཱ་མེ་ར་ཡི་མེ’’ཏི ཝ་ཏྠུཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝོ ན་ཏྠི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡ་སྶཱ ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཀི་ཉྩེ་ཏྠ – ཡུ་ཏྟི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཝི་ས་ན་ཏོ ས་ཙི་ཏྟ་ཀཱ་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེ་སུ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ནི་ཡ་མོ་ཏི ཙེ? ན, དྷ་མྨ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན སེ་ཀྑཱ་ན་མྤི ཨ་པྤ་ཝི་ས་ན་ཏོ. ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ནི་ཡ་མཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ སུ་པ་ནྟ་སྶ མུ་ཁེ པ་ཀྑི་ཏྟ་ཛ་ལ་བི་ནྡུ་མི་ཝ སུ་རཱ་བི་ནྡུ་ཨཱ་ད་ཡོ ཨུ་དཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཱ. ཏ་བྦ་ཧུ་ལ་ན་ཡེ་ན ཧི ཨ་ཏྠེ ག་ཧི་ཏེ པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ས་མེ་ཏི ས་དྡྷིཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཙཱ་ཏི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་པི སུ་རཱ་པཱ་ནེ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ནི་ཡ་མཱ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ པ་ན ཀི་རི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ པ་ན་སྶ ཏ་བྦ་ཧུ་ལ་ན་ཡ་མེ་ཝ, ན པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ. ཀ་ཐཾ? ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨེ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཙ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཀཱ་ཡ་ངྒཾ ཨ་ཙོ་པ་ཡ་མཱ་ནཱ་པི ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཨེ་ཝཾ བྷི་ཀྑུ. བྷི་ཀྑུ པ་ན ཙོ་པ་ཡ་མཱ་ནོ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་པི ཙོ་པ་ནེ ས་ཏི ཨེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ནཱ་ས་ཏི. པ་ཝེ་ས་ནཾ སཱ་དི་ཡ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཝེ་ས་ན་སཱ་དི་ཡ་ནཾ ནཱ་མ སེ་ཝ་ན་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ནཾ, མ་གྒེ་ན ཝཱ མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་མྤི ཨི་ཙྪ་ནྟི. ཏ་སྶཱ་པི ཀཱ་ཡ་ཙ་ལ་ནཾ ཨེ་ཀ་ནྟཾ ཨ་ཏྠི ཨེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ལི་ཁི་ཏཾ
པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.