༣. ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏ་ཏི་ཡེ ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་སྨིཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱཏི སཱ་མི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཀ་ར་ཎ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ ནཱ་མ ཡྭཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་ན་ཏྠ་ཏེ ཀ་ཐི་ནེ ཝ་སྶཱ་ན་སྶ པ་ཙྪི་མོ མཱ་སོ, ཨ་ཏྠ་ཏེ ཀ་ཐི་ནེ པ་ཉྩ་མཱ་སཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༦༤༩) ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལོ ཝུ་ཏྟོ, ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་དཱ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཡ་ཉྩ ཀཱ་ལེ་པི ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ ‘‘ཨི་དཾ ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི, པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝཱ ‘‘ཨི་དཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ད་མྨཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན དི་ནྣཾ, ཨེ་ཏཾ ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ ནཱ་མ. ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻཱཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་ག་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ན ས་ངྒྷ་ཏོ ཝཱ སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀཱ་དི་ག་ཎ་ཏོ ཝཱ ཉཱ་ཏི་ཏོ ཝཱ མི་ཏྟ་ཏོ ཝཱ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ དྷ་ནེ་ན (པཱ་རཱ. ༥༠༠), ཨ་ཐ ཝཱ པ་ན ‘‘ཨ་ཊྛི་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ་ཏི་ཀཱ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ སཱི་མཱ་ཡ དེ་ཏི, ཀ་ཏི་ཀཱ་ཡ དེ་ཏི, བྷི་ཀྑཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ དེ་ཏི, ས་ངྒྷ་སྶ དེ་ཏི, ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷ་སྶ དེ་ཏི, ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛ་ས་ངྒྷ་སྶ དེ་ཏི, ཨཱ་དི་སྶ དེ་ཏི, པུ་གྒ་ལ་སྶ དེ་ཏཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༧༩) ཨི་མཱ་སཾ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘སཱི་མཱ་ཡ ད་མྨཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ སཱི་མཾ པ་རཱ་མ་སི་ཏྭཱ དེ་ནྟོ སཱི་མཱ་ཡ དེ་ཏི ནཱ་མ, ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. ཨེ་ཏྠ ཙ སཱི་མཱཏི ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ ལཱ་བྷ་སཱི་མཱ གཱ་མ་སཱི་མཱ ནི་ག་མ་སཱི་མཱ ན་ག་ར་སཱི་མཱ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ ཛ་ན་པ་ད་སཱི་མཱ ར་ཊྛ་སཱི་མཱ ར་ཛྫ་སཱི་མཱ དཱི་པ་སཱི་མཱ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་སཱི་མཱ་ཏི པ་ནྣ་ར་ས་ཝི་དྷཱ. ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ ནཱ་མ པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པེ་ན, ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ནེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ. ཨ་པི ཙ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དྷུ་ཝ་ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཝཱ པ་རི་ཡ་ནྟེ ཋི་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལ་ཏོ ཝཱ ནི་བ་དྡྷ་ཝ་ས་ན་ཀ་ཨཱ་ཝཱ་ས་ཏོ ཝཱ ཐཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ དྭི་ནྣཾ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ ‘‘ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སཱ པ་ན ཨཱ་ཝཱ་སེ ཝ་ཌྜྷ་ནྟེ ཝ་ཌྜྷ་ཏི, ཧཱ་ཡ་ནྟེ ཧཱ་ཡ་ཏི, ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་མྤི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ དི་ནྣ་ལཱ་བྷོ ས་བྦེ་སཾ ཨ་ནྟོ་སཱི་མ་ག་ཏཱ་ནཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨཱ་རཱ་མ་པ་ཝེ་ས་ན་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་པུ་ཙྪ་ནཱ་ནི པ་རི་ཝཱ་ས་མཱ་ན་ཏྟཱ་རོ་ཙ་ནཾ ཝ་སྶ་ཙྪེ་ད་ནི་སྶ་ཡ་སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧཱ་དི་ཝི་དྷཱ་ན་ནྟི ཨི་ད་མྤི ས་བྦཾ ཨི་མི་སྶཱ་ཝ སཱི་མཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ལཱ་བྷ་སཱི་མཱཏི ཡཾ རཱ་ཛ་རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ད་ཡོ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ གཱ་ཝུ་ཏཾ ཝཱ ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཝཱ ཡོ་ཛ་ནཾ ཝཱ ས་མ་ནྟཱ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ལཱ་བྷ་སཱི་མཱ, ཡཾ ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ས་བྦཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ དེ་མཱ’’ཏི ཋ་པེ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ལཱ་བྷ་སཱི་མཱ ནཱ་མ. ཀཱ་སི་ཀོ་ས་ལཱ་དཱི་ནཾ པ་ན ར་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ བ་ཧཱུ ཛ་ན་པ་དཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀོ ཛ་ན་པ་ད་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཛ་ན་པ་ད་སཱི་མཱ, ཀཱ་སི་ཀོ་ས་ལཱ་དི་ར་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ར་ཊྛ་སཱི་མཱ, ཨེ་ཀ་སྶ ར་ཉྙོ ཨཱ་ཎཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ ར་ཛྫ་སཱི་མཱ, ས་མུ་དྡ་ནྟེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣོ མ་ཧཱ་དཱི་པོ ཝཱ ཨ་ནྟ་ར་དཱི་པོ ཝཱ དཱི་པ་སཱི་མཱ, ཨེ་ཀ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་བྦ་ཏ་པ་རི་ཀྑེ་པ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་སཱི་མཱ, སེ་སཱ ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ ཨེ་ཝ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡ དེ་མཱ’’ཏི དི་ནྣཾ ཁ་ཎྜ་སཱི་མ་ཊྛཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་ཏོ བ་ཧི་སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀ་ཊྛཱ་ན་མྤི ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ‘‘ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ དེ་མཱ’’ཏི དི་ནྣཾ པ་ན ཨ་ནྟོ་པ་རི་ཙྪེ་དེ ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ་སུ ཋི་ཏཱ་ན་མྤི པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ་ཡ དི་ནྣཾ ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ་ལཱ་བྷ་སཱི་མཱ་སུ དི་ནྣཾ ཏཱ་སཾ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, གཱ་མ་སཱི་མཱ་དཱི་སུ དི་ནྣཾ ཏཱ་སཾ སཱི་མཱ་ནཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ བ་དྡྷ་སཱི་མ་ཊྛཱ་ན་མྤི པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ་ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ་སུ དི་ནྣཾ ཏ་ཏྠ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཛ་ན་པ་ད་སཱི་མཱ་དཱི་སུ དི་ནྣ་མྤི ཏཱ་སཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ བ་དྡྷ་སཱི་མ་ཊྛཱ་ན་མྤི པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཡཾ ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་དཱི་པེ ས་ངྒྷ་སྶ དེ་མཱ’’ཏི དཱི་ཡ་ཏི, ཏཾ ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་དཱི་པ་ཏོ ཨེ་ཀོ་པི ག་ནྟྭཱ ས་བྦེ་སཾ ས་ངྒ་ཎྷི་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི. ས་ཙེ་པི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨེ་ཀོ ས་བྷཱ་གོ བྷི་ཀྑུ ས་བྷཱ་གཱ་ནཾ བྷཱ་གཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ན ཝཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ཡོ པ་ན ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སཱི་མཱ་ཡཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ་ཝ ཀེ་ཝ་ལཾ ‘‘སཱི་མཱ་ཡ ད་མྨཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, སོ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ ‘‘སཱི་མཱ ནཱ་མ བ་ཧུ་ཝི་དྷཱ, ཀ་ཏ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་སཱི’’ཏི, ས་ཙེ ཝ་ད་ཏི ‘‘ཨ་ཧ་མེ་ཏཾ བྷེ་དཾ ན ཛཱ་ནཱ་མི, སཱི་མ་ཊྛ་ཀ་ས་ངྒྷོ ག་ཎྷ་ཏཱུ’’ཏི, ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མ་ཊྛེ་ཧི བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
ཀ་ཏི་ཀཱ་ཡཱཏི་ཨེ་ཏྠ ཀ་ཏི་ཀཱ ནཱ་མ ས་མཱ་ན་ལཱ་བྷ་ཀ་ཏི་ཀཱ. སཱ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཏ་བྦཱ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཡཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ས་ངྒ་ཎྷི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ས་མཱ་ན་ལཱ་བྷཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཏ་སྶ ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ ཝི་ཧཱ་རོ པོ་རཱ་ཎ་ཀོ ཨ་པྤ་ལཱ་བྷོ’’ཏི ཡཾ ཀི་ཉྩི ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨི་མི་ནཱ ཝི་ཧཱ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ལཱ་བྷཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ངྒྷ་སྶ རུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ སཱ་ཝེ་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཏ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ནི་སི་ནྣོ་པི ཨི་དྷ ནི་སི་ནྣོ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨི་དྷ ནི་སི་ནྣོ་པི ཏ་སྨིཾ ནི་སི་ནྣོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ལཱ་བྷེ བྷཱ་ཛི་ཡ་མཱ་ནེ ཨི་ཏ་ར་སྨིཾ ཋི་ཏ་སྶ བྷཱ་གཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
བྷི་ཀྑཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ བྷི་ཀྑཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མ དཱ་ཡ་ཀ་སྶ པ་རི་ཙྩཱ་ག་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཡ་ཏྠ མ་ཡ྄ཧཾ དྷུ་ཝ་ཀཱ་རཱ ཀ་རཱི་ཡ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ད་མྨཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཏ་ཏྠ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝཱ ཝུ་ཏྟེ ཡ་ཏྠ ཏ་སྶ པཱ་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ཝཱ ཝ་ཏྟ་ཏི, ཡ་ཏོ ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ནི་ཙྩཾ བྷོ་ཛེ་ཏི, ཡ་ཏྠ ཝཱ ཏེ་ན ཀི་ཉྩི སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཀ་ཏཾ, ས་བྦ་ཏྠ དི་ནྣ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ དྷུ་ཝ་ཀཱ་ར་ཊྛཱ་ནེ ཐོ་ཀ་ཏ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཝཱ ཝ་ཏྠཾ ཧོ་ཏི, མཱ་ཏི་ཀཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ སོ ཝ་ད་ཏི, ཏ་ཐཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ས་ངྒྷ་སྶ དེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ‘‘ས་ངྒྷ་སྶ ད་མྨཱི’’ཏི དི་ནྣཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ག་ཏཱ་ན་ཉྩ ཏ་ཏོ བ་ཧི་དྡྷཱ་པི ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཱ་ན་ཉྩ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ གཱ་ཧ་ཀེ ས་ཏི ཨ་ས་མྤ་ཏྟཱ་ན་མྤི བྷཱ་གོ དཱ་ཏ་བྦོ. ཡཾ པ་ན བ་ཧི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ‘‘ས་ངྒྷ་སྶཱ’’ཏི དཱི་ཡ་ཏི, ཏཾ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷ་པ་རི་སཱ་ཡ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཡེ པ་ན དྭཱ་ད་ས་ཧི ཧ་ཏྠེ་ཧི པ་རི་སཾ ཨ་ས་མྤ་ཏྟཱ, ཏེ་སཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི.
ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཡཾ ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷ་སྶ དི་ནྣཾ, ཏ་ཏོ ཨུ་པ་ཌྜྷཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ, ཨུ་པ་ཌྜྷཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ་པི ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀཱ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི, ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶཱ་པི ཨུ་པ་ཌྜྷ་མེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ཏུ་ཡ྄ཧ་ཉྩཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ས་ཙེ ད་ས བྷི་ཀྑཱུ ཙ ད་ས བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཙ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི པ་ཊི་ཝཱི་སེ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ པུ་གྒ་ལ་སྶ དཱ་ཏ་བྦོ, ད་ས བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ, ད་ས བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ, ཡེ་ན པུ་གྒ་ལི་ཀོ ལ་དྡྷོ, སོ ས་ངྒྷ་ཏོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སྶ་གྒེ་ན ག་ཧེ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི, ཀ་སྨཱ? ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ, ‘‘ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་དྷ པ་ན ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ས་ངྒྷ་ཏོ པཱ་པུ་ཎ་ཀོ་ཊྛཱ་སོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལ་སྶ པ་ཏྟ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ས་མོ ཨེ་ཀོ ཀོ་ཊྛཱ་སོ ཧོ་ཏི. ‘‘བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ན་ཉྩཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ན མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ, བྷི་ཀྑཱུ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཙ ག་ཎེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ. ‘‘བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ན་ཉྩ ཏུ་ཡ྄ཧ་ཉྩཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པུ་གྒ་ལོ ཝི་སུཾ ན ལ་བྷ་ཏི, པཱ་པུ་ཎ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཏོ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ལ་བྷ་ཏི. ‘‘ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཨེ་ཀོ པུ་གྒ་ལ་པ་ཊི་ཝཱི་སོ ལ་བྦྷ་ཏི. ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ན་ཉྩཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ན མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ, པུ་གྒ་ལ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་བྦཾ, ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པུ་གྒ་ལ་ཙེ་ཏི་ཡ་པ་རཱ་མ་ས་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་ན་ཡ་ས་དི་ས་མེ་ཝ, ཡ་ཐཱ ཙ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ན་ཡོ ནཱི་ཏོ, ཨེ་ཝཾ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ་པི ནེ་ཏ་བྦོ. ‘‘བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ཏུ་ཡ྄ཧ་ཉྩཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝི་སུཾ ན ལ་བྦྷ་ཏི, ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ན ལ་བྦྷ་ཏི. ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ ཏུ་ཡ྄ཧ་ཉྩཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཝི་སུཾ ན ལ་བྦྷ་ཏི, ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ན ལ་བྦྷ་ཏི་ཡེ་ཝ.
ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛ་ས་ངྒྷ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཙེ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ‘‘ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛ་ས་ངྒྷ་སྶ ད་མྨཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཡེ ཏ་ཏྠ ཝ་སྶ་ཙྪེ་དཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ པུ་རི་མ་ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛཱ, ཏེ་སཾ བ་ཧི སཱི་མ་ཊྛཱ་ན་མྤི པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ན ཨ་ཉྙེ་སཾ. ས་ཙེ པ་ན བ་ཧི་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡཾ ཋི་ཏོ ‘‘ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛ་ས་ངྒྷ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཡ་ཏྠ་ཀ་ཏྠ་ཙི ཝུ་ཊྛ་ཝ་སྶཱ་ནཾ ས་བྦེ་སཾ ས་མྤ་ཏྟཱ་ནཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨ་ཐ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏ་ཏྠ ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཡཱ་ཝ ཀ་ཐི་ན་སྶུ་བྦྷཱ་རཱ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. གི་མྷཱ་ནཾ པ་ཋ་མ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏི, ཏ་ཏྲ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ས་བྦེ་སཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ན ཨ་ཉྙེ་སཾ.
ཨཱ་དི་སྶ དེ་ཏཱིཏི ཨཱ་དི་སི་ཏྭཱ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ དེ་ཏི, ཀ་ཐཾ? བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཛྫ་ཏ་ནཱ་ཡ ཝཱ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ ཝཱ ཡཱ་གུ་ཡཱ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཏེ གྷ་རེ ཡཱ་གུཾ པཱ་ཡེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཡེ་ཧི མ་ཡ྄ཧཾ ཡཱ་གུ པཱི་ཏཱ, ཏེ་སཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཡེ་ཧི ནི་མ་ནྟི་ཏེ་ཧི ཡཱ་གུ པཱི་ཏཱ, ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, བྷ་ཏྟ་ཁ་ཛྫ་ཀཱ་དཱི་ཧི ནི་མ་ནྟི་ཏེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
པུ་གྒ་ལ་སྶ དེ་ཏཱིཏི ‘‘ཨི་དཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ད་མྨཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ར་མྨུ་ཁཱ ཝཱ, པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ཏུ་མྷཱ་ཀ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ས་མྨུ་ཁཱ ཝཱ དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཀ་ཐཱ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་སཾ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་པ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཡཾ ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་ར་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷཾ, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནེ་ནཱཏི ཨི་ཙྪ་མཱ་ནེ་ན. ཁི་པྤ་མེ་ཝ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦནྟི སཱི་གྷཾ ཨ་ནྟོ་ད་སཱ་ཧེ་ཡེ་ཝ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ནོ ཙ་སྶ པཱ་རི་པཱུ་རཱིཏི ནོ ཙེ པཱ་རི་པཱུ་རཱི བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཡ་ཏྟ་ཀེ་ན ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཧོ་ཏི, ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཏ་ཏྟ་ཀཾ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨཱུ་ན་ཀཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཏི་ཡཱ པ་ཙྩཱ་སཱ་ཡཱཏི ‘‘ཨ་སུ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ནཱ་མ ས་ངྒྷོ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ལ་བྷི་སྶ་ཏི, ཏ་ཏོ མེ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་ངྒྷ་ག་ཎ་ཉཱ་ཏི་མི་ཏྟེ་སུ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཊྛཱ་ན་ཏོ, ‘‘པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ཝཱ ལ་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི, ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཝཱ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜེ་ན ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ ཙཱི་ཝ་རཱ་སཱ་ཡ. ཏ་ཏོ ཙེ ཨུ་ཏྟ་རཱིཏི མཱ་ས་པ་ར་མ་ཏོ ཙེ ཨུ་ཏྟ་རི ནི་ཀྑི་པེ་ཡྻ, ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཡ་དི པ་ན་སྶ མཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ ས་ཎྷཾ ཧོ་ཏི, པ་ཙྩཱ་སཱ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཐཱུ་ལཾ ཧོ་ཏི, ན ས་ཀྐཱ ཡོ་ཛེ་ཏུཾ, ར་ཏྟི་ཡོ ཙ སེ་སཱ ཧོ་ནྟི, ན ཏཱ་ཝ མཱ་སོ པཱུ་ར་ཏི, ན ཨ་ཀཱ་མཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཉྙཾ པ་ཙྩཱ་སཱ་ཙཱི་ཝ་རཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ ཀཱ་ལ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ན ལ་བྷ་ཏི, པ་ཙྩཱ་སཱ་ཙཱི་ཝ་ར་མྤི པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ མཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཐཱུ་ལཾ ཧོ་ཏི, པ་ཙྩཱ་སཱ་ཙཱི་ཝ་རཾ ས་ཎྷཾ, མཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཙྩཱ་སཱ་ཙཱི་ཝ་ར་མེ་ཝ མཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ, ཏཾ པུ་ན མཱ་ས་པ་རི་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏི, ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ཡཱ་ཝ ན ལ་ཙྪ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཨ་ཉྙཾ མཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏུཾ ལ་བྦྷ་ཏི. ཨི་མ་སྶ ‘‘ཨི་དཾ མེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ མཱ་སཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༥༠༠) ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ནི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ས་མྦ་ཧུ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ མཱ་སཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ
པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཨི་ཏོ པ་རཾ ས་བྦཾ པ་ཋ་མ་ཀ་ཐི་ནེ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. ཀེ་ཝ་ལ་ཉྷི ཏ་ཏྠ ད་སཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མོ, ཨི་དྷ མཱ་སཱ་ཏི་ཀྐ་མོ་ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ. སེ་སཾ ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.