ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཀ་ཎྜོ
ཨི་ཏོ པ་རཾ པ་ན ཨི་མེ ཁོ པ་ནཱཏི་ཨཱ་དི ས་བྦ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༡. ཙཱི་ཝ་ར་ཝ་གྒོ
༡. ཀ་ཐི་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ནི་སྶ་གྒི་ཡེ་སུ པ་ན ཙཱི་ཝ་ར་ཝ་གྒ་སྶ ཏཱ་ཝ པ་ཋ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་སྨིནྟི སཱུ་ཙི་ཀ་མྨ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ་ན ཝཱ, ‘‘ན་ཊྛཾ ཝཱ ཝི་ན་ཊྛཾ ཝཱ ད་ཌྜྷཾ ཝཱ ཙཱི་ཝ་རཱ་སཱ ཝཱ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྣཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༤༦༣) ཨི་མེ་སུ ཝཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ནི་ཊྛི་ཏེ ཙཱི་ཝ་ར་སྨིཾ, ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཀ་ར་ཎ་པ་ལི་བོ་དྷེ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྣེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྠ་ཏ་ཀ་ཐི་ན་སྶ ཧི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཡཱ་ཝ ཨི་མེ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཙཱི་ཝ་ར་པ་ལི་བོ་དྷོ ན ཚི་ཛྫ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཀ་ཐི་ནཱ་ནི་སཾ་སཾ ལ་བྷ་ཏི. ཨུ་བྦྷ་ཏ་སྨིཾ ཀ་ཐི་ནེཏི ཡཾ ས་ངྒྷ་སྶ ཀ་ཐི་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཏཾ, ཏ་སྨི་ཉྩ ཨུ་བྦྷ་ཏེ. ཏ་ཏྲེ་ཝཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཀ་ཐི་ན་ཏྠཱ་རོ ཙ ཨུ་བྦྷཱ་རོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཀ་ཐི་ན་ཏྠཱ་རོ ནཱ་མ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པུ་རི་མ་ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ, སོ ས་བྦ་ནྟི་མེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན པ་ཉྩ་ནྣཾ ཛ་ནཱ་ནཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཡ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝཱ ཏ་ཡོ ཝཱ དྭེ ཝཱ ཨེ་ཀོ ཝཱ པུ་རི་མ་ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ, ཏ་ཏྠ པ་ཙྪི་མ་ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏེ ག་ཎ་པཱུ་ར་ཀེ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦཾ, ཏེ ཙ ག་ཎ་པཱུ་ར་ཀཱ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཨཱ་ནི་སཾ་སེ ན ལ་བྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ས་ཙེ པུ་རི་མ་ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧ་ཊྛ་པ་བྦ་ཛི་ཏེ་སུ ཡོ ཀོ་ཙི དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ན ཙཱི་ཝ་རཾ དེ་ཏི ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཀ་ཐི་ནཾ ཨ་ཏྠ་ར་ཐཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༠༦-༣༠༩), ཏཾ ཁ་ནྡྷ་ཀེ ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ཉ་ཏྟི་དུ་ཏི་ཡ་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཀ་ཐི་ན་ཏྠཱ་རཱ་ར་ཧ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ན ཏ་ད་ཧེ་ཝ པ་ཉྩ ཝཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀཱ་ནི ཝཱ ཁ་ཎྜཱ་ནི ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ས་ངྒྷཱ་ཊི ཝཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒོ ཝཱ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀོ ཝཱ ཀཱ་ཏ་བྦོ, སེ་ས་བྷི་ཀྑཱུ་ཧི་པི ཏ་སྶ ས་ཧཱ་ཡེ་ཧི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ས་ཙེ ཀ་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, སུ་ནྡ་ར་མེ་ཝ. ཨ་ཙྪི་ནྣཱ་སི་བྦི་ཏཾ པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་ཙེ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཡཱ ཨ་ཏྠ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, པོ་རཱ་ཎི་ཀཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ན་ཝཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཡཱ ཀ་ཐི་ནཾ ཨ་ཏྠ་རཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦཾ. ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒ་ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཏོ ཏེ་ན པུ་རི་མ་ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛེ ཨ་ནྟོ་སཱི་མཱ་ག་ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཏྠ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷ་སྶ ཀ་ཐི་ནཾ, དྷ་མྨི་ཀོ ཀ་ཐི་ན་ཏྠཱ་རོ, ཨ་ནུ་མོ་ད་ཐཱ’’ཏི (པ་རི. ༤༡༣) ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཐེ་རཱ་ན་ཉྩ ན་ཝཱ་ན་ཉྩ བ་ཧཱུ་ན་ཉྩ ཨེ་ཀ་སྶ ཙ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཏེ་ཧི་པི ‘‘ཨ་ཏྠ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷ་སྶ ཀ་ཐི་ན’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨ་ཏྠ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ངྒྷ་སྶ ཀ་ཐི་ན’’ནྟི ཝཱ ཝ་ཏྭཱ ‘‘དྷ་མྨི་ཀོ ཀ་ཐི་ན་ཏྠཱ་རོ, ཨ་ནུ་མོ་དཱ་མཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨ་ནུ་མོ་དཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. པུ་རི་མ་ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛེ་སུ་པི ཡེ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནྟི, ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཀ་ཐི་ནཾ. ཏེ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཀ་ཐི་ན་སྶུ་བྦྷཱ་རཱ ཨ་ནཱ་མ་ནྟ་ཙཱ་རོ, ཨ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཙཱ་རོ, ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠ་ཙཱི་ཝ་རཾ, ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ, ཡོ ཙ ཏ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་རུ་པྤཱ་དོ, ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ ས་ངྒྷ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཙཱི་ཝ་ར་ཉྩཱ་ཏི ཨི་མེ པ་ཉྩཱ་ནི་སཾ་སེ ལ་བྷ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཀ་ཐི་ན་ཏྠཱ་རོ. ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ ཀ་ཐི་ནཾ ‘‘ཨ་ཊྛི་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ་ཏི་ཀཱ ཀ་ཐི་ན་སྶུ་བྦྷཱ་རཱ་ཡ པ་ཀྐ་མ་ན་ནྟི་ཀཱ ནི་ཊྛཱ་ན་ནྟི་ཀཱ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ནྟི་ཀཱ ནཱ་ས་ན་ནྟི་ཀཱ ས་ཝ་ན་ནྟི་ཀཱ ཨཱ་སཱ་ཝ་ཙྪེ་དི་ཀཱ སཱི་མཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ནྟི་ཀཱ ས་ཧུ་བྦྷཱ་རཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༡༠) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་སུ ཨ་ཊྛ་སུ མཱ་ཏི་ཀཱ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཝ་སེ་ན ཨུ་དྡྷ་རཱི་ཡ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༡༠) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་ཏི ‘‘ཨུ་བྦྷ་ཏ་སྨིཾ ཀ་ཐི་ནེ’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ སེ་ས་པ་ལི་བོ་དྷཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི.
ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མནྟི ད་ས ཨ་ཧཱ་ནི པ་ར་མོ པ་རི་ཙྪེ་དོ ཨ་སྶཱ་ཏི ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མོ, ཏཾ ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མཾ ཀཱ་ལཾ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཝི་ཀ་པྤི་ཏེ་སུ ཨ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ཙཱི་ཝ་ར་ནྟི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ, ཙཱི་ཝ་རཾ ནཱ་མ ཁོ་མཾ ཀ་པྤཱ་སི་ཀཾ ཀོ་སེ་ཡྻཾ ཀ་མྦ་ལཾ སཱ་ཎཾ བྷ་ངྒ་ནྟི ཨེ་ཏེ་སཾ ཝཱ ཏ་ད་ནུ་ལོ་མཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཨ་ཡ་མ་སྶ ཛཱ་ཏི, པ་མཱ་ཎ་ཏོ པ་ན ཏཾ ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་གཾ པ་ཙྪི་མཾ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཡཱ་མ་ཏོ ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལཾ སུ་ག་ཏ་ངྒུ་ལེ་ན ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་ཝི་ཏྠ་ཏཾ པ་ཙྪི་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༥༨). ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཝི་ཀ་པྤི་ཏེ་སུ ཨ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ’’ཏི, ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ, ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་མཱ་སཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ, ནི་སཱི་ད་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ, ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དིཾ ཡཱ་ཝ ཨཱ་བཱ་དྷཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ, མུ་ཁ་པུ་ཉྪ་ན་ཙོ་ལ༹་ཀཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ, པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༥༨) ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦ་ཏཱ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟེ་ན ར་ཛི་ཏྭཱ ཀ་པྤ་བི་ནྡུཾ ད་ཏྭཱ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྶ པ་མཱ་ཎཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན སུ་ག་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་ཏོ ཨཱུ་ན་ཀཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ལཱ་མ་ཀ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཡཱ ཏཱ་ཝ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒ་སྶ ཙ དཱི་གྷ་ཏོ མུ་ཊྛི་པ་ཉྩ་ཀཾ, ཏི་རི་ཡཾ མུ་ཊྛི་ཏྟི་ཀཾ, ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀོ དཱི་གྷ་ཏོ མུ་ཊྛི་པ་ཉྩ་ཀོ, ཏི་རི་ཡཾ དྭི་ཧ་ཏྠོ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ པ་ན ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཉྩ ཨཱུ་ན་ཀ་ཉྩ ‘‘པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹’’ནྟི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ‘‘དྭེ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཏི, ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ པུ་རཱ་ཎ་ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ‘‘ཨི་མཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ་མཱི’’ཏི པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ན་ཝཾ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟེ་ན ཨཱ་བྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ, ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྲ དུ་ཝི་དྷཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ – ས་ཙེ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཧོ་ཏི, ‘‘ཨི་མཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ་ཙཱ བྷི་ནྡི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཐ ཨ་ནྟོ་ག་བྦྷཱ་དཱི་སུ སཱ་མ་ནྟ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཋ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ་ཙཱ བྷི་ནྡི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒེ ཙ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀེ ཙ. ནཱ་མ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧི ཝི་སེ་སོ. ཏ་སྨཱ ས་བྦཱ་ནི ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ནཱ་མེ་ནེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. ས་ཙེ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཝ་ཏྠེ་ཧི ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཨཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ཏི, ནི་ཊྛི་ཏེ ར་ཛ་ནེ ཙ ཀ་པྤེ ཙ ‘‘ཨི་མཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ་མཱི’’ཏི པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ པུ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨི་ད་ཉྩ པ་ན ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ སུ་ཁ་པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཾ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟ་པ་མཱ་ཎཱ ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝ་སྶི་ཀེ མཱ་སེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ, ཏ་ཏོ པ་རཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཱ, ཝ་ཎྞ་བྷེ་ད་མ་ཏྟ་ར་ཏྟཱ་པི ཙེ་སཱ ཝ་ཊྚ་ཏི, དྭེ པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ནྟི. ནི་སཱི་ད་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ, ཏ་ཉྩ ཁོ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ, དྭེ ན ཝ་ཊྚ་ནྟི. པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་མྤི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ, ཏཾ པ་ན མ་ཧ་ནྟ་མྤི ཨེ་ཀ་མྤི བ་ཧཱུ་ནི་པི ཝ་ཊྚ་ནྟི, ནཱི་ལ་མྤི པཱི་ཏ་ཀ་མྤི ས་ད་ས་མྤི པུ་པྥ་ད་ས་མྤཱི་ཏི ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་ར་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི ཡཱ་ཝ ཨཱ་བཱ་དྷོ ཨ་ཏྠི, ཏཱ་ཝ པ་མཱ་ཎི་ཀཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ, ཨཱ་བཱ་དྷེ ཝཱུ་པ་ས་ནྟེ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཱ, སཱ ཨེ་ཀཱ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. མུ་ཁ་པུ་ཉྪ་ན་ཙོ་ལ༹ཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ, ཏཾ པ་ན ཨེ་ཀ་མྤི བ་ཧཱུ་ནི་པི མ་ཧ་ནྟ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལེ༹ ག་ཎ་ནཱ ན་ཏྠི, ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ཐ་ཝི་ཀཱ་པི པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན་མྤི ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་གཾ པ་ཙྪི་མ་པ་མཱ་ཎཾ ‘‘པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹’’ནྟི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ, བ་ཧཱུ་ནི་པི ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལཱ༹་ནི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. མ་ཉྩ་བྷི་སི པཱི་ཋ་བྷི་སི བི་བྦོ་ཧ་ནཾ པཱ་ཝཱ་རོ ཀོ་ཛ་ཝོ་ཏི ཨེ་ཏེ་སུ པ་ན སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ དི་ནྣ་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎེ ཙ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི་ཡེ་ཝ. ས་བྦ་ཉྩ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཉྙ་སྶ དཱ་ནེ་ན, ཨ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎེ་ན, ཝི་སྶཱ་ས་གྒཱ་ཧེ་ན, ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན, སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནེ་ན, ཀཱ་ལ་ངྐི་རི་ཡཱ་ཡ, ལི་ངྒ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན, པ་ཙྩུ་དྡྷ་ར་ཎེ་ནཱ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏི. ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ན ཀ་ནི་ཊྛ་ངྒུ་ལི་ན་ཁ་པི་ཊྛི་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཚི་དྡེ་ནཱ་པི ཝི་ཛ་ཧ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཁོ ཝི་ནི་བྦེ་དྷེ་ནེ་ཝ. ས་ཙེ ཧི ཚི་དྡ་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨེ་ཀ་ཏ་ནྟུ་པི ཨ་ཙྪི་ནྣོ ཧོ་ཏི, ར་ཀྑ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏ་ཏྠ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཡཱ ཙ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒ་སྶ ཙ དཱི་གྷ་ནྟ་ཏོ ཝི་ད་ཏྠི་པྤ་མཱ་ཎ་སྶ ཏི་རི་ཡ་ནྟ་ཏོ ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་པྤ་མཱ་ཎ་སྶ པ་དེ་ས་སྶ ཨོ་ར་ཏོ ཚི་དྡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ བྷི་ནྡ་ཏི, ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀེ་པི དཱི་གྷ་ནྟ་ཏོ ཨེ་ཏ་དེ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ, ཏི་རི་ཡ་ནྟེ་ན པ་ན ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏི་ཎྞ་ནྣ་མྤི ཝུ་ཏྟོ་ཀཱ་ས་སྶ པ་ར་ཏོ ན བྷི་ནྡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཚི་དྡེ ཛཱ་ཏེ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་ཊྛཱ་ནེ ཏི་ཊྛ་ཏི, སཱུ་ཙི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ ཝ་སྶཱ་ན་མཱ་སཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ནཱ་པི, ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི ཨཱ་བཱ་དྷ་ཝཱུ་པ་ས་མེ་ནཱ་པི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏི. ཏ་སྨཱ སཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཱ. ཝི་ཀ་པྤ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ན ས་བྦ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཝི་ཀ་པྤ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ཡེ་ཝ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཱ་མ. ཀེ་ཝ་ལ་ཉྷི ཨི་མ་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་སེ ཡཾ ཨེ་ཝཾ ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ཨ་ཝི་ཀ་པྤི་ཏ་ཉྩ, ཏཾ ‘‘ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མ་ཡ་ཏོ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡནྟི ཏཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཛཱ་ཏི་པྤ་མཱ་ཎཾ ཙཱི་ཝ་རཾ་ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མཾ ཀཱ་ལཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མ་ཡ་ཏོ ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ ཡ་ཐཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ན ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨ་ཀྲུ་བྦ་ཏོ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཏ་ཉྩ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི, པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཨཱ་པ་ཏྟི ཙ་སྶ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ནི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ, པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཀ་ཏྟ་བྦ་སྶ ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ, ནི་སྶ་གྒི་ཡ་མ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ནི་སྶ་གྒི་ཡ་མི་ཙྩེ་ཝ. ཀིཾ ཏཾ? པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མ་ཡ་ཏོ ས་ཧ ནི་སྶ་གྒི་ཡེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཉྩ པ་ནེ་ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཡཾ དི་ཝ་སཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཏ་སྶ ཡོ ཨ་རུ་ཎོ, སོ ཨུ་པྤ་ནྣ་དི་ཝ་ས་ནི་སྶི་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཙཱི་ཝ་རུ་པྤཱ་ད་དི་ཝ་སེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀཱ་ད་སེ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནེ ད་སཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ ག་ཎ་སྶ ཝཱ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝཱ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ན་ཡོ – ས་ངྒྷ་སྶ ཏཱ་ཝ ཨེ་ཝཾ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ ‘‘ཨི་དཾ མེ, བྷ་ནྟེ, ཙཱི་ཝ་རཾ ད་ས་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ, ཨི་མཱ་ཧཾ ས་ངྒྷ་སྶ ནི་སྶ་ཛྫཱ་མཱི’’ཏི ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཨཱ་པ་ནྣོ, ཏཾ པ་ཊི་དེ་སེ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཏྟི དེ་སེ་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ དྭེ ཧོ་ནྟི, ‘‘དྭེ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ས་ཙེ ཏ་དུ་ཏྟ་རི, ‘‘ས་མྦ་ཧུ་ལཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ནི་སྶ་ཛྫ་ནེ་པི ས་ཙེ དྭེ ཝཱ བ་ཧཱུ་ནི ཝཱ ཧོ་ནྟི, ‘‘ཨི་མཱ་ནི མེ, བྷ་ནྟེ, ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ད་སཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ་ནི ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ་ནི, ཨི་མཱ་ནཱ་ཧཾ ས་ངྒྷ་སྶ ནི་སྶ་ཛྫཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, པཱ་ལི༹ཾ ཝ་ཏྟུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ་ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ་པི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ, ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ས་ར་ཏི ཝི་ཝ་ར་ཏི ཨུ་ཏྟཱ་ནིཾ ཀ་རོ་ཏི དེ་སེ་ཏི, ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ཨ་ཧཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༣༩), ཨི་མི་ནཱ ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘‘པ་སྶ་སཱི’’ཏི, ‘‘ཨཱ་མ པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི, ‘‘ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི, ‘‘སཱ་དྷུ སུ་ཊྛུ སཾ་ཝ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. དྭཱི་སུ པ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་སུ ཝཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝ་ཙ་ན་བྷེ་དོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. དེ་སི་ཏཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ, ཨི་དཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ས་ངྒྷ་སྶ ནི་སྶ་ཊྛཾ, ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨི་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ད་དེ་ཡྻཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༤༦༤) ཨེ་ཝཾ ནི་སྶ་ཊྛ་ཙཱི་ཝ་རཾ དཱ་ཏ་བྦཾ, དྭཱི་སུ བ་ཧཱུ་སུ ཝཱ ཝ་ཙ་ན་བྷེ་དོ ཀཱ་ཏ་བྦོ.
ག་ཎ་སྶ པ་ན ནི་སྶ་ཛྫ་ནྟེ་ན ‘‘ཨི་མཱ་ཧ’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཨ་ཧ’’ནྟི ཝཱ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ ནི་སྶ་ཛྫཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨཱ་པ་ཏྟི་པྤ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀེ་ནཱ་པི ‘‘སུ་ཎ་ནྟུ མེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ, ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ས་ར་ཏི…པེ… དེ་སེ་ཏི, ཡ་དཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཏྟ་ཀ་ལླ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ནེ་པི ‘‘སུ་ཎ་ནྟུ མེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ, ཨི་དཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ ནི་སྶ་ཊྛཾ, ཡ་དཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ ཨི་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ད་དེ་ཡྻུ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༤༦༦) ཝ་ཏྟ་བྦཾ, སེ་སཾ པུ་རི་མ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. པུ་གྒ་ལ་སྶ པ་ན ནི་སྶ་ཛྫ་ནྟེ་ན ‘‘ཨི་མཱ་ཧ’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཨ་ཧ’’ནྟི ཝཱ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ནི་སྶ་ཛྫཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཨཱ་པ་ནྣོ, ཏཾ པ་ཊི་དེ་སེ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཏྟི དེ་སེ་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ པ་ན ན་ཝ་ཀ་ཏ་རོ ཧོ་ཏི, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏེ་ནཱ་པི ‘‘པ་སྶ་སཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘པ་སྶ་ཐཱ’’ཏི ཝཱ ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨཱ་མ ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྭཱ ‘‘པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏ་ཏོ ‘‘ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘སཾ་ཝ་རེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ཝཱ ཝུ་ཏྟེ ‘‘སཱ་དྷུ སུ་ཊྛུ སཾ་ཝ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ དེ་སི་ཏཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ‘‘ཨི་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ད་མྨཱི’’ཏི དཱ་ཏ་བྦཾ, དྭཱི་སུ ཏཱི་སུ ཝཱ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནེ་ཝ ན་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. དྭི་ནྣཾ པ་ན ཡ་ཐཱ ག་ཎ་སྶ, ཨེ་ཝཾ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཏོ ཨཱ་པ་ཏྟི་པྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩ ནི་སྶ་ཊྛ་ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ན་ཉྩ ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀེ་ན པུ་གྒ་ལེ་ན, ཏ་ཐཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཨི་དཾ པ་ན ས་བྦ་ནི་སྶ་གྒི་ཡེ་སུ ཝི་དྷཱ་ནཾ. ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཏྟོ ནི་སཱི་ད་ན་ནྟི ཝ་ཏྠུ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧི ནཱ་ནཾ, པ་ར་མྨུ་ཁཾ པ་ན ཝ་ཏྠུ ‘‘ཨེ་ཏ’’ནྟི ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ བ་ཧཱུ་ནི ཧོ་ནྟི, ‘‘ཨེ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ནི་སྶ་ཊྛ་དཱ་ནེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ནི་སྶ་ཊྛ་ཝ་ཏྠུཾ ‘‘དི་ནྣ་མི་དཾ ཨི་མི་ནཱ མ་ཡ྄ཧ’’ནྟི ས་ཉྙཱ་ཡ ན པ་ཊི་དེ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཏ་སྶ ས་ནྟ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ལེ་སེ་ན ཨ་ཙྪི་ནྡ་ནྟོ སཱ་མི་ཀ་སྶ དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པེ་ན བྷ་ཎྜཾ ཨ་གྒྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ་ཏི.
ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ‘‘ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མ’’ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཨ་ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཡ་ཐཱ ཙ ཨི་དྷ, ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ, ཏ་སྨཱ ནཾ པ་ར་ཏོ ན ཝ་ཀྑཱ་མ. ད་སཱ་ཧཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་ནྟེ་པི ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ས་ཉྙི་ནོ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ས་ཉྙི་ནོ་པི ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ་པི ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝ, ཏ་ཐཱ ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏཱ་ཝི་ཀ་པྤི་ཏ་ཨ་ཨ་སྶ་ཛྫི་ཏ་ཨ་ན་ཊྛཱ་ཝི་ན་ཊྛ་ཨ་ད་ཌྜྷཱ་ཝི་ལུ་ཏྟེ་སུ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཱ་དི་ས་ཉྙི་ནོ. ཨ་ནྟོ་ད་སཱ་ཧཾ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏེ ཝི་ཀ་པྤི་ཏེ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏེ ན་ཊྛེ ཝི་ན་ཊྛེ ད་ཌྜྷེ ཨ་ཙྪི་ནྣེ ཝི་སྶཱ་སེ་ན གཱ་ཧི་ཏེ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨཱ་ཙཱ་ར་ཝི་པ་ཏྟི, ཡ་ཐཱ ཙ ཨི་དཾ, ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏོ པ་རཱ་ནི་པི, ཨུ་བྷ་ཏོ་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ་སུ་པི ཧི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནི ཙ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ ཙ སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི, སེ་སཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་ཙཱ་ར་ཝི་པ་ཏྟི, ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཝི་པ་ཏྟི ཝཱ དི་ཊྛི་ཝི་པ་ཏྟི ཝཱ ཀཱ་ཙི ཨཱ་པ་ཏྟི ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཝི་པ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ན ཋ་པེ་ཏྭཱ དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཾ ཚ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱ, དི་ཊྛི་ཝི་པ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་སེ་ན དྭེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ཏི, ཨི་ད་མེ་ཏྠ ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཨི་ཏི ཝི་པ་ཏྟི་ཀ་ཐཱ ཨི་དྷེ་ཝ ནི་ཊྛི་ཏཱ་ཏི, ན ནཾ ཨི་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཙཱ་ར་ཡི་སྶཱ་མ. ཛཱ་ཏི་པྤ་མཱ་ཎ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་ཏཱ, ག་ཎ་ནུ་པ་ག་ཏཱ, ཚི་ནྣ་པ་ལི་བོ་དྷ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་ཏཱ, ད་སཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི. ཀ་ཐི་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨ་ཀི་རི་ཡཾ, ནོ་ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
ཀ་ཐི་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཨུ་དོ་སི་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དུ་ཏི་ཡེ ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་སྨིཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱཏི་ཨེ་ཏྠ པུ་རི་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝི་ཡ ཨ་ཏྠཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཊྛི་ཏེ ཙཱི་ཝ་ར་སྨིཾ བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཏི ཨེ་ཝཾ སཱ་མི་ཝ་སེ་ན ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཧི བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨི་དཾ ནཱ་མ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཏཾ ན་ཏྠི, སཱ་མི་ཝ་སེ་ན པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནོ ཙཱི་ཝ་ར་སྨིཾ ནི་ཊྛི་ཏེ ཀ་ཐི་ནེ ཙ ཨུ་བྦྷ་ཏེ ཨེ་ཝཾ ཨི་མེ་ཧི ཙཱི་ཝ་ར་ནི་ཊྛཱ་ན་ཀ་ཐི་ནུ་བྦྷཱ་རེ་ཧི ཚི་ནྣ་པ་ལི་བོ་དྷོ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟ་མྤི ཙེ བྷི་ཀྑུ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝི་པྤ་ཝ་སེ་ཡྻཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྠོ ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ནཱཏི ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ན་ཡེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏེ་སུ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡེ་ན་ཀེ་ན་ཙི. ཝི་པྤ་ཝ་སེ་ཡྻཱཏི ཝི་ཡུ་ཏྟོ ཝ་སེ་ཡྻ, ‘‘གཱ་མོ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རོ ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ༤༧༧) ན་ཡེ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ གཱ་མ་ནི་ག་མ་ན་ནི་ཝེ་ས་ན་ཨུ་དོ་སི་ཏ་ཨ་ཊྚ་མཱ་ལ༹་པཱ་སཱ་ད་ཧ་མྨི་ཡ་ནཱ་ཝཱ་ས་ཏྠ་ཁེ་ཏྟ་དྷ་ཉྙ་ཀ་ར་ཎ་ཨཱ་རཱ་མ་ཝི་ཧཱ་ར་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་ས་པྤ་བྷེ་དཱ་ནཾ པ་ནྣ་ར་སཱ་ནཾ ནི་ཀྑེ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ཡ་ཏྠ་ཀ་ཏྠ་ཙི ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ གཱ་མཱ་དཱི་ནཾ བ་ཧི ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༤༧༣-༤༧༧-༨) ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ཉྙ་ཏྲ བྷི་ཀྑུ་ས་མྨུ་ཏི་ཡཱཏི ཡཾ ས་ངྒྷོ གི་ལཱ་ན་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ས་མྨུ་ཏིཾ དེ་ཏི, ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ལ་དྡྷ་ས་མྨུ་ཏི་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟ་མྤི ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཀེ་ཝ་ལཾ ཨི་དྷ ‘‘ཨི་དཾ མེ, བྷ་ནྟེ, ཙཱི་ཝ་རཾ ར་ཏྟི་ཝི་པྤ་ཝུ་ཏྠཾ ཨ་ཉྙ་ཏྲ བྷི་ཀྑུ་ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ ནི་སྶ་གྒི་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝ་ཙ་ན་བྷེ་དོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ས་མྦ་ཧུ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ས་ནྟ་རུ་ཏྟ་རེ་ན ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ
པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ བྷི་ཀྑུ་ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ’’ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཨ་ཝི་པྤ་ཝུ་ཏྠེ ཝི་པྤ་ཝུ་ཏྠ་ས་ཉྙི་ནོ ཙེ་ཝ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཝི་པྤ་ཝུ་ཏྠེ ཝི་པྤ་ཝུ་ཏྠ་ས་ཉྙི་ནོ་པི ཨ་ཝི་པྤ་ཝུ་ཏྠ་ས་ཉྙི་ནོ་པི ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶཱ་པི ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཏ་ཐཱ ཨ་པ་ཙྩུ་དྡྷ་ཊ་ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏཱ་དཱི་སུ ཙ པ་ཙྩུ་དྡྷ་ཊ་ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏཱ་དི་ས་ཉྙི་ནོ. ཨ་ནྟོ་ཨ་རུ་ཎེ པ་ཙྩུ་དྡྷ་ཊེ པ་ན པ་ཋ་མ་ཀ་ཐི་ནེ ཝུ་ཏྟ་ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏཱ་དི་བྷེ་དེ ཙ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཏ་ཐཱ ལ་དྡྷ་ས་མྨུ་ཏི་ཀ་སྶ ཝི་པྤ་ཝཱ་སེ. ཨཱ་བཱ་དྷེ པ་ན ཝཱུ་པ་ས་ནྟེ པ་ཙྩཱ་ག་ནྟ་བྦཾ, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝཱ ཋི་ཏེ་ན པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཐཱ་པི་སྶ པུ་ན སོ ཝཱ ཨ་ཉྙོ ཝཱ ཨཱ་བཱ་དྷོ ཀུ་པྤ་ཏི, ལ་དྡྷ་ཀ་པྤི་ཡ་མེ་ཝ. ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་ཏཱ, ཨ་ན་ཏྠ་ཏ་ཀ་ཐི་ན་ཏཱ, ཨ་ལ་དྡྷ་ས་མྨུ་ཏི་ཀ་ཏཱ, ར་ཏྟི་ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ཋ་མ་ཀ་ཐི་ནེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནེ་ཝ. ཀེ་ཝ་ལ་ཉྷི ཏ་ཏྠ ཨ་ན་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཉྩ ཨ་ཀི་རི་ཡཱ, ཨི་དྷ ཨ་པྤ་ཙྩུ་དྡྷ་ར་ཎཾ, ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ་ཏི.
ཨུ་དོ་སི་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏ་ཏི་ཡེ ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་སྨིཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱཏི སཱ་མི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཀ་ར་ཎ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ ནཱ་མ ཡྭཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་ན་ཏྠ་ཏེ ཀ་ཐི་ནེ ཝ་སྶཱ་ན་སྶ པ་ཙྪི་མོ མཱ་སོ, ཨ་ཏྠ་ཏེ ཀ་ཐི་ནེ པ་ཉྩ་མཱ་སཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༦༤༩) ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལོ ཝུ་ཏྟོ, ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་དཱ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཡ་ཉྩ ཀཱ་ལེ་པི ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ ‘‘ཨི་དཾ ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི, པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝཱ ‘‘ཨི་དཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ད་མྨཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན དི་ནྣཾ, ཨེ་ཏཾ ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ ནཱ་མ. ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻཱཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་ག་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ན ས་ངྒྷ་ཏོ ཝཱ སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀཱ་དི་ག་ཎ་ཏོ ཝཱ ཉཱ་ཏི་ཏོ ཝཱ མི་ཏྟ་ཏོ ཝཱ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ དྷ་ནེ་ན (པཱ་རཱ. ༥༠༠), ཨ་ཐ ཝཱ པ་ན ‘‘ཨ་ཊྛི་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ་ཏི་ཀཱ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ སཱི་མཱ་ཡ དེ་ཏི, ཀ་ཏི་ཀཱ་ཡ དེ་ཏི, བྷི་ཀྑཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ དེ་ཏི, ས་ངྒྷ་སྶ དེ་ཏི, ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷ་སྶ དེ་ཏི, ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛ་ས་ངྒྷ་སྶ དེ་ཏི, ཨཱ་དི་སྶ དེ་ཏི, པུ་གྒ་ལ་སྶ དེ་ཏཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༧༩) ཨི་མཱ་སཾ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘སཱི་མཱ་ཡ ད་མྨཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ སཱི་མཾ པ་རཱ་མ་སི་ཏྭཱ དེ་ནྟོ སཱི་མཱ་ཡ དེ་ཏི ནཱ་མ, ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. ཨེ་ཏྠ ཙ སཱི་མཱཏི ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ ལཱ་བྷ་སཱི་མཱ གཱ་མ་སཱི་མཱ ནི་ག་མ་སཱི་མཱ ན་ག་ར་སཱི་མཱ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ ཛ་ན་པ་ད་སཱི་མཱ ར་ཊྛ་སཱི་མཱ ར་ཛྫ་སཱི་མཱ དཱི་པ་སཱི་མཱ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་སཱི་མཱ་ཏི པ་ནྣ་ར་ས་ཝི་དྷཱ. ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ ནཱ་མ པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པེ་ན, ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ནེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ. ཨ་པི ཙ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དྷུ་ཝ་ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཝཱ པ་རི་ཡ་ནྟེ ཋི་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལ་ཏོ ཝཱ ནི་བ་དྡྷ་ཝ་ས་ན་ཀ་ཨཱ་ཝཱ་ས་ཏོ ཝཱ ཐཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ དྭི་ནྣཾ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ ‘‘ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སཱ པ་ན ཨཱ་ཝཱ་སེ ཝ་ཌྜྷ་ནྟེ ཝ་ཌྜྷ་ཏི, ཧཱ་ཡ་ནྟེ ཧཱ་ཡ་ཏི, ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་མྤི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ དི་ནྣ་ལཱ་བྷོ ས་བྦེ་སཾ ཨ་ནྟོ་སཱི་མ་ག་ཏཱ་ནཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨཱ་རཱ་མ་པ་ཝེ་ས་ན་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་པུ་ཙྪ་ནཱ་ནི པ་རི་ཝཱ་ས་མཱ་ན་ཏྟཱ་རོ་ཙ་ནཾ ཝ་སྶ་ཙྪེ་ད་ནི་སྶ་ཡ་སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧཱ་དི་ཝི་དྷཱ་ན་ནྟི ཨི་ད་མྤི ས་བྦཾ ཨི་མི་སྶཱ་ཝ སཱི་མཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ལཱ་བྷ་སཱི་མཱཏི ཡཾ རཱ་ཛ་རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ད་ཡོ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ གཱ་ཝུ་ཏཾ ཝཱ ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཝཱ ཡོ་ཛ་ནཾ ཝཱ ས་མ་ནྟཱ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ལཱ་བྷ་སཱི་མཱ, ཡཾ ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ས་བྦཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ དེ་མཱ’’ཏི ཋ་པེ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ལཱ་བྷ་སཱི་མཱ ནཱ་མ. ཀཱ་སི་ཀོ་ས་ལཱ་དཱི་ནཾ པ་ན ར་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ བ་ཧཱུ ཛ་ན་པ་དཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀོ ཛ་ན་པ་ད་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཛ་ན་པ་ད་སཱི་མཱ, ཀཱ་སི་ཀོ་ས་ལཱ་དི་ར་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ར་ཊྛ་སཱི་མཱ, ཨེ་ཀ་སྶ ར་ཉྙོ ཨཱ་ཎཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ ར་ཛྫ་སཱི་མཱ, ས་མུ་དྡ་ནྟེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣོ མ་ཧཱ་དཱི་པོ ཝཱ ཨ་ནྟ་ར་དཱི་པོ ཝཱ དཱི་པ་སཱི་མཱ, ཨེ་ཀ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་བྦ་ཏ་པ་རི་ཀྑེ་པ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་སཱི་མཱ, སེ་སཱ ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ ཨེ་ཝ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡ དེ་མཱ’’ཏི དི་ནྣཾ ཁ་ཎྜ་སཱི་མ་ཊྛཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་ཏོ བ་ཧི་སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀ་ཊྛཱ་ན་མྤི ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ‘‘ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ དེ་མཱ’’ཏི དི་ནྣཾ པ་ན ཨ་ནྟོ་པ་རི་ཙྪེ་དེ ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ་སུ ཋི་ཏཱ་ན་མྤི པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ་ཡ དི་ནྣཾ ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ་ལཱ་བྷ་སཱི་མཱ་སུ དི་ནྣཾ ཏཱ་སཾ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, གཱ་མ་སཱི་མཱ་དཱི་སུ དི་ནྣཾ ཏཱ་སཾ སཱི་མཱ་ནཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ བ་དྡྷ་སཱི་མ་ཊྛཱ་ན་མྤི པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ་ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ་སུ དི་ནྣཾ ཏ་ཏྠ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཛ་ན་པ་ད་སཱི་མཱ་དཱི་སུ དི་ནྣ་མྤི ཏཱ་སཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ བ་དྡྷ་སཱི་མ་ཊྛཱ་ན་མྤི པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཡཾ ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་དཱི་པེ ས་ངྒྷ་སྶ དེ་མཱ’’ཏི དཱི་ཡ་ཏི, ཏཾ ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་དཱི་པ་ཏོ ཨེ་ཀོ་པི ག་ནྟྭཱ ས་བྦེ་སཾ ས་ངྒ་ཎྷི་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི. ས་ཙེ་པི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨེ་ཀོ ས་བྷཱ་གོ བྷི་ཀྑུ ས་བྷཱ་གཱ་ནཾ བྷཱ་གཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ན ཝཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ཡོ པ་ན ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སཱི་མཱ་ཡཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ་ཝ ཀེ་ཝ་ལཾ ‘‘སཱི་མཱ་ཡ ད་མྨཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, སོ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ ‘‘སཱི་མཱ ནཱ་མ བ་ཧུ་ཝི་དྷཱ, ཀ་ཏ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་སཱི’’ཏི, ས་ཙེ ཝ་ད་ཏི ‘‘ཨ་ཧ་མེ་ཏཾ བྷེ་དཾ ན ཛཱ་ནཱ་མི, སཱི་མ་ཊྛ་ཀ་ས་ངྒྷོ ག་ཎྷ་ཏཱུ’’ཏི, ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མ་ཊྛེ་ཧི བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
ཀ་ཏི་ཀཱ་ཡཱཏི་ཨེ་ཏྠ ཀ་ཏི་ཀཱ ནཱ་མ ས་མཱ་ན་ལཱ་བྷ་ཀ་ཏི་ཀཱ. སཱ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཏ་བྦཱ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཡཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ས་ངྒ་ཎྷི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ས་མཱ་ན་ལཱ་བྷཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཏ་སྶ ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ ཝི་ཧཱ་རོ པོ་རཱ་ཎ་ཀོ ཨ་པྤ་ལཱ་བྷོ’’ཏི ཡཾ ཀི་ཉྩི ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨི་མི་ནཱ ཝི་ཧཱ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ལཱ་བྷཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ངྒྷ་སྶ རུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ སཱ་ཝེ་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཏ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ནི་སི་ནྣོ་པི ཨི་དྷ ནི་སི་ནྣོ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨི་དྷ ནི་སི་ནྣོ་པི ཏ་སྨིཾ ནི་སི་ནྣོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ལཱ་བྷེ བྷཱ་ཛི་ཡ་མཱ་ནེ ཨི་ཏ་ར་སྨིཾ ཋི་ཏ་སྶ བྷཱ་གཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
བྷི་ཀྑཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ བྷི་ཀྑཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མ དཱ་ཡ་ཀ་སྶ པ་རི་ཙྩཱ་ག་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཡ་ཏྠ མ་ཡ྄ཧཾ དྷུ་ཝ་ཀཱ་རཱ ཀ་རཱི་ཡ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ད་མྨཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཏ་ཏྠ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝཱ ཝུ་ཏྟེ ཡ་ཏྠ ཏ་སྶ པཱ་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ཝཱ ཝ་ཏྟ་ཏི, ཡ་ཏོ ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ནི་ཙྩཾ བྷོ་ཛེ་ཏི, ཡ་ཏྠ ཝཱ ཏེ་ན ཀི་ཉྩི སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཀ་ཏཾ, ས་བྦ་ཏྠ དི་ནྣ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ དྷུ་ཝ་ཀཱ་ར་ཊྛཱ་ནེ ཐོ་ཀ་ཏ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཝཱ ཝ་ཏྠཾ ཧོ་ཏི, མཱ་ཏི་ཀཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ སོ ཝ་ད་ཏི, ཏ་ཐཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ས་ངྒྷ་སྶ དེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ‘‘ས་ངྒྷ་སྶ ད་མྨཱི’’ཏི དི་ནྣཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ག་ཏཱ་ན་ཉྩ ཏ་ཏོ བ་ཧི་དྡྷཱ་པི ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཱ་ན་ཉྩ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ གཱ་ཧ་ཀེ ས་ཏི ཨ་ས་མྤ་ཏྟཱ་ན་མྤི བྷཱ་གོ དཱ་ཏ་བྦོ. ཡཾ པ་ན བ་ཧི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ‘‘ས་ངྒྷ་སྶཱ’’ཏི དཱི་ཡ་ཏི, ཏཾ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷ་པ་རི་སཱ་ཡ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཡེ པ་ན དྭཱ་ད་ས་ཧི ཧ་ཏྠེ་ཧི པ་རི་སཾ ཨ་ས་མྤ་ཏྟཱ, ཏེ་སཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི.
ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཡཾ ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷ་སྶ དི་ནྣཾ, ཏ་ཏོ ཨུ་པ་ཌྜྷཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ, ཨུ་པ་ཌྜྷཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ་པི ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀཱ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི, ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶཱ་པི ཨུ་པ་ཌྜྷ་མེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ཏུ་ཡ྄ཧ་ཉྩཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ས་ཙེ ད་ས བྷི་ཀྑཱུ ཙ ད་ས བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཙ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི པ་ཊི་ཝཱི་སེ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ པུ་གྒ་ལ་སྶ དཱ་ཏ་བྦོ, ད་ས བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ, ད་ས བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ, ཡེ་ན པུ་གྒ་ལི་ཀོ ལ་དྡྷོ, སོ ས་ངྒྷ་ཏོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སྶ་གྒེ་ན ག་ཧེ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི, ཀ་སྨཱ? ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ, ‘‘ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་དྷ པ་ན ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ས་ངྒྷ་ཏོ པཱ་པུ་ཎ་ཀོ་ཊྛཱ་སོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལ་སྶ པ་ཏྟ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ས་མོ ཨེ་ཀོ ཀོ་ཊྛཱ་སོ ཧོ་ཏི. ‘‘བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ན་ཉྩཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ན མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ, བྷི་ཀྑཱུ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཙ ག་ཎེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ. ‘‘བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ན་ཉྩ ཏུ་ཡ྄ཧ་ཉྩཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པུ་གྒ་ལོ ཝི་སུཾ ན ལ་བྷ་ཏི, པཱ་པུ་ཎ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཏོ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ལ་བྷ་ཏི. ‘‘ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཨེ་ཀོ པུ་གྒ་ལ་པ་ཊི་ཝཱི་སོ ལ་བྦྷ་ཏི. ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ན་ཉྩཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ན མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ, པུ་གྒ་ལ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་བྦཾ, ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པུ་གྒ་ལ་ཙེ་ཏི་ཡ་པ་རཱ་མ་ས་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་ན་ཡ་ས་དི་ས་མེ་ཝ, ཡ་ཐཱ ཙ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ན་ཡོ ནཱི་ཏོ, ཨེ་ཝཾ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ་པི ནེ་ཏ་བྦོ. ‘‘བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ཏུ་ཡ྄ཧ་ཉྩཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝི་སུཾ ན ལ་བྦྷ་ཏི, ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ན ལ་བྦྷ་ཏི. ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ ཏུ་ཡ྄ཧ་ཉྩཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཝི་སུཾ ན ལ་བྦྷ་ཏི, ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ན ལ་བྦྷ་ཏི་ཡེ་ཝ.
ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛ་ས་ངྒྷ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཙེ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ‘‘ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛ་ས་ངྒྷ་སྶ ད་མྨཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཡེ ཏ་ཏྠ ཝ་སྶ་ཙྪེ་དཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ པུ་རི་མ་ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛཱ, ཏེ་སཾ བ་ཧི སཱི་མ་ཊྛཱ་ན་མྤི པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ན ཨ་ཉྙེ་སཾ. ས་ཙེ པ་ན བ་ཧི་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡཾ ཋི་ཏོ ‘‘ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛ་ས་ངྒྷ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཡ་ཏྠ་ཀ་ཏྠ་ཙི ཝུ་ཊྛ་ཝ་སྶཱ་ནཾ ས་བྦེ་སཾ ས་མྤ་ཏྟཱ་ནཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨ་ཐ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏ་ཏྠ ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཡཱ་ཝ ཀ་ཐི་ན་སྶུ་བྦྷཱ་རཱ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. གི་མྷཱ་ནཾ པ་ཋ་མ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏི, ཏ་ཏྲ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ས་བྦེ་སཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ན ཨ་ཉྙེ་སཾ.
ཨཱ་དི་སྶ དེ་ཏཱིཏི ཨཱ་དི་སི་ཏྭཱ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ དེ་ཏི, ཀ་ཐཾ? བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཛྫ་ཏ་ནཱ་ཡ ཝཱ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ ཝཱ ཡཱ་གུ་ཡཱ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཏེ གྷ་རེ ཡཱ་གུཾ པཱ་ཡེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཡེ་ཧི མ་ཡ྄ཧཾ ཡཱ་གུ པཱི་ཏཱ, ཏེ་སཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཡེ་ཧི ནི་མ་ནྟི་ཏེ་ཧི ཡཱ་གུ པཱི་ཏཱ, ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, བྷ་ཏྟ་ཁ་ཛྫ་ཀཱ་དཱི་ཧི ནི་མ་ནྟི་ཏེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
པུ་གྒ་ལ་སྶ དེ་ཏཱིཏི ‘‘ཨི་དཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ད་མྨཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ར་མྨུ་ཁཱ ཝཱ, པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ཏུ་མྷཱ་ཀ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ས་མྨུ་ཁཱ ཝཱ དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཀ་ཐཱ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་སཾ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་པ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཡཾ ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་ར་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷཾ, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནེ་ནཱཏི ཨི་ཙྪ་མཱ་ནེ་ན. ཁི་པྤ་མེ་ཝ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦནྟི སཱི་གྷཾ ཨ་ནྟོ་ད་སཱ་ཧེ་ཡེ་ཝ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ནོ ཙ་སྶ པཱ་རི་པཱུ་རཱིཏི ནོ ཙེ པཱ་རི་པཱུ་རཱི བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཡ་ཏྟ་ཀེ་ན ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཧོ་ཏི, ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཏ་ཏྟ་ཀཾ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨཱུ་ན་ཀཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཏི་ཡཱ པ་ཙྩཱ་སཱ་ཡཱཏི ‘‘ཨ་སུ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ནཱ་མ ས་ངྒྷོ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ལ་བྷི་སྶ་ཏི, ཏ་ཏོ མེ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་ངྒྷ་ག་ཎ་ཉཱ་ཏི་མི་ཏྟེ་སུ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཊྛཱ་ན་ཏོ, ‘‘པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ཝཱ ལ་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི, ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཝཱ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜེ་ན ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ ཙཱི་ཝ་རཱ་སཱ་ཡ. ཏ་ཏོ ཙེ ཨུ་ཏྟ་རཱིཏི མཱ་ས་པ་ར་མ་ཏོ ཙེ ཨུ་ཏྟ་རི ནི་ཀྑི་པེ་ཡྻ, ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཡ་དི པ་ན་སྶ མཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ ས་ཎྷཾ ཧོ་ཏི, པ་ཙྩཱ་སཱ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཐཱུ་ལཾ ཧོ་ཏི, ན ས་ཀྐཱ ཡོ་ཛེ་ཏུཾ, ར་ཏྟི་ཡོ ཙ སེ་སཱ ཧོ་ནྟི, ན ཏཱ་ཝ མཱ་སོ པཱུ་ར་ཏི, ན ཨ་ཀཱ་མཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཉྙཾ པ་ཙྩཱ་སཱ་ཙཱི་ཝ་རཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ ཀཱ་ལ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ན ལ་བྷ་ཏི, པ་ཙྩཱ་སཱ་ཙཱི་ཝ་ར་མྤི པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ མཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཐཱུ་ལཾ ཧོ་ཏི, པ་ཙྩཱ་སཱ་ཙཱི་ཝ་རཾ ས་ཎྷཾ, མཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཙྩཱ་སཱ་ཙཱི་ཝ་ར་མེ་ཝ མཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ, ཏཾ པུ་ན མཱ་ས་པ་རི་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏི, ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ཡཱ་ཝ ན ལ་ཙྪ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཨ་ཉྙཾ མཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏུཾ ལ་བྦྷ་ཏི. ཨི་མ་སྶ ‘‘ཨི་དཾ མེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ མཱ་སཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༥༠༠) ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ནི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ས་མྦ་ཧུ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ མཱ་སཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ
པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཨི་ཏོ པ་རཾ ས་བྦཾ པ་ཋ་མ་ཀ་ཐི་ནེ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. ཀེ་ཝ་ལ་ཉྷི ཏ་ཏྠ ད་སཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མོ, ཨི་དྷ མཱ་སཱ་ཏི་ཀྐ་མོ་ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ. སེ་སཾ ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. པུ་རཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཱཏི ན ཉཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ, མཱ་ཏི་ཏོ ཝཱ པི་ཏི་ཏོ ཝཱ ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཾ ཡུ་གཾ, ཏཱ་ཝ ཀེ་ན་ཙི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ས་མྦ་དྡྷཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱཏི སཱ་ཀི་ཡཱ་ནི་ཡོ ཝི་ཡ སུ་དྡྷ་བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ཝཱ ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷེ ཝཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡ. པུ་རཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་རནྟི ར་ཛི་ཏྭཱ ཀ་པྤཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཝཱ་ར་མྤི ནི་ཝ་ཏྠཾ ཝཱ པཱ་རུ་ཏཾ ཝཱ, ཡཾ ཨ་ནྟ་མ་སོ པ་རི་བྷོ་ག་སཱི་སེ་ན ཨཾ་སེ ཝཱ མ་ཏྠ་ཀེ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ མ་གྒཾ ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨུ་སྶཱི་ས་ཀཾ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ ནི་པ་ནྣོ, ཨེ་ཏ་མྤི པུ་རཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་ར་མེ་ཝ. དྷོ་ཝཱ་པེ་ཡྻ ཝཱཏི ས་ཙེ ‘‘དྷོ་ཝཱ’’ཏི་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི, ཀཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་རཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཏི, ཧ་ཏྠེ་ན ཝཱ ཧ་ཏྠེ དེ་ཏི, པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཝཱ ཋ་པེ་ཏི, ཨ་ནྟོ་དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠེ ཨོ་ཀཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཝཱ ཁི་པ་ཏི, ཨ་ཉྙ་སྶ ཝཱ ཧ་ཏྠེ པེ་སེ་ཏི, ཏཱ་ཡ དྷོ་ཏཾ, དྷོ་ཝཱ་པི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ར་ཛཱ་པ་ནཱ་ཀོ་ཊཱ་པ་ནེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ཡ ཝཱ སཱ་མ་ཎེ་རི་ཡཱ ཝཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ཧ་ཏྠེ དྷོ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ དེ་ཏི, སཱ ས་ཙེ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫི་ཏྭཱ དྷོ་ཝ་ཏི, ཨེ་ཝ་མྤི ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ ཝཱ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ཝཱ ཧ་ཏྠེ དི་ནྣཾ ཧོ་ཏི, སོ ཙེ ལི་ངྒེ པ་རི་ཝ་ཏྟེ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫི་ཏྭཱ དྷོ་ཝ་ཏི, ད་ཧ་ར་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཝཱ དི་ནྣཾ ཧོ་ཏི, སོ་པི ལི་ངྒེ པ་རི་ཝ་ཏྟེ དྷོ་ཝ་ཏི, ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝ, ར་ཛཱ་པ་ནཱ་ཀོ་ཊཱ་པ་ནེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ‘‘ཨི་དཾ མེ, བྷ་ནྟེ, པུ་རཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ དྷོ་ཝཱ་པི་ཏཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༥༠༥) ཨི་མི་ནཱ པ་ནེ་ཏྠ ན་ཡེ་ན ནི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨུ་དཱ་ཡི་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པུ་རཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷོ་ཝཱ་པ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, སཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ ‘‘དྷོ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཎ་ཏྟཱ་ཡ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨུ་དྡྷ་ན་ས་ཛྫ་ནཱ་དཱི་སུ ས་བྦ་པྤ་ཡོ་གེ་སུ བྷི་ཀྑུ་ནོ དུ་ཀྐ་ཊཾ. དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་མ་ཏྟཾ པ་ན ར་ཏྟ་མ་ཏྟཾ ཨཱ་ཀོ་ཊི་ཏ་མ་ཏྟ་ཉྩ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི, དྷོ་ཝ་ནཱ་དཱི་ནི ཏཱི་ཎི་པི དྭེ ཝཱ ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཀེ་ན ཝ་ཏྠུ་ནཱ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ, ཨི་ཏ་རེ་ཧི དུ་ཀྐ་ཊཾ. ས་ཙེ པ་ན ‘‘དྷོ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ས་བྦཱ་ནི་པི ཀ་རོ་ཏི, དྷོ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི. ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཙཱི་ཝ་རེ ཡཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏོ པ་ན ཨེ་ཀ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ དྭེ དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནི, བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡ དྷོ་ཝཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ, ཨ་ཉྙ་སྶ ཝཱ ས་ནྟ་ཀཾ ནི་སཱི་ད་ན་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཝཱ དྷོ་ཝཱ་པེ་ནྟ་སྶ, ཉཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀ་ས་ཉྙི་ནོ ཙེ་ཝ, ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཉཱ་ཏི་ཀ་ས་ཉྙི་ནོ་པི ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶཱ་པི ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝ. ཨི་ཏོ པ་རཾ པ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ‘‘ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི ཝ་ཀྑཱ་མ, ས་ཙེ ཉཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ས་ཧཱ་ཡཱ ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ ‘‘དྷོ་ཝཱ’’ཏི ཨ་ཝུ་ཏྟཱ ཝཱ དྷོ་ཝ་ཏི, ཨ་པ་རི་བྷུ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ པ་རི་ཀྑཱ་རཾ དྷོ་ཝ་ཏི, སི་ཀྑ་མཱ་ན་སཱ་མ་ཎེ་རི་ཡོ ཝཱ དྷོ་ཝ་ནྟི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. པུ་རཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་ར་ཏཱ, ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨཱ་ཎཱ་པ་ནཾ, ཏ་སྶཱ དྷོ་ཝ་ནཱ་དཱི་ནི ཙཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་ཉྩ་རི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཀི་རི་ཡཾ, ནོ་ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
པུ་རཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་ཉྩ་མེ ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཱཏི་ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཨི་ཏོ པ་རཾ ཀ་ཏྠ་ཙི ན ཝི་ཙཱ་ར་ཡི་སྶཱ་མ. ཙཱི་ཝ་རནྟི ཚ་ནྣཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་གཾ, ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦེ་སུ ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ. ཡ་ཏྠ པ་ན ཝི་སེ་སོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཝ་ཀྑཱ་མ. པ་ཊི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻཱཏི་ཨེ་ཏྠ ཧ་ཏྠེ་ན ཝཱ ཧ་ཏྠེ དེ་ཏུ, པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཝཱ ཋ་པེ་ཏུ, དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ ཝ་ཏྠེ་སུ ཁི་པི་ཡ་མཱ་ནེ་སུ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ་པི ཨུ་པ་རི ཝཱ ཁི་པ་ཏུ, ས་ཙེ སཱ་དི་ཡ་ཏི, པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི པ་ན ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཧ་ཏྠེ པེ་སི་ཏཾ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ‘‘པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ག་ཎྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་ངྐཱ་ར་ཀཱུ་ཊཱ་དཱི་སུ ཋ་པི་ཏ་མྤི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨ་ཉྙ་ཏྲ པཱ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀཱཏི ཡཾ ‘‘ཨ་ནྟ་མ་སོ ཧ་རཱི་ཊ་ཀ་ཀྑ་ཎྜ་མྤི ད་ཏྭཱ ཝཱ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་བྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ པཱ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་གཾ པ་ཊ་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན་མྤི ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྲ ‘‘ཨི་དཾ མེ, བྷ་ནྟེ, ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཧ་ཏྠ་ཏོ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཨ་ཉྙ་ཏྲ པཱ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀཱ ནི་སྶ་གྒི་ཡ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༥༡༢) ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ནི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཨུ་དཱ་ཡི་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ པཱ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀཱ’’ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ག་ཧ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཧ་ཏྠ་པྤ་སཱ་ར་ཎཱ་དི་པྤ་ཡོ་གེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡ ཉཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཙ ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀ་ས་ཉྙི་སྶ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཝཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཝི་སྶཱ་ས་གྒཱ་ཧེ, ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀེ, པ་ཏྟ་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་དི་མྷི ཙ ཨ་ན་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ, སི་ཀྑ་མཱ་ན་སཱ་མ་ཎེ་རཱི་ནཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ ག་ཧ་ཎེ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་ཙཱི་ཝ་ར་ཏཱ, པཱ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀཱ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཧ་ཏྠ་ཏོ ག་ཧ་ཎ་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་ཉྩ་རི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡཾ, སེ་སཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ས་དི་ས་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཚ་ཊྛེ ག་ཧ་པ་ཏིནྟི བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཨ་པ་བྦ་ཛི་ཏ་མ་ནུ་སྶཾ. ག་ཧ་པ་ཏཱ་ནིནྟི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ ཨ་པ་བྦ་ཛི་ཏི་ཏྠིཾ, ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦེ་སུ ག་ཧ་པ་ཏི་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟེ་སུ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ. ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཡྻཱཏི ཡཱ་ཙེ་ཡྻ ཝཱ ཡཱ་ཙཱ་པེ་ཡྻ ཝཱ. ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་མ་ཡཱཏི ཡོ ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་རོ ཝཱ ཧོ་ཏི ན་ཊྛ་ཙཱི་ཝ་རོ ཝཱ, ཏ་སྶ ཏཾ ས་མ་ཡཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་པྤ་ཡོ་གེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨི་དཾ མེ, བྷ་ནྟེ, ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀཾ ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཾ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་མ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་པི་ཏཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༥༢༤) ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ནི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨུ་པ་ན་ནྡཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཙཱི་ཝ་ར་ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་མ་ཡཱ’’ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཉཱ་ཏ་ཀེ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ས་ཉྙི་ནོ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ས་མ་ཡེ ཝཱ ཉཱ་ཏ་ཀ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏེ ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟ་སྶ, ཨ་ཉྙ་སྶ ཝཱ ཉཱ་ཏ་ཀ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏེ ཏ་སྶེ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟ་སྶ, ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་ནེ་ན ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་ཙཱི་ཝ་ར་ཏཱ, ས་མ་ཡཱ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི, ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི.
ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ཏ་ཏུ་ཏྟ་རི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་ཏྟ་མེ ཏ་ཉྩེཏི ཏཾ ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཝཱ ན་ཊྛ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཝཱ. ཨ་བྷི་ཧ་ཊྛུནྟི ཨ་བྷཱིཏི ཨུ་པ་ས་གྒོ, ཧ་རི་ཏུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ, ག་ཎྷི་ཏུ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་ཝཱ་རེ་ཡྻཱཏི ཨི་ཙྪཱ་པེ་ཡྻ, ཨི་ཙྪཾ རུ་ཙིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻ, ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཀཾ ཨི་ཙྪ་སི, ཏཱ་ཝ་ཏྟ་ཀཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ནི་མ་ནྟེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཡ་ཐཱ ཝཱ ‘‘ནེ་ཀྑ་མྨཾ ད་ཊྛུ ཁེ་མ་ཏོ’’ཏི (སུ. ནི. ༤༢༦, ༡༡༠༤; ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཛ་ཏུ་ཀ་ཎྞཱི་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༦༧) ཨེ་ཏྠ དི་སྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ‘‘ཨ་བྷི་ཧ་ཊྛུཾ པ་ཝཱ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨུ་པ་ནེ་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ ཋ་པེ་ནྟོ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ, ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ དུ་སྶ་ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་ར་ཏོ ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཨི་ཙྪ་ཐ, ཏ་ཏྟ་ཀཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ཨ་བྷི་ཧ་རི་ཏྭཱ ནི་མ་ནྟེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ནྟ་རུ་ཏྟ་ར་པ་ར་མནྟི ས་ཨ་ནྟ་རཾ ཨུ་ཏྟ་རཾ པ་ར་མཾ ཨ་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་སྶཱ་ཏི ས་ནྟ་རུ་ཏྟ་ར་པ་ར་མཾ, ནི་ཝཱ་ས་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ པཱ་རུ་པ་ནཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཨ་སྶཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོ ཙཱི་ཝ་རཾ སཱ་དི་ཏ་བྦནྟི ཏ་ཏོ ཨ་བྷི་ཧ་ཊ་ཙཱི་ཝ་ར་ཏོ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ན ཏ་ཏོ པ་རཾ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཏཱི་ཎི ན་ཊྛཱ་ནི, ཏེ་ན དྭེ སཱ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི, ཨེ་ཀཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ས་བྷཱ་ག་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦཾ. ཡ་སྶ དྭེ ན་ཊྛཱ་ནི, ཏེ་ན ཨེ་ཀཾ སཱ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་ཝ ས་ནྟ་རུ་ཏྟ་རེ་ན ཙ་ར་ཏི, དྭེ སཱ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི, ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀཾ སཱ་དི་ཡ་ནྟེ་ནེ་ཝ ས་མོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཡ་སྶ ཏཱི་སུ ཨེ་ཀཾ ན་ཊྛཾ, ཀི་ཉྩི ན སཱ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་སྶ པ་ན དྭཱི་སུ ཨེ་ཀཾ ན་ཊྛཾ, ཨེ་ཀཾ སཱ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་སྶ ཨེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་ཉྩ ན་ཊྛཾ, དྭེ སཱ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པ་ན པ་ཉྩ་སུ ན་ཊྛེ་སུ དྭེ སཱ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི, ཙ་ཏཱུ་སུ ན་ཊྛེ་སུ ཨེ་ཀཾ སཱ་དི་ཏ་བྦཾ, ཏཱི་སུ ན་ཊྛེ་སུ ན ཀི་ཉྩི སཱ་དི་ཏ་བྦཾ, ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ དྭཱི་སུ ཝཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝཱ. ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཧི ས་ནྟ་རུ་ཏྟ་ར་པ་ར་མ་ཏཱ་ཡ ཋཱ་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་པྤ་ཡོ་གེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨི་དཾ མེ, བྷ་ནྟེ, ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀཾ ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཾ ཏ་ཏུ་ཏྟ་རི ཝི་ཉྙཱ་པི་ཏཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༥༢༤) ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ནི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ བ་ཧུ་ཙཱི་ཝ་ར་ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཉཱ་ཏ་ཀེ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ས་ཉྙི་ནོ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཝཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ. དྭེ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ‘‘སེ་ས་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ, ‘‘སེ་ས་ཀཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་སྶ, ན ཨ་ཙྪི་ནྣ་ན་ཊྛ་ཀཱ་ར་ཎཱ དི་ནྣཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ, ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཉཱ་ཏ་ཀ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏེ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟ་སྶ, ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་ནེ་ན ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཏ་ཏུ་ཏྟ་རི་ཏཱ, ཨ་ཙྪི་ནྣཱ་དི་ཀཱ་ར་ཎ་ཏཱ, ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི, ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི.
ཏ་ཏུ་ཏྟ་རི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ཨུ་པ་ཀྑ་ཊ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ཊྛ་མེ བྷི་ཀྑུཾ པ་ནེ་ཝ ཨུ་དྡི་སྶཱཏི ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་དི་སི་ཏྭཱ. ཙཱི་ཝ་ར་ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣནྟི ཧི་ར་ཉྙཱ་དི་ཀཾ ཙཱི་ཝ་ར་མཱུ་ལཾ. ཨུ་པ་ཀྑ་ཊཾ ཧོ་ཏཱིཏི ས་ཛྫི་ཏཾ ཧོ་ཏི, སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཾ. ཙེ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱཏི པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ, ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཝཱ ཀི་ཎི་ཏྭཱ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨ་ཙྪཱ་དེ་སྶཱ་མཱིཏི ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ད་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྲ ཙེ སོཏི ཡ་ཏྲ སོ ག་ཧ་པ་ཏི ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏཱ་ནཱི ཝཱ, ཏ་ཏྲ སོ བྷི་ཀྑུ པུ་བྦེ ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རེ ཝི་ཀ་པྤཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ ཙེ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ པ་ད་ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝི་ཀ་པྤཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱཏི ཝི་སི་ཊྛ་ཀ་པྤཾ ཨ་དྷི་ཀ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ. ཡ་ཐཱ པ་ན ཏ་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ སཱ་དྷུ ཝ་ཏཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སཱ་དྷཱུཏི ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ནེ ནི་པཱ་ཏོ. ཝ་ཏཱཏི པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐེ. མནྟི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་དྡི་ས་ཏི. ཨཱ་ཡ་སྨཱཏི པ་རཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཝཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཝཱཏི ཨཱ་ཡ་ཏཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ. ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྱ་ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱཏི སུ་ནྡ་ར་ཀཱ་མ་ཏཾ ཝི་སི་ཊྛ་ཀཱ་མ་ཏཾ ཙི་ཏྟེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ, ཏ་སྶ ‘‘ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ ཙེ’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ, ས་ཙེ པ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཡོ པ་ཋ་མཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏོ མཱུ་ལཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ སུ་ནྡ་ར་ཏ་རཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་ཏི, ཏ་སྶ པ་ཡོ་གེ བྷི་ཀྑུ་ནོ དུ་ཀྐ་ཊཾ, པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨི་དཾ མེ, བྷ་ནྟེ, ཙཱི་ཝ་རཾ པུ་བྦེ ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏཾ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀཾ ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤཾ ཨཱ་པ་ནྣཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༥༢༩) ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ནི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨུ་པ་ན་ནྡཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཙཱི་ཝ་རེ ཝི་ཀ་པྤཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཉཱ་ཏ་ཀེ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ས་ཉྙི་ནོ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཝཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ. མ་ཧ་གྒྷཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མཾ ཨ་པྤ་གྒྷཾ ཝཱ, ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ མཱུ་ལེ་ན ‘‘ཨ་ཉྙཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཝཱ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟ་སྶ, ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཉཱ་ཏ་ཀ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏེ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟ་སྶ, ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་ནེ་ན ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཙཱི་ཝ་རེ བྷི་ཡྻོ་ཀ་མྱ་ཏཱ, ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི, ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི.
ཨུ་པ་ཀྑ་ཊ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. དུ་ཏི་ཡ་ཨུ་པ་ཀྑ་ཊ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ན་ཝ་མེ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་ད་ཉྷི པུ་རི་མ་སྶ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ས་དི་སཾ, ཀེ་ཝ་ལཾ ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་སྶ པཱི་ལཱ༹ ཀ་ཏཱ, ཨི་དྷ དྭི་ནྣཾ, ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཝི་སེ་སོ, སེ་སཾ ས་བྦཾ པུ་རི་མ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. ཡ་ཐཱ ཙ དྭི་ནྣཾ, ཨེ་ཝཾ བ་ཧཱུ་ནཾ པཱི་ལ༹ཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ཏོ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ནི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝི་དྷཱ་ནེ ཙ ‘‘ཨི་དཾ མེ, བྷ་ནྟེ, ཙཱི་ཝ་རཾ པུ་བྦེ ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏེ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀེ ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤཾ ཨཱ་པ་ནྣཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༥༣༤) ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝ་ཙ་ན་བྷེ་དོ ཉཱ་ཏ་བྦོ་ཏི.
དུ་ཏི་ཡ་ཨུ་པ་ཀྑ་ཊ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. རཱ་ཛ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ད་ས་མེ རཱ་ཛ་བྷོ་གྒོཏི རཱ་ཛ་ཏོ བྷོ་གྒཾ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི རཱ་ཛ་བྷོ་གྒོ, ‘‘རཱ་ཛ་བྷོ་གོ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, རཱ་ཛ་ཏོ བྷོ་གོ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙཱི་ཝ་ར་ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣནྟི ཧི་ར་ཉྙཱ་དི་ཀཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ. པ་ཧི་ཎེ་ཡྻཱཏི པེ་སེ་ཡྻ. ཨི་མི་ནཱཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ག་མ་ན་སུ་དྡྷིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཙེ ཧི ‘‘ཨི་དཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ དེ་ཧཱི’’ཏི པེ་སེ་ཡྻ, ཨཱ་ག་མ་ན་སྶ ཨ་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ་པི ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦོ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཨཱ་བྷ་ཏནྟི ཨཱ་ནཱི་ཏཾ. ན ཁོ མ་ཡནྟི་ཨཱ་དི ཨི་དཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་བྷ་ཏ་མྤི ཙཱི་ཝ་ར་མཱུ་ལཾ ཨཱི་དི་སེ་ན དཱུ་ཏ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. སུ་ཝ་ཎྞཾ ར་ཛ་ཏཾ ཀ་ཧཱ་པ་ཎོ མཱ་ས་ཀོ་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཧི ཙ་ཏྟཱ་རི ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི, མུ་ཏྟཱ མ་ཎི ཝེ་ལུ༹་རི་ཡོ ས་ངྑོ སི་ལཱ པ་ཝཱ་ལ༹ཾ ལོ་ཧི་ཏ་ངྐོ མ་སཱ་ར་ག་ལླཾ ས་ཏྟ དྷ་ཉྙཱ་ནི དཱ་སི་དཱ་ས་ཁེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ་པུ་པྥཱ་རཱ་མ་ཕ་ལཱ་རཱ་མཱ་ད་ཡོ་ཏི ཨི་མཱ་ནི དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ཙེ་ཏི་ཡ་ས་ངྒྷ་ག་ཎ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏཾ སཱ་དི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ན ཁོ མ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཙཱི་ཝ་ར་ཉྩ ཁོ མ་ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་མཱཏི ཨི་དཾ པ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཨཱ་བྷ་ཏ་ཏྟཱ ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ་ལེ་ནཱཏི ཡུ་ཏྟ་པ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ་ན, ཡ་དཱ ནོ ཨ་ཏྠོ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ ཀ་པྤི་ཡཾ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་རོཏི ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ. ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦོཏི་ཨི་དཾ ‘‘ཨ་ཏྠི པ་ནཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཀོ་ཙི ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་རོ’’ཏི ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ. ས་ཙེ པ་ན དཱུ་ཏོ ‘‘ཀོ ཨི་མཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཀ་སྶ དེ་མཱི’’ཏི ཝཱ ཝ་ད་ཏི, ན ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦོ. ཨཱ་རཱ་མི་ཀོ ཝཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཝཱཏི་ཨི་དཾ སཱ་རུ་པྤ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ན པ་ཉྩ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ ཡོ ཀོ་ཙི ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་སོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོཏི་ཨི་དཾ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཙ་ན་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཧི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ‘‘ཨེ་ཏ་སྶ དེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ཉྙ་ཏྟོ སོ མ་ཡཱཏི ཨཱ་ཎ་ཏྟོ སོ མ་ཡཱ, ཡ་ཐཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨ་ཏྠེ ས་ཏི ཙཱི་ཝ་རཾ ད་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དཱུ་ཏེ་ན ཧི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏེ་ཡེ་ཝ ཏཾ ཙོ་དེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ནེ་ཝ ཏ་སྶ ཧ་ཏྠེ ད་ཏྭཱ ག་ཏ་མ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ས་ཙེ པ་ན ‘‘ཨ་ཡཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་རོ’’ཏི ས་མྨུ་ཁཱ ནི་དྡི་ཊྛོ ཧོ་ཏི, དཱུ་ཏོ ཙ ས་མྨུ་ཁཱ ཨེ་ཝ ཏ་སྶ ཧ་ཏྠེ ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཐེ་ར་སྶ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀི་ཎི་ཏྭཱ དེ་ཧཱི’’ཏི ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ‘‘ས་ཉྙ་ཏྟོ སོ མ་ཡཱ’’ཏི ཨ་ཝུ་ཏྟེ་པི ཙོ་དེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན དཱུ་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟོ་ཝ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏ་སྶ ཧ་ཏྠེ ད་སྶཱ་མི, ཏུ་མྷེ ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཎྷེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝ་ཏྭཱ ཝཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཉྙཾ ཝཱ པེ་སེ་ཏྭཱ ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཨི་ཏ་ར་མྤི ཙོ་དེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. དེ་ས་ནཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཙེ་ཏཾ ‘‘དཱུ་ཏེ་ནཱ’’ཏི. ཡོ་པི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨི་མྤི ཨི་ད་མེ་ཝ ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཨ་ཏྠོ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙཱི་ཝ་རེ་ནཱཏི ཙོ་ད་ནཱ་ལ་ཀྑ་ཎ་ནི་ད་སྶ་ན་མེ་ཏཾ. ས་ཙེ ཧི ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཙོ་དེ་ཏི, ཨི་དཾ ཝཱ ཝ་ཙ་ནཾ ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི བྷཱ་སཱ་ཡ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠོ ཝཱ ཝ་ཏྟ་བྦོ, ‘‘དེ་ཧི མེ, ཨཱ་ཧ་ར མེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་ན ཝ་ཏྟུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་བྷི་ནི་པྥཱ་དེ་ཡྻཱཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཙོ་ད་ཡ་མཱ་ནོ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ན སཱ་དྷེ་ཡྻ. ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལནྟི ཨེ་ཏཾ སུ་ནྡ་རཾ.
ཚ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མནྟི བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. ཚ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མ་ཉྷི ཏེ་ན ཙཱི་ཝ་རཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏེ་ན ཋཱ་ཏ་བྦཾ, ན ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ, ན ཨཱ་མི་སཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ན དྷ་མྨོ བྷཱ་སི་ཏ་བྦོ. ‘‘ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ‘‘ཛཱ་ནཱ་ཧི, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ཙེ ནི་ས་ཛྫཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ཏི, ཋཱ་ནཾ བྷ་ཉྫ་ཏི, ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝི་ནཱ་སེ་ཏི, ཨི་དཾ ཀཱ་ཡེ་ན ཙོ་ད་ནཱ་ཡ ལ་ཀྑ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཏི་སྶ་ནྣཾ ཙོ་ད་ནཱ་ནཾ ཚ་ནྣ་ཉྩ ཋཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ཙོ་ད་ནཱ་ཡ དི་གུ་ཎཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་ཙེ ཙོ་དེ་ཏི་ཡེ་ཝ, ན ཏི་ཊྛ་ཏི, ཚ ཙོ་ད་ནཱ་ཡོ ལ་བྦྷ་ནྟི. ས་ཙེ ཏི་ཊྛ་ཏི་ཡེ་ཝ, ན ཙོ་དེ་ཏི, དྭཱ་ད་ས ཋཱ་ནཱ་ནི ལ་བྦྷ་ནྟི. ས་ཙེ ཨུ་བྷ་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཀཱ་ཡ ཙོ་ད་ནཱ་ཡ དྭེ ཋཱ་ནཱ་ནི ཧཱ་པེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཡོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མེ་ཝ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཚ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཙོ་དེ་ཏི, ས་ཀིཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨ་ཏྠོ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙཱི་ཝ་རེ་ནཱ’’ཏི ཚ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝ་ད་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མེ་ཝ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ག་ནྟྭཱ དྭཱ་ད་ས་ཀྑ་ཏྟུཾ ཏི་ཊྛ་ཏི, ས་ཀིཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲ ཋཱ་ནེ ཏི་ཊྛ་ཏི, སོ་པི ས་བྦ་ཙོ་ད་ནཱ་ཡོ ས་བྦ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཙ བྷ་ཉྫ་ཏི, ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ ནཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་སུ ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. ཡེ པ་ན ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀེ དཱ་ཡ་ཀོ ས་ཡ་མེ་ཝ ག་ནྟྭཱ ནི་སཱི་ད་ཏི ཏེ ས་ཏ་ཀྑ་ཏྟུ་མྤི ཙོ་དེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡོ པ་ན ཨུ་བྷོ་ཧི པི ཨ་ནི་དྡི་ཊྛོ མུ་ཁ་ཝེ་ཝ་ཊི་ཀ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ ཙ པ་ར་མྨུ་ཁ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ ཙ, སོ ན ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྟ་བྦོ, ཨེ་ཝཾ ཨི་དྷ ད་ས་པི ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཱ ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ནྟི.
ཏ་ཏོ ཙེ ཨུ་ཏྟ་རཱིཏི ཝུ་ཏྟ་ཙོ་ད་ནཱ་ཋཱ་ན་པ་རི་མཱ་ཎ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི. ནི་སྶ་གྒི་ཡནྟི ཨུ་ཏྟ་རི ཝཱ་ཡཱ་མ་མཱ་ན་སྶ ས་བྦ་པྤ་ཡོ་གེ་སུ དུ་ཀྐ་ཊཾ, པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཨི་དཾ མེ, བྷ་ནྟེ, ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཙོ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཚ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཋཱ་ནེ་ན ཨ་བྷི་ནི་པྥཱ་དི་ཏཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༥༣༩) ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ནི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཏ་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣཾ ཨཱ་བྷ་ཏནྟི ཡ་ཏོ རཱ་ཛ་ཏོ ཝཱ རཱ་ཛ་བྷོ་གྒ་ཏོ ཝཱ ཨ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཙཱི་ཝ་ར་ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣཾ ཨཱ་ནཱི་ཏཾ, ‘‘ཡ་ཏྭ་སྶཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྶ ར་ཉྙོ ཝཱ རཱ་ཛ་བྷོ་གྒ་སྶ ཝཱ ས་ནྟི་ཀཾ, ས་མཱི་པ་ཏྠེ ཧི ཨི་དཾ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ. ན ཏཾ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྠཾ ཨ་ནུ་བྷོ་ཏཱིཏི ཏཾ ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣཾ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཀ་མྨཾ ན ནི་པྥཱ་དེ་ཏི. ཡུ་ཉྫ་ནྟཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ས་ཀནྟི ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ དྷ་ནཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟུ. མཱ ཝོ ས་ཀཾ ཝི་ན་སྶཱཏི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟ་ཀཾ མཱ ཝི་ན་སྶ་ཏུ. ཨ་ཡཾ ཏ་ཏྠ སཱ་མཱི་ཙཱིཏི ཨ་ཡཾ ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་ཏཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་ག་ཏཱ, ཝ་ཏྟ་དྷ་མྨ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ ཝ་ཏྟ་བྷེ་དེ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨུ་པ་ན་ནྡཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ‘‘ཨ་ཛྫུ་ཎྷོ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ག་མེ་ཧཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༥༣༧) ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ནཱ་ག་མེ་སི, ཏ་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨཱུ་ན་ཀེ་སུ ཙོ་ད་ནཱ་ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ས་ཉྙི་ནོ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཝཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨ་ཙོ་ད་ནཱ་ཡ ལ་དྡྷེ, སཱ་མི་ཀེ་ཧི ཙོ་དེ་ཏྭཱ དི་ནྣེ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ནི་དྡི་ཊྛ་བྷཱ་ཝོ, དཱུ་ཏེ་ན ཨ་པྤི་ཏ་ཏཱ, ཏ་ཏུ་ཏྟ་རི་ཝཱ་ཡཱ་མོ, ཏེ་ན ཝཱ་ཡཱ་མེ་ན པ་ཊི་ལཱ་བྷོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི.
རཱ་ཛ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཙཱི་ཝ་ར་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ.
༢. ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་ཝ་གྒོ
༡. ཀོ་སི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ཀོ་སི་ཡ་མི་སྶ་ཀནྟི ཨེ་ཀེ་ནཱ་པི ཀོ་སི་ཡཾ་སུ་ནཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཏ་སྶ ཀ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ་ཏ་ཝེ་གེ་ན ནི་པཱ་ཏི་ཏེ་ནཱ་པི མི་སྶཱི་ཀ་ཏཾ. ས་ནྠ་ཏནྟི ས་མེ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ ཀོ་སི་ཡཾ་སཱུ་ནི ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཉྫི་ཡཱ་དཱི་ཧི སི་ཉྩི་ཏྭཱ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཀཱ་རཱ་པེ་ཡྻ ནི་སྶ་གྒི་ཡནྟི ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་རཱ་པ་ན་པྤ་ཡོ་གེ་སུ དུ་ཀྐ་ཊཾ, པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཨི་དཾ མེ, བྷ་ནྟེ, ཀོ་སི་ཡ་མི་སྶ་ཀཾ ས་ནྠ་ཏཾ ཀཱ་རཱ་པི་ཏཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༥༤༤) ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ནི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཨི་མ་སྶེ་ཝ ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨི་ཏོ པ་རཾ ས་བྦ་ས་ནྠ་ཏཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་ཀྐཱ ཧི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ནི་ཏུ་ནྟི ན ཏཾ ཨི་ཏོ པ་རཾ ད་སྶ་ཡི་སྶཱ་མ.
ཨཱ་ལ༹་ཝི་ཡཾ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀོ་སི་ཡ་མི་སྶ་ཀཾ ས་ནྠ་ཏཾ ཀཱ་རཱ་པ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀཱ་རཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན སཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་པ་ཨ་ཡོ་སཱ་པ་ན་ན་ཡེ་ན ཙ་ཏུ་ཀྐ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་རཱ་པ་ནེ་སུ ཨ་ཉྙེ་ན ཀ་ཏཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནེ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཝི་ཏཱ་ནཱ་དི་ཀ་ར་ཎེ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཀོ་སི་ཡ་མི་སྶ་ཀ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ས་ནྠ་ཏ་སྶ ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་རཱ་པ་ནཾ, པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཙཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི དྷོ་ཝཱ་པ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱ་ཏི.
ཀོ་སི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. སུ་དྡྷ་ཀཱ་ལ༹་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དུ་ཏི་ཡེ སུ་དྡྷ་ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་ནནྟི སུ་དྡྷཱ་ནཾ ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་མི་སྶཱི་ཀ་ཏཱ་ནཾ. ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཏཱ་དི་སཾ ས་ནྠ་ཏཾ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སེ་སཾ པ་ཋ་མ་ས་དི་ས་མེ་ཝཱ་ཏི.
སུ་དྡྷ་ཀཱ་ལ༹་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. དྭེ་བྷཱ་ག་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏ་ཏི་ཡེ དྭེ བྷཱ་གཱཏི དྭེ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ. ཨཱ་དཱ་ཏ་བྦཱཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. གོ་ཙ་རི་ཡཱ་ནནྟི ཀ་པི་ལ་ཝ་ཎྞཱ་ནཾ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ཡ་ཏྟ་ཀེ་ཧི ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏེ་སུ ཏུ་ལ་ཡི་ཏྭཱ དྭེ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ, ཨེ་ཀོ ཨོ་དཱ་ཏཱ་ནཾ, ཨེ་ཀོ གོ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ. ཨེ་ཀ་སྶཱ་པི ཀཱ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་སྶ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་བྷཱ་ཝེ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཨཱུ་ན་ཀཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཏཱ་དི་སཾ ས་ནྠ་ཏཾ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡཾ, སེ་སཾ པ་ཋ་མ་ས་དི་ས་མེ་ཝཱ་ཏི. ཨི་མཱ་ནི པ་ན ཏཱི་ཎི ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ནི་པི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ནྟི.
དྭེ་བྷཱ་ག་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཚ་བྦ་སྶ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨོ་རེ་ན ཙེ ཚ་ནྣཾ ཝ་སྶཱ་ནནྟི ཚ་ནྣཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ ཨོ་རི་མ་བྷཱ་གེ, ཨ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙ་ཏྲ བྷི་ཀྑུ་ས་མྨུ་ཏི་ཡཱཏི ཡཾ ས་ངྒྷོ གི་ལཱ་ན་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ནྠ་ཏ་ས་མྨུ་ཏིཾ དེ་ཏི, ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ལ་དྡྷ་ས་མྨུ་ཏི་ཀ་སྶ ཚ་བྦ་སྶ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨ་ཉྙཾ ས་ནྠ་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ས་མྦ་ཧུ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ནུ་ཝ་སྶཾ ས་ནྠ་ཏཾ ཀཱ་རཱ་པ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ བྷི་ཀྑུ་ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ’’ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི, སཱ ཡེ་ན ལ་དྡྷཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཡཱ་ཝ རོ་གོ ན ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, ཝཱུ་པ་ས་ནྟོ ཝཱ པུ་ན ཀུ་པྤ་ཏི, ཏཱ་ཝ ག་ཏ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ནུ་ཝ་སྶ་མྤི ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཀཱ་རེ་ཏུཾ, ཀ་ཏ་ཉྩ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, སེ་སཾ པ་ཋ་མ་ས་དི་ས་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཚ་བྦ་སྶ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ནི་སཱི་ད་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་ཉྩ་མེ པུ་རཱ་ཎ་ས་ནྠ་ཏཾ ནཱ་མ ཡ་ཏྠ ས་ཀི་མྤི ནི་སི་ནྣོ ཝཱ ཧོ་ཏི ནི་པ་ནྣོ ཝཱ. ས་མ་ནྟཱཏི ཨེ་ཀ་པ་སྶ་ཏོ ཝ་ཊྚཾ ཝཱ ཙ་ཏུ་ར་སྶཾ ཝཱ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ ཝི་ད་ཏྠི་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ས་ནྠ་ར་ནྟེ་ན པ་ན ཨེ་ཀ་དེ་སེ ཝཱ ས་ནྠ་རི་ཏ་བྦཾ, ཝི་ཛ་ཊེ་ཏྭཱ ཝཱ མི་སྶ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ནྠ་རི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཐི་ར་ཏ་རཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ནཱ་དཱ ཙེཏི ས་ཏི པུ་རཱ་ཎ་ས་ནྠ་ཏེ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ. ཨ་ས་ཏི པ་ན ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཀཱ་རེ་ཏུཾ, ཀ་ཏ་ཉྩ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ས་མྦ་ཧུ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ས་ནྠ་ཏ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སེ་སཾ ཏ་ཏི་ཡ་ས་དི་ས་མེ་ཝཱ་ཏི.
ནི་སཱི་ད་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཚ་ཊྛེ ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་སྶཱཏི ཨ་དྡྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ དཱི་གྷ་མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ, ས་བྦ་ཉྩེ་ཏཾ ཝ་ཏྠུ་མ་ཏྟ་དཱི་པ་ན་མེ་ཝ, ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ན དྷ་མྨེ་ན ལ་བྷི་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ཏོ དོ་སོ ན་ཏྠི. ཏི་ཡོ་ཛ་ན་པ་ར་མནྟི ག་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎཾ དེ་སཾ. ས་ཧ་ཏྠཱཏི ས་ཧ་ཏྠེ་ན, ཨ་ཏྟ་ནཱ ཧ་རི་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ས་ནྟེ ཧཱ་ར་ཀེཏི ཨ་ས་ནྟེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཉྙ་སྨི་མྤི ཧཱ་ར་ཀེ. ས་ཙེ པ་ན ཨ་ཏྠི, ཏཾ གཱ་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ན ཨ་ནྟ་མ་སོ ཝཱ་ཏཱ་བཱ་དྷ་པྤ་ཊི་ཀཱ་ར་ཏྠཾ སུ་ཏྟ་ཀེ་ན ཨ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཀ་ཎྞ་ཙྪི་དྡེ པ་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི་པི ཨཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨེ་ཀཾ པཱ་དཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ, དུ་ཏི་ཡ་པཱ་དཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཏི་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨཱུ་ན་ཀ་ཏི་ཡོ་ཛ་ནེ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ས་ཉྙི་ནོ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཝཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཏི་ཡོ་ཛ་ནཾ ཧ་ར་ཎ་པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཎེ, ཝཱ་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཧ་ར་ཎེ, ཨ་ཙྪི་ནྣཾ ཝཱ ནི་སྶ་ཊྛཾ ཝཱ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཧ་ར་ཎེ, ཨ་ཉྙཾ ཧ་རཱ་པ་ནེ, ཨ་ནྟ་མ་སོ སུ་ཏྟ་ཀེ་ན་པི བ་དྡྷ་ཀ་ཏ་བྷ་ཎྜ་ཧ་ར་ཎེ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏ་བྷ་ཎྜ་ཏཱ, པ་ཋ་མ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷོ, ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཡཱ་ནེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝཱ ཏི་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ནཾ, ཨཱ་ཧ་ར་ཎ་པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཎཾ, ཨ་ཝཱ་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི. ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཀི་རི་ཡཾ, ནོ་ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན་ནྟི.
ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་དྷོ་ཝཱ་པ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་ཏྟ་མེ ས་ཀྐེ་སུ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་དྷོ་ཝཱ་པ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ པུ་རཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷོ་ཝཱ་པ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་བྦོ་པི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་དྷོ་ཝཱ་པ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ཊྛ་མེ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏནྟི སུ་ཝ་ཎྞ་ཉྩེ་ཝ རཱུ་པི་ཡ་ཉྩ, ཨ་པི་ཙ ཀ་ཧཱ་པ་ཎོ ལོ་ཧ་མཱ་ས་ཀ་དཱ་རུ་མཱ་ས་ཀ་ཛ་ཏུ་མཱ་ས་ཀཱ་ད་ཡོ་པི ཡེ ཝོ་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ས་བྦེ ཏེ ཨི་དྷ ར་ཛ་ཏ་ནྟྭེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ. ཨུ་གྒ་ཎྷེ་ཡྻ ཝཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ དི་ཡྻ་མཱ་ནཾ ཝཱ ཡ་ཏྠ་ཀ་ཏྠ་ཙི ཋི་ཏཾ ཝཱ ནི་པྤ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ དི་སྭཱ ས་ཡཾ ག་ཎྷེ་ཡྻ ཝཱ. ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་ཡྻ ཝཱཏི ཏ་དེ་ཝ ཨ་ཉྙེ་ན གཱ་ཧཱ་པེ་ཡྻ ཝཱ. ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་ཏྟཾ ཝཱ སཱ་དི་ཡེ་ཡྻཱཏི ‘‘ཨི་དཾ ཨ་ཡྻ་སྶ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་མྨུ་ཁཱ ཝཱ, ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ ཋཱ་ནེ མ་མ ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཾ, ཏཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ར་མྨུ་ཁཱ ཋི་ཏཾ ཝཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ཧ་ཏྠ་མུ་དྡཱ་ཡ ཝཱ ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ པ་རི་ཙྩ་ཏྟཾ ཡོ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཨ་པྤ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཡྻ, ཨ་ཡཾ ‘‘སཱ་དི་ཡེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཙི་ཏྟེ་ན སཱ་དི་ཡ་ཏི, ག་ཎྷི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ‘‘ན་ཡི་དཾ ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཨ་པྤ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ན་ཡི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི ན སཱ་དི་ཡ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ནི་སྶ་གྒི་ཡནྟི ཨུ་གྒ་ཧ་ཎཱ་དཱི་སུ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨ་གྷ་ན་བ་དྡྷེ་སུ ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཝ་ཏྠུ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཏཾ ནི་སྶ་ཛྫ་ནྟེ་ན ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, རཱུ་པི་ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་སིཾ, ཨི་དཾ མེ, བྷ་ནྟེ, ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ, ཨི་མཱ་ཧཾ ས་ངྒྷ་སྶ ནི་སྶ་ཛྫཱ་མཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༥༨༤) ཨེ་ཝཾ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ་ཡེ་ཝ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཏ་ཏྠ ཀོ་ཙི ག་ཧ་ཊྛོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ‘‘ཨི་དཾ ཛཱ་ནཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཀིཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཡྻ་ཏཱུ’’ཏི བྷ་ཎ་ནྟེ པ་ན ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ནི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀ་པྤ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ སོ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི, རཱུ་པི་ཡ་པྤ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦེ་ཧི བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. རཱུ་པི་ཡ་པྤ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་སྶ པ་ན ཡཾ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཏཾ ཨ་ཉྙེ་ན ལ་བྷི་ཏྭཱ དི་ཡྻ་མཱ་ན་མྤི ཨ་ནྟ་མ་སོ ཏ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟ་རུ་ཀྑ་ཙྪཱ་ཡཱ་པི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན སོ ཀི་ཉྩི ཨཱ་ཧ་རི་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪ་ཏི, ‘‘ཨི་མཾ ཚ་ཊྚེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ས་ཙེ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ནི་ཀྑི་པ་ཏི, ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱ ག་ཙྪ་ཏི, ན ཝཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ནོ ཙེ ཚ་ཊྚེ་ཏི, པ་ཉྩ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ རཱུ་པི་ཡ་ཚ་ཊྚ་ཀོ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦོ. ཏེ་ན ཨ་ནི་མི་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ་ཝ གཱུ་ཐཾ ཝི་ཡ ཚ་ཊྚེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ནི་མི་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི.
རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཨུ་པ་ན་ནྡཾ ཨཱ་ར་བྦྷ རཱུ་པི་ཡ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, སཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨ་རཱུ་པི་ཡེ རཱུ་པི་ཡ་ས་ཉྙི་ནོ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཝཱ, ས་ངྒྷ་ཙེ་ཏི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ, མུ་ཏྟཱ་མ་ཎི་ཨཱ་དི་པྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ར་ཏ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ན་ཡེ་ན ནི་ཀྑི་པ་ནྟ་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཏྟུ་དྡེ་སི་ཀ་ཏཱ, ག་ཧ་ཎཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ སི་ཡཱ ཀི་རི་ཡཾ ག་ཧ་ཎེ་ན ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏོ, སི་ཡཱ ཨ་ཀི་རི་ཡཾ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ, སེ་སཾ ས་ཉྩ་རི་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. རཱུ་པི་ཡ་སཾ་ཝོ་ཧཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ན་ཝ་མེ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཀནྟི ཀ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷཾ. རཱུ་པི་ཡ་སཾ་ཝོ་ཧཱ་རནྟི ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ. པུ་རི་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཧི ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝཱ་རི་ཏཾ, ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ. ཏ་སྨཱ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི, ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཙ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ པ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ ཝཱ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུཾ ཝཱ ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ ཝཱ, དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཙ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ནྟ་སྶ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ པུ་རི་མ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནེ་ཝ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, ནི་སྶ་ཊྛ་ཝ་ཏྠུ་སྨི་ཉྩ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ ཨཱ་ར་བྦྷ རཱུ་པི་ཡ་སཾ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་ནེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏི, ཏ་སྶ ཝཱ དྷ་ན་སྶ ཝཱ རཱུ་པི་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཙེ་ཝ, པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ དྭེ ཨ་ངྒཱ་ནི. ཀི་རི་ཡཾ, སེ་སཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི.
རཱུ་པི་ཡ་སཾ་ཝོ་ཧཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ད་ས་མེ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཀནྟི ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནཾ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷཾ. ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡནྟི ཀ་ཡ་ཉྩེ་ཝ ཝི་ཀྐ་ཡ་ཉྩ. ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨི་མཾ དེ་ཧི, ཨི་མཾ ཨཱ་ཧ་ར, པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཧི, ཙེ་ཏཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཧི ན་ཡེ་ན པ་ར་སྶ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ཀ་ཡཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ དེ་ནྟོ ཝི་ཀྐ་ཡཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ ཡཾ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ད་ཏྭཱ མཱ་ཏུ ས་ནྟ་ཀ་མྤི ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ས་ངྒྷ་ག་ཎ་པུ་གྒ་ལེ་སུ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, ‘‘ཨི་མཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱ ཨི་དཾ ནཱ་མ ཨཱ་ཧ་ར ཝཱ ཀ་རོ་ཧི ཝཱ’’ཏི ར་ཛ་ནཱ་དིཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ དྷ་མ་ཀ་ར་ཎཱ་དི་པ་རི་ཀྑཱ་རཾ བྷཱུ་མི་སོ་དྷ་ནཱ་དི་ཉྩ ན་ཝ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཝཱ ས་ནྟཾ ཝ་ཏྠུ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ས་ནྟེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ དེ་སེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨུ་པ་ན་ནྡཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ‘‘ཨི་དཾ ཀིཾ ཨ་གྒྷ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་གྒྷཾ པུ་ཙྪ་ནྟ་སྶ, ཡ་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ བྷ་ཎྜཾ ག་ཎྷི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཏ་སྶེ་ཝ པུ་ཏྟ་བྷཱ་ཏུ་ཀ་མྤི ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨི་དཾ ནཱ་མ ག་ཧེ་ཏྭཱ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟ་སྶ, ‘‘ཨི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཏྠི, ཨ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་ནེ་ན ལ་དྡྷཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ, ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་ནེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏི, ཡེ་ན ཙ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏི, ཏེ་སཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཏཱ, ཨ་ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀ་ཏཱ, ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡཱ་པ་ཛྫ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. སེ་སཾ རཱུ་པི་ཡ་སཾ་ཝོ་ཧཱ་རེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.
༣. པ་ཏྟ་ཝ་གྒོ
༡. པ་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་ཏྟ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཏྟོཏི ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏོ ཙ ཨ་ཝི་ཀ་པྤི་ཏོ ཙ, སོ ཙ ཁོ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་མ་ཛ྄ཛྷི་མོ་མ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟོ་ཝ, ཏ་སྶ པ་མཱ་ཎཾ ‘‘ཨ་ཌྜྷཱ་ལ༹ྷ་ཀོ་ད་ནཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ ༦༠༢) ན་ཡེ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ཨ་ནུ་པ་ཧ་ཏ་པུ་རཱ་ཎ་སཱ་ལི་ཏ་ཎྜུ་ལཱ་ནཾ སུ་ཀོ་ཊྚི་ཏ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ནཾ དྭེ མ་ག་དྷ་ནཱ་ལི༹་ཡོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ཏ་ཎྜུ་ལེ་ཧི ཨ་ནུ་ཏྟ་ཎྜུ་ལ་མ་ཀི་ལི་ནྣ་མ་པི་ཎྜི་ཀཾ སུ་ཝི་ས་དཾ ཀུ་ནྡ་མ་ཀུ་ལ༹་རཱ་སི་ས་དི་སཾ ཨ་ཝ་སྶཱ་ཝི་ཏོ་ད་ནཾ པ་ཙི་ཏྭཱ ནི་ར་ཝ་སེ་སཾ པ་ཏྟེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨོ་ད་ན་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠ་བྷཱ་ག་པྤ་མཱ་ཎོ ནཱ་ཏི་གྷ་ནོ ནཱ་ཏི་ཏ་ནུ་ཀོ ཧ་ཏྠ་ཧཱ་རི་ཡོ ས་བྦ་ས་མྦྷཱ་ར་ས་ངྑ་ཏོ མུ་གྒ་སཱུ་པོ པ་ཀྑི་པི་ཏ་བྦོ, ཏ་ཏོ ཨཱ་ལོ་པ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ཡཱ་ཝ་ཙ་རི་མཱ་ལོ་པ་པྤ་ཧོ་ན་ཀཾ མ་ཙྪ་མཾ་སཱ་དི་བྱ་ཉྫ་ནཾ པ་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ, ས་པྤི་ཏེ་ལ་ཏ་ཀྐ་ར་ས་ཀ་ཉྫི་ཡཱ་དཱི་ནི པ་ན ག་ཎ་ནཱུ་པ་གཱ་ནི ན ཧོ་ནྟི. ཏཱ་ནི ཧི ཨོ་ད་ན་ག་ཏི་ཀཱ་ནེ་ཝ, ནེ་ཝ ཧཱ་པེ་ཏུཾ, ན ཝ་ཌྜྷེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ས་བྦ་མྤི པ་ཀྑི་ཏྟཾ ས་ཙེ པ་ཏྟ་སྶ མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཱ ཧེ་ཊྛི་མ་རཱ་ཛི་ས་མཾ ཏི་ཊྛ་ཏི, སུ་ཏྟེ་ན ཝཱ ཧཱི་རེ་ན ཝཱ ཚི་ནྡ་ནྟ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ ཝཱ ཧཱི་ར་སྶ ཝཱ ཧེ་ཊྛི་མ་ནྟཾ ཕུ་ས་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛོ ནཱ་མ པ་ཏྟོ. ས་ཙེ ཏཾ རཱ་ཛིཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཐཱུ་པཱི་ཀ་ཏཾ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛོ་མ་ཀོ ནཱ་མ པ་ཏྟོ. ས་ཙེ ཏཾ རཱ་ཛིཾ ན ས་མྤཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛུ་ཀྐ་ཊྛོ ནཱ་མ པ་ཏྟོ. ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཏོ ཨུ་པ་ཌྜྷ་པྤ་མཱ་ཎོ མ་ཛ྄ཛྷི་མོ. མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་ཏྟ་ཏོ ཨུ་པ་ཌྜྷ་པྤ་མཱ་ཎོ ཨོ་མ་ཀོ. ཏེ་ས་མྤི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་ཙྩེ་ཏེ་སུ ན་ཝ་སུ ཨུ་ཀྐ་ཊྛུ་ཀྐ་ཊྛོ ཙ ཨོ་མ་ཀོ་མ་ཀོ ཙཱ་ཏི དྭེ ཨ་པ་ཏྟཱ, སེ་སཱ ས་ཏྟ པ་ཏྟཱ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟཱ ནཱ་མ, ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ་ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༥༩༨ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟཾ ས་མ་ཎ་སཱ་རུ་པྤེ་ན པ་ཀྐཾ ཨ་ཡོ་པ་ཏྟཾ ཝཱ མ་ཏྟི་ཀཱ་པ་ཏྟཾ ཝཱ ལ་བྷི་ཏྭཱ པུ་རཱ་ཎ་པ་ཏྟཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ད་སཱ་ཧེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ པ་ན་སྶ མཱུ་ལ་ཏོ ཀཱ་ཀ་ཎི་ཀ་མ་ཏྟ་མྤི དཱ་ཏ་བྦཾ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ ཧོ་ཏི, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནུ་པ་གོ ན ཧོ་ཏི, ཨ་པྤ་ཙྩུ་དྡྷ་ར་ནྟེ་ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ པ་ཙྩུ་དྡྷ་ར་ཎཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཝ་གྒེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཝི་ཀ་པྤ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ར་ཏོ ཝ་ཀྑཱ་མ. ས་ཙེ པ་ན ཀོ་ཙི ཨ་པ་ཏྟ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ད་ས པ་ཏྟེ ལ་བྷི་ཏྭཱ ས་བྦེ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀཾ པ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ པུ་ན དི་ཝ་སེ ཏཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦོ, ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ཝ་སྶ་ས་ཏ་མྤི པ་རི་ཧ་རི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ. ཡོ པ་ན་སྶ པ་ཏྟོ མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ དྭ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟོ་ཀཱ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡ་ཏྠ་ཀ་ཏྠ་ཙི ཀ་ངྒུ་སི་ཏྠ་ནི་ཀྑ་མ་ན་མ་ཏྟེ་ན ཚི་དྡེ་ན ཚི་དྡོ ཧོ་ཏི, སོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནུ་པ་གོ ན ཧོ་ཏི. པུ་ན ཚི་དྡེ པཱ་ཀ་ཏི་ཀེ ཀ་ཏེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦོ, སེ་སཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཛ་ཧ་ནཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཏྟ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, སེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཀྐ་མོ ཙཱི་ཝ་ར་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི.
པ་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཨཱུ་ན་པ་ཉྩ་བ་ནྡྷ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དུ་ཏི་ཡེ ཨཱུ་ནཱ་ནི པ་ཉྩ བ་ནྡྷ་ནཱ་ནི ཨ་སྶཱ་ཏི ཨཱུ་ན་པ་ཉྩ་བ་ནྡྷ་ནོ, ནཱ་སྶ པ་ཉྩ བ་ནྡྷ་ནཱ་ནི པཱུ་རེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏེ་ན ཨཱུ་ན་པ་ཉྩ་བ་ནྡྷ་ནེ་ན, ཨི་ཏྠ་མྦྷཱུ་ཏ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ཨ་བ་ནྡྷ་ན་སྶཱ་པི པ་ཉྩ བ་ནྡྷ་ནཱ་ནི ན པཱུ་རེ་ནྟི ས་བྦ་སོ ན་ཏྠི་ཏཱ་ཡ, ཏེ་ན་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ‘‘ཨཱུ་ན་པ་ཉྩ་བ་ནྡྷ་ནོ ནཱ་མ པ་ཏྟོ ཨ་བ་ནྡྷ་ནོ ཝཱ ཨེ་ཀ་བ་ནྡྷ་ནོ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (པཱ་རཱ. ༦༡༣) ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨཱུ་ན་པ་ཉྩ་བ་ནྡྷ་ནེ་ནཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཡ་སྶ པ་ཉྩ་བ་ནྡྷ་ནོ པ་ཏྟོ ཧོ་ཏི པ་ཉྩ་བ་ནྡྷ་ནོ་ཀཱ་སོ ཝཱ, ཏ་སྶ སོ ཨ་པ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཉྙཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡ་སྨིཾ པ་ན པ་ཏྟེ མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ བྷ་ཊྛཱ དྭ་ངྒུ་ལ་པྤ་མཱ་ཎཱ ཨེ་ཀཱ་པི རཱ་ཛི ཧོ་ཏི, ཏཾ ཏ་སྶཱ རཱ་ཛི་ཡཱ ཧེ་ཊྛི་མ་པ་རི་ཡ་ནྟེ པ་ཏྟ་ཝེ་དྷ་ཀེ་ན ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པ་ཙི་ཏྭཱ སུ་ཏྟ་ར་ཛྫུ་ཀ་མ་ཀ་ཙི་ར་ཛྫུ་ཀཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ཏི་པུ་སུ་ཏྟ་ཀེ་ན ཝཱ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཏཾ བ་ནྡྷ་ནཾ ཨཱ་མི་ས་སྶ ཨ་ལ་གྒ་ན་ཏྠཾ ཏི་པུ་པ་ཊྚ་ཀེ་ན ཝཱ ཀེ་ན་ཙི བ་དྡྷ་སི་ལེ་སཱ་དི་ནཱ ཝཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏ་བྦཾ, སོ ཙ པ་ཏྟོ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦོ, སུ་ཁུ་མཾ ཝཱ ཚི་དྡཾ ཀ་ཏྭཱ བ་ནྡྷི་ཏ་བྦོ, ཕཱ་ཎི་ཏཾ ཛྷཱ་པེ་ཏྭཱ པཱ་སཱ་ཎ་ཙུ་ཎྞེ་ན བ་ནྡྷི་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡ་སྶ པ་ན དྭེ རཱ་ཛི་ཡོ ཝཱ ཨེ་ཀཱ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལཱ, ཏ་སྶ དྭེ བ་ནྡྷ་ནཱ་ནི དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཡ་སྶ ཏི་སྶོ ཝཱ ཨེ་ཀཱ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཚ་ལ༹་ངྒུ་ལཱ, ཏ་སྶ ཏཱི་ཎི. ཡ་སྶ ཙ་ཏ་སྶོ ཝཱ ཨེ་ཀཱ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལཱ, ཏ་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རི. ཡ་སྶ པ་ཉྩ ཝཱ ཨེ་ཀཱ་ཡེ་ཝ ཝཱ ད་ས་ངྒུ་ལཱ, སོ བ་དྡྷོ་པི ཨ་བ་དྡྷོ་པི ཨ་པ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ, ཨ་ཉྙོ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦོ, ཨེ་ས ཏཱ་ཝ མ་ཏྟི་ཀཱ་པ་ཏྟེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
ཨ་ཡོ་པ་ཏྟེ པ་ན ས་ཙེ་པི པ་ཉྩ ཝཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀཱ་ནི ཝཱ ཚི་དྡཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏཱ་ནི ཙེ ཨ་ཡ་ཙུ་ཎྞེ་ན ཝཱ ཨཱ་ཎི་ཡཱ ཝཱ ལོ་ཧ་མ་ཎྜ་ལེ་ན ཝཱ བ་དྡྷཱ་ནི མ་ཊྛཱ་ནི ཧོ་ནྟི, སྭེ་ཝ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦོ, ཨ་ཉྙོ ན ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཐ པ་ན ཨེ་ཀ་མྤི ཚི་དྡཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཧོ་ཏི, ལོ་ཧ་མ་ཎྜ་ལེ་ན བ་དྡྷ་མྤི མ་ཊྛཾ ན ཧོ་ཏི, པ་ཏྟེ ཨཱ་མི་སཾ ལ་གྒ་ཏི, ཨ་ཀ་པྤི་ཡོ ཧོ་ཏི ཨ་ཡཾ པ་ཏྟོ, ཨ་ཉྙོ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཡོ པ་ན ཨེ་ཝཾ པ་ཏྟ་ས་ངྑེ་པ་ག་ཏེ ཝཱ ཨ་ཡོ་པ་ཏྟེ, ཨཱུ་ན་པ་ཉྩ་བ་ནྡྷ་ནེ ཝཱ མ་ཏྟི་ཀཱ་པ་ཏྟེ ས་ཏི ཨ་ཉྙཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, པ་ཡོ་གེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡོ ཧོ་ཏི, ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦོ. ནི་སྶ་ཛྫ་ནྟེ་ན ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨེ་ཝ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦོ, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བྷི་ཀྑུ་པ་རི་སཱ་ཡ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦོ’’ཏི. ཡོ ཙ ཏ་སྶཱ བྷི་ཀྑུ་པ་རི་སཱ་ཡཱཏི་ཨེ་ཏྠ ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཾ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཏོ ས་མྨ་ཏེ་ན པ་ཏྟ་གྒཱ་ཧཱ་པ་ཀེ་ན པ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་གུ་ཎཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཐེ་རོ ཝ་ཏྟ་བྦོ. ས་ཙེ ཐེ་ར་སྶ སོ པ་ཏྟོ ན རུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ན ག་ཎྷཱ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་སྨིཾ པ་ན ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ཨ་ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ས་ཙེ པ་ན ག་ཎྷཱ་ཏི, ཐེ་ར་སྶ པ་ཏྟཾ དུ་ཏི་ཡ་ཏྠེ་རཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཡཱ་ཝ ས་ངྒྷ་ན་ཝ་ཀཱ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏ་བྦོ, ཏེ་ན པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་པ་ཏྟོ པ་ན པ་ཏྟ་པ་རི་ཡ་ནྟོ ནཱ་མ, སོ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་དཱ་ཏ་བྦོ. ཏེ་ནཱ་པི སོ ཡ་ཐཱ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་པ་ཏྟོ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ས་ཀྐ་ཙྩཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ པ་ན ཏཾ ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟོ ཨ་དེ་སེ ཝཱ ནི་ཀྑི་པ་ཏི, ཨ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན ཝཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི ཝཱ, དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི.
ས་ཀྐེ་སུ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ ཨཱ་ར་བྦྷ བ་ཧཱུ པ་ཏྟེ ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཨ་བ་ནྡྷ་ནེ་ན ཨ་བ་ནྡྷ་ནཾ, ཨེ་ཀ་བ་ནྡྷ་ནཾ, དུ་བ་ནྡྷ་ནཾ, ཏི་བ་ནྡྷ་ནཾ, ཙ་ཏུ་བྦ་ནྡྷ་ནཾ, ཨ་བ་ནྡྷ་ནོ་ཀཱ་སཾ, ཨེ་ཀ་དྭི་ཏི་ཙ་ཏུ་བྦ་ནྡྷ་ནོ་ཀཱ་སཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀེ་ཀེ་ན པ་ཏྟེ་ན ད་ས་དྷཱ ད་ས་ཝི་དྷཾ པ་ཏྟཾ. ཙེ་ཏཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ན ཨེ་ཀཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ས་ཏཾ ཧོ་ཏི. ན་ཊྛ་པ་ཏྟ་སྶ, བྷི་ནྣ་པ་ཏྟ་སྶ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཏ་ཀ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏེ, ཨ་ཉྙ་སྶ ཙ ཉཱ་ཏ་ཀ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏེ, ཏ་སྶེ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟ་སྶ, ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་ནེ་ན ག་ཎྷ་ཏོ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནུ་པ་ག་པ་ཏྟ་སྶ ཨཱུ་ན་པ་ཉྩ་བ་ནྡྷ་ན་ཏཱ, ཨ་ཏྟུ་དྡེ་སི་ཀ་ཏཱ, ཨ་ཀ་ཏ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི, ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི དྷོ་ཝཱ་པ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི.
ཨཱུ་ན་པ་ཉྩ་བ་ནྡྷ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. བྷེ་ས་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏ་ཏི་ཡེ པ་ཊི་སཱ་ཡ་ནཱི་ཡཱ་ནཱིཏི པ་ཊི་སཱ་ཡི་ཏ་བྦཱ་ནི, པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་ན ས་ཡཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏི, ཏཱ་ནི ཧི པ་ཊི་སཱ་ཡི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ནྟི. བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནཱིཏི བྷེ་ས་ཛྫ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟུ ཝཱ, མཱ ཝཱ, ཨེ་ཝཾ ལ་དྡྷ་ཝོ་ཧཱ་རཱ་ནི. ས་པྤི ནཱ་མ ག་ཝཱ་དཱི་ནཾ ས་པྤི, ཡེ་སཾ མཾ་སཾ ཀ་པྤ་ཏི, ཏེ་སཾ ས་པྤི. ཏ་ཐཱ ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ. ཏེ་ལཾ ནཱ་མ ཏི་ལ་སཱ་ས་པ་མ་དྷཱུ་ཀ་ཨེ་ར་ཎྜ་ཀ་ཝ་སཱ་དཱི་ཧི ནི་བྦ་ཏྟི་ཏཾ. མ་དྷུ ནཱ་མ མ་ཀྑི་ཀཱ་མ་དྷུ་མེ་ཝ. ཕཱ་ཎི་ཏཾ ནཱ་མ ཨུ་ཙྪུ་ར་སཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ན ཨ་པ་ཀྐཱ ཝཱ ཨ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པ་ཀྐཱ ཝཱ ས་བྦཱ་པི ཨུ་ཙྪུ་ཝི་ཀ་ཏི ‘‘ཕཱ་ཎི་ཏ’’ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏཱ་ནི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱཏི ཏཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ, ན ཏེ་སཾ ཝ་ཏྠཱུ་ནི. ཨེ་ཏེ་ན ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝ་སཱ་ཏེ་ལཾ ཡཱ་ནེ་ཏྠ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ནི, ཏེ་སཾ ཝ་ཏྠཱུ་ནི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ་ནི ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ནི ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མ་ཡ་ཏོ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏི. ཝ་སཱ་ཏེ་ལཾ པ་ན ཀཱ་ལེ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཀཱ་ལེ ནི་པ་ཀྐཾ ཀཱ་ལེ སཾ་ས་ཊྛཾ ཏེ་ལ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶ་ཝ་སཾ ཨ་ཉྙཾ ཡཾ་ཀ་ཉྩི ཝ་སཾ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ སཱ་མཾ པ་ཙི་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་ཏེ་ལ་མྤི ས་ཏྟཱ་ཧཾ ནི་རཱ་མི་ས་པ་རི་བྷོ་གེ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན པ་ཙི་ཏྭཱ དི་ནྣཾ པ་ན ཏ་ད་ཧུ་པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ སཱ་མི་ས་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་སཾ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཝ་ཏྠུཾ པ་ཙི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་ས་པྤི ཝཱ ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ ཝཱ པ་ཙི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏཾ པ་ན ཏ་ད་ཧུ་པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་མྤི སཱ་མི་སཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཁཱི་རཱ་དི་ཏོ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན པ་ཙི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ན ཏ་ད་ཧུ་པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ སཱ་མི་སཱ་ནི་པི ཝ་ཊྚ་ནྟི, པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནི, ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཱ་ནཱིཏི ས་ནྣི་དྷིཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ད་ཧི་ཏྭཱ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ནི ཏ་ད་ཧུ་པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ སཱ་མི་ས་པ་རི་བྷོ་གེ་ནཱ་པི ཝ་ཊྚ་ནྟི, པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ན ཏཱ་ནི ཙ, པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ནི ཙ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ནི་རཱ་མི་ས་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི ཙ ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ནྟོ་ས་ཏྟཱ་ཧེ ཨ་བྦྷ་ཉྫ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏེ་སུ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ནི སཱ་ས་པ་མ་དྷཱུ་ཀ་ཨེ་ར་ཎྜ་ཀ་ཨ་ཊྛཱི་ནི ཏེ་ལ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ད་ཧེ་ཝ ཀ་ཏ་ཏེ་ལཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ, དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཀ་ཏཾ ཚཱ་ཧཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཀ་ཏཾ པ་ཉྩཱ་ཧཾ, ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཉྩ་མ་ཚ་ཊྛ་ས་ཏྟ་མ་དི་ཝ་སེ ཀ་ཏཾ ཏ་ད་ཧེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ ཡཱ་ཝ ཨ་རུ་ཎ་སྶ ཨུ་གྒ་མ་ནཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཊྛ་མ་དི་ཝ་སེ ཀ་ཏཾ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ཨ་ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཏྟཱ པ་ན བཱ་ཧི་ར་པ་རི་བྷོ་གེ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ་པི ན ཀ་རོ་ཏི, ཏེ་ལ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་སཱ་ས་པཱ་དཱི་ནཾ པ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ན་ཉྩ ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. སཱི་ཏུ་ད་ཀེ་ན ཀ་ཏ་མ་དྷཱུ་ཀ་པུ་པྥ་ཕཱ་ཎི་ཏཾ པ་ན ཕཱ་ཎི་ཏ་ག་ཏི་ཀ་མེ་ཝ, ཨ་མྦ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དཱི་ནི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་ནི. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ, ཏཾ ནི་སྶ་ཊྛཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ་པི ཨ་རུ་ཨཱ་དཱི་ནི ཝཱ མ་ཀྑེ་ཏུཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏུཾ ཝཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. པ་དཱི་པེ ཀཱ་ལ༹་ཝ་ཎྞེ ཝཱ ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཉྙ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀཱ་ཡི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡཾ པ་ན ནི་ར་པེ་ཀྑོ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ པུ་ན ལ་བྷ་ཏི, ཏཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝི་སུཾ ཋ་པི་ཏ་ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་སུ, ཨེ་ཀ་བྷཱ་ཛ་ནེ ཝཱ ཨ་མི་སྶི་ཏེ་སུ ཝ་ཏྠུ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ས་མྦ་ཧུ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སེ་སཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི.
བྷེ་ས་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཙ་ཏུ་ཏྠེ མཱ་སོ སེ་སོ གི་མྷཱ་ནནྟི ཙ་ཏུ་ནྣཾ གི་མྷ་མཱ་སཱ་ནཾ ཨེ་ཀོ པ་ཙྪི་མ་མཱ་སོ སེ་སོ. པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦནྟི གི་མྷཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མ་མཱ་ས་སྶ པ་ཋ་མ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཀ་ཏྟི་ཀ་མཱ་ས་སྶ པ་ཙྪི་མ་དི་ཝ་སོ, ཏཱ་ཝ ‘‘ཀཱ་ལོ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ཏུ་པྤཱ་ད་ཀ་ར་ཎེ་ན, ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཏ་ཀ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ན ‘‘དེ་ཐ མེ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ་པི པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ས་ཏུ་པྤཱ་དཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཝ་ཏྟ་བྷེ་དེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཡ་ཐཱ ཝཱ ཏ་ཐཱ ཝཱ ‘‘དེ་ཐ མེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཀ་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་སེ་ཏ་བྦནྟི གི་མྷཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མ་དྡྷ་མཱ་ས་སྶ པ་ཋ་མ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཀ་ཏྟི་ཀ་མཱ་ས་སྶ པ་ཙྪི་མ་དི་ཝ་སོ, ཏཱ་ཝ སཱུ་ཙི་ཀ་མྨ་ནི་ཊྛཱ་ནེ་ན ས་ཀི་མྤི ཝ་ཎྞ་བྷེ་ད་མ་ཏྟ་ར་ཛ་ནེ་ན ཀ་པྤ་བི་ནྡུ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཙ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་ད་ཧི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ གི་མྷཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མོ མཱ་སོ པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཀྑེ་ཏྟཾ, པ་ཙྪི་མོ ཨ་དྡྷ་མཱ་སོ ཀ་ར་ཎ་ནི་ཝཱ་ས་ན་ཀྑེ་ཏྟ་མྤི, ཝ་སྶཱ་ན་སྶ ཙ་ཏཱུ་སུ མཱ་སེ་སུ ས་བྦ་མྤི ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཡོ ཙཱ་ཡཾ གི་མྷཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མོ མཱ་སོ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ, ཨེ་ཏྠ ཀ་ཏ་པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་མྤི ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ ཏ་སྨིཾ མཱ་སེ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ ཝ་སྶཾ ཨུ་ཀྐ་ཌྜྷི་ཡ་ཏི, པུ་ན མཱ་ས་པ་རི་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏི, དྷོ་ཝི་ཏྭཱ པ་ན ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་སེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ ས་ཏི་ས་མྨོ་སེ་ན ཝཱ ཨ་པྤ་ཧོ་ན་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ ཨ་ཀ་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཏེ ཙ དྭེ མཱ་སེ ཝ་སྶཱ་ན་སྶ ཙ་ཏུ་མཱ་ས་ནྟི ཚ མཱ་སེ པ་རི་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཀ་ཏྟི་ཀ་མཱ་སེ ཀ་ཐི་ནཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཡ་ཏི, ཨ་པ་རེ་པི ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ ལ་བྷ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ད་ས མཱ་སཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏོ པ་ར་མྤི ས་ཏི་ཡཱ པ་ཙྩཱ་སཱ་ཡ ཏཾ མཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཀ་མཱ་ས་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀཱ་ད་ས མཱ་སེ པ་རི་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏི, ཨི་ཏོ པ་རཾ ཨེ་ཀཱ་ཧ་མྤི ན ལ་བྷ་ཏི.
ཨོ་རེ་ན ཙེ མཱ་སོ སེ་སོ གི་མྷཱ་ནནྟི གི་མྷཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མ་མཱ་ས་སྶ ཨོ་རི་མ་བྷཱ་གེ ཡཱ་ཝ ཧེ་མ་ནྟ་སྶ པ་ཋ་མ་དི་ཝ་སོ, ཏཱ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་རི་ཡེ་སེ་ཡྻཱཏི ཨེ་ཏེ་སུ ས་ཏྟ་སུ པི་ཊྛི་ས་མ་ཡ་མཱ་སེ་སུ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ས་ཏུ་པྤཱ་ད་ཀ་ར་ཎེ་ན པ་རི་ཡེ་ས་ནྟ་སྶ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཉཱ་ཏ་ཀ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏེ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཏེ་ན སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ས་ཏུ་པྤཱ་དཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨི་མི་ནཱ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི. ཨོ་རེ་ན་དྡྷ་མཱ་སོ སེ་སོ གི་མྷཱ་ནནྟི གི་མྷཱ་ན་སྶ པ་ཙྪི་མ་དྡྷ་མཱ་ས་ཏོ ཨོ་རི་མ་བྷཱ་གེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་དྡྷ་མཱ་སེ. ཀ་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་སེ་ཡྻཱཏི ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ དྷ་མྨེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་མྤི ཀ་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་སེ་ནྟ་སྶ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ་པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨཱུ་ན་ཀ་མཱ་ས་དྡྷ་མཱ་སེ་སུ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ས་ཉྙི་ནོ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཝཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཏ་ཐཱ ས་ཏི་ཡཱ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ་ཡ ན་གྒ་སྶ ཀཱ་ཡཾ ཨོ་ཝ་སྶཱ་པ་ཡ་ཏོ. པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ་དཱི་སུ པ་ན ནྷཱ་ཡ་ནྟ་སྶ ཝཱ ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཝཱ ན་ཊྛ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཝཱ ‘‘ཨ་ནི་ཝ་ཏྠཾ ཙོ་རཱ ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་པ་དཱ་སུ ཝཱ ནི་ཝཱ་ས་ཡ་ཏོ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ་ཡ ཨ་ཏྟུ་དྡེ་སི་ཀ་ཏཱ, ཨ་ས་མ་ཡེ པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཏཱ, ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཏཱ་ཝ པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་ཙཱི་ཝ་ར་ཏཱ, ཨཱ་པ་དཱ་བྷཱ་ཝོ, ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ་ཡ ས་ཀ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ས་མ་ཡེ ནི་ཝཱ་ས་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནི ནི་ཝཱ་ས་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི དྷོ་ཝཱ་པ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི.
ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ཙཱི་ཝ་ར་ཨ་ཙྪི་ནྡ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་ཉྩ་མེ སཱ་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ད་ཏྭཱཏི ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཱ་དཱི་ནི པ་ཙྩཱ་སི་ས་མཱ་ནོ ས་ཡ་མེ་ཝ ད་ཏྭཱ. ཨ་ཙྪི་ནྡེ་ཡྻཱཏི ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཱ་དཱི་ནི ཨ་ཀ་རོ་ནྟཾ དི་སྭཱ ས་ཀ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཙྪི་ནྡ་ནྟ་སྶ ཝ་ཏྠུ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ. ཨ་ཙྪི་ནྡཱ་པེ་ཡྻཱཏི་ཨེ་ཏྠ པ་ན ‘‘ཨ་ཙྪི་ནྡཱ’’ཏི ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨ་ཙྪི་ནྡེ་སུ ཡ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཨཱ་ཎ་ཏྟཱ་ནི, ཏེ་སཾ ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨུ་པ་ན་ནྡཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཙཱི་ཝ་ར་ཨ་ཙྪི་ནྡ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, སཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ས་ཉྙི་ནོ, ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ, ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ས་ཉྙི་ནོ ཝཱ, ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶཱ་པི ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་པ་ཙྪི་མ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ པ་རི་ཀྑཱ་རཾ, ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཙ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨ་ཙྪི་ནྡ་ཏོ ཝཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཏེ་ན ཏུ་ཊྛེ་ན ཝཱ ཀུ་པི་ཏེ་ན ཝཱ དི་ནྣཾ པ་ན ཏ་སྶ ཝི་སྶཱ་སཾ ཝཱ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་པ་ཙྪི་མ་ཙཱི་ཝ་ར་ཏཱ, སཱ་མཾ དི་ནྣ་ཏཱ, ས་ཀ་ས་ཉྙི་ཏཱ, ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ, ཀོ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཙྪི་ནྡ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཙྪི་ནྡཱ་པ་ནཾ ཝཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་ས་དི་སཱ་ནི ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ. ཝེ་ད་ནཱ པ་ན ཨི་དྷ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི.
ཙཱི་ཝ་ར་ཨ་ཙྪི་ནྡ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. སུ་ཏྟ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཚ་ཊྛེ སུ་ཏྟནྟི ཚ་བྦི་དྷཾ ཁོ་མ་སུ་ཏྟཱ་དིཾ ཝཱ ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་ལོ་མཾ ཝཱ. ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱཏི ཙཱི་ཝ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ. ཝཱ་ཡཱ་པེ་ཡྻཱཏི ‘‘ཙཱི་ཝ་རཾ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝཱ་ཡ་ཐཱ’’ཏི ཨ་ཀ་པྤི་ཡཱ་ཡ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ་ཡཱ་པེ་ཡྻ. ནི་སྶ་གྒི་ཡནྟི ཨེ་ཝཾ ཝཱ་ཡཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཡོ ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡོ ཙཱི་ཝ་ར་ཝཱ་ཡ་ན་ཏྠཾ ཏུ་རི་ཝེ་མ་ས་ཛྫ་ནཱ་དི་ཀེ པ་ཡོ་གེ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྶ ས་བྦ་པྤ་ཡོ་གེ་སུ དུ་ཀྐ་ཊཾ, པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི.
རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཙཱི་ཝ་ར་ཝཱ་ཡཱ་པ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཝི་ཉྙཱ་པི་ཏ་སུ་ཏྟཾ ཝི་ཉྙཱ་པི་ཏ་ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཡཱ་པེ་ནྟ་སྶ དཱི་གྷ་ཏོ ཝི་ད་ཏྠི་མ་ཏྟེ ཏི་རི་ཡ་ཉྩ ཧ་ཏྠ་མ་ཏྟེ ཝཱི་ཏེ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཨི་ཏི ཡཱ་ཝ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝ་ཌྜྷ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཨི་མི་ནཱ པ་མཱ་ཎེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཝ་ཌྜྷ་ནྟི. ཏེ་ནེ་ཝ པ་ན ཨ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ལ་དྡྷ་སུ་ཏྟཾ ཝཱ་ཡཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཡ་ཐཱ པུ་བྦེ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ, ཨེ་ཝཾ ཨི་དྷ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཝི་ཉྙ་ཏྟ་ཉྩ ཨ་ཝི་ཉྙ་ཏྟ་ཉྩ ཝཱ་ཡཱ་པེ་ནྟ་སྶ ས་ཙེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཀེ་དཱ་ར་བ་དྡྷཾ ཝི་ཡ ཙཱི་ཝ་རཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་སུ་ཏྟ་མ་ཡེ པ་རི་ཙྪེ་དེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨི་ཏ་ར་སྨིཾ ཏ་ཐེ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཏ་ཏོ ཙེ ཨཱུ་ན་ཏ་རཱ པ་རི་ཙྪེ་དཱ, ས་བྦ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་སུ དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནེ་ཝ. ཨ་ཐ ཨེ་ཀ་ནྟ་རི་ཀེ་ན ཝཱ སུ་ཏྟེ་ན དཱི་གྷ་ཏོ ཝཱ ཀ་པྤི་ཡཾ ཏི་རི་ཡཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱི་ཏཾ ཧོ་ཏི, པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནི. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཀ་པྤི་ཡ་ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡེ་ན ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་སུ་ཏྟེ, ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡེ་ཧི ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡེ་ཧི སུ་ཏྟེ་པི ཀ་པྤི་ཡེ ཨ་ཀ་པྤི་ཡེ ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡེ ཙ ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨ་ཝཱ་ཡཱ་པི་ཏེ ཝཱ་ཡཱ་པི་ཏ་ས་ཉྙི་ནོ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཝཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཙཱི་ཝ་ར་སི་བྦ་ན་ཨཱ་ཡོ་ག་ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ན་ཨཾ་ས་བ་དྡྷ་ཀ་པ་ཏྟ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ སུ་ཏྟཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟ་སྶ, ཉཱ་ཏ་ཀ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏེ་ཧི ཀ་པྤི་ཡ་སུ་ཏྟཾ ཝཱ་ཡཱ་པེ་ནྟ་སྶ, ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ, ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་ནེ་ན, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཙཱི་ཝ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་པི་ཏ་སུ་ཏྟཾ, ཨ་ཏྟུ་དྡེ་སི་ཀ་ཏཱ, ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡེ་ན ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ་ཡཱ་པ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི དྷོ་ཝཱ་པ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི.
སུ་ཏྟ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. མ་ཧཱ་པེ་ས་ཀཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་ཏྟ་མེ ཏ་ཏྲ ཙེ སོ བྷི་ཀྑཱུཏི ཡ་ཏྲ གཱ་མེ ཝཱ ནི་ག་མེ ཝཱ ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡཱ, ཏ་ཏྲ. པུ་བྦེ ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏོཏི ཙཱི་ཝ་ར་སཱ་མི་ཀེ་ཧི ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ. ཝི་ཀ་པྤཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱཏི ཝི་སི་ཊྛ་ཀ་པྤཾ ཨ་དྷི་ཀ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ. ཨི་དཱ་ནི ཡེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝི་ཀ་པྤཾ ཨཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་དཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཡ་ཏནྟི དཱི་གྷཾ. ཝི་ཏྠ་ཏནྟི པུ་ཐུ་ལཾ. ཨ་པྤི་ཏནྟི གྷ་ནཾ. སུ་ཝཱི་ཏནྟི སུ་ཊྛུ ཝཱི་ཏཾ, ས་བྦ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ས་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱི་ཏཾ. སུ་པྤ་ཝཱ་ཡི་ཏནྟི སུ་ཊྛུ པ་ཝཱ་ཡི་ཏཾ, ས་བྦ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ས་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ནྟེ པ་སཱ་རི་ཏཾ. སུ་ཝི་ལེ་ཁི་ཏནྟི ལེ་ཁ་ནི་ཡཱ སུ་ཊྛུ ཝི་ལེ་ཁི་ཏཾ. སུ་ཝི་ཏ་ཙྪི་ཏནྟི ཀོ་ཙྪེ་ན སུ་ཊྛུ ཝི་ཏ་ཙྪི་ཏཾ, སུ་ཊྛུ ནི་དྡྷོ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་མ་ཏྟ་མྤཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཙ ན བྷི་ཀྑུ་ནོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་དཱ་ན་མ་ཏྟེ་ན ཏཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ས་ཙེ པ་ན ཏེ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཙཱི་ཝ་ར་སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ སུ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱི་ས་ཀ་མྤི ཨཱ་ཡ་ཏཾ ཝཱ ཝི་ཏྠ་ཏཾ ཝཱ ཨ་པྤི་ཏཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་ཐ ཏེ་སཾ པ་ཡོ་གེ བྷི་ཀྑུ་ནོ དུ་ཀྐ་ཊཾ, པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨུ་པ་ན་ནྡཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཙཱི་ཝ་རེ ཝི་ཀ་པྤཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཉཱ་ཏ་ཀེ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ས་ཉྙི་ནོ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཝཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཉཱ་ཏ་ཀ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ནཾ ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡེ་ཧི, ཨ་ཉྙ་སྶ ཝཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ དྷ་ནེ་ན, མ་ཧ་གྒྷཾ ཝཱ་ཡཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མཾ ཨ་པྤ་གྒྷཾ ཝཱ་ཡཱ་པེ་ནྟ་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ནཾ ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤ་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏཱ, ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨ་ཏྟུ་དྡེ་སི་ཀ་ཏཱ, ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནེ་ན སུ་ཏྟ་ཝ་ཌྜྷ་ནཾ, ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི དྷོ་ཝཱ་པ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི.
མ་ཧཱ་པེ་ས་ཀཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ཊྛ་མེ ད་སཱ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏནྟི ད་ས ཨ་ཧཱ་ནི ད་སཱ་ཧཾ, ཏེ་ན ད་སཱ་ཧེ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ ད་སཱ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏཱ, ད་སཱ་ཧེ་ན ཨ་ས་མྤ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏཾ ད་སཱ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏཾ, ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ཀ་ཏྟི་ཀ་ཏེ་མཱ་སི་ཀ་པུ་ཎྞ་མནྟི པ་ཋ་མ་ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཾ, ཨི་དྷཱ་པི པ་ཋ་མ་པ་ད་སྶ ཨ་ནུ་པ་ཡོ་ག་ཏཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཋ་མ་པྤ་ཝཱ་ར་ཎཱ ‘‘ད་སཱ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ས་ཙེ་པི ཏཱ་ནི དི་ཝ་སཱ་ནི ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ‘‘ཨ་ཙྩེ་ཀཾ ཨི་ད’’ནྟི ཛཱ་ན་མཱ་ནེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་བྦ་མྤི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི. ཏེ་ན པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་མཱ་ས་སྶ ཛུ་ཎྷ་པ་ཀྑ་པ་ཉྩ་མི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ནི་དྷཱ་ན་ཀཱ་ལོ ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ས ‘‘ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨི་མི་ནཱ་ཝ སི་དྡྷོ, ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ན ཨ་པུ་བྦཾ ཝི་ཡ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཋ་པི་ཏཾ. ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རནྟི ག་མི་ཀ་གི་ལཱ་ན་ག་བྦྷི་ནི་ཨ་བྷི་ན་ཝུ་པྤ་ནྣ་ས་དྡྷཱ་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ‘‘ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ དི་ནྣཾ. ས་ཙེ ཏཾ པུ་རེ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཝི་བྷ་ཛི་ཏཾ, ཡེ་ན ག་ཧི་ཏཾ, ཏེ་ན ཝ་སྶ་ཙྪེ་དོ ན ཀཱ་ཏ་བྦོ, ཀ་རོ་ཏི ཙེ, ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ས་ངྒྷི་ཀཾ ཧོ་ཏི. ཡཱ་ཝ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལ་ས་མ་ཡནྟི ཨ་ན་ཏྠ་ཏེ ཀ་ཐི་ནེ ཡཱ་ཝ ཝ་སྶཱ་ན་སྶ པ་ཙྪི་མོ མཱ་སོ, ཨ་ཏྠ་ཏེ ཀ་ཐི་ནེ ཡཱ་ཝ པ་ཉྩ མཱ་སཱ, ཏཱ་ཝ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ས་མྦ་ཧུ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལ་ས་མ་ཡཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སེ་ས་མེ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་ར་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི.
ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. སཱ་ས་ངྐ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ན་ཝ་མེ ཨུ་པ་ཝ་སྶཾ ཁོ པ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པ་ཝ་སྶནྟི ཨུ་པ་ཝ་སྶ, ཨུ་པ་ཝ་སི་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཝི་བྷ. ༥༧༠) ཝི་ཡ ཧེ་ཏྠ ཨ་ནུ་ནཱ་སི་ཀོ ད་ཊྛ་བྦོ, ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཝ་སི་ཏྭཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མ་སྶ ཙ པ་ད་སྶ ‘‘ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ་སུ བྷི་ཀྑུ སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ, ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཝ་སི་ཏྭཱ ཙ ཏ་ཏོ པ་རཾ པ་ཙྪི་མ་ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀཱ་ལཾ ཡཱ་ནི ཁོ པ་ན ཏཱ་ནི ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཱ་ནི…པེ… ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ ནི་ཀྑི་པེ་ཡྻཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཱ་ནཱིཏི ས་བྦ་པ་ཙྪི་མཱ་ནི ཨཱ་རོ་པི་ཏེ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་ནུ་ནཱ གཱ་མ་སྶ ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཉྩ་དྷ་ནུ་ས་ཏ་པྤ་མཱ་ཎེ པ་དེ་སེ ཀ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི. ས་ཙེ པ་ན ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ གཱ་མོ ཧོ་ཏི, པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མི་ནེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པོ ཝཱ ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཡཾ གཱ་མ་ཏོ ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཝཱ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝཱ བོ་དྷི ཝཱ དྷུ་ཝ་ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ཡཱ་ཝ, ཏཾ ཏཱ་ཝ པ་ཀ་ཏི་མ་གྒེ་ན མི་ནེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཉྙཾ མ་གྒཾ ཀཱ་ཏུཾ, ཨ་མ་གྒེ་ན ཝཱ མི་ནེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. སཱ་ས་ངྐ་ས་མྨ་ཏཱ་ནཱིཏི ཙོ་རཱ་དཱི་ནཾ ནི་ཝི་ཊྛོ་ཀཱ་སཱ་དི་ད་སྶ་ནེ་ན ‘‘སཱ་ས་ངྐཱ་ནཱི’’ཏི ས་མྨ་ཏཱ་ནི, ཨེ་ཝཾ ས་ཉྙཱ་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཧ པ་ཊི་བྷ་ཡེ་ན ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡཱ་ནི, ཙོ་རེ་ཧི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཧ་ཏ་ཝི་ལུ་ཏྟཱ་ཀོ་ཊི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏོ ས་ནྣི་ཧི་ཏ་བ་ལ་ཝ་བྷ་ཡཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ ནི་ཀྑི་པེ་ཡྻཱཏི ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀ་སྶ སེ་ནཱ་ས་ན་སྶ ས་མ་ནྟཱ ས་བྦ་དི་སཱ་བྷཱ་གེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་བྷི་རུ་ཙི་ཏེ གོ་ཙ་ར་གཱ་མེ ནི་ཀྑི་པེ་ཡྻ. ཏ་ཉྩ ཁོ ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ངྒ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ, ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ངྒ་ས་མྤ་ཏྟི – པུ་རི་མི་ཀཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ པ་ཝཱ་རི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨི་ད་མེ་ཀཾ ཨ་ངྒཾ. ཀ་ཏྟི་ཀ་མཱ་སོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨི་དཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཨ་ངྒཾ. པ་ཉྩ་དྷ་ནུ་ས་ཏི་ཀ་པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཧོ་ཏི, ཨི་དཾ ཏ་ཏི་ཡཾ ཨ་ངྒཾ. ཨཱུ་ན་པྤ་མཱ་ཎེ ཝཱ གཱ་ཝུ་ཏ་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎེ ཝཱ ན ལ་བྷ་ཏི, ཡ་ཏྲ ཧི པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ བྷུ་ཏྟ་ཝེ་ལཱ་ཡ་མེ་ཝ པུ་ན ཝི་ཧཱ་རཾ ས་ཀྐཱ ཨཱ་ག་ནྟུཾ, ཏ་དེ་ཝ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. སཱ་ས་ངྐ་ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨི་དཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་ངྒཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཀོ་ཙི་དེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡོཏི ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཏེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ནཱཏི ཏེ་ན ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རེ་ན. ཝི་པྤ་ཝཱ་སཱ་ཡཱཏི ཝི་ཡོ་ག་ཝཱ་སཱ་ཡ. ཏ་ཏོ ཙེ ཨུ་ཏྟ་རི ཝི་པྤ་ཝ་སེ་ཡྻཱཏི ཚཱ་ར་ཏྟ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི ཏ་སྨིཾ སེ་ནཱ་ས་ནེ ས་ཏྟ་མཾ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏ་ཐཱ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ་ན པ་ན གཱ་མ་སཱི་མཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ས་བྷཱ་ཡཾ ཝཱ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཝཱ ཝ་སི་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ ཉ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཏྲ བྷི་ཀྑུ་ས་མྨུ་ཏི་ཡཱཏི ཡཾ ས་ངྒྷོ གི་ལཱ་ན་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ས་མྨུ་ཏིཾ དེ་ཏི, ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ལ་དྡྷ་ས་མྨུ་ཏི་ཀ་སྶ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཚཱ་ར་ཏྟཾ ཝི་པྤ་ཝ་ས་ཏོ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ས་མྦ་ཧུ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཙཱི་ཝ་ར་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སེ་ས་མེ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་ར་ཝ་གྒ་སྶ དུ་ཏི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི.
སཱ་ས་ངྐ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. པ་རི་ཎ་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ད་ས་མེ ས་ངྒྷི་ཀནྟི ས་ངྒྷ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ. སོ ཧི ས་ངྒྷ་སྶ པ་རི་ཎ་ཏ་ཏྟཱ ཧ་ཏྠེ ཨ་ནཱ་རུ་ལ༹ྷོ་པི ཨེ་ཀེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ས་ངྒྷ་ས་ནྟ་ཀོ ཧོ་ཏི. ལཱ་བྷནྟི ལ་བྷི་ཏ་བྦཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ཝ་ཏྠུཾ. པ་རི་ཎ་ཏནྟི ‘‘ད་སྶཱ་མ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཙཱི་བྷེ་དེ་ན ཝཱ ཧ་ཏྠ་མུ་དྡཱ་ཡ ཝཱ ས་ངྒྷ་སྶ ནི་ནྣཾ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཎཱ་མེ་ཡྻཱཏི ‘‘ཨི་དཾ མ་ཡ྄ཧཾ དེ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནི་ནྣཾ ཀ་རེ་ཡྻ. ས་ཙེ པ་ན ས་ངྒྷ་སྶ དི་ནྣཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ས་ངྒྷ་སྶེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཾ. པ་རི་ཎ་ཏཾ པ་ན ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ནཾ ཝཱ གི་ཧཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ མཱ་ཏུ་ས་ནྟ་ཀ་མྤི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཎཱ་མེ་ནྟ་སྶ པ་ཡོ་གེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི.
སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་རི་ཎཱ་མ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, པ་རི་ཎ་ཏེ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ, ཨ་པ་རི་ཎ་ཏེ པ་རི་ཎ་ཏ་ས་ཉྙི་ནོ ཙེ་ཝ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཙ, ས་ངྒྷ་ཙེ་ཏི་ཡ་པུ་གྒ་ལེ་སུ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི པ་རི་ཎ་ཏཾ ཨ་ཉྙ་ས་ངྒྷཱ་དཱི་ནཾ པ་རི་ཎཱ་མེ་ནྟ་སྶ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨ་པ་རི་ཎ་ཏ་ས་ཉྙི་ནོ, ‘‘ཀ་ཏྠ དེ་མཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏེ ‘‘ཡ་ཏྠ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱི་ད་ཏི, ཏ་ཏྠ དེ་ཐ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ པ་རི་བྷོ་གཾ ཝཱ ལ་བྷེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ནྟ་སྶ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ས་ངྒྷེ པ་རི་ཎ་ཏ་བྷཱ་ཝོ, ཏཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཎཱ་མ་ནཾ, པ་ཊི་ལཱ་བྷོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་ས་དི་སཱ་ནཱི་ཏི.
པ་རི་ཎ་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཏྟ་ཝ་གྒོ ཏ་ཏི་ཡོ.
ཨི་ཏི ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎི་ཡཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ
ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.