༡༣. ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏེ་ར་ས་མེ གཱ་མཾ ཝཱ ནི་ག་མཾ་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ན་ག་ར་མྤི གཱ་མེ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་མེ་ཝ. ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི་ཏ་ཏྠ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ས་ཏི. པུ་པྥ་དཱ་ནཱ་དཱི་ཧི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ས་དྡྷཾ ཝི་ནཱ་སེ་ནྟོ ཀུ་ལཱ་ནི དཱུ་སེ་ཏཱི་ཏི ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ཀོ. མཱ་ལཱ་ཝ་ཙྪ་རོ་པ་ནཱ་ད་ཡོ པཱ་པ་ཀཱ ས་མཱ་ཙཱ་རཱ ཨ་སྶཱ་ཏི པཱ་པ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ. སོ བྷི་ཀྑཱུཏི སོ ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ཀོ བྷི་ཀྑུ. ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཁོ ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ཀོ…པེ… ཨ་ལཾ ཏེ ཨི་དྷ ཝཱ་སེ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ་སྶ པ་བྦཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨཱ་ར་ཧ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་བྦཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨ་ཀ་ཏོ པ་ནེ་ས ཡ་སྨིཾ གཱ་མེ ཝཱ ནི་ག་མེ ཝཱ ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ཀ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ, ཡ་སྨི་ཉྩ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ཏི, ནེ་ཝ ཏ་སྨིཾ གཱ་མེ ཝཱ ནི་ག་མེ ཝཱ ཙ་རི་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི, ན ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་སི་ཏུཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ སོ བྷི་ཀྑཱུཏི་ཨེ་ཏྠ སོཏི པ་བྦཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨ་ཀ་ཏོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཚ་ནྡེ་ན ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཚ་ནྡ་གཱ་མི་ནོ, ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ. སོ བྷི་ཀྑཱུཏི སོ ‘‘ཚ་ནྡ་གཱ་མི་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་མཱ་ནོ. ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ན་སྶ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ, ན ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ན་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ. ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ན་ཀ་མྨེ་ན ཧི སོ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ པུ་བྦེ་ཝ ཨཱ་པ་ནྣོ, ཨེ་ཝཾ པ་ན་སྶ ཝི་སུ་མྤི ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ་པི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་སྶ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ཏོ ཨ་པ་རཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ སོཏི་ཨཱ་དི ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ཉྩ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཉྩ ས་བྦཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ. ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ་པི ད་ས་མེ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སཱ་ཡེ་ཝ.
ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ཨི་དཾ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཨ་སྶ་ཛི་པུ་ན་བྦ་སུ་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ ཚ་ནྡ་གཱ་མི་ཏཱ་དཱི་ཧི པཱ་པ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཨ་ངྒེ་སུ ཙ ཡ་ཐཱ ཏ་ཏྠ པ་ར་ཀྐ་མ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ ཨི་དྷ ཚ་ནྡཱ་དཱི་ཧི པཱ་པ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦ་ནྟི.
ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ནི་ག་མ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨུ་དྡི་ཊྛཱ ཁོ…པེ… ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱིཏི་ཨེ་ཏྠ པ་ཋ་མཾ ཨཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི པ་ཋ་མཱ་པ་ཏྟི་ཀཱ, པ་ཋ་མཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏ་རེ པ་ན ཡ་ཐཱ ཏ་ཏི་ཡེ ཙ ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཙ དི་ཝ་སེ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཏ་ཏི་ཡ་ཀོ, ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡེ ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ན་ཀ་མྨེ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡ་ཀཱཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡཱ་ཝ་ཏཱི་ཧནྟི ཡ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཨ་ཧཱ་ནི. ཛཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏཱིཏི ཛཱ་ན་ནྟོ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏི. ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ མཱ་ཏི་ཀཱ – ཨཱ་པ་ཏྟི ཙ ཧོ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་ཉྙཱི ཙ, པ་ཀ་ཏ་ཏྟོ ཙ ཧོ་ཏི, པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་ས་ཉྙཱི ཙ, ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀོ ཙ ཧོ་ཏི, ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་ས་ཉྙཱི ཙ, པ་ཧུ ཙ ཧོ་ཏི, པ་ཧུ་ས་ཉྙཱི ཙ, ཚཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཙ ཧོ་ཏི, ཚཱ་དེ་ཏི ཙཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨཱ་པ་ཏྟི ཙ ཧོ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་ཉྙཱི ཙཱཏི ཡཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ, སཱ ཏེ་ར་ས་ནྣཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ ཧོ་ཏི, སོ་པི ཙ ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ‘‘ཨི་དཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ནཱ་མ་མ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་ཉྙཱི་ཡེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ན དཱ་ནི ནཾ ཀ་སྶ་ཙི ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཚཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མོ་ཝ དྷུ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཚ་ནྣཱ ཧོ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི. ས་ཙེ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ས་ཉྙཱི ཝཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ཉྙཱི ཝཱ, ཝེ་མ་ཏི་ཀོ ཝཱ, ཨ་ཙྪ་ནྣཱ་ཝ ཧོ་ཏི. པ་ཀ་ཏ་ཏྟོཏི ཨ་ནུ་ཀྑི་ཏྟོ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ. སོ ཙེ པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཚཱ་དེ་ཏི, ཚ་ནྣཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀོཏི ཡ་སྶ ད་ས་སུ རཱ་ཛ་ཙོ་ར་ཨ་གྒི་ཨུ་ད་ཀ་མ་ནུ་སྶ་ཨ་མ་ནུ་སྶ་ཝཱ་ལ༹་ས་རཱི་ས་པ་ཛཱི་ཝི་ཏ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ནྟ་རཱ་ཡེ་སུ ཨེ་ཀོ་པི ན་ཏྠི, སོ ཙེ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་ས་ཉྙཱི ཚཱ་དེ་ཏི, ཚ་ནྣཱ ཧོ་ཏི. པ་ཧཱུཏི ཡོ ས་ཀྐོ་ཏི བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟུ་ཉྩེ་ཝ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏུ་ཉྩ, སོ ཙེ པ་ཧུ་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ ཚཱ་དེ་ཏི, ཚ་ནྣཱ ཧོ་ཏི. ཚཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཙ ཧོ་ཏི, ཚཱ་དེ་ཏི ཙཱཏི་ཨི་དཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ས་ཙེ་པི ཧི སོ ས་བྷཱ་གཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མེ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཝཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཝཱ’’ཏི ལ་ཛྫཱ་ཡ ནཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ཚ་ནྣཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཧི ཨི་དྷ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ, ས་བྷཱ་ག་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ. ཨ་ཡཾ ‘‘ཛཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏཱི’’ཏི་པ་ད་སྶ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཨ་ཏྠ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
ཏཱ་ཝ་ཏཱི་ཧནྟི ཏ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཨ་ཧཱ་ནི, པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏ་དི་ཝ་སོ, ཏཱ་ཝ དི་ཝ་ས་པ་ཀྑ་མཱ་ས་སཾ་ཝ་ཙྪ་ར་ཝ་སེ་ན ཡ་ཏྟ་ཀོ ཀཱ་ལོ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ, ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཀཱ་མཱ པ་རི་ཝ་ཏྠ་བྦནྟི ན ཀཱ་མེ་ན ན ཝ་སེ་ན, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཀཱ་མེ་ན ཨ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཝཱ་སཾ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྠ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཝཱ་སོ སུ་དྡྷ་ནྟ་པ་རི་ཝཱ་སོ ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་སོ ཙཱ་ཏི ཏི་ཝི་དྷོ པ་རི་ཝཱ་སོ. ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཝཱ་སོ ཏཱ་ཝ ཡ་ཐཱ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ དཱ་ཏ་བྦོ. ཀ་སྶ་ཙི ཧི ཨེ་ཀཱ་ཧ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཀ་སྶ་ཙི དྭཱི་ཧཱ་དི་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ. ཀ་སྶ་ཙི ཨེ་ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཀ་སྶ་ཙི དྭེ ཝཱ ཏི་སྶོ ཝཱ ཏ་དུ་ཏྟ་རི ཝཱ. ཏ་སྨཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཝཱ་སཾ དེ་ནྟེ་ན པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་དི་ཝ་སེ ཙ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ས་ཙེ ཨེ་ཀཱ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཧོ་ཏི, ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཾ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛིཾ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཝཱ་སཾ ཡཱ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ ཁ་ནྡྷ་ཀེ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༩༨) ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ ཝ་ཏྭཱ པ་རི་ཝཱ་སོ དཱ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཐ དྭཱི་ཧ་ཏཱི་ཧཱ་དི་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཧོ་ཏི, དྭཱི་ཧ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཏཱི་ཧ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཙ་ཏཱུ་ཧ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ པ་ཉྩཱ་ཧ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ…པེ… ཙུ་དྡ་སཱ་ཧ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ནྟི་ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ ཙུ་དྡ་ས་དི་ཝ་སཱ་ནི དི་ཝ་ས་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ, པ་ཉྩ་ད་ས་དི་ཝ་ས་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡཾ ‘‘པ་ཀྑ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ’’ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏོ ཡཱ་ཝ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཏིཾ་ས་ཏི་མོ དི་ཝ་སོ, ཏཱ་ཝ ‘‘ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཀྑ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ’’ནྟི, ཏ་ཏོ མཱ་ས་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་མཱ་ས་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ དྭེ་མཱ་ས་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་དྭེ་མཱ་ས་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཏེ་མཱ་ས་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ…པེ… ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མཱ་ས་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ པུ་ཎྞེ ‘‘ཨེ་ཀ་སཾ་ཝ་ཙྪ་ར་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ’’ནྟི, ཏ་ཏོ པ་རཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རཾ དྭེ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རཾ ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ ས་ཊྛི་སཾ་ཝ་ཙྪ་ར་ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ས་ཊྛི་སཾ་ཝ་ཙྪ་ར་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཝཱ བྷི་ཡྻོ་པི ཝ་ཏྭཱ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ.
ས་ཙེ པ་ན དྭེ ཏི་སྶོ ཏ་དུ་ཏྟ་རི ཝཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཧོ་ནྟི, ཡ་ཐཱ ‘‘ཨེ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟི’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ‘‘དྭེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ, ཏི་སྶོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཏ་ཏོ པ་རཾ པ་ན ས་ཏཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ, ས་ཧ་སྶཾ ཝཱ, ‘‘ས་མྦ་ཧུ་ལཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ནཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་སུ་པི ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ ཨེ་ཀཾ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛིཾ ཨེ་ཀཾ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཾ ཨེ་ཀཾ དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཾ ཨེ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མཾ ཨེ་ཀཾ ས་ཉྩ་རི་ཏྟཾ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ག་ཎ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ, ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡོ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྠུ་ཀི་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ, ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ནཱ་མ་མ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ ནཱ་མཾ དུ་ཝི་དྷཾ ས་ཛཱ་ཏི་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཉྩ, ཏ་ཏྠ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ་ཏི ས་ཛཱ་ཏི་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ, ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ནཱ་མ་ཝ་སེ་ནཱ་པི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨི་ད་ཉྷི པ་རི་ཝཱ་སཱ་དི་ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན གོ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ནཱ་མ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཙ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏ་ཏྠ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛཱི་ཏི ཝ་ཏྠུ ཙེ་ཝ གོ་ཏྟཉྩ, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ་ཏི ནཱ་མཉྩེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི ཙ, ཏ་ཏྠ ‘‘སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛིཾ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ནཱ་པི ‘‘ནཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡོ’’ཏི་ཝ་ཙ་ནེ་ནཱ་པི ཝ་ཏྠུ ཙེ་ཝ གོ་ཏྟ་ཉྩ ག་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ‘‘ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ’’ཏི་ཝ་ཙ་ནེ་ནཱ་པི ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ’’ཏི་ཝ་ཙ་ནེ་ནཱ་པི ནཱ་མ་ཉྩེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི ཙ ག་ཧི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏེ་སུ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཝ་སེ་ན ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ.
ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཙ ས་ཙེ ཨ་པྤ་བྷི་ཀྑུ་ཀོ ཨཱ་ཝཱ་སོ ཧོ་ཏི, ས་ཀྐཱ ར་ཏྟི་ཙྪེ་དཾ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫ་ནྟེ་ན ཝ་སི་ཏུཾ, ཏ་ཏྠེ་ཝ ‘‘པ་རི་ཝཱ་སཾ ས་མཱ་དི་ཡཱ་མི, ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ཡཱ་མཱི’’ཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་དཱ་ཏ་བྦཾ, ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ པུ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟེ་ན ཝ་ཏྟ་བྷེ་ད་ཉྩ ར་ཏྟི་ཙྪེ་ད་ཉྩ ཨ་ཀ་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་སི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ན ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི པ་རི་ཝཱ་སཾ སོ་དྷེ་ཏུཾ, ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟེ་ན ཝ་སི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ, ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝཱ ས་ནྟི་ཀེ ‘‘པ་རི་ཝཱ་སཾ ནི་ཀྑི་པཱ་མི, ཝ་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་པཱ་མཱི’’ཏི པ་རི་ཝཱ་སོ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦོ, ཨེ་ཀ་པ་དེ་ནཱ་པི ཙེ་ཏྠ ནི་ཀྑི་ཏྟོ ཧོ་ཏི པ་རི་ཝཱ་སོ, དྭཱི་ཧི པ་ན སུ་ནི་ཀྑི་ཏྟོ་ཡེ་ཝ, ས་མཱ་དཱ་ནེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ཐཱ་ནེ་ན པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ཨེ་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་དྡྷིཾ པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པ་ཏོ, ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ན་ཏོ དྭེ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་མ་གྒ་ཏོ ཨོ་ཀྐ་མྨ གུ་མྦེ་ན ཝཱ ཝ་ཏི་ཡཱ ཝཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ཨ་རུ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་མྤི ཨ་ཉྙཾ བྷི་ཀྑུཾ པ་སྶ་ཏི, ཏ་སྶཱ་པི ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ཨ་རུ་ཎེ ཨུ་ཊྛི་ཏེ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟ་བྦཾ. ས་ཙེ སོ པུ་རེ ཨ་རུ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཀེ་ན་ཙི ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ག་ཏོ, ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཡཾ ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ བྷི་ཀྑུཾ པ་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ར་ཏྟི་ཡོ པཱུ་རེ་ནྟི, ཏཱ་ཝ པ་རི་ཝ་ཏྠ་བྦཾ, ཨ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཝཱ་ས་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཝི་ན་ཡ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༩༧) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨི་ཏ་རེ་སུ པ་ན དྭཱི་སུ ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟི་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ར་ཏྟི་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༡༥༧) ཨི་མ་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཁ་ནྡྷ་ཀེ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ སུ་དྡྷ་ནྟ་པ་རི་ཝཱ་སོ ནཱ་མ, སོ དུ་ཝི་དྷོ ཙཱུ་ལ༹་སུ་དྡྷ་ནྟོ མ་ཧཱ་སུ་དྡྷ་ནྟོཏི, དུ་ཝི་དྷོ་པི ཙེ་ས ར་ཏྟི་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ས་ཀ་ལཾ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཙ ཨ་སྶ་ར་ནྟ་སྶ ཙ ཏ་ཏྠ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཙ དཱ་ཏ་བྦོ. ཨཱ་པ་ཏྟི་པ་རི་ཡ་ནྟཾ པ་ན ‘‘ཨེ་ཏྟི་ཀཱ ཨ་ཧཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ནྣོ’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏུ ཝཱ, མཱ ཝཱ, ཨ་ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཏཾ. ཏ་སྶ དཱ་ན་ཝི་དྷི ཁ་ནྡྷ་ཀེ ཨཱ་ག་ཏོ, ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ པ་ན ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༠༢) ཝུ་ཏྟཱ. ཨི་ཏ་རོ པ་ན ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་སོ ནཱ་མ, སོ ཏི་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏི ཨོ་དྷཱ་ན་ས་མོ་དྷཱ་ནོ ཨ་གྒྷ་ས་མོ་དྷཱ་ནོ མི་སྶ་ཀ་ས་མོ་དྷཱ་ནོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨོ་དྷཱ་ན་ས་མོ་དྷཱ་ནོ ནཱ་མ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ནྟ་སྶ པ་རི་ཝུ་ཏྠ་དི་ཝ་སེ ཨོ་དྷུ་ནི་ཏྭཱ མ་ཀྑེ་ཏྭཱ པུ་རི་མཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ མཱུ་ལ་དི་ཝ་ས་པ་རི་ཙྪེ་དེ པ་ཙྪཱ ཨཱ་པ་ནྣཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མོ་ད་ཧི་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦ་པ་རི་ཝཱ་སོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་གྒྷ་ས་མོ་དྷཱ་ནོ ནཱ་མ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་སུ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་སུ ཡཱ ཨེ་ཀཱ ཝཱ དྭེ ཝཱ ཏི་སྶོ ཝཱ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཝཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་བྦ་ཙི་ར་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡོ, ཏཱ་སཾ ཨ་གྒྷེ་ན ས་མོ་དྷཱ་ཡ ཏཱ་སཾ ར་ཏྟི་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ ཨཱུ་ན་ཏ་ར་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ དཱ་ཏ་བྦ་པ་རི་ཝཱ་སོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. མི་སྶ་ཀ་ས་མོ་དྷཱ་ནོ ནཱ་མ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦ་པ་རི་ཝཱ་སོ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཏི་ཝི་དྷེ་པི ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་སེ ས་ངྑེ་པ་ཀ་ཐཱ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༠༢) ཝུ་ཏྟོ, ཨི་དཾ ‘‘པ་རི་ཝ་ཏྠ་བྦ’’ནྟི པ་ད་སྶ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ་མུ་ཁཾ.
ཨུ་ཏྟ་རི ཚཱ་ར་ཏྟནྟི པ་རི་ཝཱ་ས་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི ཚ ར་ཏྟི་ཡོ. བྷི་ཀྑུ་མཱ་ན་ཏྟཱ་ཡཱཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ མཱ་ན་བྷཱ་ཝཱ་ཡ, ཨཱ་རཱ་དྷ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦནྟི ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ. བྷི་ཀྑུ་མཱ་ན་ཏྟ་ཉྩ པ་ནེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྶ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ པ་རི་ཝཱ་སཾ ཨ་ད་ཏྭཱ མཱ་ན་ཏྟ་མེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཾ, ཨི་དཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མཱ་ན་ཏྟཾ. ཡ་སྶ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ པ་རི་ཝཱ་ས་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ དཱ་ཏ་བྦཾ མཱ་ན་ཏྟཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མཱ་ན་ཏྟནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨི་དཾ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི པ་ནེ་ཏེ་སཾ དཱ་ན་ཝི་དྷི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ ཙ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༠༢) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ. ས་ཙེ ཨ་ཡཾ ཝ་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ས་མཱ་དཱ་ཏུཾ ག་ཙྪ་ཏི, ས་བྦ་ནྟི་མེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཙ་ཏཱུ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་རི་ཝཱ་སེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ པ་དེ་སཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘མཱ་ན་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ཡཱ་མི, ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ཡཱ་མཱི’’ཏི ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ནེ་སཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཏེ་སུ ག་ཏེ་སུ ཝཱ ཨ་ག་ཏེ་སུ ཝཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ན པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཏྠ སི་ཡཱ ཝཱི་ས་ཏི་ག་ཎོཏི ཨེ་ཏྠ ཝཱི་ས་ཏི་ས་ངྒྷོ ག་ཎོ ཨ་སྶཱ་ཏི ཝཱི་ས་ཏི་ག་ཎོ. ཏ་ཏྲཱཏི ཡ་ཏྲ ས་བྦ་ནྟི་མེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཝཱི་ས་ཏི་ག་ཎོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠ. ཨ་བྦྷེ་ཏ་བྦོཏི ཨ་བྷི་ཨེ་ཏ་བྦོ, ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦོ, ཨ་བྦྷཱ་ན་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཨོ་སཱ་རེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཝ྄ཧཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. ཨ་བྦྷཱ་ན་ཀ་མྨཾ པ་ན པཱ་ལི༹་ཝ་སེ་ན ཁ་ནྡྷ་ཀེ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༡༠༠ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཝ་སེ་ན ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ན་བྦྷི་ཏོཏི ན ཨ་བྦྷི་ཏོ ཨ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏོ, ཨ་ཀ་ཏ་བྦྷཱ་ན་ཀ་མྨོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ན་ཝ྄ཧཱ་ཏོ་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. ཏེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ གཱ་ར་ཡ྄ཧཱཏི ཡེ ཨཱུ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་བྦྷེ་ནྟི, ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཙ ག་ར་ཧི་ཏ་བྦཱ, སཱ་ཏི་སཱ་རཱ ས་དོ་སཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡཾ ཏ་ཏྠ སཱ་མཱི་ཙཱིཏི ཨ་ཡཾ ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་ཏཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་ག་ཏཱ ཨོ་ཝཱ་དཱ་ནུ་སཱ་ས་ནཱི སཱ་མཱི་ཙི དྷ་མྨ་ཏཱ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎི་ཡཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ
ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.