ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏ་ཏྠ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑནྟི པ་ཨ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨ་ཏི་པ་མོ་ཀྑཾ ཨ་ཏི་སེ་ཊྛཾ ཨ་ཏི་ཨུ་ཏྟ་མ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ་ན ཨེ་ཀ་ཝི་དྷ་མྤི སཱི་ལ་ག་ནྠ་བྷེ་ད་ཏོ དུ་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༦༩; ༣.༧༥; ཝི་བྷ. ༥༠༨) ཙ ‘‘ཨཱ་དི་མེ་ཏཾ མུ་ཁ་མེ་ཏཾ པ་མུ་ཁ་མེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ, ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣༥) ཙ ཨཱ་དཱི་སུ སཱི་ལཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ‘‘ཨུ་བྷ་ཡཱ་ནི ཁོ པ་ན་སྶ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཱ་ནི ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན སྭཱ་ག་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་ཙི. ༡༤༧; ཨ. ནི. ༨.༥༢; ༡༠.༣༣) ག་ནྠོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཏྠ སཱི་ལཾ ཡོ ནཾ པཱ་ཏི ར་ཀྑ་ཏི, ཏཾ མོ་ཀྑེ་ཏི མོ་ཙ་ཡ་ཏི ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀཱ་དཱི་ཧི དུ་ཀྑེ་ཧི, ཨ་ཏྟཱ་ནུ་ཝཱ་དཱ་དཱི་ཧི ཝཱ བྷ་ཡེ་ཧཱི་ཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ. ག་ནྠོ པ་ན ཏ་སྶ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སྶ ཛོ་ཏ་ཀ་ཏྟཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨཱ་དི་མྷི པ་ན ཝུ་ཏྟོ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ ཧོ་ཏི.
ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ ཝ་ཎྞ་ནཱ སཱི་ལ་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སྶཱ་པི ཡུ་ཛྫ་ཏི ག་ནྠ་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སྶཱ་པི, ག་ནྠེ ཧི ཝ་ཎྞི་ཏེ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠོ ཝ་ཎྞི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ ག་ནྠ་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ བྷི་ཀྑུ་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ བྷི་ཀྑུ་ནི་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ནྟི དུ་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣༤) པ་ཉྩ་ཧི ཨུ་དྡེ་ས་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ཧི ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཾ བྷི་ཀྑུ་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ, ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, ཨ་ཡྻེ, ས་ངྒྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨུ་དྡེ་ས་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ཧི ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཾ བྷི་ཀྑུ་ནི་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ. ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ པ་ཉྩ ཨུ་དྡེ་སཱ ནཱ་མ ནི་དཱ་ནུ་དྡེ་སོ, པཱ་རཱ་ཛི་ཀུ་དྡེ་སོ, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སུ་དྡེ་སོ, ཨ་ནི་ཡ་ཏུ་དྡེ་སོ, ཝི་ཏྠཱ་རུ་དྡེ་སོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ནི་དཱ་ནུ་དྡེ་སོ ཏཱ་ཝ ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ…པེ… ཨཱ་ཝི་ཀ་ཏཱ ཧི་སྶ ཕཱ་སུ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ པུ་ཙྪཱ་མི, ཀ་ཙྩི་ཏྠ པ་རི་སུ་དྡྷཱ, དུ་ཏི་ཡ་མྤི པུ་ཙྪཱ་མི, ཀ་ཙྩི་ཏྠ པ་རི་སུ་དྡྷཱ, ཏ་ཏི་ཡ་མྤི པུ་ཙྪཱ་མི, ཀ་ཙྩི་ཏྠ པ་རི་སུ་དྡྷཱ, པ་རི་སུ་དྡྷེ་ཏྠཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་དྡི་ཊྛཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ནི་དཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ཝ་སེ་སེ སུ་ཏེ་ན སཱ་ཝི་ཏེ ཨུ་དྡི་ཊྛོ ཧོ་ཏི. པཱ་རཱ་ཛི་ཀུ་དྡེ་སཱ་དཱི་ནཾ པ་རི་ཙྪེ་དཱ ནི་དཱ་ན་སྶ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་དཱི་ནི ཨོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ཝི་ཏྠཱ་རོ ཝི་ཏྠཱ་རོ་ཡེ་ཝ. ‘‘ཨ་ཝ་སེ་སཾ སུ་ཏེ་ན སཱ་ཝེ་ཏ་བྦ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༥༠; པ་རི. ༣༢༥) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀུ་དྡེ་སཱ་དཱི་སུ ཡ་སྨིཾ ཝི་པྤ་ཀ་ཏེ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ཝ་སེ་སཾ སུ་ཏེ་ན སཱ་ཝེ་ཏ་བྦཾ. ནི་དཱ་ནུ་དྡེ་སེ པ་ན ཨ་ནི་ཊྛི་ཏེ སུ་ཏེ་ན སཱ་ཝེ་ཏ་བྦཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. བྷི་ཀྑུ་ནི་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ པ་ན ཨ་ནི་ཡ་ཏུ་དྡེ་སོ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སཾ པ་ཉྩ་ཧི ཙེ་ཝ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཙ ཨུ་དྡེ་ས་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ཧི ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ་ནཾ དྭི་ནྣ་མྤི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཱ་ནཾ ཨ་ཡཾ ཝ་ཎྞ་ནཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ པ་ཋ་མཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ ཏཱ་ཝ ཝ་ཎྞ་ན་ཏྠ་མི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི.
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ, པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ནི་ཙྪ་ཡཾ;
བྷི་ཀྑ་ཝོ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣཱ, སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མཱ སུ་ཎ་ནྟུ མེ་ཏི.
ཨེ་ཏྠ ཧི སུ་ཎཱ་ཏཱུཏི་ཨི་དཾ ས་ཝ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཝ་ཙ་ནཾ. མེཏི ཡོ སཱ་ཝེ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཙ་ནཾ. བྷ་ནྟེཏི ས་གཱ་ར་ཝ་ས་པྤ་ཏི་སྶ་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་ངྒྷོཏི པུ་གྒ་ལ་ས་མཱུ་ཧ་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་བྦ་མེ་ཝ ཙེ་ཏཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཀེ་ན པ་ཋ་མཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཝ་ཙ་ནཾ. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཧི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཡོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་ས་ཏི, ཏེ་ན ས་ཙེ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོ ཧོ་ཏི, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ཙེ ན་ཝ་ཀ་ཏ་རོ ཧོ་ཏི, པཱ་ལི༹་ཡཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣༤) ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ‘‘བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོ ཝཱ ཧི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻ ‘‘ཐེ་རཱ་དྷི་ཀཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ’’ནྟི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༥༤), ན་ཝ་ཀ་ཏ་རོ ཝཱ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡོ ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ བྱ་ཏྟོ པ་ཊི་བ་ལོ, ཏ་སྶཱ་དྷེ་ཡྻཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ’’ནྟི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༥༥).
‘‘ས་ངྒྷོ’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ པ་ན པ་དེ་ན ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ པུ་གྒ་ལ་ས་མཱུ་ཧོ ཝུ་ཏྟོ, ཨ་ཐ ཁོ སོ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་ས་ངྒྷོ, ས་མྨུ་ཏི་ས་ངྒྷོ ཙཱ་ཏི དུ་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་ས་ངྒྷོཏི ཨ་ཊྛ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལ་ས་མཱུ་ཧོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་མྨུ་ཏི་ས་ངྒྷོཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན བྷི་ཀྑུ་ས་མཱུ་ཧོ, སོ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. སོ པ་ནེ་ས ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༨༨) ཧོ་ཏི – ཙ་ཏུ་ཝ་གྒོ པ་ཉྩ་ཝ་གྒོ ད་ས་ཝ་གྒོ ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་གྒོ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་གྒོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཙ་ཏུ་ཝ་གྒེ་ན ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་པ་ཝཱ་ར་ཎ་ཨ་བྦྷཱ་ནཱ་ནི ས་བྦཾ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. པ་ཉྩ་ཝ་གྒེ་ན ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་ཉྩ ཨ་བྦྷཱ་ན་ཀ་མྨ་ཉྩ ས་བྦཾ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ད་ས་ཝ་གྒེ་ན ཨ་བྦྷཱ་ན་ཀ་མྨ་མ་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦཾ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་གྒེ་ན ན ཀི་ཉྩི ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་གྒེ་ན.སོ པ་ན ཙ་ཏུ་ཝ་གྒཱ་དི་ནཱ ས་ངྒྷེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་མྨཾ ཨཱུ་ན་ཀ་ཏ་རེ་ན ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ཏི་རེ་ཀེ་ན པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟོ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན་ཏྠེ ཙ་ཏུ་ཝ་གྒཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ས་བྦོ་པི ས་མྨུ་ཏི་ས་ངྒྷོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ.
ཨ་ཛྫུ་པོ་ས་ཐོཏི ཨ་ཛྫ ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སོ, ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ནུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. པ་ནྣ་ར་སོཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཉྙཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. དི་ཝ་ས་ཝ་སེ་ན ཧི ཏ་ཡོ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཀོ པ་ནྣ་ར་སི་ཀོ སཱ་མ་གྒི་ཨུ་པོ་ས་ཐོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཡོ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ཧེ་མ་ནྟ་གི་མྷ་ཝ་སྶཱ་ནཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ཨུ་ཏཱུ་ནཾ ཏ་ཏི་ཡ་ས་ཏྟ་མ་པ་ཀྑེ་སུ དྭེ དྭེ ཀ་ཏྭཱ ཚ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཀཱ, ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས པ་ནྣ་ར་སི་ཀཱཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི ཨུ་པོ་ས་ཐཱ, ཨི་དཾ ཏཱ་ཝ པ་ཀ་ཏི་ཙཱ་རི་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀིཾ པ་ཀྑ་སྶ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སེ ཝཱ པ་ནྣ་ར་སེ ཝཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣༦) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ན ‘‘ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་ཧི ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༧༨) ཙ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡེ ས་ཏི ཨ་ཉྙ་སྨི་མྤི ཙཱ་ཏུ་དྡ་སེ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. པུ་རི་མ་ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ན པུ་བྦ་ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ ཝཱ, ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ས་ཙེ བྷ་ཎྜ་ན་ཀཱ་ར་ཀེ་ཧི ཨུ་པ་དྡུ་ཏཱ པ་ཝཱ་ར་ཎཾ པ་ཙྩུ་ཀྐ་ཌྜྷ་ནྟི, ཨ་ཐ པུ་བྦ་ཀ་ཏྟི་ཀ་མཱ་ས་སྶ ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑ་ཙཱ་ཏུ་དྡ་སོ ཝཱ, པ་ཙྪི་མ་ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ ཝཱ, པ་ཙྪི་མ་ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ པ་ཙྪི་མ་ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨི་མེ ཏ་ཡོ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སཱ་པི ཧོ་ནྟི, ཨི་ད་མྤི པ་ཀ་ཏི་ཙཱ་རི་ཏྟ་མེ་ཝ. ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡེ པ་ན ས་ཏི དྭི་ནྣཾ ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ་ནཾ པུ་རི་མེ་སུ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སེ་སུ་པི པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡ་དཱ པ་ན ཀོ་ས་མྦ་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (མ་ཧཱ་ཝ. ༤༥༡) ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན བྷི་ནྣེ ས་ངྒྷེ ཨོ་སཱ་རི་ཏེ ཏ་སྨིཾ བྷི་ཀྑུ་སྨིཾ ས་ངྒྷོ ཏ་སྶ ཝ་ཏྠུ་སྶ ཝཱུ་པ་ས་མཱ་ཡ ས་ངྒྷ་སྶ སཱ་མ་གྒིཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་དཱ ‘‘ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༤༧༥) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཙཱ་ཏུ་དྡ་ས་པ་ནྣ་ར་སེ, ཨ་ཉྙོ་པི ཡོ ཀོ་ཙི དི་ཝ་སོ སཱ་མ་གྒི་ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, པུ་རི་མ་ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ན ཀ་ཏྟི་ཀ་མཱ་ས་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨ་ཡ་མེ་ཝ སཱ་མ་གྒི་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཨི་མེ་སུ ཏཱི་སུ དི་ཝ་སེ་སུ ‘‘པ་ནྣ་ར་སོ’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཉྙཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཡྭཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་ཛྫུ་པོ་ས་ཐོ’’ཏི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ནུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སོ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ, ཏ་སྨིཾ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ན ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཡེ་ཝ. ཡོ པ་ནཱ་ཡཾ ཨ་ཉྙོ ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སོ, ཏ་སྨིཾ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཀ་རོ་ནྟེ་ན པ་ན ས་ཙེ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཀོ ཧོ་ཏི, ‘‘ཨ་ཛྫུ་པོ་ས་ཐོ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ནྣ་ར་སི་ཀོ ཧོ་ཏི, ‘‘ཨ་ཛྫུ་པོ་ས་ཐོ པ་ནྣ་ར་སོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ཙེ སཱ་མ་གྒི་ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཧོ་ཏི, ‘‘ཨ་ཛྫུ་པོ་ས་ཐོ སཱ་མ་གྒཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ.
ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ཏྟོ ཀཱ་ལོ ཨི་མ་སྶ ཀ་མྨ་སྶཱ་ཏི པ་ཏྟ་ཀཱ་ལཾ, པ་ཏྟ་ཀཱ་ལ་མེ་ཝ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ. ཏ་དེ་ཏཾ ཨི་དྷ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ. ཡ་ཐཱ་ཧུ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ –
‘‘ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཙ བྷི་ཀྑཱུ ཀ་མྨ་པྤ་ཏྟཱ,
ས་བྷཱ་གཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ ན ཝི་ཛྫ་ནྟི;
ཝ་ཛྫ་ནཱི་ཡཱ ཙ པུ་གྒ་ལཱ ཏ་སྨིཾ ན ཧོ་ནྟི,
‘པ་ཏྟ་ཀ་ལླ’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༦༨);
ཏ་ཏྠ ཨུ་པོ་ས་ཐོཏི ཏཱི་སུ ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སོ. ཏ་སྨི་ཉྷི ས་ཏི ཨི་དཾ ས་ངྒྷ་སྶ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ནཱ་ས་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ན ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནུ་པོ་ས་ཐེ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ, ཡོ ཀ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༨༣).
ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཙ བྷི་ཀྑཱུ ཀ་མྨ་པྤ་ཏྟཱཏི ཡ་ཏྟ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཏ་སྶ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨ་སྶ པ་ཏྟཱ ཡུ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་རཱུ་པཱ, ས་བྦ་ནྟི་མེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ, ཏེ ཙ ཁོ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སཱི་མཱ་ཡཾ ཋི་ཏཱ.
སཱི་མཱ ཙ ནཱ་མེ་སཱ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ ཨ་བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཏི དུ་ཝི་དྷཱ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀཱ་ད་ས ཝི་པ་ཏྟི་སཱི་མཱ་ཡོ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཏི་ཝི་དྷ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡུ་ཏྟཱ ནི་མི་ཏྟེ་ན ནི་མི་ཏྟཾ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏྭཱ ས་མྨ་ཏཱ སཱི་མཱ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ ནཱ་མ, ‘‘ཨ་ཏི་ཁུ་དྡ་ཀཱ, ཨ་ཏི་མ་ཧ་ཏཱི, ཁ་ཎྜ་ནི་མི་ཏྟཱ, ཚཱ་ཡཱ་ནི་མི་ཏྟཱ, ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ, བ་ཧི་སཱི་མེ ཋི་ཏཱ ས་མྨ་ཏཱ, ན་དི་ཡཱ ས་མྨ་ཏཱ, ས་མུ་དྡེ ས་མྨ་ཏཱ, ཛཱ་ཏ་སྶ་རེ ས་མྨ་ཏཱ, སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མཾ ས་མྦྷི་ནྡ་ནྟེ་ན ས་མྨ་ཏཱ, སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ནྟེ་ན ས་མྨ་ཏཱ’’ཏི ཨི་མཱ ཧི ‘‘ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི སཱི་མ་ཏོ ཀ་མྨཱ་ནི ཝི་པ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི (པ་རི. ༤༨༦) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨེ་ཀཱ་ད་ས ཝི་པ་ཏྟི་སཱི་མཱ་ཡོ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏི་ཁུ་དྡ་ཀཱ ནཱ་མ ཡ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི བྷི་ཀྑཱུ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཨ་ཏི་མ་ཧ་ཏཱི ནཱ་མ ཡཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟེ་ནཱ་པི ཏི་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ས་མྨ་ཏཱ. ཁ་ཎྜ་ནི་མི་ཏྟཱ ནཱ་མ ཨ་གྷ་ཊི་ཏ་ནི་མི་ཏྟཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི, པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟཾ ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝ ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ པ་ཙྪི་མཱ་ཡ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ པུ་ན པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ པུ་བྦ་ཀི་ཏྟི་ཏཾ པ་ཊི་ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀྑ་ཎྜ་ནི་མི་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟཾ ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཋ་པེ་ཏི, ཁ་ཎྜ་ནི་མི་ཏྟཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨ་པ་རཱ་པི ཁ་ཎྜ་ནི་མི་ཏྟཱ ནཱ་མ ཡཱ ཨ་ནི་མི་ཏྟུ་པ་གཾ ཏ་ཙ་སཱ་ར་རུ་ཀྑཾ ཝཱ ཁཱ་ཎུ་ཀཾ ཝཱ པཾ་སུ་པུ་ཉྫ་ཝཱ་ལུ་ཀ་པུ་ཉྫཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཨེ་ཀཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མྨ་ཏཱ. ཚཱ་ཡཱ་ནི་མི་ཏྟཱ ནཱ་མ པ་བྦ་ཏ་ཙྪཱ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཚཱ་ཡཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མྨ་ཏཱ. ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ ནཱ་མ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ས་མྨ་ཏཱ. བ་ཧི་སཱི་མེ ཋི་ཏ་ས་མྨ་ཏཱ ནཱ་མ ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ བ་ཧི་ཋི་ཏེ་ན ས་མྨ་ཏཱ. ན་དི་ཡཱ ས་མུ་དྡེ ཛཱ་ཏ་སྶ་རེ ས་མྨ་ཏཱ ནཱ་མ ཨེ་ཏེ་སུ ན་དི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་མྨ་ཏཱ. སཱ ཧི ཨེ་ཝཾ ས་མྨ་ཏཱ་པི ‘‘ས་བྦཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་དཱི ཨ་སཱི་མཱ, ས་བྦོ ས་མུ་དྡོ ཨ་སཱི་མོ, ས་བྦོ ཛཱ་ཏ་སྶ་རོ ཨ་སཱི་མོ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༤༧) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ས་མྨ་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི. སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མཾ ས་མྦྷི་ནྡ་ནྟེ་ན ས་མྨ་ཏཱ ནཱ་མ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་མཱ་ཡ པ་རེ་སཾ སཱི་མཾ ས་མྦྷི་ནྡ་ནྟེ་ན ས་མྨ་ཏཱ. ས་ཙེ ཧི པོ་རཱ་ཎ་ཀ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཨ་མྦོ ཙེ་ཝ ཛ་མྦཱུ ཙཱ་ཏི དྭེ རུ་ཀྑཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ སཾ་ས་ཊྛ་ཝི་ཊ་པཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སུ ཨ་མྦ་སྶ པ་ཙྪི་མ་དི་སཱ་བྷཱ་གེ ཛ་མྦཱུ, ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མཱ ཙ ཛ་མྦུཾ ཨ་ནྟོ ཀ་ཏྭཱ ཨ་མྦཾ ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ བ་དྡྷཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ པ་ཙྪཱ ཏ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རེ ཀ་ཏེ སཱི་མཾ བ་ནྡྷ་ནྟཱ བྷི་ཀྑཱུ ཏཾ ཨ་མྦཾ ཨ་ནྟོ ཀ་ཏྭཱ ཛ་མྦུཾ ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ བ་ནྡྷ་ནྟི, སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མཾ ས་མྦྷི་ནྣཱ ཧོ་ཏི. སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ནྟེ་ན ས་མྨ་ཏཱ ནཱ་མ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་མཱ་ཡ པ་རེ་སཾ སཱི་མཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ནྟེ་ན ས་མྨ་ཏཱ. ས་ཙེ ཧི པ་རེ་སཾ བ་དྡྷ་སཱི་མཾ ས་ཀ་ལཾ ཝཱ ཏ་སྶཱ པ་དེ་སཾ ཝཱ ཨ་ནྟོ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་མཾ ས་མྨ་ནྣ་ཏི, སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཨི་མཱ ཨེ་ཀཱ་ད་ས ཝི་པ་ཏྟི་སཱི་མཱ་ཡོ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ས་མྨ་ཏཱ.
ཏི་ཝི་དྷ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡུ་ཏྟཱཏི ནི་མི་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་སཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཡུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ནི་མི་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཡུ་ཏྟཱ ནཱ་མ པ་བྦ་ཏ་ནི་མི་ཏྟཾ, པཱ་སཱ་ཎ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཝ་ན་ནི་མི་ཏྟཾ, རུ་ཀྑ་ནི་མི་ཏྟཾ, མ་གྒ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཝ་མྨི་ཀ་ནི་མི་ཏྟཾ, ན་དི་ནི་མི་ཏྟཾ, ཨུ་ད་ཀ་ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་སུ ཨ་ཊྛ་སུ ནི་མི་ཏྟེ་སུ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ དི་སཱ་བྷཱ་གེ ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷཱ་ནི ནི་མི་ཏྟུ་པ་གཱ་ནི ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ‘‘པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཀིཾ ནི་མི་ཏྟཾ, པ་བྦ་ཏོ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་སོ པ་བྦ་ཏོ ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་མྨཱ ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ས་མྨ་ཏཱ. ཏ་ཏྲེ་ཝཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ནི་མི་ཏྟུ་པ་ག་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ – སུ་དྡྷ་པཾ་སུ་སུ་དྡྷ་པཱ་སཱ་ཎ་ཨུ་བྷ་ཡ་མི་སྶ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཧི ཏི་ཝི་དྷོ་པི པ་བྦ་ཏོ ཧ་ཏྠི་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་དྡྷཾ ནི་མི་ཏྟུ་པ་གོ, ཏ་ཏོ ཨོ་མ་ཀ་ཏ་རོ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. པཱ་སཱ་ཎ་ནི་མི་ཏྟེ ཨ་ཡོ་གུ་ལ༹་མྤི པཱ་སཱ་ཎ་ས་ངྑ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཡོ ཀོ་ཙི པཱ་སཱ་ཎོ ཨུ་ཀྐཾ་ས་ཝ་སེ་ན ཧ་ཏྠི་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ ཨོ་མ་ཀ་ཏ་རཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛི་མ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན དྭ་ཏྟིཾ་ས་པ་ལ་གུ་ལ༹་པི་ཎྜ་པ་རི་མཱ་ཎོ ནི་མི་ཏྟུ་པ་གོ, ན ཏ་ཏོ ཁུ་དྡ་ཀ་ཏ་རོ. པི་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎོ པ་ན ཨ་ཏི་མ་ཧ་ནྟོ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝ་ན་ནི་མི་ཏྟེ ཨ་ནྟོ་སཱ་རེ་ཧི ཝཱ ཨ་ནྟོ་སཱ་ར་མི་སྶ་ཀེ་ཧི ཝཱ རུ་ཀྑེ་ཧི ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་རུ་ཀྑ་མ་ཏྟ་མྤི ཝ་ནཾ ནི་མི་ཏྟུ་པ་གཾ, ཏ་ཏོ ཨཱུ་ན་ཀ་ཏ་རཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. རུ་ཀྑོ ཛཱི་ཝ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟོ་སཱ་རོ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ, ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨུ་བྦེ་དྷ་ཏོ ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལོ, པ་རི་ཎཱ་ཧ་ཏོ སཱུ་ཙི་ད་ཎྜ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎོ་པི ནི་མི་ཏྟུ་པ་གོ, ཏ་ཏོ ཨོ་མ་ཀ་ཏ་རོ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. མ་གྒོ ཛ་ངྒྷ་མ་གྒོ ཝཱ ཧོ་ཏུ ས་ཀ་ཊ་མ་གྒོ ཝཱ, ཡོ ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ དྭེ ཏཱི་ཎི གཱ་མ་ཁེ་ཏྟཱ་ནི ག་ཙྪ་ཏི, ཏཱ་དི་སོ ཛ་ངྒྷ་ས་ཏྠ་ས་ཀ་ཊ་ས་ཏྠེ་ཧི ཝ་ལ་ཉྫི་ཡ་མཱ་ནོ་ཡེ་ཝ ནི་མི་ཏྟུ་པ་གོ, ཨ་ཝ་ལ་ཉྫི་ཏོ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝ་མྨི་ཀོ པ་ན ཧེ་ཊྛི་མ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཏཾ་དི་ཝ་སཾ་ཛཱ་ཏོ ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལུ་བྦེ་དྷོ གོ་ཝི་སཱ་ཎ་མ་ཏྟོ་པི ཝ་མྨི་ཀོ ནི་མི་ཏྟུ་པ་གོ, ཏ་ཏོ ཨོ་མ་ཀ་ཏ་རོ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡཾ པ་ན ཨ་བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ལ་ཀྑ་ཎེ ན་དིཾ ཝ་ཀྑཱ་མ, སཱ ནི་མི་ཏྟུ་པ་གཱ, ཨ་ཉྙཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨུ་ད་ཀཾ ཡཾ ཨ་ས་ནྡ་མཱ་ནཾ ཨཱ་ཝཱ་ཊ་པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་ཏ་ལཱ༹་ཀ་ཛཱ་ཏ་སྶ་ར་ལོ་ཎི་ས་མུ་དྡཱ་དཱི་སུ ཋི་ཏཾ, ཏཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཏ་ངྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ཁ་ཎི་ཏེ ཨཱ་ཝཱ་ཊ་ཀེ གྷ་ཊེ་ཧི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ པཱུ་རི་ཏ་མྤི ཡཱ་ཝ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ས་ཎྛ་མཱ་ན་ཀཾ ནི་མི་ཏྟུ་པ་གཾ, ཨི་ཏ་རཾ ས་ནྡ་མཱ་ནཾ ཝཱ ཝུ་ཏྟ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀཱ་ལཾ ཨ་ཏི་ཊྛ་ནྟཾ ཝཱ བྷཱ་ཛ་ན་ག་ཏཾ ཝཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི.
པ་རི་སཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཡུ་ཏྟཱ ནཱ་མ ས་བྦ་ནྟི་མེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཙ་ཏཱུ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཏ་སྨིཾ གཱ་མ་ཁེ་ཏྟེ བ་དྡྷ་སཱི་མཾ ཝཱ ན་དི་ས་མུ་དྡ་ཛཱ་ཏ་སྶ་རེ ཝཱ ཨ་ནོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ, ཏེ ས་བྦེ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ ཚ་ནྡཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་མྨ་ཏཱ.
ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཡུ་ཏྟཱ ནཱ་མ ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ, ཡཱ་ཝ་ཏཱ ས་མ་ནྟཱ ནི་མི་ཏྟཱ ཀི་ཏྟི་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣༩) ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཡ པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཡ ཉ་ཏྟི་དུ་ཏི་ཡ་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་མྨ་ཏཱ. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀཱ་ད་ས ཝི་པ་ཏྟི་སཱི་མཱ་ཡོ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཏི་ཝི་དྷ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡུ་ཏྟཱ ནི་མི་ཏྟེ་ན ནི་མི་ཏྟཾ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏྭཱ ས་མྨ་ཏཱ སཱི་མཱ ‘‘བ་དྡྷ་སཱི་མཱ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱཏི ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ པ་བྷེ་དོ.
ཨ་བ་དྡྷ་སཱི་མཱ པ་ན གཱ་མ་སཱི་མཱ, ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ, ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ་ཏི ཏི་ཝི་དྷཱ. ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཀཾ གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟཾ, ཨ་ཡཾ གཱ་མ་སཱི་མཱ ནཱ་མ. ཨ་གཱ་མ་ཀེ ཨ་ར་ཉྙེ ས་མ་ནྟཱ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་རཱ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ཨ་གཱ་མ་ཀཾ ནཱ་མ ཨ་ར་ཉྙཾ ཝི་ཉྫྷཱ་ཊ་ཝི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝཱ ས་མུ་དྡ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝཱ མ་ཙྪ་བ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་ག་མ་ན་པ་ཐེ་སུ དཱི་པ་ཀེ་སུ ལ་བྦྷ་ཏི. ས་མ་ནྟཱ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་རཱཏི མ་ཛ྄ཛྷེ ཋི་ཏཱ་ནཾ ས་བྦ་དི་སཱ་སུ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་རཱ ཝི་ནི་བྦེ་དྷེ་ན ཙུ་དྡ་ས ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ཨ་ཊྛ་ཝཱི་ས་ཏི་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡ་ཉྩ སཱི་མཱ པ་རི་སཱ་ཝ་སེ་ན ཝ་ཌྜྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་མ་ནྟཱ པ་རི་སཱ་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ པ་ན དྭེ ས་ངྒྷཱ ཝི་སུཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རོ་ནྟི, དྭི་ནྣཾ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་རཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨ་ཉྙ་མེ་ཀཾ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཡཱ པ་ནེ་སཱ ‘‘ས་བྦཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་དཱི ཨ་སཱི་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༤༧) ན་ཡེ་ན ན་དི་ཨཱ་དཱི་ནཾ སཱི་མ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘ན་དི་ཡཱ ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མུ་དྡེ ཝཱ ཛཱ་ཏ་སྶ་རེ ཝཱ ཡཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ས་མ་ནྟཱ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པཱ, ཨ་ཡཾ ཏ་ཏྠ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཱ ཨེ་ཀཱུ་པོ་ས་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ཨ་ཡཾ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྶཱ དྷ་མྨི་ཀཱ་ནཾ རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཀཱ་ལེ ཨ་ནྭ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ ཨ་ནུ་ད་སཱ་ཧཾ ཨ་ནུ་པ་ཉྩཱ་ཧཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ དེ་ཝེ ཝ་སྶ་ནྟེ ཝ་ལཱ་ཧ་ཀེ་སུ ཝི་ག་ཏ་མ་ཏྟེ་སུ སོ་ཏཾ པ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཡཾ ན་དི་ས་ངྑྱཾ ན ག་ཙྪ་ཏི. ཡ་སྶཱ པ་ན ཨཱི་དི་སེ སུ་ཝུ་ཊྛི་ཀཱ་ལེ ཝ་སྶཱ་ན་སྶ ཙ་ཏུ་མཱ་སེ སོ་ཏཾ ན པ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི, ཡ་ཏྠ ཏི་ཏྠེ་ན ཝཱ ཨ་ཏི་ཏྠེ་ན ཝཱ སི་ཀྑཱ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ ཨཱ་ག་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཏི་མ་ཎྜ་ལཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀཾ ཨ་ནུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་ར་ནྟི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨེ་ཀ་དྭ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀོ ཏེ་མི་ཡ་ཏི, ཨ་ཡཾ ས་མུ་དྡཾ ཝཱ པ་ཝི་ས་ཏུ ཏ་ལཱ༹་ཀཾ ཝཱ, པ་བྷ་ཝ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ན་དཱི ནཱ་མ. ས་མུ་དྡོ པཱ་ཀ་ཊོ་ཡེ་ཝ. ཡོ པ་ན ཀེ་ན་ཙི ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཨ་ཀ་ཏོ ས་ཡཾ་ཛཱ་ཏོ སོ་བྦྷོ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏེ་ན ཨུ་ད་ཀེ་ན པཱུ་རི་ཏོ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཡ་ཏྠ ན་དི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ ཨུ་ད་ཀཾ ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཛཱ་ཏ་སྶ་རོ ནཱ་མ. ཡོ་པི ན་དིཾ ཝཱ ས་མུ་དྡཾ ཝཱ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་ནྟ་ཨུ་ད་ཀེ་ན ཁ་ཏོ སོ་བྦྷོ ཨེ་ཏཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨ་ཡ་མྤི ཛཱ་ཏ་སྶ་རོཡེ་ཝ.
ཡཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ས་མ་ནྟཱ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པཱཏི ཡཾ ཋཱ་ནཾ ཐཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣཾ, ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཨ་ཀྑ་དྷུ་ཏྟཱ དཱ་རུ་གུ་ལ༹ཾ ཁི་པ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཝཱ ཝཱ་ལུ་ཀཾ ཝཱ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མེ་ན པུ་རི་སེ་ན ས་བྦ་ཐཱ་མེ་ན ཁི་པི་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ཁི་ཏྟཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཝཱ ཝཱ་ལུ་ཀཾ ཝཱ པ་ཏ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པོ ནཱ་མ.
ཨ་ཡཾ ཏ་ཏྠ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཱ ཨེ་ཀཱུ་པོ་ས་ཐཱཏི ཨ་ཡཾ ཏེ་སུ ན་དི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ སཱི་མཱ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཱ ཙེ་ཝ ཨེ་ཀཱུ་པོ་ས་ཐཱ ཙ, ཨ་ཡཾ པ་ན ཨེ་ཏེ་སཾ ན་དི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏི, ན བ་ཧི. ཏ་སྨཱ ན་དི་ཡཱ ཝཱ ཛཱ་ཏ་སྶ་རེ ཝཱ ཡ་ཏྟ་ཀཾ པ་དེ་སཾ པ་ཀ་ཏི་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ ཙ་ཏཱུ་སུ མཱ་སེ་སུ ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་ཏྠ་ར་ཏི, ས་མུ་དྡེ ཡ་སྨིཾ པ་དེ་སེ པ་ཀ་ཏི་ཝཱི་ཙི་ཡོ ཨོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ས་ཎྛ་ཧ་ནྟི, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱུ་མི, ཏ་ཏྠ ཋ་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་དི་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. དུ་བྦུ་ཊྛི་ཀཱ་ལེ ཝཱ གི་མྷེ ཝཱ ན་དི་ཛཱ་ཏ་སྶ་རེ་སུ སུ་ཀྑེ་སུ་པི སཱ ཨེ་ཝ ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱུ་མི, ས་ཙེ པ་ན སུ་ཀྑེ ཛཱ་ཏ་སྶ་རེ ཝཱ་པིཾ ཝཱ ཁ་ཎ་ནྟི, ཝ་པྤཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟི, ཏཾ ཋཱ་ནཾ གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡཱ པ་ནེ་སཱ ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱུ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་ཏོ བ་ཧི ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ ན ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ཨ་ནྟོ པ་རི་སཱ་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་མ་ནྟཱ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ པ་ན དྭེ ས་ངྒྷཱ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་དི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི, དྭི་ནྣཾ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཨ་ཉྙོ ཨེ་ཀོ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པོ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཋ་པེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡ་ཉྷི ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ ཙ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ ཙ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཋི་ཏོ་ཀཱ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ལ་བྦྷ་ཏི. པ་རི་ཙྪེ་ད་བྦྷ་ནྟ་རེ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ་པི པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ བ་ཧི ཨ་ཉྙཾ ཏ་ཏྟ་ཀཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ་པི ཀ་མྨཾ ཀོ་པེ་ཏི, ཨི་དཾ ས་བྦ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༤༧) ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ ཨ་བ་དྡྷ་སཱི་མཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨི་ཏི ཨི་མཾ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷཾ སཱི་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏེ ཙ ཁོ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སཱི་མཱ་ཡཾ ཋི་ཏཱ’’ཏི. ཏེ་སུ ཧི ཙ་ཏཱུ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཨེ་ཀ་སཱི་མཱ་ཡཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཋི་ཏེ་སྭེ་ཝེ་ཏཾ ས་ངྒྷ་སྶ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ན ཨི་ཏ་ར་ཐཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༦༨).
ས་བྷཱ་གཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ ན ཝི་ཛྫ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཡཾ ས་བྦོ ས་ངྒྷོ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཱ་དི་ནཱ ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ལ་ཧུ་ཀཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཝ་ཏྠུ་ས་བྷཱ་གཱ ‘‘ས་བྷཱ་གཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨཱ་པ་ནྣཾ པ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་བྷཱ་གཾ ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟ་བྷོ་ཛ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨཱ་པ་ནྣ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ དེ་སེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་བྷཱ་གཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་ན ས་ཏི ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ སཱ་མ་ནྟཱ ཨཱ་ཝཱ་སཱ ས་ཛྫུ་ཀཾ པཱ་ཧེ་ཏ་བྦོ ‘‘ག་ཙྪཱ་ཝུ་སོ, ཏཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ཀ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ, མ་ཡཾ ཏེ ས་ནྟི་ཀེ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི, ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏཾ ལ་བྷེ་ཐ, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ, ནོ ཙེ ལ་བྷེ་ཐ, བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ, ཨ་ཡཾ ས་བྦོ ས་ངྒྷོ ས་བྷཱ་གཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ, ཡ་དཱ ཨ་ཉྙཾ བྷི་ཀྑུཾ སུ་དྡྷཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཀཾ པ་སྶི་སྶ་ཏི, ཏ་དཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཏཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༧༡) ཝ་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ པ་ན ཝེ་མ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི, ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ, ཨ་ཡཾ ས་བྦོ ས་ངྒྷོ ས་བྷཱ་གཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ, ཡ་དཱ ནི་བྦེ་མ་ཏི་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏ་དཱ ཏཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ པ་ནེ་ཏྠ ཀོ་ཙི ཏཾ ས་བྷཱ་གཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ དེ་སེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཨེ་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ དེ་སེ་ཏི, དེ་སི་ཏཱ སུ་དེ་སི་ཏཱ་ཝ. ཨ་ཉྙཾ པ་ན དེ་ས་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ དེ་ས་ཀོ, པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀོ ཙཱ་ཏི ཨུ་བྷོ་པི དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, ཏཾ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ དེ་སེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཏེ དྭེ ནི་རཱ་པ་ཏྟི་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀེ སེ་སེ་ཧི ས་བྷཱ་གཱ་པ་ཏྟི་ཡོ དེ་སེ་ཏ་བྦཱ ཝཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཱ ཝཱ. ས་ཙེ ཏེ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རོ་ནྟི, ‘‘པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣༤) ན་ཡེ་ན སཱ་པ་ཏྟི་ཀ་སྶ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་ར་ཎེ པ་ཉྙ་ཏྟཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི. ས་ཙེ ས་བྦོ ས་ངྒྷོ ས་བྷཱ་གཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཏི ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷིཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རོ་ཏི, ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་བྦོ ས་ངྒྷོ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་བྷཱ་གཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་བྷཱ་གཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ ན ཝི་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི. ཨེ་ཏཱ་སུ ཧི ས་བྷཱ་གཱ་པ་ཏྟཱི་སུ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་སུ ཝི་ས་བྷཱ་གཱ་པ་ཏྟཱི་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་སུ་པི པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ.
ཝ་ཛྫ་ནཱི་ཡཱ ཙ པུ་གྒ་ལཱ ཏ་སྨིཾ ན ཧོ་ནྟཱིཏི ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ག་ཧ་ཊྛཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦཾ, ཡོ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༥༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ག་ཧ་ཊྛོ, ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ནི་སི་ནྣ་པ་རི་སཱ་ཡ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༨༣) ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི, སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ, སཱ་མ་ཎེ་རོ, སཱ་མ་ཎེ་རཱི, སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏ་ཀོ, ཨ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུ་ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣ་ཀོ, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ད་སྶ་ནེ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀོ, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཀ་མྨེ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀོ, པཱ་པི་ཀཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་གྒེ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀོ, པ་ཎྜ་ཀོ, ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ, ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་ཀྐ་ནྟ་ཀོ, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏོ, མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀོ, པི་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀོ ཨ་ར་ཧ་ནྟ་གྷཱ་ཏ་ཀོ, བྷི་ཀྑུ་ནི་དཱུ་ས་ཀོ, ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀོ, ལོ་ཧི་ཏུ་པྤཱ་ད་ཀོ, ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀོ་ཏི ཨི་མེ ཝཱི་ས་ཏི ཙཱ་ཏི ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི པུ་གྒ་ལཱ ཝ་ཛྫ་ནཱི་ཡཱ ནཱ་མ, ཏེ ཧ་ཏྠ་པཱ་ས་ཏོ བ་ཧི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝ་ཛྫེ་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཏེ་སུ ཧི ཏི་ཝི་དྷེ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀེ ས་ཏི ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རོ་ནྟོ ས་ངྒྷོ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, སེ་སེ་སུ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏོཏི ཡ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ, ཏི་ཏྠི་ཡཱ ག་ཧ་ཊྛེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ཨེ་ཏེ་པི ཧི ཝ་ཛྫ་ནཱི་ཡཱ ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ ཨི་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ས་ངྒྷོ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རེ་ཡྻཱཏི་ཨི་མི་ནཱ ཡེ ཏེ ཨ་པ་རེ་པི ཏ་ཡོ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ ས་ངྒྷེ ཨུ་པོ་ས་ཐོ, ག་ཎེ ཨུ་པོ་ས་ཐོ, པུ་གྒ་ལེ ཨུ་པོ་ས་ཐོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ར་ཀ་ཝ་སེ་ན ཏ་ཡོ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ་སུ ཨི་ཏ་རེ དྭེ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་ངྒྷེ ཨུ་པོ་ས་ཐ་མེ་ཝ དཱི་པེ་ཏི. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻཱཏི་ཨི་མི་ནཱ ཡེ ཏེ ཨ་པ་རེ་པི ཏ་ཡོ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ སུ་ཏྟུ་དྡེ་སོ, པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐོ, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཨུ་པོ་ས་ཐོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཏ་ཡོ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ་སུ ཨི་ཏ་རེ དྭེ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ སུ་ཏྟུ་དྡེ་ས་མེ་ཝ དཱི་པེ་ཏི. སུ་ཏྟུ་དྡེ་སོ ནཱ་མ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སོ ཝུ་ཙྩ་ཏི, སོ དུ་ཝི་དྷོ ཨོ་ཝཱ་ད་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སོ ཙ ཨཱ་ཎཱ་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སོ ཙ. ཏ་ཏྠ
‘‘ཁ་ནྟཱི པ་ར་མཾ ཏ་པོ ཏི་ཏི་ཀྑཱ…པེ….
‘‘ས་བྦ་པཱ་པ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎཾ…པེ….
‘‘ཨ་ནཱུ་པ་ཝཱ་དོ ཨ་ནཱུ་པ་གྷཱ་ཏོ’’ཏི. (དཱི. ནི. ༢.༩༠; དྷ. པ. ༡༨༤, ༡༨༣, ༡༨༥)
ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ ཏི་སྶོ གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨོ་ཝཱ་ད་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ནཱ་མ, ཏཾ བུ་དྡྷཱ ཨེ་ཝ ཨུ་དྡི་ས་ནྟི, ན སཱ་ཝ་ཀཱ. ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣༤) ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཎཱ་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ནཱ་མ, ཏཾ སཱ་ཝ་ཀཱ ཨེ་ཝ ཨུ་དྡི་ས་ནྟི, ན བུ་དྡྷཱ. ཨི་ད་མེ་ཝ ཙ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ‘‘པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ’’ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ.
ཡེ པ་ན ཨི་ཏ་རེ དྭེ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ, ཏེ་སུ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཏཱ་ཝ ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ ས་ནྟི་ཀེ, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཉྩ ཨཱ་རོ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷོ. ཏ་ཏྠ ཡྭཱ་ཡཾ ཨ་ཉྙེ་སཾ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི, སོ་པི པ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ན་ཉྩ ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ན་ཉྩ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷོ. ཏ་ཏྠ མ་ཧཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ པ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ཏེ་ན ཝཱ ཨ་ནུ་པ་ག་ཏེ་ན ཝཱ ཚི་ནྣ་ཝ་སྶེ་ན ཝཱ ཙཱ་ཏུ་མཱ་སི་ནི་ཡཾ པ་ན པ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ པུ་རི་མི་ཀཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ཏེ་ན ཝཱ ཨ་ནུ་པ་ག་ཏེ་ན ཝཱ ཚི་ནྣ་ཝ་སྶེ་ན ཝཱ ཀཱ་ཡ་སཱ་མ་གྒིཾ ད་ཏྭཱ ‘‘པ་རི་སུ་དྡྷོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ‘པ་རི་སུ་དྡྷོ’ཏི མཾ དྷཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝ་ཏྭཱ ཀཱ་ཏ་བྦོ, ཋ་པེ་ཏྭཱ ཙ པ་ན པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀེ་ཧི ཨུ་དྡི་ཊྛ་མ་ཏྟེ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ ཨ་ཝུ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ཡ ཝུ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ཝཱ ས་བྦཱ་ཡ ཝཱ ཝུ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ ཡེ ཨ་ཉྙེ ས་མ་ས་མཱ ཝཱ ཐོ་ཀ་ཏ་རཱ ཝཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ་ཧི ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པཱ་རི་སུ་དྡྷི ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཱ. ཡོ པ་ནཱ་ཡཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨཱ་རོ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཀ་རཱི་ཡ་ཏི, སོ ཉ་ཏྟིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཙ ཨ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཙ ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷོ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཏ་ཡོ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཏེ་སུ ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ་སུ ཨེ་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ‘‘སུ་ཎ་ནྟུ མེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ ཨ་ཛྫུ་པོ་ས་ཐོ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སོ’’ཏི ཝཱ ‘‘པ་ནྣ་ར་སོ’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཡ་དཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ མ་ཡཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི ཉ་ཏྟི་ཡཱ ཋ་པི་ཏཱ་ཡ ཐེ་རེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘པ་རི་སུ་དྡྷོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ‘པ་རི་སུ་དྡྷོ’ཏི མཾ དྷཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༦༨) ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨི་ཏ་རེ་ཧི ‘‘བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཉ་ཏྟིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཡ་ཏྠ པ་ན དྭེ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཏ་ཏྲ ཉ་ཏྟིཾ ཨ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པཱ་རི་སུ་དྡྷི ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཡཾ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐོ.
ས་ཙེ པ་ན ཨེ་ཀོ་ཝ བྷི་ཀྑུ ཧོ་ཏི, ས་བྦཾ པུ་བྦ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་ནཱ་ག་མ་ནཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ མེ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སོ’’ཏི ཝཱ ‘‘པ་ནྣ་ར་སོ’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནུ་པོ་ས་ཐོཏི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཏ་ཡོ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ན་ཝ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ དཱི་པི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཏེ་སུ དི་ཝ་ས་ཝ་སེ་ན པ་ནྣ་ར་སི་ཀོ, ཀཱ་ར་ཀ་ཝ་སེ་ན ས་ངྒྷུ་པོ་ས་ཐོ, ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན སུ་ཏྟུ་དྡེ་སོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཨི་དྷ ནི་དྡི་ཊྛོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨིཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཏ་ད་ཧུ་པོ་ས་ཐེ ཨ་ཉྙཾ ཨ་བྷི་ཀྑུ་ཀཾ ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀེ་ཧི ཝཱ ས་བྷི་ཀྑུ་ཀཾ ཨཱ་ཝཱ་སཾ ཝཱ ཨ་ནཱ་ཝཱ་སཾ ཝཱ ཝཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་ངྒྷེ་ན, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཧོ་ཏི.
ཀིཾ ས་ངྒྷ་སྶ པུ་བྦ་ཀི་ཙྩནྟི ‘‘ས་ངྒྷོ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་ར་ཎ་ས་མྦ་ནྡྷེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ ཨུ་པོ་ས་ཐེ ཀ་ཏྟ་བྦེ ཡཾ ཏཾ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༥༩) ན་ཡེ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏཾ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཙ –
‘‘ས་མྨ་ཛྫ་ནཱི པ་དཱི་པོ ཙ, ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ས་ནེ་ན ཙ;
ཨུ་པོ་ས་ཐ་སྶ ཨེ་ཏཱ་ནི, ‘པུ་བྦ་ཀ་ར་ཎ’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
‘‘ཚ་ནྡ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་ཏུ་ཀྑཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑུ་ག་ཎ་ནཱ ཙ ཨོ་ཝཱ་དོ;
ཨུ་པོ་ས་ཐ་སྶ ཨེ་ཏཱ་ནི, ‘པུ་བྦ་ཀི་ཙྩ’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༦༨);
ཨེ་ཝཾ དྭཱི་ཧི ནཱ་མེ་ཧི ན་ཝ་ཝི་དྷཾ པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ད་སྶི་ཏཾ, ཀིཾ ཏཾ ཀ་ཏ་ནྟི པུ་ཙྪ་ཏི. ན ཧི ཏཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཐེ་རེ་ན ཨཱ་ཎ་ཏྟེ་ན ཨ་གི་ལཱ་ནེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, པཱ་ནཱི་ཡཾ པ་རི་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཾ, ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦཾ, པ་དཱི་པོ ཀཱ་ཏ་བྦོ, ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཐེ་རེ་ནཱ་པི པ་ཏི་རཱུ་པཾ ཉ་ཏྭཱ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏ་བྦཾ.
ཚ་ནྡ་པཱ་རི་སུ་དྡྷཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ ས་ངྒྷེ བ་ཧི ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏེ་ན ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཀཱ་ཡ་སཱ་མ་གྒིཾ ཨ་དེ་ནྟེ་ན ཚ་ནྡོ དཱ་ཏ་བྦོ. ཡོ་པི གི་ལཱ་ནོ ཝཱ ཧོ་ཏི ཀི་ཙྩ་པྤ་སུ་ཏོ ཝཱ, ཏེ་ནཱ་པི པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ དེ་ནྟེ་ན ཚ་ནྡོ་པི དཱ་ཏ་བྦོ. ཀ་ཐཾ དཱ་ཏ་བྦོ? ཨེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ནྟི་ཀེ ‘‘ཚ་ནྡཾ ད་མྨི, ཚ་ནྡཾ མེ ཧ་ར, ཚ་ནྡཾ མེ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཧཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༦༥) ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ཨུ་བྷ་ཡེ་ན ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦོ, ཨེ་ཝཾ དི་ནྣོ ཧོ་ཏི ཚ་ནྡོ. ཨ་ཀ་ཏཱུ་པོ་ས་ཐེ་ན པ་ན གི་ལཱ་ནེ་ན ཝཱ ཀི་ཙྩ་པྤ་སུ་ཏེ་ན ཝཱ པཱ་རི་སུ་དྡྷི དཱ་ཏ་བྦཱ. ཀ་ཐཾ དཱ་ཏ་བྦཱ? ཨེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ནྟི་ཀེ ‘‘པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ད་མྨི, པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ མེ ཧ་ར, པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ མེ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཧཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༦༤) ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ཨུ་བྷ་ཡེ་ན ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦོ, ཨེ་ཝཾ དི་ནྣཱ ཧོ་ཏི པཱ་རི་སུ་དྡྷི, ཏཾ པ་ན དེ་ནྟེ་ན ཚ་ནྡོ་པི དཱ་ཏ་བྦོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ད་ཧུ་པོ་ས་ཐེ པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ དེ་ནྟེ་ན ཚ་ནྡ་མྤི དཱ་ཏུཾ, ས་ནྟི ས་ངྒྷ་སྶ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༦༥). ཏ་ཏྠ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་དཱ་ནཾ ས་ངྒྷ་སྶ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ་པི ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་ར་ཎཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏི, ན ཨ་ཝ་སེ་སཾ ས་ངྒྷ་ཀི་ཙྩཾ. ཚ་ནྡ་དཱ་ནཾ ས་ངྒྷ་སྶེ་ཝ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་ར་ཎ་ཉྩ སེ་ས་ཀི་ཙྩ་ཉྩ ས་མྤཱ་དེ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ན ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཨ་ཀ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ དེ་ནྟེ་ན ཚ་ནྡོ་པི དཱ་ཏ་བྦོ. པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟཾ པ་ན སུ་དྡྷི་ཀ་ཙྪ་ནྡཾ ཝཱ ཨི་མཾ ཝཱ ཚ་ནྡ་པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ཨེ་ཀེ་ན བ་ཧཱུ་ན་མྤི ཨཱ་ཧ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན སོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཨ་ཉྙཾ བྷི་ཀྑུཾ པ་སྶི་ཏྭཱ ཡེ་སཾ ཏེ་ན ཚ་ནྡོ ཝཱ པཱ་རི་སུ་དྡྷི ཝཱ ག་ཧི་ཏཱ, ཏེ་ས་ཉྩ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ཚ་ནྡ་པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ དེ་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝ སཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨི་ཏ་རཱ པ་ན བི་ལཱ༹་ལ་ས་ངྑ་ལི་ཀཱ ཚ་ནྡ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི ནཱ་མ ཧོ་ཏི, སཱ ནཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན ས་ཉྩི་ཙྩ ནཱ་རོ་ཙེ་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཚ་ནྡ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི པ་ན ཏ་སྨིཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ ཨུ་པ་ག་ཏ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཱ ཧོ་ཏི.
ཨུ་ཏུ་ཀྑཱ་ནནྟི ‘‘ཧེ་མ་ནྟཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་ཏཱུ་ནཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་ཝ་སི་ཊྛ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཏཱུ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནཾ. བྷི་ཀྑུ་ག་ཎ་ནཱཏི ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་པོ་ས་ཐ་གྒེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ’’ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ག་ཎ་ནཱ. ཨི་ད་མྤི ཧི ཨུ་བྷ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ་ཝ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཨོ་ཝཱ་དོཏི བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཝཱ་དོ. ན ཧི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཧི ‘‘སྭེ ཨུ་པོ་ས་ཐོ’’ཏི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སོ པ་ནྣ་ར་སོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ པུ་ན ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ, ཨ་ཡྻ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ པཱ་དེ ཝ་ནྡ་ཏི, ཨོ་ཝཱ་དཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་ཉྩ ཡཱ་ཙ་ཏི, ལ་བྷ་ཏུ ཀི་ར, ཨ་ཡྻ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ ཨོ་ཝཱ་དཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༡༣) ཨེ་ཝཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཡཱ་ཙ་ནྟི. ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ བཱ་ལ་གི་ལཱ་ན་ག་མི་ཡེ ཨ་ཉྙོ ས་ཙེ་པི ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཨ་པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཡེ་ན སོ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏོ, ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་གྒེ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ པཱ་དེ ཝ་ནྡ་ཏི, ཨོ་ཝཱ་དཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་ཉྩ ཡཱ་ཙ་ཏི, ལ་བྷ་ཏུ ཀི་ར, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ ཨོ་ཝཱ་དཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན’’ནྟི. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཀེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ ‘‘ཨ་ཏྠི ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཝཱ་ད་ཀོ ས་མྨ་ཏོ’’ཏི. ས་ཙེ ཧོ་ཏི ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཝཱ་ད་ཀོ ས་མྨ་ཏོ, ཏ་ཏོ ཏེ་ན སོ ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཝཱ་ད་ཀོ ས་མྨ་ཏོ, ཏཾ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏཱུ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༡༣). ས་ཙེ ན་ཏྠི, ཏ་ཏོ ཏེ་ན པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ ‘‘ཀོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་སྶ་ཧ་ཏི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨོ་ཝ་དི་ཏུ’’ནྟི. ས་ཙེ ཀོ་ཙི ཨུ་སྶ་ཧ་ཏི, སོ་པི ཙ ཨ་ཊྛ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཏཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་མྨ་ནྣི་ཏྭཱ ཨོ་ཝཱ་ད་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀོ ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཝཱ་ད་ཀོ ས་མྨ་ཏོ, ཏཾ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏཱུ’’ཏི (ཙུ་ལ༹་ཝ. ༤༡༣). ས་ཙེ པ་ན ཀོ་ཙི ན ཨུ་སྶ་ཧ་ཏི, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཀེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ ‘‘ན་ཏྠི ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཝཱ་ད་ཀོ ས་མྨ་ཏོ, པཱ་སཱ་དི་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ ས་མྤཱ་དེ་ཏཱུ’’ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཧི སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ ས་ཀ་ལཾ སཱ་ས་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ.
བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷེ་ནཱ་པི ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ པེ་སེ་ཏ་བྦཱ, ག་ཙྪ་ཐ, ཨ་ཡྻཱ, པུ་ཙྪ་ཐ ‘‘ཀིཾ, ཨ་ཡྻ, ལ་བྷ་ཏི བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ ཨོ་ཝཱ་དཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན’’ནྟི, ཏཱ་ཧི ‘‘སཱ་དྷུ, ཨ་ཡྻེ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ‘‘ཀིཾ, ཨ་ཡྻ, ལ་བྷ་ཏི བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ ཨོ་ཝཱ་དཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན’’ནྟི. ཏེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ ‘‘ན་ཏྠི ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཝཱ་ད་ཀོ ས་མྨ་ཏོ, པཱ་སཱ་དི་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ ས་མྤཱ་དེ་ཏཱུ’’ཏི, ཏཱ་ཧི ‘‘སཱ་དྷུ ཨ་ཡྻཱ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ. ཨི་ད་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ ཏི་ཎྞཾ ཝཱ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏཱ་སུ པ་ན ཨེ་ཀཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཉྩེ་ཝ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཉྩ, ཨི་ཏ་རཱ ཏ་སྶཱ ས་ཧཱ་ཡི་ཀཱ. ས་ཙེ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ ཝཱ ན པཱུ་ར་ཏི, ཨུ་བྷ་ཡ་ཏོ་པི ཝཱ ག་ཎ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པུ་གྒ་ལ་མ་ཏྟཾ ཝཱ ཧོ་ཏི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝ་ཙ་ན་ཀྐ་མོ – ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ, ཨ་ཡྻ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ པཱ་དེ་ཝ་ནྡ་ནྟི, ཨོ་ཝཱ་དཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་ཉྩ ཡཱ་ཙ་ནྟི, ལ་བྷ་ནྟུ ཀི་ར, ཨ་ཡྻ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨོ་ཝཱ་དཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན’’ནྟི, ‘‘ཨ་ཧཾ, ཨ་ཡྻ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ པཱ་དེ ཝ་ནྡཱ་མི, ཨོ་ཝཱ་དཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་ཉྩ ཡཱ་ཙཱ་མི, ལ་བྷཱ་མ་ཧཾ, ཨ་ཡྻ, ཨོ་ཝཱ་དཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན’’ནྟི, ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ, ཨ་ཡྻཱ, ཨ་ཡྻཱ་ནཾ པཱ་དེ ཝ་ནྡ་ཏི, ཨོ་ཝཱ་དཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་ཉྩ ཡཱ་ཙ་ཏི, ལ་བྷ་ཏུ ཀི་ར, ཨ་ཡྻཱ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ ཨོ་ཝཱ་དཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན’’ནྟི. ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ, ཨ་ཡྻཱ, ཨ་ཡྻཱ་ནཾ པཱ་དེ ཝ་ནྡ་ནྟི, ཨོ་ཝཱ་དཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་ཉྩ ཡཱ་ཙ་ནྟི, ལ་བྷ་ནྟུ ཀི་ར, ཨ་ཡྻཱ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨོ་ཝཱ་དཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན’’ནྟི, ‘‘ཨ་ཧཾ, ཨ་ཡྻཱ, ཨ་ཡྻཱ་ནཾ པཱ་དེ ཝ་ནྡཱ་མི, ཨོ་ཝཱ་དཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་ཉྩ ཡཱ་ཙཱ་མི, ལ་བྷཱ་མ་ཧཾ, ཨ་ཡྻཱ, ཨོ་ཝཱ་དཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན’’ནྟི, ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ, ཨ་ཡྻ, ཨ་ཡྻ་སྶ པཱ་དེ ཝ་ནྡ་ཏི, ཨོ་ཝཱ་དཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་ཉྩ ཡཱ་ཙ་ཏི, ལ་བྷ་ཏུ ཀི་ར, ཨ་ཡྻ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ ཨོ་ཝཱ་དཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན’’ནྟི. ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ, ཨ་ཡྻ, ཨ་ཡྻ་སྶ པཱ་དེ ཝ་ནྡ་ནྟི, ཨོ་ཝཱ་དཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་ཉྩ ཡཱ་ཙ་ནྟི, ལ་བྷ་ནྟུ ཀི་ར, ཨ་ཡྻ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨོ་ཝཱ་དཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན’’ནྟི, ‘‘ཨ་ཧཾ, ཨ་ཡྻ, ཨ་ཡྻ་སྶ པཱ་དེ ཝ་ནྡཱ་མི, ཨོ་ཝཱ་དཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་ཉྩ ཡཱ་ཙཱ་མི, ལ་བྷཱ་མ་ཧཾ, ཨ་ཡྻ, ཨོ་ཝཱ་དཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན’’ནྟི. ཏེ་ནཱ་པི བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ པཱ་དེ ཝ་ནྡ་ནྟི, ཨོ་ཝཱ་དཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་ཉྩ ཡཱ་ཙ་ནྟི, ལ་བྷ་ནྟུ ཀི་ར, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨོ་ཝཱ་དཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན’’ནྟི, ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནཱི, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ པཱ་དེ ཝ་ནྡ་ཏི, ཨོ་ཝཱ་དཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་ཉྩ ཡཱ་ཙ་ཏི, ལ་བྷ་ཏུ ཀི་ར, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨོ་ཝཱ་དཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན’’ནྟི. ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱི བྷ་ནྟེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ པཱ་དེ ཝ་ནྡ་ཏི, ཝ་ནྡ་ནྟི, ཝ་ནྡ་ཏི, ཨོ་ཝཱ་དཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་ཉྩ ཡཱ་ཙ་ཏི, ཡཱ་ཙ་ནྟི, ཡཱ་ཙ་ཏི, ལ་བྷ་ཏུ ཀི་ར, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ, ལ་བྷ་ནྟུ ཀི་ར, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ, ལ་བྷ་ཏུ ཀི་ར, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨོ་ཝཱ་དཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན’’ནྟི. ཨུ་པོ་ས་ཐ་གྒེ་པི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཀེ་ན ཝཱ ཉ་ཏྟི་ཊྛ་པ་ཀེ་ན ཝཱ ཨི་ཏ་རེ་ན ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་ཙེ ས་མྨ་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྠི, པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ‘‘ཏཾ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ, ཏཾ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ, ཏཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏུ, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟུ, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ཙེ ན་ཏྠི, ‘‘པཱ་སཱ་དི་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ, བྷི་ཀྑུ་ནཱི ས་མྤཱ་དེ་ཏུ, ས་མྤཱ་དེ་ནྟུ, ས་མྤཱ་དེ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨོ་ཝཱ་ད་པྤ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀེ་ན པཱ་ཊི་པ་དེ ཏཾ པ་ཙྩཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. ཨེ་ཝཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ་ཝ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཚ་ནྡ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་ཏུ་ཀྑཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑུ་ག་ཎ་ནཱ ཙ ཨོ་ཝཱ་དོ;
ཨུ་པོ་ས་ཐ་སྶ ཨེ་ཏཱ་ནི, ‘པུ་བྦ་ཀི་ཙྩ’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཐཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཐ, ‘‘པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི་ཨི་དཾ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨཱ་རོ་ཙ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘‘ན ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་པ་ཏྟི་ཀེ་ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ སོ་ཏ་བྦཾ, ཡོ སུ་ཎེ་ཡྻ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༨༦) ཧི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷེ་ཧི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ སོ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཐ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི. ཨེ་ཏྠ སི་ཡཱ ‘‘ས་ངྒྷོ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རེ་ཡྻ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣༤) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨི་དྷཱ་པི ‘‘པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ ས་ནྡྷི་ཡ་ཏཱི་ཏི. ཝུ་ཙྩ་ཏེ, ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝེ་ཏཾ ན ས་ནྡྷི་ཡ་ཏི, ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ པ་ན ས་མེ་ཏི, ས་ངྒྷ་སྶ སཱ་མ་གྒི་ཡཱ, ག་ཎ་སྶ སཱ་མ་གྒི་ཡཱ, པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨུ་དྡེ་སཱ ས་ངྒྷ་སྶ ཨུ་དྡི་ཊྛཾ ཧོ་ཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ནྟི ཨི་ད་ཉྷེ་ཏྠ ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨི་ད་མེ་ཝེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ.
ཏཾ ས་བྦེ་ཝ ས་ནྟཱ སཱ་དྷུ་ཀཾ སུ་ཎོ་མ མ་ན་སི ཀ་རོ་མཱཏི ནྟི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ. ས་བྦེ་ཝ ས་ནྟཱཏི ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཏ་སྶཱ པ་རི་སཱ་ཡ ཐེ་རཱ ཙ ན་ཝཱ ཙ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ ཙ. སཱ་དྷུ་ཀཾ སུ་ཎོ་མཱཏི ཨ་ཊྛིཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ན་སི ཀ་རི་ཏྭཱ སོ་ཏ་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་ཙེ་ཏ་སཱ ས་མ་ནྣཱ་ཧ་རཱ་མ. མ་ན་སི ཀ་རོ་མཱཏི ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟེ ཋ་པེ་ཡྻཱ་མ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀི་ཉྩཱ་པི ‘‘པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘སུ་ཎོ་ཐ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི, ‘‘ས་ངྒྷོ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨི་མི་ནཱ པ་ན ན ས་མེ་ཏི. ས་མ་གྒ་སྶ ཧི ས་ངྒྷ་སྶེ་ཏཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་ར་ཎཾ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཀོ ཙ ས་ངྒྷ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣོ་ཝ, ཨི་ཙྩ་སྶ ས་ངྒྷ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ‘‘སུ་ཎོ་མ མ་ན་སི ཀ་རོ་མཱ’’ཏི ཨི་ད་མེ་ཝ ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཏྟཾ.
ཨི་དཱ་ནི ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཐཱ’’ཏི, ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨཱ་རོ་ཙ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཡ་སྶ སི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི, སོ ཨཱ་ཝི་ཀ་རེ་ཡྻཱཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྶ སི་ཡཱཏི ཡ་སྶ ཚ་ནྣཾ ཨཱ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཨཱ་པ་ནྣཱ་པ་ཏྟི བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཨཱ་པ་ཏྟི་ཉྷི ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ ཨ་ལ་ཛྫི་ཏཱ, ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ཏཱ, ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་པྤ་ཀ་ཏ་ཏཱ, ཨ་ཀ་པྤི་ཡེ ཀ་པྤི་ཡ་ས་ཉྙི་ཏཱ, ཀ་པྤི་ཡེ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ས་ཉྙི་ཏཱ, ས་ཏི་ས་མྨོ་སཱ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཚ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི (པ་རི. ༢༩༥) ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི.
ཀ་ཐཾ ཨ་ལ་ཛྫི་ཏཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི? ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟོ་ཡེ་ཝ མ་དྡི་ཏྭཱ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཾ ཀ་རོ་ཏི.
ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘ས་ཉྩི་ཙྩ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་རི་གཱུ་ཧ་ཏི;
ཨ་ག་ཏི་ག་མ་ན་ཉྩ ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་དི་སོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ལ་ཛྫི་པུ་གྒ་ལོ’’ཏི. (པ་རི. ༣༥༩);
ཀ་ཐཾ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི? ཨ་ཉྙཱ་ཎ་པུ་གྒ་ལོ ཧི མ་ནྡོ མོ་མཱུ་ཧོ ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་རོ་ཏི, ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཝི་རཱ་དྷེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི.
ཀ་ཐཾ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་པྤ་ཀ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི? ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཀ་པྤི་ཡཾ ཙེ, ཀ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཙེ, ན ཀ་ཏྟ་བྦཾ, ཨ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི མ་དྡི་ཏྭཱ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཨེ་ཝཾ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་པྤ་ཀ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི.
ཀ་ཐཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡེ ཀ་པྤི་ཡ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི? ཨ་ཙྪ་མཾ་སཾ ‘‘སཱུ་ཀ་ར་མཾ་ས’’ནྟི ཁཱ་ད་ཏི, ཝི་ཀཱ་ལེ ཀཱ་ལ་ས་ཉྙཱ་ཡ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡེ ཀ་པྤི་ཡ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི.
ཀ་ཐཾ ཀ་པྤི་ཡེ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི? སཱུ་ཀ་ར་མཾ་སཾ ‘‘ཨ་ཙྪ་མཾ་ས’’ནྟི ཁཱ་ད་ཏི, ཀཱ་ལེ ཝི་ཀཱ་ལ་ས་ཉྙཱ་ཡ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀ་པྤི་ཡེ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི.
ཀ་ཐཾ ས་ཏི་ས་མྨོ་སཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི? ས་ཧ་སེ་ཡྻ་ཙཱི་ཝ་ར་ཝི་པྤ་ཝཱ་སཱ་དཱི་ནི ས་ཏི་ས་མྨོ་སཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨི་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཚ་ནྣཾ ཨཱ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨཱ་པ་ནྣཱ ཡ་སྶ སི་ཡཱ ས་ཏྟ་ནྣཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཐེ་ར་སྶ ཝཱ ན་ཝ་སྶ ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
སོ ཨཱ་ཝི་ཀ་རེ་ཡྻཱཏི སོ ཏཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ དེ་སེ་ཏུ ཝཱ པ་ཀཱ་སེ་ཏུ ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ས་ནྟི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱཏི ཡ་སྶ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཨ་ནཱ་པ་ནྣཱ ཝཱ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཙ པ་ན ཝུ་ཊྛི་ཏཱ ཝཱ དེ་སི་ཏཱ ཝཱ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏཱ ཝཱ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཏ་སྶ སཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཨ་ས་ནྟཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ས་ནྟི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཏུ་ཎྷཱི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན ཁོ པ་ནཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ ‘‘པ་རི་སུ་དྡྷཱ’’ཏི ཝེ་དི་སྶཱ་མཱིཏི ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་པི ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཧཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ ‘‘པ་རི་སུ་དྡྷཱ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི་ཏི. ཡ་ཐཱ ཁོ པ་ན པ་ཙྩེ་ཀ་པུ་ཊྛ་སྶ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཀོ པུ་ཊྛོ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻ, ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཀོ པ་ཙྩེ་ཀ་པུ་ཊྛོ ‘‘མཾ ཨེ་ས པུ་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ ཨ་ནུ་སཱ་ཝི་ཏཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཏཱ་ཝ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟི ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཨི་མི་སྶཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་པ་རི་སཱ་ཡ ཡ་དེ་ཏཾ ‘ཡ་སྶ སི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི, སོ ཨཱ་ཝི་ཀ་རེ་ཡྻ, ཨ་ས་ནྟི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཏུ་ཎྷཱི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན ཁོ པ་ནཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཏི ཝེ་དི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨ་ནུ་སཱ་ཝི་ཏཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཀེ་ན ‘མཾ ཨེ་ས པུ་ཙྪ་ཏཱི’ཏི ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ཏཾ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཀ་སྨཱ? ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་བྷེ་ད་ཏོ. ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན་ཉྷི ནཱ་མ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙ བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ ཙ ཨ་བྷི་ནྣཾ ཧོ་ཏི ‘‘དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ་ཧཱ་ཝ. ༧༢; ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣) ཝི་ཡ, ‘‘ཡ་སྶ སི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏྟ་ཡཾ པ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ་པི བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ་པི བྷི་ནྣཾ, ཏེ་ན་སྶ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན་ཏྟ་ཡཾ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཡ་དི ཙེ་ཏཾ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཱ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཾ སི་ཡཱ, ནི་དཱ་ནུ་དྡེ་སེ ཨ་ནི་ཊྛི་ཏེ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི སི་ཡཱ. ན ཙ ཡུ་ཏྟཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཀྑེ་ཏྟེ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ.
ཨ་པ་རེ ‘‘ཨ་ནུ་སཱ་ཝི་ཏ’’ནྟི་པ་ད་སྶ ཨ་ནུ་སཱ་ཝེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡ’’ནྟི་ཨི་དཾ ཨུ་པ་རི ཨུ་དྡེ་སཱ་ཝ་སཱ་ནེ ‘‘ཀ་ཙྩི་ཏྠ པ་རི་སུ་དྡྷཱ…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི པུ་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧུ. ཏ་མྤི ན ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཀ་སྨཱ? ཨ་ཏྠ་ཡུ་ཏྟཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨི་ད་ཉྷི པ་དཾ ཀེ་ཙི ‘‘ཨ་ནུ་སཱ་ཝེ་ཏ’’ནྟི ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི, ཀེ་ཙི ‘‘ཨ་ནུ་སཱ་ཝེ་ཏ’’ནྟི, ཏཾ ཨུ་བྷ་ཡཾ ཝཱ་པི ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀཱ་ལ་མེ་ཝ དཱི་པེ་ཏི, ན ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ. ཡ་དི ཙ་སྶ ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ སི་ཡཱ, ‘‘ཨ་ནུ་སཱ་ཝི་ཏཾ ཧེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་དེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ཨ་ཏྠཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཡ་དི ཙེ་ཏཾ ཨུ་དྡེ་སཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཝ་ཙ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ སི་ཡཱ, ‘‘ན ཨཱ་ཝི་ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟ་སྶ ནི་དཱ་ནེ ས་མ་ཏྟེ་པི ཝུ་ཏྟ་མུ་སཱ་ཝཱ་དོ ན སི་ཡཱ, ཀ་སྨཱ? ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝི་ཡ་མཱ་ནེ’’ཏི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣༤) ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡ’’ནྟི ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ ནི་ར་ཏྠ་ཀཾ སི་ཡཱ, ཀ་སྨཱ? ནི་དཱ་ནུ་དྡེ་སེ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཱ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཡུ་ཏྟི་ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་མྤི ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ ཨ་ནུ་སཱ་ཝི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ པ་ན ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟཾ, ཏེ་ན ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི – ཨི་དཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ནཱ་མ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝི་ཡ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝི་ཡ་མཱ་ནེ ཡོ ས་ར་མཱ་ནོ ས་ནྟིཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ནཱ་ཝི་ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྶ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཱ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་དོ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ཏ་དེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ ཨ་ནུ་སཱ་ཝི་ཏཾ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ ཨ་ནུ་སཱ་ཝི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཏ་ཏྠཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ པུ་ཙྪཱ་མཱིཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཝ་སཱ་ནེ དི་སྶ་ཏི, ན ནི་དཱ་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ. ཀི་ཉྩཱ་པི ན དི་སྶ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཨུ་དྡེ་ས་ཀཱ་ལེ ‘‘ཨཱ་ཝི་ཀ་ཏཱ ཧི་སྶ ཕཱ་སུ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་དྡི་ཊྛཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ནི་དཱ་ནཾ, ཏ་ཏྠཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ པུ་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ནི་དཱ་ནཾ སུ་ཨུ་དྡི་ཊྛཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ དུ་ཨུ་དྡི་ཊྛཾ. ཨི་མ་མེ་ཝ ཙ ཨ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ ཨ་ནུ་སཱ་ཝི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་ཀི་མྤི ཨ་ནུ་སཱ་ཝི་ཏཾ ཧོ་ཏི, དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཨ་ནུ་སཱ་ཝི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཨ་ནུ་སཱ་ཝི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣༤). ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པ་ར་མྤ་རཱ་བྷ་ཏོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑུ…པེ… ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་ད་སྶ ཧོ་ཏཱིཏི ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་དོ ཨ་སྶ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི, སཱ ཙ ཁོ པ་ན ན མུ་སཱ་ཝཱ་ད་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན, ‘‘ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་དེ ཀིཾ ཧོ་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣༥) ཨི་མི་ནཱ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ ཨ་ཀི་རི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘ཨ་ནཱ་ལ་པ་ནྟོ མ་ནུ་ཛེ་ན ཀེ་ན་ཙི,
ཝཱ་ཙཱ་གི་རཾ ནོ ཙ པ་རེ བྷ་ཎེ་ཡྻ;
ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ ཝཱ་ཙ་སི་ཀཾ, ན ཀཱ་ཡི་ཀཾ,
པ་ཉྷཱ་མེ་སཱ ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཙི་ནྟི་ཏཱ’’ཏི. (པ་རི. ༤༧༩);
ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀོཏི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཝ་ཏྠུ་ཏཱ་ཡ པཱ་མོ་ཛྫཱ་དི་ས་མྦྷ་ཝཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨ་ཡཾ ཨ་ནཱ་ཝི་ཀ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་དོ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ. ས་ར་མཱ་ནེ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་ནི ས་ནྟིཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཛཱ་ན་ནྟེ་ན. ཝི་སུ་དྡྷཱ་པེ་ཀྑེ་ནཱཏི ཝུ་ཊྛཱ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན. ས་ནྟཱི ཨཱ་པ་ཏྟཱིཏི ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་ཝུ་ཊྛི་ཏཱ ཨཱ་པ་ཏྟི. ཨཱ་ཝི་ཀཱ་ཏ་བྦཱཏི ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝཱ ག་ཎ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝཱ ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལེ ཝཱ པ་ཀཱ་སེ་ཏ་བྦཱ, ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨ་ན་ནྟ་ར་སྶཱ་པི བྷི་ཀྑུ་ནོ ‘‘ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ, ཨི་ཏོ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཏཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༧༠) ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ཙེ་པི ཝེ་མ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི, ‘‘ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ, ཡ་དཱ ནི་བྦེ་མ་ཏི་ཀོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི, ཏ་དཱ ཏཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༦༩) ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨཱ་ཝི་ཀ་ཏཱ ཧི་སྶ ཕཱ་སུ ཧོ་ཏཱིཏི་ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཝི་ཀ་ཏཱཏི ཨཱ་ཝི་ཀ་ཏཱ་ཡ, པ་ཀཱ་སི་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ལ་ཛྫི་ཏཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པ་རི. ༢༩༥) ཝི་ཡ ཧི ཨི་ད་མྤི ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཧཱིཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཨ་སྶཱཏི ཨེ་ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ. ཕཱ་སུ ཧོ་ཏཱིཏི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཕཱ་སུ ཧོ་ཏི, ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་མཱུ་ལ་ཀཱ་ནཾ པཱ་མོ་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན སུ་ཁ་པྤ་ཊི་པ་དཱ ས་མྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་ཏི ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎི་ཡཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ
ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.