༡. པ་རི་མ་ཎྜ་ལ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
སེ་ཁི་ཡེ་སུ པ་ཋ་མེ པ་རི་མ་ཎྜ་ལནྟི ས་མ་ནྟ་ཏོ མ་ཎྜ་ལཾ. སི་ཀྑཱ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱཏི ‘‘ཨེ་ཝཾ ནི་ཝཱ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་རཱ་མེ་པི ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ་པི ས་བྦ་ཏྠ སི་ཀྑཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ, ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་སྨཱ ཝ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཏྟཱ་ནི་པི སི་ཀྑི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ སེ་ཁི་ཡཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ པ་རི་ཙྪེ་དོ ན ཀ་ཏོ. ཙཱ་རི་ཏྟ་ཝི་ན་ཡ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ཉྩ ‘‘ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑུ ཨོ་ལ་མྦེ་ནྟོ ནི་ཝཱ་སེ་ཡྻ, དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ནཱ་མེ་ན ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘སི་ཀྑཱ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ པཱ་ལི༹ ཨཱ་རོ་པི་ཏཱ, པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ (པཱ་ཙི. ༥༧༦) པ་ན ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ནཱ་ད་རི་ཡ་ཀ་ར་ཎེ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨི་དཱ་ནི པ་རི་མ་ཎྜ་ལནྟི ཨེ་ཏྠ ནཱ་བྷི་མ་ཎྜ་ལཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ཛ་ངྒྷ་ཊྛི་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟཾ ནི་ཝཱ་ས་ནཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་སེ་ནྟེ་ན པ་རི་མ་ཎྜ་ལཾ ནི་ཝ་ཏྠཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་ད་རི་ཡེ་ན པུ་ར་ཏོ ཝཱ པ་ཙྪ་ཏོ ཝཱ ཨོ་ལ་མྦེ་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་སེ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཏ་སྶེ་ཝ, ཡེ ཙ་ཉྙེ ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ གི་ཧི་ནི་ཝ་ཏྠཾ ནི་ཝཱ་སེ་ནྟི, ཧ་ཏྠི་སོ་ཎྜ་ཀཾ མ་ཙྪ་ཝཱ་ལ་ཀཾ ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཎྞ་ཀཾ ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚ་ཀཾ ས་ཏ་ཝ་ལི་ཀཾ ནི་ཝཱ་སེ་ནྟི, སཾ་ཝ་ལླི་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ནྟཱི’’ཏི ཁ་ནྡྷ་ཀེ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༨༠) ནི་ཝཱ་ས་ན་དོ་སཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ ནི་ཝཱ་སེ་ནྟ་སྶ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ.
ཏ་ཏྠ ཧ་ཏྠི་སོ་ཎྜ་ཀཾ ནཱ་མ ནཱ་བྷི་མཱུ་ལ་ཏོ ཧ་ཏྠི་སོ་ཎྜ་ས་ཎྛཱ་ནཾ ཨོ་ལ་མྦ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྠཾ ཙོ་ལི༹་ཀ་ཨི་ཏྠཱི་ནཾ ནི་ཝཱ་ས་ནཾ ཝི་ཡ. མ་ཙྪ་ཝཱ་ལ་ཀཾ ནཱ་མ ཨེ་ཀ་ཏོ་ད་ས་ནྟཾ ཨེ་ཀ་ཏོ པཱ་ས་ནྟཾ ཨོ་ལ་མྦེ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྠཾ. ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཎྞ་ཀཾ ནཱ་མ ཨུ་པ་རི དྭེ, ཧེ་ཊྛ་ཏོ དྭེ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀ་ཎྞེ ད་སྶེ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྠཾ. ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚ་ཀཾ ནཱ་མ ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚཱ་ཀཱ་རེ་ན སཱ་ཊ་ཀཾ ཨོ་ལ་མྦེ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྠཾ. ས་ཏ་ཝ་ལི་ཀཾ ནཱ་མ དཱི་གྷ་སཱ་ཊ་ཀཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨོ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཨོ་ཝ་ཊྚི་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ནི་ཝ་ཏྠཾ, ཝཱ་མ་ད་ཀྑི་ཎ་པ་སྶེ་སུ ཝཱ ནི་ར་ནྟ་རཾ ཝ་ལི་ཡོ ད་སྶེ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྠཾ. ས་ཙེ པ་ན ཛཱ་ཎུ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཀཱ ཝཱ དྭེ ཝཱ ཝ་ལི་ཡོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ཏི. སཾ་ཝ་ལླི་ཡནྟི མ་ལླ་ཀ་མྨ་ཀཱ་རཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཡ ཀ་ཙྪཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྠཾ. ཨེ་ཝཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ གི་ལཱ་ན་སྶཱ་པི མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་སྶཱ་པི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡ་མྤི མ་གྒཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ཨེ་ཀཾ ཝཱ དྭེ ཝཱ ཀ་ཎྞེ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀ་སྶ ཨུ་པ་རི ལ་གྒ་ནྟི, ཨ་ནྟོ ཝཱ ཨེ་ཀཾ ཀཱ་སཱ་ཝཾ ཏ་ཐཱ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ བ་ཧི ཨ་པ་རཾ ནི་ཝཱ་སེ་ནྟི, ས་བྦཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.
གི་ལཱ་ནོ པ་ན ཨ་ནྟོ་ཀཱ་སཱ་ཝ་སྶ ཨོ་ཝ་ཊྚི་ཀཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨ་པ་རཾ ཨུ་པ་རི ནི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི, ཨ་གི་ལཱ་ནེ་ན དྭེ ནི་ཝཱ་སེ་ནྟེ་ན ས་གུ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་སེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨི་ཏི ཨི་མཾ ཁ་ནྡྷ་ཀེ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཉྩ ཨོ་ལ་མྦ་ཀ་ཉྩ ས་བྦཾ ཝི་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣཾ ནི་བྦི་ཀཱ་རཾ པ་རི་མ་ཎྜ་ལཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཐཱ ཨ་ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཝི་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ.
‘‘ནི་དཱ་ནཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་ཏྠུ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀེ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ) པ་ན ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ སུ་རུ་སུ་རུ་ཀཱ་ར་ཀཾ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, སཱ་མི་སེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན པཱ་ནཱི་ཡ་ཐཱ་ལ་ཀ་ས་སི་ཏྠ་ཀ་པ་ཏྟ་དྷོ་ཝ་ན་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་དྭ་ཡཾ བྷ་གྒེ་སུ ས་མྦ་ཧུ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ར་བྦྷ, སེ་སཱ་ནི ས་བྦཱ་ནེ་ཝ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨོ་ལ་མྦེ་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་ས་ནཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནི. སཱུ་པོ་ད་ན་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་དཱི་སུ ཙ གི་ལཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཱ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ས་བྦཱ་ནི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཱ་ནི, ས་བྦེ་སུ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ, ཨ་ཉྙོ ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་དོ ན་ཏྠི, ཝི་པ་ཏྟི་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ, ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ས་བྦེ་སཾ ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ད་སྶ་ཡི་སྶཱ་མ. ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་མ་ཏྟཾ པ་ན ཨ་ངྒ་ཉྩ ས་བྦ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏ་ཡི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ ཏཱ་ཝ སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཨ་ས་ཉྩི་ཙྩ, ཨ་སྶ་ཏི་ཡཱ, ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ, གི་ལཱ་ན་སྶ, ཨཱ་པ་དཱ་སུ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ས་ཉྩི་ཙྩཱཏི ‘‘ཨ་པ་རི་མ་ཎྜ་ལཾ ནི་ཝཱ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ས་ཉྩི་ཙྩ, ཨ་ཐ ཁོ ‘‘པ་རི་མ་ཎྜ་ལཾ་ཡེ་ཝ ནི་ཝཱ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝི་ར་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨ་པ་རི་མ་ཎྜ་ལཾ ནི་ཝཱ་སེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་སྶ་ཏི་ཡཱཏི ཨ་ཉྙཱ་ཝི་ཧི་ཏ་སྶཱ་པི ཏ་ཐཱ ནི་ཝཱ་སེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶཱཏི པ་རི་མ་ཎྜ་ལཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཨ་པི་ཙ ནི་ཝཱ་ས་ན་ཝ་ཏྟཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡོ པ་ན སུ་ཀྑ་ཛ་ངྒྷོ ཝཱ ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་པི་ཎྜི་ཀ་མཾ་སོ ཝཱ, ཏ་སྶ སཱ་རུ་པྤ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལཱ་དྷི་ཀ་མྤི ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. གི་ལཱ་ན་སྶཱཏི ཡ་སྶ ཛ་ངྒྷཱ་ཡ ཝཱ པཱ་དེ ཝཱ ཝ་ཎོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝཱ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཝཱ ནི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨཱ་པ་དཱ་སཱུཏི ཝཱ་ལཱ༹ ཝཱ ཙོ་རཱ ཝཱ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་སུ ཨཱ་པ་དཱ་སུ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱད་ཡོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ ཨེ་ཝ. ཨ་ནཱ་ད་རི་ཡཾ, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་པ་རི་མ་ཎྜ་ལ་ནི་ཝཱ་ས་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ པུ་རི་མཱ་ནི དྭེ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཀ་ར་ཎ་ཉྩཱ་ཏི ཏཱི་ཎི་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨི་ཏོ པ་རཾ ཏཱ་ནི་པི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝ་ཀྑཱ་མཱ་ཏི.