༩. ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་ཝི་བྷ་ངྒོ
༡. སུ་ཏྟ་ནྟ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༣༡. ཨི་དྡྷི-ས་དྡ་སྶ པ་ཋ་མོ ཀ་ཏྟུ་ཨ་ཏྠོ, དུ་ཏི་ཡོ ཀ་ར་ཎ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ, པཱ་ད-ས་དྡ་སྶ ཨེ་ཀོ ཀ་ར་ཎ་མེ་ཝ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. པ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ་ཝ ཨི་དྡྷི ཝུ་ཏྟཱ, ན ཙ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི པ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ ཙ ཨི་དྡྷི པ་ཛྫ་ན་ཀ་ར་ཎེ་ན པཱ་དེ་ན ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘པ་ཋ་མེ་ན་ཏྠེ་ན ཨི་དྡྷི ཨེ་ཝ པཱ་དོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དོ’’ཏི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ, ཏ་ཐཱ ཨི་དྡྷི་ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན སཱ་དྷེ་ཏ་བྦཱ ཙ ཝུ་དྡྷི་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཨི་དྡྷི པ་ཛྫ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན པ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ་ཏི དྭི་ནྣཾ ཀ་ར་ཎཱ་ནཾ ན ཨ་ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཏཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ‘‘དུ་ཏི་ཡེ་ན་ཏྠེ་ན ཨི་དྡྷི་ཡཱ པཱ་དོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དོ’’ཏི ཙ ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ, ཏ་སྨཱ པ་ཋ་མེ་ན་ཏྠེ་ན ཨི་དྡྷི་ཡཱ པཱ་དོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དོ, དུ་ཏི་ཡེ་ན་ཏྠེ་ན ཨི་དྡྷི ཨེ་ཝ པཱ་དོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཡོ་ཛ་ནཱ ཡུ་ཛྫ་ཏི.
‘‘ཚ་ནྡཾ ཙེ…པེ… ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི ཨི་མཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཚ་ནྡཱ་དྷི་པ་ཏི ས་མཱ་དྷི ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷཱིཏི ཨ་དྷི་པ་ཏི-ས་དྡ་ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མཱ་སོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨ་དྷི་པ་ཏི-ས་དྡ་ཏྠ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ན ‘‘ཚ་ནྡ་ཧེ་ཏུ་ཀོ ཚ་ནྡཱ་དྷི་ཀོ ཝཱ ས་མཱ་དྷི ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱཏི ཝཱི་རི་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི. ས་ངྑ་ཏ་ས་ངྑཱ་རཱ་དི་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠ་ཉྷི པ་དྷཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎ་ནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ ཏཾ ཏཾ ཝི་སེ་སཾ ས་ངྑ་རོ་ཏཱི་ཏི ས་ངྑཱ་རོ, ས་བྦཾ ཝཱི་རི་ཡཾ. ཏ་ཏྠ ཙ་ཏུ་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ཀ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ པ་དྷཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎ་ནྟི པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ སེ་ཊྛ་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་སྶ པ་ན ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི དུ་ཝི་དྷ་ཏྠཱ་ཡ་པི ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཏྠེ་ན. པཱ་ད་བྷཱུ་ཏནྟི ཨི་མི་ནཱ ཝི་སུཾ ས་མཱ་ས་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ན ཡོ པུ་བྦེ ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་ཏྠོ པཱ་ད-ས་དྡ་སྶ ཨུ་པཱ་ཡ་ཏྠ་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཡུ་ཏྟོ ཝུ་ཏྟོ, སོ ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་པུ་བྦ་བྷཱ་གཱ་ནཾ ཀ་ཏྟུ་ཀ་ར་ཎི་དྡྷི་བྷཱ་ཝཾ, ཨུ་ཏྟ་ར་ཙཱུ་ལ༹་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡེ ཝཱ ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཚ་ནྡཱ་དཱི་ཧི ཨི་དྡྷི་པཱ་དེ་ཧི སཱ་དྷེ་ཏ་བྦཱ་ཡ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཀ་ཏྟི་དྡྷི་བྷཱ་ཝཾ, ཚ་ནྡཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཀ་ར་ཎི་དྡྷི་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཝཱི་རི་ཡི་དྡྷི་པཱ་ད་ནི་དྡེ་སེ ‘‘ཝཱི་རི་ཡ་ས་མཱ་དྷི་པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ’’ནྟི དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏཾ. ཏ་ཏྠ པུ་རི་མཾ ས་མཱ་དྷི་ཝི་སེ་ས་ནཾ ‘‘ཝཱི་རི་ཡཱ་དྷི་པ་ཏི ས་མཱ་དྷི ཝཱི་རི་ཡ་ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི, དུ་ཏི་ཡཾ ས་མ་ནྣཱ་ག་མ་ངྒ་ད་སྶ་ནཾ. དྭེ་ཡེ་ཝ ཧི ས་བྦ་ཏྠ ས་མ་ནྣཱ་ག་མ་ངྒཱ་ནི ས་མཱ་དྷི པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རོ ཙ, ཚ་ནྡཱ་ད་ཡོ ས་མཱ་དྷི་ཝི་སེ་ས་ནཱ་ནི, པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རོ པ་ན པ་དྷཱ་ན་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཝི་སེ་སི་ཏོ, ན ཚ་ནྡཱ་དཱི་ཧཱི་ཏི ན ཨི་དྷ ཝཱི་རི་ཡཱ་དྷི་པ་ཏི་ཏཱ པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ཝཱི་རི་ཡ་ཉྩ ས་མཱ་དྷིཾ ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་མེ་ཝ ས་མ་ནྣཱ་ག་མ་ངྒ་ཝ་སེ་ན པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ནཱ་པི དྭཱི་ཧི ཝཱི་རི་ཡེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་མོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཚ་ནྡཱ་དཱི་ཧི ཝི་སི་ཊྛོ ས་མཱ་དྷི, ཏ་ཐཱ ཝི་སི་ཊྛེ་ནེ་ཝ ཙ ཏེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རོ སེ་ས་དྷ་མྨཱ ཙ, ཏ་སྨཱ ས་མཱ་དྷི་ཝི་སེ་ས་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱ་ཝོ ཙ ཚ་ནྡཱ་དཱི་ནཾ ཏཾ་ཏཾ་ཨ་ཝ་སྶ་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི…པེ… ཨི་དྡྷི་པཱ་ད’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ནི་སྶ་ཡ་ཏྠེ་པི པཱ་ད-ས་དྡེ ཨུ་པཱ་ཡ་ཏྠེ་ན ཚ་ནྡཱ་དཱི་ནཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་ར་ཙཱུ་ལ༹་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡེ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ ཚ་ནྡི་དྡྷི་པཱ་དོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཚ་ནྡཱ་དཱི་ན་མེ་ཝ ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. པ་ཉྷ་པུ་ཙྪ་ཀེ ཙ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ་ཝ (ཝི་བྷ. ༤༦༢) ཨུ་དྡེ་སཾ ཀ་ཏྭཱ་པི པུ་ན ཚ་ནྡཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཝི་བྷ་ཏྟོ་ཏི. ཨུ་པཱ་ཡི་དྡྷི་པཱ་ད་ད་སྶ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ ཧི ནི་སྶ་ཡི་དྡྷི་པཱ་ད་ད་སྶ་ནཾ ཀ་ཏཾ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ཏཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༤༣༣. ར་ཐ་དྷུ་རེཏི ར་ཐ་སྶ པུ་ར་ཏོ. ཧཱི་ན་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཙ་ཎྜཱ་ལོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་གུ་ཎ་ཡོ་གེ་པི སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཛཱ་ཏིཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ…པེ… ཛཱ་ཏིཾ ཨ་ཝ་སྶ་ཡ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་མ་ནྟ་ནཱི་ཡོཏི ཧི་ཏཱ་ཧི་ཏ་མ་ནྟ་ནེ ན ཨ་ར་ཧོ.
ར་ཊྛ་པཱ་ལ་ཏྠེ་རོ ཚ་ནྡེ ས་ཏི ཀ་ཐཾ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ས་ཏྟ་པི བྷ་ཏྟཱ་ནི ཨ་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཚ་ནྡ་མེ་ཝ ཨ་ཝ་སྶཱ་ཡ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་སཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ར་ཊྛ་པཱ་ལ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡཱ’’ཏི.
མོ་གྷ་རཱ་ཛ་ཏྠེ་རོ ཝཱི་མཾ་སཾ ཨ་ཝ་སྶ་ཡཱི་ཏི ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘སུ་ཉྙ་ཏོ ལོ་ཀཾ ཨ་ཝེ་ཀྑ་སྶཱུ’’ཏི (སུ. ནི. ༡༡༢༥) སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི, པ་ཉྙཱ་ནི་སྶི་ཏ་མཱ་ན་ནི་གྒ་ཧ་ཏྠ་ཉྩ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ པུ་ཙྪི་ཏོ པ་ཉྷཾ ན ཀ་ཐེ་སི. ཏ་ཏྠ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཚ་ནྡུ་པྤཱ་ད་ནཾ ཏོ་ས་ནཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཚ་ནྡ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ས་དི་ས་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཐཱ་མ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝཱི་རི་ཡ་སྶ སཱུ་ར་ཏྟ་ས་དི་ས་ཏཱ, ‘‘ཚ་དྭཱ་རཱ་དྷི་པ་ཏི རཱ་ཛཱ’’ཏི (དྷ. པ. ཨ་ཊྛ. ༢.༡༨༡ ཨེ་ར་ཀ་པ་ཏྟ་ནཱ་ག་རཱ་ཛ་ཝ་ཏྠུ) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པུ་བྦ་ངྒ་མ་ཏྟཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་སི་ཊྛ་ཛཱ་ཏི་ས་དི་ས་ཏཱ.
ཨ་བྷེ་ད་ཏོཏི ཚ་ནྡཱ་དི་ཀེ ཏ་ཡོ ཏ་ཡོ དྷ་མྨེ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏྭཱ, ཨི་དྡྷི་ཨི་དྡྷི་པཱ་དེ ཨ་མི་སྶེ་ཏྭཱ ཝཱ ཀ་ཐ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡ་ཝཱི་རི་ཡཱ་ད་ཡོ ཝི་སེ་སེ་ན ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨི་དྡྷཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨི་དྡྷཱི་ཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ས་མཱ་དྷི་པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རཱ་པཱི་ཏི.
ཚ་ནྡི་དྡྷི་པཱ་ད་ས་མཱ་དྷི་དྡྷི་པཱ་དཱ་ད་ཡོ ཝི་སི་ཊྛཱ, པཱ་དོ ས་བྦི་དྡྷཱི་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཨ་ཝི་སི་ཊྛོ, ཏ་སྨཱ ཝི་སི་ཊྛེ་སྭེ་ཝ པ་ཝེ་སཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཝི་སི་ཊྛེ ཙ པ་ཝེ་སཾ ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ས་བྦ་ཏྠ ‘‘པཱ་དེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི་པི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ཨི་དྡྷི་པཱ་དེ་སུ, ཙ་ཏཱུ་སུ ཚ་ནྡཱ་དི་ཀེ་སྭེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཚ་ནྡ་ཝ་ཏོ ཀོ ས་མཱ་དྷི ན ཨི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་མུ་ཁེ་ན བྷཱ་ཝི་ཏཱ ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ.
ཨེ་ཏྠ པ་ནཱཏི བྷེ་ད་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་བྷེ་ད་ཀ་ཐ་ན་ཏོ ཨ་བྷི་ན་ཝཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡེ ཧི ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷེ་ད་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨི་དྡྷི་ཨི་དྡྷི་པཱ་དོ་ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ ཨེ་ཝ བྷེ་ད་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨི་དྡྷཱི་པི ཧོ་ནྟི ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ་པི, སེ་སཱ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་ན་ཝཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཚ་ནྡོ ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨི་མེ ཧི ཏ་ཡོ…པེ… ན ཝི་ནཱ, ཏ་སྨཱ སེ་སཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁ་ནྡྷཱ ཏེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནེ་ན ཨི་དྡྷི ནཱ་མ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ, ན ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཏེ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ན ཨི་དྡྷཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མི་དཾ པུ་རི་མ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཏི་ཎྞཾ ཨི་དྡྷི་ཏཱ ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་ཏཱ ཙ ཝུ་ཏྟཱ, སེ་སཱ་ན་ཉྩ ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་ཏཱ་ཝ, ཏཾ ས་བྦཾ སཱ་དྷེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་མེ ཧི ཏ་ཡོ…པེ… ན ཝི་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ་ན ཡ་སྨཱ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨི་དྡྷི. ཨི་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཱ ཙ ཡ་སྨཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀེ་ཧི ས་ཧེ་ཝ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ན ཝི་ནཱ, ཏ་སྨཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ, ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ པ་ན ཏེ ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ་པི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན་མྤི པ་ན ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨི་དྡྷི་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཙ་ཏཱུ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཨེ་ཀ་དེ་ས་སྶ ཨི་དྡྷི་ཏཱ, ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི ‘‘ཨི་དྡྷི་ཡཱ པཱ་དོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྠེ་ན ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་ཏཱ, པུ་ན་པི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ‘‘ཨི་དྡྷི ཨེ་ཝ པཱ་དོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྠེ་ན ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་ཏཱ ཙ ད་སྶི་ཏཱ, ན ཨ་ཉྙ་སྶཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཨ་ཉྙ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨི་དྡྷི ནཱ་མ ཨ་ནི་པྥ་ནྣཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཝཱ་དཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏི.
པ་ཊི་ལཱ་བྷ་པུ་བྦ་བྷཱ་གཱ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶེ་ཝ ཙ ཨི་དྡྷི་ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་ཏཱ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་པུ་བྦ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ པུ་ཙྪ་ཏི ‘‘ཀེ་ན་ཊྛེ་ན ཨི་དྡྷི, ཀེ་ན་ཊྛེ་ན པཱ་དོ’’ཏི. པ་ཊི་ལཱ་བྷོ པུ་བྦ་བྷཱ་གོ ཙཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་སེ་སོ. ཨུ་པཱ་ཡོ ཙ ཨུ་པཱ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལ་སྶ པ་ཏི་ཊྛཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ནེ་ཝ པཱ་དོ’’ཏི. ཚ་ནྡོ་ཡེ་ཝ…པེ… ཝཱི་མཾ་སཱ་ཝ ཝཱི་མཾ་སི་དྡྷི་པཱ་དོ་ཏི ཀ་ཐི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁ་ནྡྷཱ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ས་མཱ་ན་ཀཱ་ལི་ཀཱ ནཱ་ནཱ་ཀྑ་ཎི་ཀཱ ཝཱ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ, ཛེ་ཊྛ་ཀ་བྷཱུ་ཏཱ པ་ན ཚ་ནྡཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཝ ས་བྦ་ཏྠ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཏེ་སཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སུ་ཏྟ་ནྟ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡེ ཧི ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡེ ཙ ས་མཱ་དྷི་ཝི་སེ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ད་སྶི་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ་ནཾ པཱ་ཀ་ཊ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཨུ་ཏྟ་ར་ཙཱུ་ལ༹་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ཀེ་ཙཱིཏི ཨུ་ཏྟ་ར་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་སི་ཐེ་རཱ ཀི་ར.
སུ་ཏྟ་ནྟ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༤༤. ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡེ ‘‘ཨི་དྡྷི་པཱ་དོ་ཏི ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཕ་སྶོ…པེ… པ་གྒཱ་ཧོ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༤༤༧) ཨི་དྡྷི་ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་ཏྠ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ པ་གྒཱ་ཧཱ་ཝི་ཀྑེ་པཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཙི་ཏྟ་པ་ཉྙཱ ཙ ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ་ཏི. ཙ་ཏྟཱ་རི ན་ཡ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ནཱིཏི ཨི་དཾ སཱ་དྷི་པ་ཏི་ཝཱ་རཱ་ནཾ པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ན ཧི ཨ་དྷི་པ་ཏཱི་ནཾ ཨ་དྷི་པ་ཏ་ཡོ ཝི་ཛྫ་ནྟི, ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ པ་ན ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་ནི་དྡེ་སེ ཨེ་ཀེ་ཀོ ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཝཱ་རོ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི སོ་ལ༹་ས སོ་ལ༹་ས ན་ཡ་ས་ཏཱ་ནི ལ་བྦྷ་ནྟི.
ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. པ་ཉྷ་པུ་ཙྪ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ན་ནུ ཙ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ཨ་དྷི་པ་ཏ་ཡོ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ལ་བྦྷ་ནྟི, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ པ་ན ཨ་དྷི་པ་ཏ་ཡོ ན བྷ་ཝ་ནྟི ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ ན མ་གྒཱ་དྷི་པ་ཏི་ནོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. རཱ་ཛ་པུ་ཏྟོ་པ་མཱ་པི ཧི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏཱི་ཏི? ན, ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ དུ་ཏི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་པ་ཏི་ནོ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝ, ‘‘ན མ་གྒཱ་དྷི་པ་ཏི་ནོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ རཱ་ཛ་པུ་ཏྟོ་པ་མཱ ཨ་དྷི་པ་ཏིཾ ན ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཨི་མ་མེ་ཝ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏི, ན ཨ་དྷི་པ་ཏཱི་ནཾ ས་ཧ་བྷཱ་ཝཾ. ཏཾ ཀ་ཐཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་ནྟི? པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་སེ ཧི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (པ་ཊྛཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༣) ཝུ་ཏྟཱ ‘‘ཀ་སྨཱ པ་ན ཡ་ཐཱ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་སེ ‘ཧེ་ཏཱུ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝ་མི་དྷ ‘ཨ་དྷི་པ་ཏཱི ཨ་དྷི་པ་ཏི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན’ནྟི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘ཚ་ནྡཱ་དྷི་པ་ཏི ཚ་ནྡ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ་ཏི? ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི. ས་ཏི ཙ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་དྷི་པ་ཏཱི་ནཾ ས་ཧ་བྷཱ་ཝེ ‘‘ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ས་མ་ངྒི་སྶ ཝཱི་མཾ་སཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཾ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི ཝི་སེ་ས་ནཾ ན ཀ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ ཨ་ཝཱི་མཾ་སཱ་དྷི་པ་ཏི་ཀ་སྶ མ་གྒ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ. ཚ་ནྡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་དྷི་པ་ཏི་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ ཙ ‘‘ཝཱི་མཾ་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཚ་ནྡཱ་དཱི་ནཾ ཝཱི་མཾ་སཱ་དྷི་པ་ཏི་ཀ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ. ཏ་ཐཱ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ སི་ཡཱ མ་གྒཱ་དྷི་པ་ཏི་ནོ, སི་ཡཱ ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ མ་གྒཱ་དྷི་པ་ཏི་ནོ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༤༢༩) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ཧི་པི ཨ་དྷི་པ་ཏཱི་ནཾ ས་ཧ་བྷཱ་ཝོ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ ཨེ་ཝཱ་ཏི.
པ་ཉྷ་པུ་ཙྪ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.