༡༠. བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཝི་བྷ་ངྒོ

༡. སུ་ཏྟ་ནྟ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཾ

པ་ཋ་མ་ན་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༤༦༦. པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཱ ཨོ་གྷ་ཏ་ར་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ (སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༡) –

‘‘ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ, ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཱ. ཏ་ཐཱ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛཱི་ཧི པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ, ཨ་ཝ་སེ་ས་ཀི་ལེ་སཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཱ. ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ, དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཱ. ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ཡཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ, ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཱ. ལཱི་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ, ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཱ. ཀཱ་མ་སུ་ཁཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ, ཨ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཱ. ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ, ས་བྦ་ལོ་ཀི་ཡ་ཀུ་ས་ལཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཱ’’ཏི –

ཝུ་ཏྟེ་སུ པ་ཀཱ་རེ་སུ ཨི་དྷ ཨ་ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

ས་མྨ་པྤ་ཝ་ཏྟེ དྷ་མྨེ པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི, ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཏོ ཨི་ཀྑ་ཏི, ཏ་དཱ་ཀཱ་རོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཊི་ས་ངྑཱ ས་ནྟི་ཊྛ་ནཱ ག་ཧ་ཎེ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏཱ’’ཏི ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཀི་ཙྩཱ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ནུ་ཀྐ་མ་ནི་ཀྑེ་པེ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ པུ་རི་མ་སྶ པུ་རི་མ་སྶ པ་ཙྪི་མ་པ་ཙྪི་མ་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ.

༤༦༧. བ་ལ་ཝ་ཏཱི ཨེ་ཝ ས་ཏི ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ པ་ཉྙཱ ག་ཧི་ཏཱ, ན ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ས་མྤ་དྷཱ་ར་ཎ་ས་ཏི, ཀུ་ས་ལུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎ་སྶ པ་ན ས་ར་ཎཾ ས་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཝ་ཏྟཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཝ་ཏྟ་སཱི་སེ ཋ་ཏྭཱཏི ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མེ དྷ་མྨཾ སུ་ཎེ་ཡྻུཾ, སུ་ཏྭཱ ཙ དྷ་མྨཾ པ་སཱི་དེ་ཡྻུཾ, པ་ས་ནྣཱ ཙ མེ པ་ས་ནྣཱ་ཀཱ་རཾ ཀ་རེ་ཡྻུ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ་ཙི་ཏྟོ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ‘‘སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨོ…པེ… ཝི་ཉྙཱུ་ཧི, ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མེ དྷ་མྨཾ སུ་ཎེ་ཡྻུཾ, སུ་ཏྭཱ ཙ དྷ་མྨཾ ཨཱ་ཛཱ་ནེ་ཡྻུཾ, ཨཱ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཙ པ་ན ཏ་ཐ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫེ་ཡྻུ’’ནྟི དྷ་མྨ་སུ་དྷ་མྨ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཀཱ་རུ་ཉྙཾ ཨ་ནུ་དྡ་ཡཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རེ་ན ཝི་ཡ བྷཱ་སི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ན་སཱི་སེཏི ‘‘ན ཧེ་ཝ ཁོ ས་ཏྠཱ, ཨ་པི་ཙ ཁོ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན པ་རེ་སཾ དེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་མུ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎ་པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝེ ཋ་ཏྭཱ. ཙི་ར་ཀ་ཏ་ཝ་ཏྟཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀོ ཨ་རཱུ་པ་ཀོ་ཊྛཱ་སོ ཝུ་ཏྟོ, བྷཱ་ཝ་ཏྠ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཝཱ ཀ་ཏ་བྷཱ་སི་ཏ-ས་དྡཱ ཀི་རི་ཡཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨ་རཱུ་པ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་སྶ ཝཱ་ཙ་ཀཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟིཾ…པེ… ཀོ་ཊྛཱ་ས’’ནྟི.

བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཏཱ པུ་རི་མཱ་ནཾ ཚ་ནྣཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ན་ནྟ་རི་ཀ་སྶ, པ་རེ་སཾ ས་བྦེ་སཾ ཝཱ ཏཾ་ཏཾ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ཀཱ་མ་ལོ་ཀ་ཝ་ཊྚཱ་མི་སཱཏི ཏ་ཎྷཱ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཁ་ནྡྷཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀོ ཙ རཱ་གོ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩ ཀཱ་མཱ་མི་སཾ, ‘‘ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ལོ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་ས་ཧ་ག་ཏོ རཱ་གོ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩ ལོ་ཀཱ་མི་སཾ, ལོ་ཀ་དྷ་མྨཱ ཝཱ, ཝ་ཊྚ་སྶཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣོ སཾ་སཱ་ར་ཛ་ན་ཀོ རཱ་གོ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩ ཝ་ཊྚཱ་མི་སཾ. མ་གྒ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཏྟཱ པུ་བྦ་བྷཱ་གཱ.

པ་ཋ་མ་ན་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

དུ་ཏི་ཡ་ན་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༤༦༨-༤༦༩. ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཱ དྷ་མྨཱ ནཱ་མ ‘‘ས་བྦེ ས་ཏྟཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ, དྭེ དྷཱ་ཏུ་ཡོ, ཏི་སྶོ དྷཱ་ཏུ་ཡོ, ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི, པ་ཉྩ ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི, ཚ ཨ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཱ་ནི, ས་ཏྟ ནི་དྡ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ནི, ཨ་ཊྛཱ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི, ན་ཝཱ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་ཧཱ་རཱ, ད་ས ནི་ཛྫ་ར་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ་པ་བྷེ་དཱ དྷ་མྨཱ, ‘‘ས་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༤.༤༦) ད་སྶི་ཏཱ ཁ་ནྡྷཱ་ད་ཡོ ཙ. ཝཱ་ནནྟི ཝི་ན་ནྡྷ་ནཾ བྷ་ཝཱ་དཱི་ནཾ, ག་མ་ནཾ ཝཱ པི་ཡ་རཱུ་པ་སཱ་ཏ་རཱུ་པེ་སུ.

ཙ་ངྐ་མཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཝཱི་རི་ཡཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཧ་ག་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནཱཏི ‘‘ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མི་སྶ་ཀཱ ཀ་ཐི་ཏཱ’’ཏི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ. ལོ་ཀི་ཡ་ནྟི ཝ་ད་ནྟོ ན ཀི་ལ་མ་ཏཱིཏི ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་སྶ ལོ་ཀི་ཡ་ཏྟཱ ཨ་ཙོ་ད་ནཱི་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ལ་བྦྷ…པེ… པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱཏི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རེ ཨ་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཀཾ པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ་པི ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཨ་ཝི་ཙཱ་རཱ པཱི་ཏི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ, ‘‘པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ’’ཏི ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རེ ཝཱ ཨ་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཀཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཨ་ཝི་ཙཱ་རཾ པཱི་ཏིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཀཱ་ཝ པཱི་ཏི་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་བྷཱུ་ཏཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ, ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཨ་ཝི་ཙཱ་རོ པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཝི་མོ་ཀྑནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་མ་གྒོ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཝི་མོ་ཀྑོ’’ཏི ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ན ཝཱ་རེ་ཏ་བྦོཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་ད་ཀེ་སུ ཀ་སི་ཎཱ་དི་ཛྷཱ་ནེ་སུ ས་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡ་ཏྟཱ ན པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནུ་དྡྷ་ར་ནྟཱ པ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཝི་ཡ བོ་དྷི་ཡཱ མ་གྒ་སྶ ཨཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཛྷཱ་ནཾ ན ཧོ་ཏི, ན ཙ ཏ་ཐཱ ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀཾ ཀཱ་ར་ཎཾ, ན ཙ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀི་ཙྩ་སྶ ཝི་ཡ ཛྷཱ་ན་ཀི་ཙྩ་སྶ ནི་ཊྛཱ་ནཾ མ་གྒོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ན ཨུ་དྡྷ་ར་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཀ་སི་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟཱ་ནི ཨཱ་རུ་པྤཱ་ནི་པི ག་ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ་ནི. ཨ་སུ་བྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ཝི་ཙཱ་ར་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ.

དུ་ཏི་ཡ་ན་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

ཏ་ཏི་ཡ་ན་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༤༧༠-༤༧༡. ཏ་ད་ངྒ་ས་མུ་ཙྪེ་ད་ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏ་ཏཾ ཝ་ཏྭཱ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཝ་ཙ་ནཾ ‘‘ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (སཾ. ནི. ༥.༡༨༢; ཝི་བྷ. ༤༧༡) ཨི་དྷ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ་ནཾ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. བྷཱ་ཝི་ཏ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཧི ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཱ ཕ་ལ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡེ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི. ཝོ་སྶ་གྒ-ས་དྡོ པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཏྠོ པ་ཀྑ་ནྡ་ན་ཏྠོ ཙཱ་ཏི ཝོ་སྶ་གྒ་སྶ དུ་ཝི་དྷ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ནཱཏི ཏ་ད་ངྒ་ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཏ་ནྣི་ནྣ་བྷཱ་ཝཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཙ. པ་རི་ཎཱ་མེ་ནྟཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ, པ་རི་ཎ་ཏཾ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ.

ཏ་ཏི་ཡ་ན་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

སུ་ཏྟ་ནྟ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༢. ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༤༧༢. ཨུ་པེ་ཀྑ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ས་བྷཱ་ཝ་ནི་དྡེ་ས་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི, ཧཱ་པ་ན་ཝ་ཌྜྷ་ནེ་སུ བྱཱ་པཱ་རཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཏོ ཨི་ཀྑ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ལོ་ཀི་ཡ་ཨུ་པེ་ཀྑ་ནཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཀཱ ཨུ་པེ་ཀྑ་ནཱ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནཱཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཨི་དྷ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ ཨེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ཡུ་ཏྟོ་ཏི.

ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.