༢. ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤༣. པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་ཀཱ་སཱ ཝི་ཡ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ མ་ཧཱ་པ་ཏྠ་ཊ་ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ནཾ པ་རི་ཀ་པྤ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐི་ཏོ. ཏ་ཉྷི ཨ་པ་ཏྠ་ཊཾ ཨ་ཝི་ཏྠ་ཏ་ཉྩ པ་ཐ་ཝིཾ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཉྩ པ་ཏྠ་ར་ནྟོ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཡ་ནྟོ ཝི་ཡ ཙ ཨེ་ཀེ་ཀ་ཙི་ཏྟཱ་ཝ་རུ་དྡྷཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་ས་ཏྟ་ས་བྦ་ཙི་ཏྟ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཏྠ་ཊ་ཝི་ཏྠ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ སུ་ཏྟ་ནྟ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ནཱ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ན་ཉྩ པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་ག་ཏཱ་ནཾ ད་སྶི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ན་ཝ མཱུ་ལ་པ་དཱ་ནི ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ན་ཝ་མཱུ་ལ་པ་དཱ, ན་ཡཱ. ‘‘ཨེ་ཀེ་ཀེ་ན ན་ཡེ་ན ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝཱ་རཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨེ་ཀེ་ཀེ་ན ཙ་ཏུ་ཀྐེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ན་ཡ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཝཱ་རཱ ཧི ཨེ་ཏྠ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ཀྐཱ་ནཾ ན་ཡ་བྷཱ་ཝཱ་ཏི.
༡. པ་ཙྩ་ཡ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ཝི་ཛྫཾ ཨ་ངྒཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ཙྩ་ཡ་ས་ཧི་ཏཱ་ནི པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ་ནི ཨ་ངྒ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན, ཏ་སྶ ཨ་ན་ངྒ་ཏྟཱ’’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ནི་དྡེ་སེ (ཝི་བྷ. ༢༢༦) ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ’’ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཾ ཝི་སུཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏཾ་ཏཾ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་ནྟོ ས་ངྑཱ་རཱ་ད་ཡོ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏཱ་ཏི. ཏཱི་སུ པ་ཀཱ་རེ་སུ པ་ཋ་མ་པ་ཋ་མ་ཝཱ་རོ དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རཱ་དཱི་སུ པ་ཝི་ས་ནྟོ པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་སཱ་དི་ས་བྦ་ནཱ་ན་ཏྟ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཏེ ཝཱ་ར་ཝི་སེ་སེ ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ‘‘ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. པ་ཋ་མ་ཝཱ་རོ ཨེ་ཝ ཧི ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཚ་ཊྛཱ་ཡ་ཏ་ན་མེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ནཱ་མ་ཉྩ ཕ་སྶ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ, ནཱ་མཾ ཝཱ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཚ་ཊྛཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཕ་སྶ་སྶཱ་པཱི་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ, ཡེ་ན ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་སེ་ན མ་ཧཱ་ནི་དཱ་ན་སུ་ཏྟ་དེ་ས་ནཱ པ་ཝ་ཏྟཱ, ཏཾ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ཉྩ ཚ་ཊྛཱ་ཡ་ཏ་ན་ངྒཾ པ་རི་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཏ་སྶ དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ ཙ པ་ཝེ་སོ ཝུ་ཏྟོ, ན ས་བྦ་ངྒ་ས་མོ་རོ་དྷ་ཏོ.
ཡ་ཏྠཱཏི ཝཱ་ར་ཙ་ཏུ་ཀྐེ ཨེ་ཀེ་ཀ་ཝཱ་རེ ཙ. ཨ་ཉྙ་ཐཱཏི སུ་ཏྟ་ནྟ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ས་ངྑཱ་རོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཝུ་ཏྟནྟི ‘‘རཱུ་པཾ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན’’ནྟི, ཏེ་སུ་པི ཙ ཝཱ་རེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ་པི སོ་ཀཱ་ད་ཡོ ཨ་ཝུ་ཏྟཱ སུ་ཏྟ་ནྟ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡེ་སུ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ཙ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨི་དྷ ‘‘ཚ་ཊྛཱ་ཡ་ཏ་ན’’ནྟི ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ས་བྦ་ཊྛཱ་ན་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ས་བྦ་ཝཱ་ར་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ, ས་བྦ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་བྷ་ཝ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ ཝཱ. ཝི་ནཱ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཁ་ནྡྷ་ཏྟ་ཡ་མྤི ས་མཱ་ནཾ ཕ་ལཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཙཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝི་སེ་སེ་ནཱ’’ཏི. ‘‘ཏི་ཎྞཾ ས་ངྒ་ཏི ཕ་སྶོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༠༤; སཾ. ནི. ༢.༤༣) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཕ་སྶ་སྶ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཏ་སྶ ཕ་སྶོ ཝི་སི་ཊྛཾ ཕ་ལཾ, ས་ཏི་པི པ་ཙྩ་ཡ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ཧ་ར་ཎཾ ཝི་སི་ཊྛཾ ཀི་ཙྩ་ནྟི ས་ངྑཱ་རོ ཙ་སྶ ཝི་སི་ཊྛོ པ་ཙྩ་ཡོ. ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟཱ་ནཱིཏི ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎ་པྤ་མཱ་ཎ་ར་ཧི་ཏཱ་ནི. ཏ་སྶ་ཏྠོཏི ཏ་སྶ ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཀ་སྶ ཨ་ཏྠོ སུ་ཏྟ་ནྟ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཧེ་ཏུ་ཀཱ་དཱི་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་སྨིཾ ཙ་ཏུ་ཀྐེ ཧེ་ཏུ་ཀ-ས་དྡོ ཝུ་ཏྟོ, ཏཾ ཧེ་ཏུ་ཀ-ས་དྡ་ས་ཧ་ཙ་རི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཧེ་ཏུ་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཧེ་ཏུ-ས་དྡོ ག་ཏི་སཱུ་ཙ་ཀོ ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཏཱ ཙ ཝི་ག་ཏ་ཏཱ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ག་ཏི ཨེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏི་དྷཱ ཙ་ཏུ་དྷཱ པ་ཉྩ་དྷཱ ཝཱཏི ཝཱ-ས་དྡོ ‘‘ཚ་དྷཱ ཝཱ’’ཏི་པི ཝི་ཀ་པྤེ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ས་མཱ་དྷི ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ་ཧི ཏཱི་ཧི ཛྷཱ་ནི་ནྡྲི་ཡ་མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཙ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི. ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ བྷ་ཝ་སྶ མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཙཱ་ཏི ས་ཏྟ་དྷཱཏི ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ན་ཝ་ཛྫཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝ་ད་ཏི. ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ནཾ པ་ན ཡ་ཐཱ བྷ་ཝ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, སོ པ་ཀཱ་རོ ཏ་ཎྷཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ན ཝུ་ཏྟོ.
ཨི་མ་སྨིཾ ཙ་ཏུ་ཀྐེ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཏྠོ ཧི ན ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཡ་ཐཱ་ས་ཀེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡོ ན ཧོ་ཏི, ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ན ཨི་མ་སྶ ཙ་ཏུ་ཀྐ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ སོ་ཡེ་ཝེ་ཏྠ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. པ་ཋ་མ་ཝཱ་རོཏི པ་ཋ་མ་ཙ་ཏུ་ཀྐོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. བྷ་ཝཱ་དཱི་ནཾ ཏ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་ཝནྟི ཡ་དི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཋ་མ་ཙ་ཏུ་ཀྐོ ཝུ་ཏྟོ, བྷ་ཝོ ཛཱ་ཏི་ཡཱ, ཛཱ་ཏི ཙ མ་ར་ཎ་སྶ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཙ་ཏུ་ཀྐཱ་དཱི་སུ ‘‘བྷ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛཱ་ཏི བྷ་ཝ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ན ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ཝཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཝི་ག་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ‘‘བྷ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ. པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ ཧི ཏེ་སཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་སཱུ་ཙ་ཀཾ ཨཱ་པ་ནྣཾ ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཙ་ཏུ་ཀྐཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཨི་དྷ པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་ས་སཱུ་ཙ་ཀ་སྶ ཝ་ཙ་ན་ནྟ་ར་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ, ན ཙ ཏཾ ན ཝུ་ཏྟཾ, ན ཙ བྷ་ཝཱ་ད་ཡོ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ནེ་ཝཱ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ཀྐོ ཝུ་ཏྟོ. སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡཱ་ན་ཉྩ ས་མྦྷ་ཝནྟི ཨི་དཾ ‘‘བྷ་ཝཱ་དཱི་ན’’ནྟི ཨེ་ཏེ་ན ས་ཧ ཨ་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ་ན ས་ཧ སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཱ་ན་ཉྩ ས་མྦྷ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་ས་སཱུ་ཙ་ཀ་སྶ ཝ་ཙ་ན་ནྟ་ར་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙེ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ ན ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ནེ་ཝཱ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ཀྐོ ཨཱ་ར་དྡྷོ་ཏི ཝུ་ཙྩེ་ཡྻ, ན ཙ ཏེ ན ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ནཱ་ཡཾ ཏ་ཐཱ ཨཱ་ར་དྡྷོ་ཏི.
‘‘མ་ཧཱ་ནི་དཱ་ན་སུ་ཏྟ་ནྟེ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ངྒི་ཀོ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ ཝུ་ཏྟོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏྠ པ་ན ‘‘ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ, ནཱ་མ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཕ་སྶོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༢.༩༧) དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨཱ་ག་ཏེ ནཱ་མ་རཱུ་པེ ཨེ་ཀ་དྷཱ ག་ཧི་ཏེ ན་ཝ་ངྒི་ཀོ, དྭི་དྷཱ ག་ཧི་ཏེ ད་ས་ངྒི་ཀོ ཝུ་ཏྟོ, ཨ་ཉྙ་ཏྠ པ་ན ཝུ་ཏྟེ་སུ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨ་དྡྷ་ཏྟ་ཡ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཡོ་ཛི་ཡ་མཱ་ནེ་སུ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ངྒི་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. མ་ཧཱ་ནི་དཱ་ན་སུ་ཏྟ་ནྟ་དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་རི་གྒ་ཧ་ཏྠནྟི ཏ་ཏྠ ཧི ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡ རཱུ་པེ ཚ་ཊྛཱ་ཡ་ཏ་ན་ཉྩ ནཱ་མེ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཕ་སྶ་སྶ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝི་ཡ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ནཱ་མ་པ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཕ་སྶོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ཏ་ཏྠ ད་སྶི་ཏ་ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ནེ་ན ཏཾ་དེ་ས་ནཱ་པ་རི་གྒ་ཧ་ཏྠཾ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀེ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དེ ཚ་ཊྛཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནཱ་མ་ནྟོ་ག་དྷཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ནཱ་མ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཕ་སྶོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
རཱུ་པ་པྤ་ཝ་ཏྟི་དེ་སཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ དེ་སི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨི་མ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་སེ་སོ, ན པུ་རི་མཱ་ན་ནྟི, ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨ་ཡ་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཡོ་ནི་ཝ་སེ་ན ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ནནྟི ཙེ་ཏྠ སཾ་སེ་ད་ཛ་ཡོ་ནི་ཀཱ་པི པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀ་ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ. པ་དྷཱ་ནཱ་ཡ ཝཱ ཡོ་ནི་ཡཱ ས་བྦ་པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ན་ཡོ་ནིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ངྒ་ཧ་ནི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཧི དྷ་མྨ་ཧ་ད་ཡ་ཝི་བྷ་ངྒེཔི (ཝི་བྷ. ༡༠༠༩) ‘‘ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ པེ་ཏཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀ་གྒ་ཧ་ཎ་མེ་ཝ ཀ་ཏཾ, ན སཾ་སེ་ད་ཛ་གྒ་ཧ་ཎ་ནྟི. ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ ཚ་ཧཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཧི ཕ་སྶ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི ན་ཏྠི, ན ཙེ་ཀ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཕ་སྶ་སྶ ཚ་ཊྛཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་ཛྫཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མཱ་ན་ཀྑ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཏྠི, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡོ ཙེ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟ་ཀོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ན ག་ཡ྄ཧ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཕ་སྶོ’’ཏི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུ་ནྟི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཡ་སྨཱ པ་ནེ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
པུ་རི་མ་ཡོ་ནི་དྭ་ཡེ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟ་མྤི ཀེ་ས་ཉྩི ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ ཀ་ལ་ལཱ་དི་ཀཱ་ལེ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ‘‘ས་དཱ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. པ་ཙྪི་མ་ཡོ་ནི་དྭ་ཡེ པ་ན ཡེ་སཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཏེ་སཾ ས་དཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི. ཨི་ཏོཏི ཨི་མ་སྨཱ ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཏོ, ན་ཡ་ཏོ ཝཱ, ཡོ ཝི་སེ་སོ.
པ་ཙྩ་ཡ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཧེ་ཏུ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤༤. ཛཱ་ཏི་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟེ ཨེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་ཡ་མཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ བྷ་ཝེ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཧེ་ཏུ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎཾ ན ཀ་ཏཾ, ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ བྷ་ཝ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎཾ ན ཀ་ཏ་ནྟི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ པ་ན ཡཱ་ཝ ཝ་ཏྠུ, ཏཱ་ཝ ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝ་ཏྠུ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀ་མྤི, ཨེ་ཝཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ བྷ་ཝ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནཾ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ, བྷ་ཝོ ཙ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ སི་ཡཱ. ཨ་ཐ ན སི་ཡཱ, ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷེ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནཱ་མ་སྶ, ནཱ་མ་ཉྩ ཨ་ཏ་ཀྑ་ཎི་ཀ་ས་མྦྷ་ཝཱ ཚ་ཊྛཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ ན སི་ཡཱ་ཏི ཨི་དྷ ཝི་ཡ ཏ་ཏྠཱ་པི ཧེ་ཏུ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎཾ ན ཀ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཏ་སྨཱ ཡཱ་ཝ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ, ཏཱ་ཝ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷོ, ཛཱ་ཏི་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟེ ཨེ་ཝ བྷ་ཝ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཙ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ན ས་ཀྐཱ ཀཱ་ཏུཾ. ས་ངྑ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཾ པ་ན ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷ་ཝེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་སྶ ཙ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ བྷ་ཝ་ནྟ་ར་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ ན ས་ནྟཱི་ཏི བྷ་ཝ་སྶ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ ན ནི་ཡ་མེ་ན ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ, བྷ་ཝོ པ་ན ཛཱ་ཏི་ཡཱ, ཛཱ་ཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ ནེ་ཝ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་ཡ་མཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ ཧེ་ཏུ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎཾ ན ཀ་ཏ་ནྟི ཡུ་ཏྟཾ.
ན་ནུ ཨེ་ཝཾ ‘‘ནཱ་མཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཚ་ཊྛཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནཱ་མ་ཧེ་ཏུ་ཀ’’ནྟི ཝ་ཙ་ནཾ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ན ཧི ནཱ་མ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནཾ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཙ ཨ་ཏྠི ཨ་ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་ཏྟཱ་ཏི? ན, ཏེ་སཾ ནཱ་མེ་ན ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ན་མ་ན་ཀི་ཙྩ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཉྷི ནཱ་མཾ, ཏ་ཉྩ ཀི་ཙྩཾ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ་ན་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏཱ ཨེ་ཝ ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷཱ ‘‘ནཱ་མ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཧེ་ཏུ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཡུ་ཏྟཾ, ཨི་དྷ པ་ན བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི བྷ་ཝོ, ན ཙ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ན བྷ་ཝ་ནྟི ‘‘བྷ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛཱ་ཏི ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི’’ཏི ཡོ་ཛ་ན་ཏོ, ཏ་སྨཱ ས་ངྑ་ར་ཎ་ཏོ ས་ངྑཱ་རེ ཝི་ཡ བྷ་ཝ་ན་ཏོ བྷ་ཝེ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ནི་ཡ་མཱ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝེ་ཧི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཧེ་ཏུ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎཾ ན ཀ་ཏ་ནྟི.
ཀེ་ཙི པ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ རེ་ཝ་ཏ་ཏྠེ་ར་མ་ཏཾ ཝ་ད་ཏི. ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཧི ཨི་དྷ བྷ་ཝོ་ཏི ཨཱ་ག་ཏཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ བྷ་ཝོ, ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༢༤༩).
‘‘ཝ་ཏྟ་བྦ་པ་དེ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ས་ཏི་པི པ་ན པ་དེ་སེ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཝི་ཡ ས་བྷཱ་ཝཱ་ནི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཋ་པེ་ཏ་བྦ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནྟ་ར་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝ ཋ་པ་ནཾ ན ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཡུ་ཏྟཾ. ཛཱ་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཾ པ་ན ཛཱ་ཏི, ཛཱ་ཏཱ་ན་ཉྩ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནྟི ‘‘བྷ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛཱ་ཏི, ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ’’ནྟི (ཝི་བྷ. ༢༢༥) ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ པ་ན ‘‘ནཱ་མ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཕ་སྶོ་ཏི ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ནཱ་མཾ? ཋ་པེ་ཏྭཱ ཕ་སྶཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ནཱ་མ’’ནྟི (ཝི་བྷ. ༢༥༩), ‘‘ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠི ནཱ་མཾ ཨ་ཏྠི རཱུ་པཾ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ནཱ་མཾ? ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ ས་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷོ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ནཱ་མཾ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ རཱུ་པཾ? ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ ཡ་ཉྩ རཱུ་པཾ ནི་སྶཱ་ཡ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི རཱུ་པ’’ནྟི (ཝི་བྷ. ༢༦༡) ཙ ཡཾ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཉྩ ཕ་སྶ་སྶ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ, ཏ་སྶ ཝ་ཏྟ་བྦ་པ་དེ་སོ ནི་དྡི་ཊྛོ, ཨེ་ཝཾ ཡོ བྷ་ཝོ ཛཱ་ཏི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡོ, ཏ་སྶ་པི ཋ་པེ་ཏ་བྦ་ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཝི་སེ་སེ ས་ཏི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟ་བྦ་པ་དེ་སོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝ་ཏྟུ་ནྟི.
ཧེ་ཏུ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤༦. ནི་པྤ་དེ་ས་ཏྟཱ བྷ་ཝེ་ན ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ནྟི པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་སྶ ཝི་སུཾ ཋི་ཏ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ‘‘བྷ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ཨུ་པཱ་དཱ་ན’’ནྟི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་སྨཱ པ་ན བྷ་ཝོ ནི་པྤ་དེ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ‘‘ནཱ་མ་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ནཱ་མཾ པ་ན པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་ཉྩ ས་པྤ་དེ་ས་མེ་ཝ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡ་ཐཱ པ་ན ‘‘ནཱ་མ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཚ་ཊྛཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ནཱ་མ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཕ་སྶོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཝི་བྷ. ༡༥༠-༡༥༤) པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ནཱ་མཾ ག་ཧི་ཏཾ, ཨེ་ཝཾ ‘‘བྷ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ཨུ་པཱ་དཱ་ན’’ནྟི ཨི་དྷཱ་པི པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ བྷ་ཝ་སྶ ག་ཧ་ཎཾ ན ན ས་ཀྐཱ ཀཱ་ཏུཾ, ཏ་སྨཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་སྶ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་ཡ་མཱ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་ཡ་མཱ་བྷཱ་ཝོ བྷ་ཝེ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠཱི་ཏི ‘‘བྷ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ཨུ་པཱ་དཱ་ན’’ནྟི ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡོཏི ཙེ་ཏྠ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ སི་ཡཱ. ‘‘ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི ཧི ཝུ་ཏྟཾ, ན ཙ ཝ་ཏྠུ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟོ པ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཏ་ཐཱ ‘‘ཚ་ཊྛཱ་ཡ་ཏ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ནཱ་མ་རཱུ་པ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ན ཙ ཚ་ཊྛཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནུ་པ་ཙ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པ་སྶ ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟོ པ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ས་ངྑཱ་རཱ་དི་མཱུ་ལ་ཀ་ན་ཡ་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤༧. ‘‘ཨ་པུ་བྦ་སྶ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཝ་ཏྟ་བྦ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ བྷ་ཝ་མཱུ་ལ་ཀ་ན་ཡོ ན ཝུ་ཏྟོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ‘‘ཚ་ཊྛཱ་ཡ་ཏ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཚ་ཊྛཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་མཱུ་ལ་ཀཱ ཙ ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ སི་ཡུཾ. ‘‘ནཱ་མ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཧི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་བྦེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁ་ནྡྷཱ ནཱ་མ་ནྟི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི. ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ སི་ཡཱ – ནཱ་མ་ཝི་སེ་སཱ་ནཾ ཚ་ཊྛཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཝ་ཏྟ་བྦོ་ཏི ཚ་ཊྛཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་མཱུ་ལ་ཀཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཡ་དེ་ཝ པ་ན ནཱ་མཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡོ, ཏ་དེ་ཝ བྷ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཝུ་ཙྩེ་ཡྻ, ན ཝ་ཏྟ་བྦ་ཝི་སེ་སོ ཀོ་ཙི, ཏ་སྨཱ ཨ་པུ་བྦཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི. བྷ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙ ཨི་དྷ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ ག་ཎྷེ་ཡྻཾ་ཨུ, ན ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཱི་ཏི ཨ་པུ་བྦཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཏི་པི ཝུ་ཏྟཾ སི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཡ་ཐཱ པ་ན ‘‘ནཱ་མ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཕ་སྶོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཕ་སྶོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ན ཧོ་ཏི པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ག་ཧ་ཎ་ཏོ, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ན སི་ཡཱ, ཏ་སྨཱ བྷ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ་ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨེ་སུ སཱ་མ་ཉྙེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ བྷ་ཝ-ས་དྡོ་ཏི ན སོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ. ཏེ་ན བྷ་ཝ་མཱུ་ལ་ཀ་ན་ཡོ ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
‘‘ཨུ་པཱ་དཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ བྷ་ཝོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཡ བྷ་ཝེ་ཀ་དེ་སེ ཝི་སུཾ པུ་བྦེ ཨ་གྒ་ཧི་ཏེ བྷ་ཝ-ས་དྡོ པ་ཙྩ་ཡ་སོ་དྷ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་དི་ཏོ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་བོ་དྷ་ཀོ ཧོ་ཏི, ན ནཱ་མ-ས་དྡོ. ཨེ་ཝཾ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཧི ཨེ་ཏཱ ནི་རུ་ཏྟི་ཡོ་ཏི ཨི་མི་ནཱ་ཝཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཏི་པི ཝུ་ཏྟཾ སི་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ, ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘བྷ་ཝ་སྶ ནི་པྤ་དེ་ས་ཏྟཱ བྷ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ནྟི ན ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝཱ་རེ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་ཏྠ པ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཛཱ་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཾ པ་ན ཛཱ་ཏི, ན ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛཱ་ཡ་མཱ་ནཱ, ཛཱི་ཡ་མཱ་ན་མཱི་ཡ་མཱ་ན་ཉྩ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ, ན ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ ཛཱི་ཡ་མཱ་ན་མཱི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཏི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝ ཏ་མྨཱུ་ལ་ཀཱ ན་ཡཱ ན ག་ཧི་ཏཱ, པ་ཙྪེ་དོ་པི པ་ན ཨ་ཏྠཱི་ཏི ‘‘ཏ་ཏྠ པ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
མཱ་ཏི་ཀཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་ཀུ་ས་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤༨-༢༤༩. ཨུ་པཱ་དཱ་ན་སྶ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱཏི ན་ནུ ནཱ་ཡཾ དོ་སོ. ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ན་ཉྷི དི་ཊྛུ་པཱ་དཱ་ན་སྶ, ཏ་ཉྩ ཨི་ཏ་ར་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ས་ཙྩཾ, ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ན་སྶ པ་ན ཏ་ཎྷཱ་ག་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ནཱ་མེ ཝི་ཡ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝཱ ཙ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཏ་ཎྷཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ བྷ་ཝ་སྶ ཙ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ དི་ཊྛི ཨེ་ཝ ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཡཾ དོ་སོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ཡ་སྨཱ ཙ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཊྛཱ་ནེ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཙ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ‘‘ནཱ་མ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཕ་སྶོ, ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན’’ནྟི ཨེ་ཏེ་སཾ ནི་དྡེ་སེ་སུ ཝི་ཡ ‘‘ཨུ་པཱ་དཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ བྷ་ཝོ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ནི་དྡེ་སེ པ་ཙྩ་ཡོ ཝི་སུཾ ན ཝི་བྷ་ཏྟོ. ས་ཏི་པི ཝཱ བྷ་ཝ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ན་སྶ་པི ག་ཧ་ཎེ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན’’ནྟི ཨ་ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ན་སྶ, དི་ཊྛི ཙ དི་ཊྛི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ཏཱ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
༢༥༢. ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་སྶ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པ་སྶ ཛ་ན་ཀཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནུ་པ་ཙ་ཡཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཏ་ད་ཛ་ན་ཀ་མྤཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཡ་སྶ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏཱ་ས་མྤི ཧཱིཏི ཨུ་ཏུ་ཨཱ་ཧཱ་ར་ཛ་ས་ནྟ་ཏཱི་ན་མྤི ཧི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༢༥༤. ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པནྟི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡོ, ཝ་ཏྠུ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཚ་ཊྛ་སྶ པུ་རེ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡོ, ནཱ་མཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡོ, ཚ་ཊྛ་སྶ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨེ་སཱ ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏཱ.
༢༦༤. ཡ་སྶཱཏི ཡ་སྶ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་སྶ ནཱ་མ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
༢༧༢. ‘‘ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ནཱ་མ’’ནྟི ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་སྶེ་ཝ ནཱ་མ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣེ་ན པ་ཝ་ཏྟི ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ ཕ་སྶ’’ནྟི པུ་ན ཝ་ཙ་ནེ ཀོ་ཙི ཨ་ཏྠོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཐཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
༢༨༠. ཡ་སྨཱ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑོ་པི ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཊྛཱ་ནཾ པ་རི་ཧཱི་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. བ་ལ་ཝ་ཀི་ལེ་སེ་ན པ་ན པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝོ དོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏེ་སུ ཝུ་ཏྟོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཏ་སྶ ཏེ་ན ས་མྦ་ནྡྷོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ཏ་ཏི་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་དཱི་སུ ‘‘ཏ་ཎྷཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མྷི ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་མེ་ཝ ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པཱ་ལི༹ སཾ་ཁི་ཏྟཱ. ཧེ་ཊྛཱཏི ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཎྜཱ་དཱི་སུ.
ཨ་ཀུ་ས་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩༢. པ་སཱ་དོཏི ས་དྡྷཱ.
༣༠༦. ‘‘ཨ་ལོ་བྷོ ནི་དཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (ཨ. ནི. ༣.༣༤) ས་བྱཱ་པཱ་རཱ་ནི ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ནི་དཱ་ནཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ན ཀ་མྨ་ཝེ་ག་ཀྑི་ཏྟེ་སུ ཝི་པཱ་ཀེ་སུ ཨ་ལོ་བྷཱ་དི་ས་ཧ་ག་ཏ་ཀ་མྨ་པ་ཊི་བི་མྦ་བྷཱུ་ཏཱ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཨ་ལོ་བྷཱ་ད་ཡོ་ཏི པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་སུ ཝི་ཡ ནི་དཱ་ན་ར་ཧི་ཏ་ཏཱ སོ་ཏ་པ་ཏི་ཏ་ཏཱཏི ད་ཊྛ་བྦཱ. ཀི་རི་ཡ་དྷ་མྨཱ ཀི་རི་ཡ་མ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀ་མྨ་ནི་དཱ་ན་ར་ཧི་ཏཱ་ཨི་ཙྩེ་ཝ པ་རི་ཧཱི་ནཱ་ཝི་ཛྫཱ་ཊྛཱ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝཱ་རཱ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝཱཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཀིཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནི ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནུ་པ་ཙ་ཡཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི? ཧོ་ནྟི, ཏ་དུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་སྶ པ་ན ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ན ཝ་སེ་ན ཏ་དཱ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ, པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ནཱ་མ་སྶ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་བྷཱུ་ཏ་ཙ་ཀྑཱ་དི་རཱུ་པ་སྶ ཙ ཝ་སེ་ན ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ཉྩ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝཱ་རཱ ན ན ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི.
ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་ཝི་ཛྫཱ་མཱུ་ལ་ཀ་ཀུ་ས་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༣༤. ས་མྨོ་ཧ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཀུ་ས་ལ་ཕ་ལེ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཏཱ་ཡ ས་བྷ་ཡེ སཱ་དུ་ར་ས་ཝི་ས་རུ་ཀྑ་བཱི་ཛ་ས་དི་སེ ཏཾ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་ཀུ་ས་ལེ ཙ ཨ་ནཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶི་ཏཱ་ཝ་སེ་ན. ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏྠཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་བྷཱ་ཝ་ནཱ, ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་བྷཱུ་ཏཱ ཝཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་བྷཱ་ཝ་ནཱ.
ཏ་ཐཱ ཨི་དྷ ན ལ་བྦྷ་ནྟཱིཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཨེ་ཝ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ག་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ པ་ན ས་ངྑཱ་རཱ་ད་ཡོ ཨ་ཝི་ག་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རོ, ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ས་ངྑཱ་ར་ཧེ་ཏུ་ཀ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡོ་ཛ་ནཱ ན ན ས་ཀྐཱ ཀཱ་ཏུ་ནྟི ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཙ་ཏུ་ཀྐཱ་དཱི་ནི་པི ན ཨི་དྷ ལ་བྦྷ་ནྟི. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ནཱ་མ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཧི ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡ ན་ཡོ ད་སྶི་ཏོ་ཏི.
ཨ་ཝི་ཛྫཱ་མཱུ་ལ་ཀ་ཀུ་ས་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༤༣. ‘‘ནཱ་ནཱ་ཀྑ་ཎི་ཀ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡེ པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཀིཾ ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་ཉྩ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ན ཧོ་ཏི, ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ པ་ན ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ སཾ་ས་ཊྛཾ ཀ་མྨཾ ཝི་ཡ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝ་མི་ཝ ག་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་ཧི ཝི་ནཱ ཀ་མྨཾ ཝི་པཱ་ཀཾ ན ཛ་ནེ་ཏཱི་ཏི ཏཱ་ནི ཝི་པཱ་ཀ་སྶ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨེ་ན ཨེ་ཀཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ནི སཾ་ས་ཊྛཱ་ནི ཧུ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཛཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཏེ་སཾ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཨེ་སཱཏི ཨེ་ས ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་པ་ཙྩ་ཡོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་པ་ཙྩ་ཡོ ཙཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཀི་རི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀཱ་ནི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནི ཙ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏཾ ན ལ་བྷ་ནྟཱི’’ཏི. མ་ན་སི་ཀཱ་རོ་པི ཛ་ཝ་ན་ཝཱི་ཐི་པ་ཊི་པཱ་ད་ཀ་མ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནི ཝི་ཡ ཨ་ཝི་ཛྫཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཝི་ཛྫཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་ནཾ པ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཨ་ཏྠཾ བྷ་ཝ་ངྒཱ་ཝ་ཊྚ་ན་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, པ་ཧཱི་ནཱ་ཝི་ཛྫཱ་ན་ཉྩ ཀི་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ནེ་ཝུ་པྤཱ་དི་ཀཱ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ན ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨོ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༤༢༣), ‘‘ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་དྷ་མྨོ ནེ་ཝ་ཝི་པཱ་ཀ་ན་ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་དྷ་མྨ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༣.༡༠༣) ཙ ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཀི་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ན ཨུ་དྡྷ་ཊཱ་ཏི. ཨ་པི་ཙ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ་མཱུ་ལ་ཀོ ཀུ་ས་ལ་ན་ཡོ ཝུ་ཏྟོ, ‘‘ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་ཀོ ཝི་པཱ་ཀ་ན་ཡོ, ཀི་རི་ཡཱ་ནཾ པ་ན ནེ་ཝ ས་ངྑཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎེ་ན, ན ཙ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧ་ཎཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཏཾ་མཱུ་ལ་ཀོ ཀི་རི་ཡཱ་ན་ཡོ ན ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ.
ཨ་ནེ་ཀ་བྷེ་ད་ཏོཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ མཱུ་ལ་པ་དཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀཱ་ནཾ ཀི་རི་ཡ་ནྟེ པ་ཋ་མ་ན་ཡེ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ན་ཝཱ་དི་མཱུ་ལ་པ་དཱ་ནཾ ན་ཡཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན, ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཙ་ཏུ་ཀྐཱ་ནཾ ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཝཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ པ་ན ཝི་པཱ་ཀེ ཙཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལེ་སུ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀེ ཙཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མེ་སུ ཧི ན་ཡེ་སུ ཡ་ཐཱ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ, ཏཾ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨ་ནེ་ཀ་བྷེ་ད་ཏོ ཨེ་ཀ་དྷཱ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན ཙ པ་ཙྪི་མ་ན་ཡེ ཀུ་ས་ལེ ཨ་ནེ་ཀ་བྷེ་ད་ཏོ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ, ཨ་ཐ ཁོ ‘‘ཨེ་ཀ་དྷཱ་ཝཱ’’ཏི. ཨེ་ཀ་དྷཱ་ཝཱཏི ཙ མཱུ་ལ་པ་དེ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན, ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ ཝཱ ན་ཡ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, པ་ཋ་མ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་སྶེ་ཝ ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཝཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. དྷ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་དེཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་བྷེ་དེ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་དཱི་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་དེ, ཏཾ་ཏཾ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ས་མ་ཡ་པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ་ནཾ ཝཱ ཕ་སྶཱ་དཱི་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎི་ཀཱ་ཝི་ཛྫཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་དེ. པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཀ་མོ པ་རི་ཡ་ཏྟི…པེ… པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཀྐ་མོ. པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རེ ཧི པཱ་ལི༹་པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ན་ཏ་ད་ཏྠ་ས་ཝ་ན་པཱ་ལི༹་ཨ་ཏྠ་ཙི་ནྟ་ནཱ་ནི ‘‘ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ ས་ངྑ་ཏཾ…པེ… ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི ཙ ཀ་མེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཀ་མ-གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་རོ་ཏི. ཏ་ཏོཏི ཉཱ་ཎ་པྤ་བྷེ་ད་ཛ་ན་ཀ་ཏོ ཀ་མ་ཏོ. ཨ་ཉྙཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏ་རཾ ན་ཏྠི. ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟཱ ཧི དུ་ཀྑ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཱ་ཏི.
ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.