༧. ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ཝི་བྷ་ངྒོ
༡. སུ་ཏྟ་ནྟ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཾ
ཨུ་དྡེ་ས་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༥༥. ཏ་ཡོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱཏི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན-ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏི, ན ཨི་དྷ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་སྶ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན-ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠ་ད་སྶ་ནཾ. ཨཱ་དཱི་སུ ཧི ས་ཏི་གོ་ཙ་རོཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘ཕ་སྶ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡོ, ནཱ་མ་རཱུ་པ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ, མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ས་མུ་ད་ཡཱ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༤༠༨) ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཏི་གོ་ཙ་རཱ་ནཾ དཱི་པ་ཀེ སུ་ཏྟ་པྤ་དེ་སེ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པཱ་ལི༹་ཡ་མྤི ཨ་ཝ་སེ་ས་པཱ་ལི༹་པྤ་དེ་ས་ད་སྶ་ན་ཏྠོ ཨཱ་དི-ས་དྡོ ད་ཊྛ་བྦོ. དཱ་ནཱ་དཱི་ནི་པི ཀ་རོ་ནྟ་སྶ རཱུ་པཱ་དཱི་ནི ཀ་སི་ཎཱ་དཱི་ནི ཙ ས་ཏི་ཡཱ ཋཱ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏཾ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠ་མཱ་ཧ ‘‘པ་དྷཱ་ནཾ ཋཱ་ན’’ནྟི. པ-ས་དྡོ ཧི པ་དྷཱ་ན་ཏྠ་དཱི་པ་ཀོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨ་རི་ཡོཏི ཨ་རི་ཡཾ སེ་ཊྛཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་མཱ་ཧ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ཝི་བྷ་ངྒ་སུ་ཏྟེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཏྟེ་ཀ་དེ་སེ་ན ཧི སུ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཧི –
‘‘ཏ་ཡོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ ཡ་ད་རི་ཡོ…པེ… ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨི་ཏི ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཀི་ཉྩེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀོ ཧི་ཏེ་སཱི ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘ཨི་དཾ ཝོ ཧི་ཏཱ་ཡ ཨི་དཾ ཝོ སུ་ཁཱ་ཡཱ’ཏི. ཏ་སྶ སཱ་ཝ་ཀཱ ན སུ་སྶཱུ་ས་ནྟི, ན སོ་ཏཾ ཨོ་ད་ཧ་ནྟི, ན ཨ་ཉྙཱ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི, ཝོ་ཀྐ་མྨ ཙ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཱ ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཏ་ཏྲ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ན ཙེ་ཝ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ ཧོ་ཏི, ན ཙ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་ཏཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི, ཨ་ན་ཝ་སྶུ་ཏོ ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཋ་མཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ. ཡ་ད་རི་ཡོ…པེ… ཨ་ར་ཧ་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ བྷི་ཀྑ་ཝེ ས་ཏྠཱ…པེ… ཨི་དཾ ཝོ སུ་ཁཱ་ཡཱ་ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཀ་ཙྩེ སཱ་ཝ་ཀཱ ན སུ་སྶཱུ་ས་ནྟི…པེ… ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ སཱ་ཝ་ཀཱ སུ་སྶཱུ་ས་ནྟི …པེ… ན ཙ ཝོ་ཀྐ་མྨ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཱ ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཏ་ཏྲ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ན ཙེ་ཝ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཧོ་ཏི, ན ཙ ཨ་ཏྟ་མ་ན་ཏཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི. ན ཙེ་ཝ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ ཧོ་ཏི, ན ཙ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་ཏཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི. ཨ་ཏྟ་མ་ན་ཏ་ཉྩ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་ཏ་ཉྩ ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཏི་ཡཾ…པེ….
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ…པེ… སུ་ཁཱ་ཡཱ་ཏི. ཏ་སྶ སཱ་ཝ་ཀཱ སུ་སྶཱུ་ས་ནྟི…པེ… ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཏ་ཏྲ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཙེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་ཏྟ་མ་ན་ཏ་ཉྩ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི, ཨ་ན་ཝ་སྶུ་ཏོ ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཏི་ཡ’’ནྟི (མ. ནི. ༣.༣༡༡) –
ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ན་ཡེ་ཧི ཨ་ན་ཝ་སྶུ་ཏ་ཏཱ, ནི་ཙྩཾ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་ས་ཏི་ཏཱ, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏཱ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཱ. བུ་དྡྷཱ་ན་མེ་ཝ ཀི་ར ནི་ཙྩཾ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་ས་ཏི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ན པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་དཱི་ན་ནྟི.
པ-ས་དྡོ ཨཱ་ར་མྦྷཾ ཛོ་ཏེ་ཏི, ཨཱ་ར་མྦྷོ ཙ པ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཝ་ཏྟ་ཡི་ཏ་བྦ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ས་ཏི་ཡཱ ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ པ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨ་ན-ས་དྡ་ཉྷི བ་ཧུ་ལཾ-ཝ་ཙ་ནེ་ན ཀ་མྨ་ཏྠཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི ས་དྡ་ཝི་དཱུ, ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་ཏྟུ་ཨ་ཏྠ་མྤི ཨི་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི པུ་ན ཏ་ཏི་ཡ་ན་ཡེ ‘‘པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི པ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ པ-ས་དྡོ བྷུ་ས་ཏྠཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ནཾ དཱི་པེ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨོ་ཀྐ་ནྟི་ཏྭཱ པ་ཀྑ་ནྡི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. པུ་ན བྷཱ་ཝ་ཏྠེ ས་ཏི-ས་དྡཾ པ་ཊྛཱ་ན-ས་དྡ་ཉྩ ཝ་ཎྞེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏེ་ན པུ་རི་མ་ཏྠེ ས་ཏི-ས་དྡོ པ་ཊྛཱ་ན-ས་དྡོ ཙ ཀ་ཏྟུ་ཨ་ཏྠོ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི.
ཝི་སེ་སེ་ན ཀཱ་ཡོ ཙ ཝེ་ད་ནཱ ཙ ཨ་སྶཱ་ད་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཏ་པྤ་ཧཱ་ན་ཏྠཾ ཏེ་སཾ ཏ་ཎྷཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་སུ་ཁུ་མཱ་ནཾ ཨ་སུ་བྷ་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ད་སྶ་ནཱ་ནི མ་ནྡ་ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙེ་ཧི ཏ་ཎྷཱ་ཙ་རི་ཏེ་ཧི སུ་ཀ་རཱ་ནཱི་ཏི ཏཱ་ནི ཏེ་སཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒོ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི་ཡཱ ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎེ་སུ ཙི་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ་ད་སྶ་ནཱ་ནི ནཱ་ཏི་པ་བྷེ་དཱ་ཏི་པ་བྷེ་ད་ག་ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཏ་པྤ་ཧཱ་ན་ཏྠཾ མ་ནྡ་ཏི་ཀྑཱ་ནཾ དི་ཊྛི་ཙ་རི་ཏཱ་ནཾ སུ་ཀ་རཱ་ནཱི་ཏི ཏེ་སཾ ཏཱ་ནི ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒོ་ཏི. ཏི་ཀྑོ ས་མ་ཐ་ཡཱ་ནི་ཀོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཏ་ཏྠ ཨ་ཊྛ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཾ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་ས་ཎྛ་ཧ་ན་ཏོ’’ཏི. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡཱ་ནི་ཀ་སྶ སུ་ཁུ་མེ ཙི་ཏྟེ དྷ་མྨེ་སུ ཙ ཙི་ཏྟཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཏ་ད་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ ཏཾ་ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ.
ཏེ་སཾ ཏ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་ཏྠ-ས་དྡ་སྶ པ་ཧཱ་ན་ཏྠ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ ས་ཝི་སེ་སཱ ཀཱ་ཡེ ལ་བྦྷ་ནྟཱི་ཏི ཝི་སེ་སེ་ན ཀཱ་ཡོ ཀཱ་མོ་གྷ་སྶ ཝ་ཏྠུ, བྷ་ཝེ སུ་ཁ་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན བྷ་ཝ་སྶཱ་དོ ཧོ་ཏཱི་ཏི བྷ་ཝོ་གྷ་སྶ ཝེ་ད་ནཱ, ས་ནྟ་ཏི་གྷ་ན་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟེ ཨ་ཏྟཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ཧོ་ཏཱི་ཏི དི་ཊྛོ་གྷ་སྶ ཙི་ཏྟཾ, དྷ་མྨ་ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་སྶ དྷ་མྨཱ་ནཾ དྷ་མྨ་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཙ དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ ས་མྨོ་ཧོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫོ་གྷ་སྶ དྷ་མྨཱ, ཏ་སྨཱ ཏེ་སུ ཏེ་སཾ པ་ཧཱ་ན་ཏྠཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ, དུ་ཀྑཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ནུ་སེ་ཏཱི་ཏི དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑ་ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝི་སེ་སེ་ན བྱཱ་པཱ་ད་ཀཱ་ཡ་ག་ནྠ་སྶ ཝ་ཏྠུ, ཙི་ཏྟེ ནི་ཙྩ་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ས་སྶ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལེ་ན སུ་དྡྷཱི་ཏི་ཨཱ་དི་པ་རཱ་མ་ས་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་ས་སྶ ཙི་ཏྟཾ, ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན བྷཱུ་ཏཾ བྷཱུ་ཏ་ཏོ ཨ་པ་སྶ་ནྟ་སྶ བྷ་ཝ་ཝི་བྷ་ཝ་དི་ཊྛི་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨི་དཾ་ས་ཙྩཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་སྶ དྷ་མྨཱ…པེ… སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་སྶཱ་ད་ཝ་སེ་ན པ་ར་ལོ་ཀ་ནི་ར་པེ་ཀྑོ ‘‘ན་ཏྠི དི་ནྣ’’ནྟི་ཨཱ་དི་པ་རཱ་མཱ་སཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱི་ཏི དི་ཊྛུ་པཱ་དཱ་ན་སྶ ཝེ་ད་ནཱ. ས་ནྟ་ཏི་གྷ་ན་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ས་རཱ་གཱ་དི་ཙི་ཏྟེ ས་མྨོ་ཧོ ཧོ་ཏཱི་ཏི མོ་ཧཱ་ག་ཏི་ཡཱ ཙི་ཏྟཾ, དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ན་ཝ་བོ་དྷེ་ན བྷ་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི བྷ་ཡཱ་ག་ཏི་ཡཱ དྷ་མྨཱ…པེ… ཨ་ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ.
‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ད་ཡཱ ཀཱ་ཡ་ས་མུ་ད་ཡོ, ཕ་སྶ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ་ས་མུ་ད་ཡོ (སཾ. ནི. ༥.༤༠༨), ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ’’ནྟི (མ. ནི. ༣.༡༢༦; སཾ. ནི. ༢.༡; ཨུ་དཱ. ༡) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཀཱ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ས་མུ་ད་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་ཕ་སྶ་མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ཧཱ་རཱ ཀཱ་ཡཱ་དི་པ་རི་ཛཱ་ན་ནེ་ན པ་རི་ཉྙཱ་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ་ཧཱ་ར་པ་རི་ཉྙ་ཏྠ’’ནྟི. པ་ཀ་ར་ཎ་ན་ཡོཏི ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་བྷཱ་སཱ་ཡ ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཡོ. ནེ་ཏྟི་པེ་ཊ་ཀ་པྤ་ཀ་ར་ཎེ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀཱ་ནཾ ཡོ་ཛ་ནཱ་ན་ཡོ་ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི.
ས་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཀཱ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ན་ཉྩ དྷཱ་ར་ཎ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན. ས་ར་ནྟི ག་ཙྪ་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ས་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཨེ་ཀ་ཏྟེ ནི་བྦཱ་ནེ ས་མཱ་ག་མོ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ས་མོ་ས་ར་ཎཾ. ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ཧི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨེ་ཀ་ནི་བྦཱ་ན་པྤ་ཝེ་ས་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏོ ཝཱ ས་མཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཀ་ཏྟཾ, ཏ་ཏྠ ས་མོ་ས་ར་ཎཾ ཏཾ་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ས་མོ་ས་ར་ཎཾ. ཨེ་ཀ་ནི་བྦཱ་ན་པྤ་ཝེ་ས་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝཾ པ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ས་ར་ཎེ་ཀ་ཏྟ་ས་མོ་ས་ར་ཎཱ་ནི ས་ཧ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་ཀ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ་ནི, པུ་རི་མ་སྨིཾ ཝི་སུཾ. ས་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཝཱ ག་མ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠེ ས་ཏི ཏ་དེ་ཝ ག་མ་ནཾ ས་མོ་ས་ར་ཎ་ནྟི ས་མོ་ས་ར་ཎེ ཝཱ ས་ཏི-ས་དྡ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ དྷཱ་ར་ཎ་ཏཱ་ཝ ས་ཏཱི་ཏི ས་ཏི-ས་དྡ་ཏྠ་ནྟ་རཱ་བྷཱ་ཝཱ པུ་རི་མཾ ས་ཏི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ, པ་ཙྪི་མཾ ཨེ་ཀ་བྷཱ་ཝ་སྶཱ་ཏི ནི་བྦཱ་ན་ས་མོ་ས་ར་ཎེ་པི ས་ཧི་ཏཱ་ནེ་ཝ ཏཱ་ནི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་ཀ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི.
ཙུ་དྡ་ས་ཝི་དྷེ་ནཱཏི ཨི་དཾ མ་ཧཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་སུ་ཏྟེ (དཱི. ནི. ༢.༣༧༢ ཨཱ་ད་ཡོ; མ. ནི. ༡.༡༠༥ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་པ་བྦཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན. ཏ་ཐཱ པ་ཉྩ་ཝི་དྷེ་ན དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶ་ནནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཀ་བྷ་ཎྜ་ས་དི་ས་ཏཱ ཏཾ་ཏཾ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་སྶ ད་ཊྛ་བྦཱ. བྷི་ཀྑུ་གོ་ཙ་རཱ ཧི ཨེ་ཏེ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ‘‘གོ་ཙ་རེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ར་ཐ ས་ཀེ པེ་ཏྟི་ཀེ ཝི་ས་ཡེ’’ཏི་ཨཱ་དི (སཾ. ནི. ༥.༣༧༢; དཱི. ནི. ༣.༨༠).
ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ ཧོ་ཏཱི་ཏི བྷི་ཀྑུཾ ‘‘ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ད་སྶེ་ཏི བྷི་ཀྑུ་མྷི ཏཾ་ནི་ཡ་མ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏོ’’ཏི.
ས་མཾ ཙ་རེ་ཡྻཱཏི ཀཱ་ཡཱ་དི་ཝི་ས་མ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཧཱ་ཡ ཀཱ་ཡཱ་དཱི་ཧི ས་མཾ ཙ་རེ་ཡྻ. རཱ་གཱ་དི་ཝཱུ་པ་ས་མེ་ན ས་ནྟོ, ཨི་ནྡྲི་ཡ་ད་མ་ནེ་ན ད་ནྟོ, ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ནི་ཡ་མེ་ན ནི་ཡ་ཏོ, སེ་ཊྛ་ཙཱ་རི་ཏཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི. ཀཱ་ཡ་ད་ཎྜཱ་དི་ཨོ་རོ་པ་ནེ་ན ནི་དྷཱ་ཡ ད་ཎྜཾ. སོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པ་ས་མི་ཏ་པཱ་པ་བྷི་ནྣ་ཀི་ལེ་ས་ཏཱ་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱདི་ས་མ་ཉྙོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཨུ་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ས་མྨི་སྶ་ཏོཏི ཝེ་ད་ནཱ་ད་ཡོ་པི ཨེ་ཏྠ སི་ཏཱ, ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་བ་དྡྷཱ་ཏི ཀཱ་ཡེ ཝེ་ད་ནཱ་དི་ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་པ་ས་ངྒེ་པི ཨཱ་པ་ནྣེ ཏ་ད་མི་སྶ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཝ་ཡ་ཝཱི་གཱ་ཧ་ས་མ་ཉྙཱ་ཏི་དྷཱ་ཝ་ན་སཱ་རཱ་དཱ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ནི་སེ་དྷ་ན་ཏྠཾ ཀཱ་ཡཾ ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒེ་ཧི, ཏཱ་ནི ཙ ཀེ་སཱ་དཱི་ཧི, ཀེ་སཱ་དི་ཀེ ཙ བྷཱུ་ཏུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པེ་ཧི ཝི་ནི་བྦྷུ་ཛྫ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཐཱ ན ཀཱ་ཡེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. པཱ་སཱ་དཱ་དི་ན་ག་རཱ་ཝ་ཡ་ཝ་ས་མཱུ་ཧེ ཨ་ཝ་ཡ་ཝཱི་ཝཱ་དི་ནོ་པི ཨ་ཝ་ཡ་ཝཱི་གཱ་ཧཾ ན ཀ་རོ་ནྟི. ན་ག་རཾ ནཱ་མ ཀོ་ཙི ཨ་ཏྠོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པ་ན ཀེ་ས་ཉྩི ས་མ་ཉྙཱ་ཏི་དྷཱ་ཝ་ནཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ་དི་ས་མ་ཉྙཱ་ཏི་དྷཱ་ཝ་ནེ ན་ག་ར་ནི་ད་སྶ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཡཾ པ་སྶ་ཏི ཨི་ཏྠིཾ ཝཱ པུ་རི་སཾ ཝཱ, ན་ནུ ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་ད་སྶ་ནཾ ན་ཏྠཱི་ཏི? ས་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ‘‘ཨི་ཏྠིཾ པ་སྶཱ་མི, པུ་རི་སཾ པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ‘‘ཡཾ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མི་ཙྪཱ་ད་སྶ་ནེ ཝཱ དི་ཊྛི་ཡཱ ཡཾ པ་སྶ་ཏི, ན ཏཾ དི་ཊྛཾ, ཏཾ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ན ཧོ་ཏི, རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཝཱ ཏཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཏཾ ཀེ་སཱ་དི་བྷཱུ་ཏུ་པཱ་དཱ་ཡ་ས་མཱུ་ཧ་ས་ངྑཱ་ཏཾ དི་ཊྛཾ ན ཧོ་ཏི, དི་ཊྛཾ ཝཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡཾ དི་ཊྛཾ ཏཾ ན པ་སྶ་ཏཱིཏི ཡཾ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཀེ་སཱ་དི་བྷཱུ་ཏུ་པཱ་དཱ་ཡ་ས་མཱུ་ཧ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝཱ དི་ཊྛཾ, ཏཾ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ བྷཱུ་ཏ་ཏོ ན པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ན ཨ་ཉྙ་དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱིཏི ན ཨ་ཉྙ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་པ་སྶཱི, ཨ་སུ་བྷཱ་དི་ཏོ ཨ་ཉྙཱ་ཀཱ་རཱ་ནུ་པ་སྶཱི ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་ཐ་ཝཱི་ཀཱ་ཡནྟི ཀེ་སཱ་དི་པ་ཐ་ཝིཾ དྷ་མྨ་ས་མཱུ་ཧ་ཏྟཱ ཀཱ་ཡོ་ཏི ཝ་ད་ཏི, ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཐ་ཝི་མེ་ཝ ཝཱ ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་བྷེ་ད་ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་ར་ག་ཏཾ པུ་བྦཱ་པ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ས་མཱུ་ཧ་ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡོ་ཏི ཝ་ད་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙ་ཏྠཱ་པི.
ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ་དྷ་མྨཱ་ནཾ གྷ་ཊི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ དྷ་མྨཱ ཝཱ གྷ་ཊི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨི་དཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཱི་སུ བྷ་ཝེ་སུ ཀི་ལེ་སཱ་ནནྟི བྷ་ཝ་ཏྟ་ཡ་ཝི་ས་ཡཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ས་བྦ་ཏྠི་ཀནྟི ས་བྦ་ཏྠ བྷ་ཝཾ. ས་བྦ་སྨིཾ ལཱི་ནེ ཨུ་དྡྷ་ཊེ ཙ ཙི་ཏྟེ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ, ས་བྦེ ཝཱ ལཱི་ནེ ཨུ་དྡྷ་ཊེ ཙ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཨ་ཏྠི་ཀཱ ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ས་བྦ་ཏྠི་ཀཱ. ཨ་ནྟོ་ས་ངྑེ་པོཏི ཨ་ནྟོ་ཨོ་ལཱི་ཡ་ནཱ ཀོ་ས་ཛྫ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན དྭཱི་ཧི་པི ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ པུ་ན ཨེ་ཀེ་ཀེ་ན ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཧཱ་ན་ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཝི་སེ་སེ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ, ‘‘ཝི་ནེ་ཡྻ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནཱི’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶ་ཝི་ན་ཡ་སྶ ཝཱ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཝི་སེ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནུ་རོ་དྷ་ཝི་རོ་དྷཱ་དཱི་ནཾ པ་ཧཱ་ན་ད་སྶ་ན་ཉྷི ཨེ་ཏ་སྶ པ་ཡོ་ཛ་ན་ནྟི. ཀཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡཱཏི ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཏེ་ནཱཏི ཨ་ནུ་རོ་དྷཱ་དི་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་ཙ་ནེ་ན.
ས་བྦ་ཏྠི་ཀ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི མེ་ཏྟཱ མ་ར་ཎ་སྶ་ཏི ཨ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཙ. ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ་ན ཨེ་ཏེ་ན ཡོ་གི་ནཱ པ་རི་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ ཏཾ ས་བྦ་ཏྠི་ཀ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་བ་ལེ་ན ཨ་ཝི་ཙྪི་ནྣ་སྶ ཏ་སྶ པ་རི་ཧ་རི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ, ས་ཏི་ཡཱ ཝཱ ས་མ་ཐོ ཝུ་ཏྟོ ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ.
ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཨུ་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དི་ཨུ་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ནི་དྷཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨི་དྷ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ པ་རི་ཙྪེ་དཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་དྡ་མ་ད་ཀྑཱིཏི དྭེ་པི ཨེ་ཀ་ཏྠཱ. ས་མྨ་དྡ་སོཏི ས་མྨཱ པ་སྶ་ཀོ.
སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཏོ་པི ཙཱཏི སུ་ཁཱ་དཱི་ནཾ ཋི་ཏི་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཉཱ་ཎ་སུ་ཁ་ཏཱ་ཡ, ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཊྛི་ཏི་ཨ་ཉྙཱ་ཎ་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཙ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏི་སྶོ་པི ཙ སུ་ཁ་ཏོ ཏི་སྶོ་པི ཙ དུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཚ་ནྡཱ་དི་ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཉཱ་ཎཱ་དི་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་བྷཱུ་མི་ནཱ་ན་ཏྟ་བྷེ་དཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཏ་བྦི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ་ནཱ་ན་ཏྟ་བྷེ་ད་སྶ ཙ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ས་ས་ངྑཱ་རི་ཀཱ་ས་ངྑཱ་རི་ཀ་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་དི་ནཱ་ན་ཏྟ་བྷེ་དཱ་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. སུ་ཉྙ་ཏཱ་དྷ་མྨ་སྶཱཏི ‘‘དྷ་མྨཱ ཧོ་ནྟི, ཁ་ནྡྷཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ༡༢༡) སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཝཱ་རེ ཨཱ་ག་ཏ་སུ་ཉྙ་ཏཱ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝ་སེ་ན. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་བྦེ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ པུ་ན པ་ཧཱ་ནཾ ན ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཙོ་ད་ནཾ ད་སྶེ་ཏི, མ་གྒ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཏྠ པ་ཧཱི་ནཾ ས་བྦ་ཏྠ པ་ཧཱི་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ན ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི. ཏ་ཏྠ པུ་རི་མ་ཙོ་ད་ནཱ་ཡ ནཱ་ནཱ་པུ་གྒ་ལ་པ་རི་ཧཱ་རོ, པ་ཙྪི་མཱ་ཡ ནཱ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀ་པ་རི་ཧཱ་རོ. ལོ་ཀི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཧི ཀཱ་ཡེ པ་ཧཱི་ནཾ ན ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཡ་དི་པི ན པ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ, ན པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཏ་ཏྠ སཱ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶ་སྶ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི པུ་ན ཏ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཝཱ ཨུ་བྷ་ཡཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀ་ཏྠ པ་ཧཱི་ནཾ སེ་སེ་སུ་པི པ་ཧཱི་ནཾ ཧོ་ཏཱིཏི མ་གྒ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཾ, ལོ་ཀི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཝཱ ས་བྦ་ཏྠ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་མ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘པ་ཉྩ་པི ཁ་ནྡྷཱ ལོ་ཀོ’’ཏི ཧི ཙ་ཏཱུ་སུ་པི ཝུ་ཏྟ་ནྟི.
ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དི་ཨུ་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨུ་དྡེ་ས་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༥༦. ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་ར་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨུ་དྡེ་སེ ད་སྶི་ཏཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་དི་ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ པ་ཀཱ་རཱ ཙ ག་ཧི་ཏཱ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ ཙུ་དྡ་ས པ་ཀཱ་རཱ, ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟཱ ཀེ་སཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ, ལོ་ཀི་ཡཱ་དི་པྤ་ཀཱ་རཱ ཙཱ་ཏི ཏེ་པི ག་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཝ. ནི་དྡེ་སེ ཧི ཨེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་ར་ནི་དྡེ་སེ་ན ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ ཀ་ཏ་ནྟི, ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩ བཱ་ཧི་རེ་སུ་པི ཨེ་ཀ་དེ་ས་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཀ་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཏི་རི་ཡཾ ཏ་ཙ་པ་རི་ཙྪི་ནྣནྟི ཨེ་ཏྠ ན་ནུ ཀེ་ས་ལོ་མ་ན་ཁཱ་ནཾ ཨ་ཏ་ཙ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཏཱ ཏ་ཙ་སྶ ཙ ཨ་ཏྠཱི་ཏི? ཡ་དི་པི ཨ་ཏྠི, ཏ་ཙ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ པ་ན ཏ་ཙ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཏཱ ན ན ཧོ་ཏི ཀཱ་ཡ་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཙོ པ་རི་ཡ་ནྟོ ཨ་སྶཱ་ཏི ཏ་ཙ་པ་རི་ཡ་ནྟོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨེ་ཏེ་ན པ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཀཱ་ཡེ་ཀ་དེ་ས་བྷཱུ་ཏོ ཏ་ཙོ ག་ཧི་ཏོ ཨེ་ཝ. ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཱ ཙ ཀེ་སཱ་ད་ཡོ ཏ་ད་ནུ་པ་ཝི་ཊྛ་མཱུ་ལཱ ཏ་ཙ་པ་རི་ཡ་ནྟཱ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་ར་ས་མཱུ་ཧོ ས་བྦོ་པི ཀཱ་ཡོ ཏ་ཙ་པ་རི་ཡ་ནྟོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
‘‘པཱུ་རཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཀེ པ་ན ཏེ པ་ཀཱ་རཱ? ཡེ་ཧི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ ཨ་སུ་ཙི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཀེ་སཱ ལོ་མཱ་ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏེ ཀེ་སཱ་ད་ཡོ ཨཱ་ཀཱ་རཱ’’ཏི. ཨཱ་ཀཱ་རཱ པ་ཀཱ་རཱ་ཏི ཧི ཨེ་ཀོ ཨ་ཏྠོ.
ནི་སི་ནྣ་སྶ ཡཱ་ཝ ཨ་པ་རི་པྥ་ནྡ་ནི་ས་ཛྫཱ་མཱུ་ལ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཏི ཝཱ, ཏཱ་ཝ ཨེ་ཀོ ནི་ས་ཛྫ་ཝཱ་རོ. ཡེ་ན ཝི་དྷི་ནཱ ཨུ་གྒ་ཧེ ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི, སོ ས་ཏྟ་ཝི་དྷོ ཝི་དྷི ‘‘ཨུ་གྒ་ཧ་ཀོ་ས་ལླ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ་ནི་བྦ་ཏྟཾ ཝཱ ཉཱ་ཎཾ.
པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་བ་ཧུ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མ་ཏྠ་ལུ་ངྒ་སྶ ཀ་རཱི་སཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཏ་ནྟི་ཨཱ་རོ་པ་ན་མཱ་ཧ. ཨེ་ཏྠ པ་ན མཾ་སཾ…པེ… ཝ་ཀྐཾ…པེ… ཀེ་སཱཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཀྐ་པ་ཉྩ་ཀཱ་དཱི་སུ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཝ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལོ་མ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ པུ་རི་མེ་ཧི ས་མྦ་ནྡྷོ ཝུ་ཏྟོ. སྭཱ་ཡཾ ཡེ པ་ར་ཏོ ཝི་སུཾ ཏི་པ་ཉྩཱ་ཧཾ, པུ་རི་མེ་ཧི ཨེ་ཀ་ཏོ ཏི་པ་ཉྩཱ་ཧ་ནྟི ཚ་པ་ཉྩཱ་ཧཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཱ, ཏེ་སུ ཨཱ་དི་ཨ་ནྟ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་པི ཧི པ་ཊི་ལོ་མ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཨ་ནྟི་མོ་ཏི. ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་པྤ་ཀཱ་ར་ནྟ་རཾ ཝཱ ཨེ་ཏ་མྤཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཧ་ཏྠ་ས་ངྑ་ལི་ཀཱ ཨ་ངྒུ་ལི་པ་ནྟི. ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶཱཏི ཨ་སུ་བྷ་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶ, དྷཱ་ཏུ་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶ ཝཱ.
ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་གོ ས་བྷཱ་གོ, ས་བྷཱ་གེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དོ ས་བྷཱ་ག་པ་རི་ཙྪེ་དོ, ཧེ་ཊྛུ་པ་རི་ཏི་རི་ཡ་ནྟེ་ཧི ས་ཀ་ཀོ་ཊྛཱ་སི་ཀ་ཀེ་ས་ནྟ་རཱ་དཱི་ཧི ཙ པ་རི་ཙྪེ་དོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དྷཱ་ཏུ་ཝི་བྷ་ངྒོ (མ. ནི. ༣.༣༤༢ ཨཱ་ད་ཡོ) པུ་ཀྐུ་སཱ་ཏི་སུ་ཏྟཾ. སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ སི་དྡྷེ ས་བྦ-གྒ་ཧ་ཎཾ ཝ་ཎྞ་ཀ་སི་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀ་ས་མ་ཐ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟ་སྶ ཙ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ.
ཨོ་ཀྐ་མ་ན་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནནྟི པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཝ་ཛྫེ་ཏ་བྦེ མ་གྒེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བ་ཧི་དྡྷཱ པུ་ཐུ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎེཏི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ ཧི་ཏྭཱ སུ་བྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ ཀེ་སཱ་ད་ཡོ་པི བ་ཧི་དྡྷཱ པུ་ཐུ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨུ་ཀྐུ་ཊྛུ་ཀྐ་ཊྛི་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱཏི པུ་བྦེ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་ཏྠ ཀ་ཏཱ་ཡ ཨུ་ཀྐུ་ཊྛི་ཡཱ ཀ་མེ་ན ས་བྦ་ཏཱ་ལེ་སུ པ་ཏི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་ཡ་ནྟ་ཏཱ་ལཾ ཨཱ་དི་ཏཱ་ལ་ཉྩ ཨ་ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཀ་ཏཱ་ཡ ཨུ་ཀྐུ་ཊྛི་ཡཱ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟནྟི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟཾ. ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟེ་ནཱཏི ཡུ་ཏྟ་པ་ཡུ་ཏྟེ་ན, བྷཱ་ཝེ་ནྟེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཀཱ་རོ ས་མཱ་དྷི་ཡེ་ཝ. མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦནྟི ཙི་ཏྟེ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་མཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ས་མཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཋཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝ་ཙ་ན་སེ་སོ, ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཀོ་ས་ཛྫཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ, ཨེ་ཏ་སྶ སཾ་ཝ་ཏྟ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ ཝཱ མ་ན་སི་ཀ་ར་ཎཾ ཙི་ཏྟཾ ཀོ་ས་ཛྫཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻཱ་ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཋཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ན ཙ པ་བྷ་ངྒཱུཏི ཀ་མྨ་ནི་ཡ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ན ཙ པ་བྷི་ཛྫ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨཱ་ལི་མྤེ་ཏཱིཏི ཨཱ་དཱི་པེ་ཏི ཛཱ་ལེ་ཏི. ཏ་ཉྩཱཏི ཏཾ པི་ལ༹་ནྡྷ་ན་ཝི་ཀ་ཏི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ. ཨ་སྶཱཏི སུ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་ནུ་བྷོ་ཏི ས་མྦྷོ་ཏི སཱ་དྷེ་ཏི. ཨ་སྶ ཝཱ སུ་ཝ་ཎྞ་སྶ ཏཾ ཨ་ཏྠཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་རོ ཨ་ནུ་བྷོ་ཏི པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི.
ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཱ་དི་ཉཱ་ཎེ་ན ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་སྶ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་པ་ཙྩ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཱ་དི་ཀ་སྶ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་སྶ. པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཡ་སྶ ཨ་ཏྠི, སོ ས་ཀྑི, ས་ཀྑི་ནོ བྷ་བྦ་ཏཱ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཱ, ས་ཀྑི་བྷ་ཝ་ན་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ས་ཀྑི ཙ སོ བྷ་བྦོ ཙཱ་ཏི ཝཱ ས་ཀྑི་བྷ་བྦོ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཱ་དཱི་ནཾ བྷ་བྦོ, ཏ་ཏྠ ཙ ས་ཀྑཱི་ཏི ས་ཀྑི་བྷ་བྦོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ས་ཀྑི་བྷ་བྦ་ཏཱ, ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེཏི པུ་བྦ་ཧེ་ཏཱ་དི་ཀེ ཀཱ་ར་ཎེ ས་ཏི.
སཱི་ཏི་བྷཱ་ཝནྟི ནི་བྦཱ་ནཾ, ཀི་ལེ་ས་ད་ར་ཐ་ཝཱུ་པ་ས་མཾ ཝཱ. ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏཱིཏི ས་མ་པ་ཝ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ཏོ་སེ་ཏི ཨུ་ཏྟེ་ཛེ་ཏི. ཡ་དཱ ཝཱ ནི་ར་སྶཱ་དཾ ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི, ཏ་དཱ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི སཾ་ཝེ་ག་ཝ་ཏྠཱུ་ནི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏི ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་ཏི.
ཏི་རི་ཡཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ, ཀ་ཐཾ? དྭེ ཀེ་སཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ན་ཏྠཱིཏི. ཨཱ་ས་ཡོཏི ནི་སྶ་ཡོ, པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ན་ཁཱ ཏི་རི་ཡཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣཱཏི ཝི་སུཾ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་མེ་ཝ ཧི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘དྭེ ན་ཁཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཱ་ཏི.
སུ་ཁུ་མ་མྤཱིཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཙ་མྨ་ཏོ སུ་ཁུ་མཾ ཨ་ནྟོ་མུ་ཁ་ཙ་མྨཱ་དི. ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ ཝཱ ཏ་ཙེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ ཡཾ དུ་རུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎཱི་ཡཾ, ཏཾ ‘‘སུ་ཁུ་མ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཉྷི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཏ་ཙཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ པ་སྶ་ནྟ་སྶ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ཏཱ་ལ་གུ་ལ༹་པ་ཊ་ལཾ ནཱ་མ པ་ཀྐ་ཏཱ་ལ་ཕ་ལ་ལ་སི་ཀཾ ཏཱ་ལ་པ་ཊྚི་ཀཱ་ཡ ལི་མྤི་ཏྭཱ སུ་ཀྑཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་པ་ཊ་ལཾ.
ཨེ་ཝཾ ཏི་མ་ཏྟཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཝཾ-མ་ཏྟ-ས་དྡེ་ཧི གོ་པྥ་ཀ་ཊྛི་ཀཱ་དཱི་ནི ཨ་ཝུ་ཏྟཱ་ནི་པི ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀཱི་ལཱ༹་གོ་ལ༹་ཀཱ་ནི སུ་ཏྟེ་ན བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ གྷ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཀཱི་ལ༹་ན་གོ་ལ༹་ཀཱ་ནི.
ཏ་ཏྠ ཛ་ངྒྷ་ཊྛི་ཀ་སྶ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཊྛཱ་ནནྟི ཛ་ཎྞུ་ཀ་ཊྛི་མྷི པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ན ཨ་ཊྛི་ནཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཡཾ ཀ་ཊི་ཊྛི་ནོ, ཏཾ ཨ་གྒ་ཚི་ནྣ་མ་ཧཱ་པུ་ནྣཱ་ག་ཕ་ལ་ས་དི་སཾ. སཱི་ས་ཀ་པ་ཊྚ་ཝེ་ཋ་ཀཾ ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་སཱི་ས་མ་ཡཾ པ་ཊྚ་ཀཾ. སུ་ཏྟ་ཀ་ནྟ་ན་ས་ལཱ་ཀཱ་ཝི་དྡྷཱ གོ་ལ༹་ཀཱ ཝ་ཊྚ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ལི ཝ་ཊྚ་ནཱ་ཝ་ལི. ཨ་ཝ་ལེ་ཁ་ན་ས་ཏྠ་ཀཾ ཨུ་ཙྪུ་ཏ་ཙཱ་ཝ་ལེ་ཁ་ན་ས་ཏྠ་ཀཾ.
ཝ་ཀྐ་བྷཱ་གེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣནྟི ཝ་ཀྐ་པ་རི་ཡ་ནྟ་བྷཱ་གེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣཾ.
ས་ཀྑ་ར་སུ་དྷཱ་ཝ་ཎྞནྟི མ་རུ་མྤེ་ཧི ཀ་ཏ་སུ་དྷཱ་ཝ་ཎྞཾ. ‘‘སེ་ཏ་ས་ཀྑ་ར་སུ་དྷཱ་ཝ་ཎྞ’’ནྟི ཙ པཱ་ཋཾ ཝ་ད་ནྟི, སེ་ཏ་ས་ཀྑ་རཱ་ཝ་ཎྞཾ སུ་དྷཱ་ཝ་ཎྞ་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཡ་ཏྠ ཨ་ནྣ་པཱ་ནཾ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཝི་ས་མ་ཙྪི་ནྣ་ཀ་ལཱ་པོ ཝི་ས་མཾ ཨུ་ད་ཀཾ པ་གྒྷ་ར་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ས་རཱི་རཾ ཀེ་ས་ཀཱུ་པཱ་དི་ཝི་ཝ་རེ་ཧི ཨུ་པ་རི ཧེ་ཊྛཱ ཏི་རི་ཡ་ཉྩ ཝི་ས་མཾ པ་གྒྷ་ར་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཝི་ས་མ་ཙྪི་ནྣ-གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་རོ་ཏི.
ཨ་ཏི་ཀ་ཊུ་ཀ་ཨ་ཙྩུ་ཎྷཱ་དི་ཀོ ཝི་ས་བྷཱ་གཱ་ཧཱ་རོ ཨུ་ཎྷ་ཀཱ་ལེ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཏྟཱ.
ཨེ་ཀ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་བ་ལེ་ནེ་ཝ ཝཱཏི ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ན སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝི་པྥ་ནྡ་ན་ཝི་ར་ཧེ་ན ཨེ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཝ་སེ་ན. ཏ་ཉྷི ཨེ་ཀ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་མཱ་ན་མེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནི ཨ་བྷི་ར་ཏིཾ, སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ཕ་ར་ཎ་པཱི་ཏིཾ, ཨི་ཊྛཱ་ཀཱ་རཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ཉྩ སོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི. ན ཧི ཨ་བྷི་ར་ཏི་སོ་མ་ན་སྶེ་ཧི ཝི་ནཱ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་ནྟ་པཱི་ཏི་སུ་ཁ་སྶ ཨེ་ཀ་ཏྟུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི.
ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ན སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནཱཏི པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་ཎྞ་ཝི་སེ་སཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏི་ཝི་དྷེ་ནཱཏི ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་དི་ནཱ ཝ་ཀྑ་མཱ་ནེ་ན. ཚ མཱ་སེཏི ཨ་དྡྷ་མཱ་སེ ཨཱུ་ནེ་པི མཱ་ས་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན པ་རི་ཙྪི་ཛྫ་མཱ་ནེ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ ཚ མཱ་སཱ པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པ་རི་ཙྪི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ མཱ་ས་ནྟ་ར་ག་མ་ན་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཉྷི ཚ་མཱ་ས་གྒ་ཧ་ཎཾ, ན ས་ཀ་ལ་ཚ་མཱ་སེ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ.
ལ་ཀྑ་ཎནྟི དྷཱ་ཏུ་པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཛ་ནཾ ན ཨ་ར་ཧ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཛ་ཉྙཱ, ཛ་ནེ པ་ཝེ་སེ་ཏུཾ ཨ་ཡུ་ཏྟཱ ཛི་གུ་ཙྪ་ནཱི་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨ་ཊྛཱི་ནཱིཏི པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨ་ཊྛཱི་ནི ཀོ་ཊི་ཡཱ ཋི་ཏཱ་ནི. ན ཨེ་ཏྠ ཀོ་ཙི ཨ་ཏྟཱ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཊྛཱི་ནི ཨེ་ཝ ཨ་ཊྛི་པུ་ཉྫ་མ་ཏྟོ ཨེ་ཝཱ་ཡཾ ས་ངྒྷཱ་ཊོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ནེ་ཀ་ས་ནྡྷི་ཡ་མི་ཏོཏི ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ས་ནྡྷཱི་ཧི ཡ་མི་ཏོ ས་མྦ་དྡྷོ སོ ཨ་ཊྛི་པུ་ཉྫོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ན ཀེ་ཧི་ཙཱིཏི ཡ་མེ་ནྟཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏི. ཙོ་དི་ཏོ ཛ་རཱ་ཡ མ་ར་ཎཱ་བྷི་མུ་ཁ་ག་མ་ནེ་ན ཙོ་དི་ཏོ.
མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣཾ ‘‘ནཱི་ལཾ པཱི་ཏཾ སུ་ག་ནྡྷཾ དུ་གྒ་ནྡྷ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཏ་ནྣི་སྶི་ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཏ་ཏོ བ་ཧི ཨ་བྷཱ་ཝཱ. ཚཱ་ཡཱ་ཏ་པཱ་ནཾ ཨཱ་ཏ་པ་པ་ཙྩ་ཡ་ཚཱ་ཡུ་པྤཱ་ད་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་ཏཱ. རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷཱ་ནཾ ཙ་ཀྑཱ་དི་ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་དྭཱ་རཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཏཾ་ཏཾ་དྭཱ་རི་ཀཱ ཨ་རཱུ་པི་ནོ ཁ་ནྡྷཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ནྟི, ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཙ དྭཱ་རཱ་ནི ཙ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་དྭཱ་རཱ་ནཱི་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ས་པྤ་ཙྩ་ཡཱཏི ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཱ, པ་ཙྩ་ཡཱ་ཡ་ཏྟཾ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ས་མཱ་ནོ ཝཱ ས་དི་སོ ཡུ་ཏྟོ པ་ཙྩ་ཡོ ས་པྤ་ཙྩ་ཡོ, ཏ་སྨཱ ས་པྤ་ཙྩ་ཡཱ.
ཨེ་ཏྟ་ཀོཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་གུ་ཎོ ཀོ་ཊྛཱ་སོ. ཨུ་གྒ་ཧོ་ཝ ཨུ་གྒ་ཧ་ས་ནྡྷི. ཝ་ཎྞཱ་དི་མུ་ཁེ་ན ཧི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཏྠ ས་ནྡྷཱི་ཡ་ཏི ས་མྦ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ‘‘ས་ནྡྷཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ཝ་ཎྞཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཉྩ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེཏི ནཱ་ཏི་དཱུ་ར་ནཱ་ཙྩཱ་ས་ནྣ་ག་མ་ནཱ་ག་མ་ན་ས་མྤ་ནྣ་ནྟི ཨེ་ཀ་ངྒཾ, དི་ཝཱ ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞཾ ར་ཏྟིཾ ཨ་པྤ་ས་དྡཾ ཨ་པྤ་ནི་གྒྷོ་ས་ནྟི ཨེ་ཀཾ, ཨ་པྤ་ཌཾ་ས་མ་ཀ་ས་ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པ་ས་རཱི་ས་པ་ས་མྥ་སྶ་ནྟི ཨེ་ཀཾ, ཏ་སྨིཾ ཁོ པ་ན སེ་ནཱ་ས་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ཨ་པྤ་ཀ་སི་རེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙཱི་ཝ་ར…པེ… པ་རི་ཀྑཱ་རོ་ཏི ཨེ་ཀཾ, ཏ་སྨིཾ པ་ན སེ་ནཱ་ས་ནེ ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཧ་ར་ནྟི བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཀཾ (ཨ. ནི. ༡༠.༡༡). པ་ཉྩ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ནཱཏི ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷཱ་སཱ་ཋེ་ཡྻ་ས་དྡྷཱ་པ་ཉྙཱ་ཝཱི་རི་ཡེ་ཧི པ་དྷཱ་ནི་ཡ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན.
ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཀ་དཱ་ཡནྟི ཏེ་ཧི ཁེ་ཏྟེ་ཧི ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཀཾ, ཏེ་ཧི དཱ་ཏ་བྦ་དྷ་ཉྙ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ཊྛ་ཀུ་མྦྷ་དཱ་ཡ་ཀ་ཁེ་ཏྟཾ ཝི་ཡ མུ་ཁ་དྷོ་ཝ་ན་ཀི་ཙྩཾ, སོ་ལ༹་ས་ཀུ་མྦྷ་དཱ་ཡ་ཀཾ ཝི་ཡ ཁཱ་ད་ན་བྷུ་ཉྫ་ན་ཀི་ཙྩཾ ད་ཊྛ་བྦཾ ལ་ཧུ་ཀ་ག་རུ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཏོ པ་ན ཡཾ དུ་ཀྑཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི, ཏཾ ཨ་ཉྙ་ཉྩ དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་ར་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ཙ ནི་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏྠེ་ཝ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱཏི ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏིཾ་ས ཝཱ་རེ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཊྛ་པ་ནེ་ན.
ས་ཧ་སྶུ་དྡྷཱ་རཾ སཱ་དྷེ་ཏྭཱཏི ས་ཧ་སྶ་ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ ཨི་ཎཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ. ཨུ་དྡྷ་རི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨུ་དྡྷཱ་རོཏི ཧི ཝ་ཌྜྷི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི. སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ནཱཏི ཝི་ཀྑེ་པཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟེ་ན. ཀེ་སཱ་དཱི་སུ ཏ་ཙེ ར་ཛྫ་ནྟཱ སུ་ཙྪ་ཝི་ཙ་མྨཾ ཏ་ཙོ་ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘སུ་ཝ་ཎྞཱ་དི་ཝ་ཎྞོ མེ ཏ་ཙོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ར་ཛྫ་ནྟི.
ཏེ་སུ དྭེ ཨེ་ཀ་མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ནཱ་མ ན ཧོ་ནྟཱིཏི ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝཱ པ་ལཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ རཱ་གཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝེ་ན དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཙོ་ར་ས་དི་ས་ཏཱ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཝ་ཧ་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ.
ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཋཱ་ན་ནྟི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨ་པྤ་ནཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི. ཀ་མྨ་སྶ ཝཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཋཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་པྤ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ན ཨ་པྤ་ནཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀོཏི ཨེ་ཏེ་ན ལ་ངྒྷ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡོ་གེ་ན ཨུ་པ་ས་མ་ར་ཧི་ཏ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཙི་ཏྟ་མྤི ཧི ཏ་ཐཱ ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ ཨུ་པ་ས་མ་ར་ཧི་ཏ་ནྟི ད་སྶེ་ཏ་བྦ་ནྟི.
ཧ་ཏྠེ ག་ཧི་ཏ་པ་ཉྷ་ཝ་ཏྠུ པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་མེ་ཝཱཏི ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝུ་ཏྟ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཧི ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘མཱ་ལ་ཀ་ཏྠེ་རོ ཀི་ར དཱི་གྷ་བྷཱ་ཎ་ཀ་ཨ་བྷ་ཡ་ཏྠེ་རཾ ཧ་ཏྠེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘ཨཱ་ཝུ་སོ ཨ་བྷ་ཡ, ཨི་མཾ ཏཱ་ཝ པ་ཉྷཾ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཧཱི’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘མཱ་ལ་ཀ་ཏྠེ་རོ དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ དྭ་ཏྟིཾ་ས་པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷཱི, ས་ཙེ ར་ཏྟིཾ ཨེ་ཀཾ, དི་ཝཱ ཨེ་ཀཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཌྜྷ་མཱ་སེ་ན པུ་ན ས་མྤ་ཛྫ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཏི་རེ་ཀ་མཱ་སེ་ན པུ་ན ས་མྤ་ཛྫ་ཏཱི’’’ཏི.
ཨི་དཾ པ་ན ཨེ་ཀཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཀཾ པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ དྭ་ཏྟིཾ་སཱཏི ཨེ་ཏ་སྶ སཱ་དྷ་ན་ཏྠཾ ནི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ནཱི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་པ་ཀྑེ ཋི་ཏཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན ཙེ་ཏི་ཡ་པ་བྦ་ཏ་ཝཱ་སཱི མ་ཧཱ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ, ས་ངྒྷ་ར་ཀྑི་ཏ་ཏྠེ་རུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་སཱ་མ་ཎེ་རོ ཝི་ཡ ཙ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་པ་ཀྑེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟ་སྶ ད་ས་ཝི་དྷཱ་སུ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཛཱི་ཝ་མཱ་ན་ཀ་ས་རཱི་རེ་པི ཨུ་པ་ཊྛི་ཏེ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ཏྟི ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ‘‘ཨ་ཏྠི་སྶ ཀཱ་ཡེ’’ཏི པ་ན ས་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཀེ་སཱ་དཱི་སུ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ་སུ ཡ་ཐཱ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ཡེ’’ཏི ས་ཏྟ-གྒ་ཧ་ཎ་ར་ཧི་ཏེ ཨ་ཧཾ་ཀཱ་ར་ཝ་ཏྠུ་མྷི ཝི་དྡྷ་སྟཱ་ཧཾ་ཀཱ་རེ ས་དཱ ས་ནྣི་ཧི་ཏེ པཱ་ཀ་ཊེ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ཡེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན ཏ་ཐཱ ཏ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་པྤ་ནཾ ཨ་པྤ་ཏྟཱ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ ཏ་ཏྠ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་སུ་བྷཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ པ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ’’ཏི.
༣༥༧. ཨཱ་དི་མྷི སེ་ཝ་ནཱ ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ, ཝ་ཌྜྷ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ར་ཎཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་མྨནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ.
༣༦༢. ཝ་ཏྠུ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ པ་རི་ཛཱ་ན་ནེ་ན. ཨ་པྤི་ཏཱཏི ག་མི་ཏཱ, སཱ ཙ ཝི་ནཱ་སི་ཏ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ནཱ་སི་ཏཱ’’ཏི. ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཋ་པི་ཏཱ་ཏི་པི ཨ་པྤི་ཏཱཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ནི་རུ་ཏྟི་སི་དྡྷི་ཡཱ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ཝི་ག་ཏ་ནྟཱ ཀ་ཏཱཏི ཨི་དཱ་ནི ཀཱ་ཏ་བྦོ ཨ་ནྟོ ཨེ་ཏེ་སཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝི་ག་ཏ་ནྟཱ, ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏཱ ཀ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཋཱ་ནཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ, ཀ་མྨེ ཝཱ ཋཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ར་མྦྷོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ, ཏ་ཉྩ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི, ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༦༣. ས་མྤ་ཛཱ་ན་སྶ ཝེ་དི་ཡ་ནཾ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཝེ་དི་ཡ་ནཾ. ཝ་ཏྠུནྟི སུ་ཁཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མཱ་ཧ, ཏེ་ན ཝ་ཏྠུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཝ་ཏྠུ་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱཏི ས་མཱ་སོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན ‘‘སུ་ཁཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་ད་ཡཱ་མཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
ཝཱི་རི་ཡ་ས་མཱ་དྷིཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱཏི ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཏ་སྶ ས་མ་ཏཱ་ཡ ཨུ་བྷ་ཡཾ ས་ཧ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ. ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧཱིཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ས་ཧ. ལོ་ཀི་ཡཱ་ན་མྤི ཝཱ ས་ཏི ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ ཏ་ཏྠ ས་མ་ཏྠ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ས་མ་སཱི་སཱིཏི ཝཱ་ར་ས་མ་སཱི་སཱི ཧུ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཝཱ་ར་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་ཝཱ་རེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ངྑེ་པ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན མ་ཧཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ, ཝི་ཏྠཱ་ར་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་ད་དྷཱ་ཏུ་ཝི་བྷ་ངྒཱ་དཱི་སུ.
ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མ་ཀེ་ཡེ་ཝཱཏི ཨེ་ཝ-ས་དྡེ་ན ཝུ་ཏྟེ་སུ ཏཱི་སུ་པི མུ་ཁེ་སུ པ་རི་གྒ་ཧ་སྶ ས་མཱ་ན་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧ་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཝ་ཏྠུ ནཱ་མ ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡོ’’ཏི ཨཱ་ཧ, ན ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཚ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱི་ཏི. ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡ་སྶ པ་ན ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨི་ད་ཉྩ པ་ན མེ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨེ་ཏྠ སི་ཏཾ, ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་བ་དྡྷ’’ནྟི (དཱི. ནི. ༡.༢༣༥; མ. ནི. ༢.༢༥༢) སུ་ཏྟཾ ཨཱ་བྷ་ཏཾ.
ཕ་སྶ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཾ པཱ་ཀ་ཊ་ཏཱ ཀེ་ས་ཉྩི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡེ་སཾ ན ཧོ་ཏི, ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཕ་སྶ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཧི…པེ… ན པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ་སཾ པ་ན ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ ས་བྦེ་སཾ ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཝེ་ད་ནཱ པཱ་ཀ་ཊཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ན པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཏ་དྷོ་ཏ་ས་པྤི ནཱ་མ ས་ཏ་ཝཱ་རཾ ཝི་ལཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ལཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་ས་པྤི.
ཝི་ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱཏི ཙ་ཏུ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་མུ་དཱ་ཡ་ཏོ ཝི་སུཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ. མ་ཧཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་སུ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ཋ་མཾ རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཨ་རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཝི་ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏཾ. ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཝ ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་རཱུ་པ་རཱ་སི་ཏོ, ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་ཏོ ཝཱ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་རཱ་སི་ཏོ ཝཱ ཝི་ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏཾ. ཏ་ཏྠཱ་པི ཡེ་སུ པ་ཋ་མཾ ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ་སུ ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷཾ. ཡེ་སུ ན ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ་སུ ཙ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མ་ཏྟཾ སཾ་ཁི་ཏྟཾ པཱ་ལི༹་ཨ་ནཱ་རུ་ལ༹ྷཾ རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ པ་ཋ་མཾ ཀ་ཐི་ཏ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
‘‘མ་ནོ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ནྟཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༣.༣༠༦) ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཚ་གེ་ཧ་སྶི་ཏ་སོ་མ་ན་སྶཾ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ཨ་སྶཱ་དཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་མི་ས་ནི་སྶི་ཏཱ ཚ གེ་ཧ་སྶི་ཏ་སོ་མ་ན་སྶ་ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི.
ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༦༥. ཀི་ལེ་ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཀེ་ཧི་ཙི ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་པྤ་ཡོ་གེ་པི ས་ཏི ཡེ་ཧི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ, ཏེ་ཧི སཾ་ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ས་དི་སེ་ཧི སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཏྟཱ ཨི་ཏ་རེ་ཧི་པི ན ཝི་སུ་དྡྷ་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན པ་ཙྪི་མ་པ་དཾ བྷ་ཛ་ནྟཱི’’ཏི. དུ་ཝི་དྷནྟི ཝི་སུཾ ཝ་ཙ་ནཾ ས་རཱ་ག་ས་དོ་སེ་ཧི ཝི་སི་ཊྛ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ. ཨ་ཝི་པ་སྶ་ནུ་པ་ག་ཏྟཱ ‘‘ཨི་དྷ ཨོ་ཀཱ་སོ་ཝ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནི་དྡེ་སོ
ཀ. ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པ་བྦ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༦༧. ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐཱ་ནཾ ཡུ་ག་ན་དྡྷ་ཏཱ ན་ཏྠཱི་ཏི པ་ཛཱ་ན་ན་ཀཱ་ལེ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ‘‘ཨ་བྷི་ཎྷ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
སུ་བྷ་མྤཱིཏི ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ་པི. སོ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ག་ཧ་ཎཱ་ཀཱ་རེ་ན ‘‘སུ་བྷ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀ་སྶ ཨ་ཉྙ་སྶ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་སྶ ནི་མི་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི ཙཱ་ཏི. ཨཱ་ཀ་ངྑི་ཏ་སྶ ཧི་ཏ་སུ་ཁ་སྶ ཨ་ནུ་པཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཨ་ནུ་པཱ་ཡ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ. ཏ་ཏྠཱཏི ནི་པྥཱ་དེ་ཏ་བྦེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏེ ཙ དུ་ཝི་དྷེ་པི སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟེ.
ཨ་སུ་བྷ་མྤཱིཏི ཨ་སུ་བྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མྤི. ཏཾ པ་ན ད་ས་སུ ཨ་སུ་བྷེ་སུ ཀེ་སཱ་དཱི་སུ ཙ པ་ཝ་ཏྟཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཀེ་སཱ་དཱི་སུ ཧི ས་ཉྙཱ ཨ་སུ་བྷ་ས་ཉྙཱ་ཏི གི་རི་མཱ་ན་ནྡ་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་སྶ་པི ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སྶ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སྶ ཙ ད་སྶ་ནཾ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཀ་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་སུ པ་ན ཨ་སུ་བྷེ སུ་བྷ་ནྟི ཨ་སུ་བྷ་ནྟི ཙ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ཏ་ད་ནུ་ཀུ་ལ་ཏྟཱ ཝཱ ཨི་ཏ་རེ་པཱི་ཏི.
བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ནོ ཐི་ན་མི་དྡྷཱ་བྷི་བྷ་ཝཱ་བྷཱ་ཝཱ ཨོ་ཏཱ་རཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནོ ཀཱ་མ་རཱ་གོ པ་ཧཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. བྷོ་ཛ་ན་ནི་སྶི་ཏཾ པ་ན ཨཱ་ཧཱ་རེ་པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ས་ཉྙཾ, ཏ་བྦི་པ་རི་ཎཱ་མ་སྶ ཏ་དཱ་དྷཱ་ར་སྶ ཏ་སྶ ཙ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨ་སུ་བྷ་ཏཱ་དི་ད་སྶ་ནཾ, ཀཱ་ཡ་སྶ ཙ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀ་ཏཱ་དི་ད་སྶ་ནཾ སོ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ཏ་སྶ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ པ་ཧཱི་ཡ་ཏེ་ཝ, ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ས་བྦོ་པི ལོ་བྷོ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ནཱ’’ཏི.
ཨོ་དི་སྶ་ཀཱ་ནོ་དི་སྶ་ཀ་དི་སཱ་ཕ་ར་ཎཱ་ནནྟི ཨ་ཏྟ་ག་རུ་ཨ་ཏི་པྤི་ཡ་ས་ཧཱ་ཡ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཨོ་དི་སྶ་ཀ་ཏཱ, སཱི་མཱ་བྷེ་དེ ཀ་ཏེ ཨ་ནོ་དི་སྶ་ཀ་ཏཱ, ཨེ་ཀ་དི་སཱ་ཕ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན དི་སཱ་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ མེ་ཏྟཱ་ཡ ཨུ་གྒ་ཧ་ཎེ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝི་ཧཱ་ར་ར་ཙྪཱ་གཱ་མཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨོ་དི་སྶ་ཀ་དི་སཱ་ཕ་ར་ཎཾ, ཝི་ཧཱ་རཱ་དི་ཨུ་དྡེ་ས་ར་ཧི་ཏཾ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་དི་དི་སཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནོ་དི་སྶ་ཀ་དི་སཱ་ཕ་ར་ཎ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝཱ དྭི་དྷཱ ཨུ་གྒ་ཧཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨོ་དི་སྶ་ཀཱ་ནོ་དི་སྶ་ཀ་དི་སཱ་ཕ་ར་ཎཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་གྒ་ཧོ ཙ ཡཱ་ཝ ཨུ་པ་ཙཱ་རཱ ད་ཊྛ་བྦོ, ཨུ་གྒ་ཧི་ཏཱ་ཡ ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ. ཏ་ཏྠ ‘‘ས་བྦེ ས་ཏྟཱ པཱ་ཎཱ བྷཱུ་ཏཱ པུ་གྒ་ལཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ, ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ‘‘ཨ་ཝེ་རཱ ཧོ་ནྟུ, ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཱ, ཨ་ནཱི་གྷཱ, སུ་ཁཱི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ནྟཱུ’’ཏི ཙ་ཏུ་དྷཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཝཱི་ས་ཏི་ཝི་དྷཱ ཝཱ ཨ་ནོ་དྷི་སོ་ཕ་ར་ཎཱ མེ་ཏྟཱ, ‘‘ས་བྦཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ པུ་རི་སཱ ཨ་རི་ཡཱ ཨ་ན་རི་ཡཱ དེ་ཝཱ མ་ནུ་སྶཱ ཝི་ནི་པཱ་ཏི་ཀཱ’’ཏི ས་ཏྟོ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ས་ཏྟ་ཝི་དྷཱ, ཨ་ཊྛ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝི་དྷཱ ཝཱ ཨོ་དྷི་སོ་ཕ་ར་ཎཱ མེ་ཏྟཱ, ད་ས་ཧི དི་སཱ་ཧི དི་སོ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ད་ས་ཝི་དྷཱ ཙ དི་སཱ་ཕ་ར་ཎཱ མེ་ཏྟཱ, ཨེ་ཀེ་ཀཱ་ཡ ཝཱ དི་སཱ་ཡ ས་ཏྟཱ་དི་ཨི་ཏྠི་ཨཱ་དི་ཨ་ཝེ་རཱ་དི་ཡོ་གེ་ན ཨ་སཱི་ཏཱ་དྷི་ཀ་ཙ་ཏུ་ས་ཏ་པྤ་བྷེ་དཱ ཨ་ནོ་དྷི་སོ་ཨོ་དྷི་སོ་ཕ་ར་ཎཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཀཱ་ཡ་ཝི་ནཱ་མ་ནཱཏི ཀཱ་ཡ་སྶ ཝི་ཝི་དྷེ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ནཱ་མ་ནཱ.
ཨ་ཏི་བྷོ་ཛ་ནེ ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧོཏི ཨ་ཏི་བྷོ་ཛ་ནེ ཐི་ན་མི་དྡྷ་སྶ ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧོ, ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ བྷུ་ཏྟེ ཐི་ན་མི་དྡྷ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཏྟ་ཀེ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཐི་ན་མི་དྡྷ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ཎ་གྒཱ་ཧོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནཾ ཝཱི་རི་ཡ་ནི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ཨཱ་ཧ ‘‘དྷུ་ཏ་ངྒ་ནི་སྶི་ཏ་ས་པྤཱ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཡ་པཱི’’ཏི.
ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་མྤི ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏཱ་ནུ་སོ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩེ་ན ས་མཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ས་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝཱ་ཏི ཙེ་ཏ་སོ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་མོ ‘‘ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ.
བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་སྶ ག་ནྠ་ཏོ ཙ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙ ཨ་ཏྠཱ་དཱི་ནི ཝི་ཙི་ན་ནྟ་སྶ ཙེ་ཏ་སོ ཝི་ཀྑེ་པོ ན ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝི་དྷི་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པ་པ་ཏི་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏཱ་ནུ་སོ་ཙ་ན་ཉྩཱ་ཏི ‘‘བཱ་ཧུ་ས་ཙྩེ་ན་པི ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ པ་ཧཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཝུ་ཌྜྷ་སེ་ཝི་ཏཱ ཙ ཝུ་ཌྜྷ་སཱི་ལི་ཏཾ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཙེ་ཏོ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཀ་ར་ཏྟཱ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་པྤ་ཧཱ་ན་ཀཱ་རི་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཝུ་ཌྜྷ་ཏཾ པ་ན ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཝི་ནོ་ད་ཀཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ.
ཏི་ཊྛ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཋཱ་ནཱི་ཡཱ, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ ཋཱ་ནཱི་ཡཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཋཱ་ནཱི་ཡཱ. ཋཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝཱ ཋཱ་ནཱི་ཡཱ, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཋཱ་ནཱི་ཡཱ ཨེ་ཏེ་སཱུ་ཏི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཋཱ་ནཱི་ཡཱ.
ཀཱ་མཾ བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་ཏཱ་པ་རི་པུ་ཙྪ་ཀ་ཏཱ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་པི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་མཱུ་ལི་ཀཱ སེ་ས་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏཱི་ཎི ར་ཏ་ནཱ་ནི ཨཱ་ར་བྦྷཱ’’ཏི. ཝི་ན་ཡེ པ་ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཏཱ ‘‘སི་ཀྑཱ་ཡ ཀ་ངྑ་ཏཱི’’ཏི (དྷ. ས. ༡༠༠༨; ཝི་བྷ. ༩༡༥) ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ པ་ཧཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ན་ཡེ ཙི་ཎྞ་ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝ་སྶ་པཱི’’ཏི. ཨོ་ཀ་པྤ་ནི་ཡ་ས་དྡྷཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་བ་ཧུ་ལ་སྶཱཏི ཨ་ནུ་པ་ཝི་ས་ན་ས་དྡྷཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཨ་དྷི་མོ་ཀྑེ་ན ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ན་བ་ཧུ་ལ་སྶ. ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ན་ཉྩ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑུ་པྤཱ་ད་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ས་དྡྷཱ་ཡ ཝཱ ནི་ནྣ་ཏཱ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟི.
ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པ་བྦ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཁ. བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་པ་བྦ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཁ་ནྡྷཱ་དི་པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ཏྠོ ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཁ་ནྡྷ…པེ… ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ’’ཏི. ཏེ་ན པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀ་པུ་ཙྪཱ ན ཏ་ཐཱ པ་ཉྙཱ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཱ, ཡ་ཐཱ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་པུ་ཙྪཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
མ་ནྡ་ཏྟཱ ཨ་གྒི་ཛཱ་ལཱ་དཱི་སུ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཝཱི་རི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ས་ཀི་ཙྩེ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ.
པ་ཏྟཾ ནཱི་ཧ་ར་ནྟོ་ཝ ཏཾ སུ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཉྩཱ་བྷི་ཉྙ་ཏྟཱ དི་བྦ་སོ་ཏེ་ན ཨ་སྶོ་སཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི.
པ་སཱ་ད་སི་ནེ་ཧཱ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི པ་སཱ་ད་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ སི་ནེ་ཧ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན. ག་དྲ་བྷ་པི་ཊྛེ ལཱུ་ཁ་ར་ཛོ ལཱུ་ཁ་ཏ་རོ ཧུ་ཏྭཱ དི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏི་ལཱུ་ཁ་ཏཱ་ཡ ཏཾ་ས་དི་སེ.
སཾ་ཝེ་ཛ་ན་པ་སཱ་ད་ནེ་ཧི ཏེ་ཛ་ནཾ ཏོ་ས་ན་ཉྩ ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱཏི.
བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་པ་བྦ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་སུ་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཋ་མ་སྶ ཨི་ཏ་རེ་ས་ཉྩ ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ས་ཏི ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ནཱ་མཱཏི ཨཱ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ དེ་ས་ནཱ པུ་གྒ་ལེ ཏི་ཊྛ་ཏཱིཏི ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་དེ་ས་ནཱ པུ་གྒ་ལེ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཧི ས་ཀྐཱ ཨེ་ཀ་སྶ ཨ་ནེ་ཀ་ས་མ་ངྒི་ཏཱ ཝ་ཏྟུཾ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏི་ས་མྦྷ་ཝཱ་ཝ་བོ་དྷ་པ་ས་ངྒཱ, པུ་གྒ་ལཾ པ་ན ཨཱ་མ་སི་ཏྭཱ ས་ཀི་ཙྩ་པ་རི་ཙྪི་ནྣེ དྷ་མྨེ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ཀི་ཙྩ་བྷེ་དེ་ན ཨེ་ཀི་སྶཱ་པི ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀ་ནཱ་མ་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཀཱ་ཡེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཡ་ཐཱ ཧི པུ་གྒ་ལ་ཀི་ཙྩཾ དྷ་མྨཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི དྷ་མྨ་བྷེ་དེ་ན ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི་ཨཱ་དི་པུ་གྒ་ལ་བྷེ་དོ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨ་སྶ དྷ་མྨོ ཀི་ཙྩ་ནྟི ན དྷ་མྨ་བྷེ་དེ་ན ཏ་སྶ བྷེ་དོ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀཱ་ཝ ས་ཏི ཙ་ཏུ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་པྤ་ཧཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ མ་གྒེ ས་མི་དྡྷཱ ཨ་ན་ཏྠ་ནྟ་རེ་ན ཏ་པྤ་ཧཱ་ན་ཀི་ཙྩ་བྷེ་དེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི ནཱ་མཱ་ནི ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
སུ་ཏྟ་ནྟ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༧༤. ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡེ ‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི? ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ…པེ… ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཾ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི, ཡཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ས་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་སེ་སི་ཏཱ་ནི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི པུ་གྒ་ལེ ཋ་པེ་ཏྭཱ དེ་སེ་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཾ? ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ…པེ… ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཾ…པེ… ཡཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ས་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་གྒ་ལཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་མ་ཝི་སེ་ས་ན་ཉྩ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ཀེ་ཀ་ས་ཏི་ཝ་སེ་ན སུ་དྡྷི་ཀ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ན་ཡོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ན་ཡ་དྭ་ཡེ ཝི་སེ་སོ.
ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.