༡. སུ་ཏྟ་ནྟ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཾ

ཨུ་དྡེ་ས་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༢༥. ‘‘‘ཀིཾ་ཝཱ་དཱི བྷ་ནྟེ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ’ཏི? ‘ཝི་བྷ་ཛྫ་ཝཱ་དཱི མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.ཏ་ཏི་ཡ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀ་ཐཱ) མོ་གྒ་ལི་པུ་ཏྟ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཝི་བྷ་ཛྫ་ཝཱ་དི་ནོ. ཏེ ཧི ཝེ་ན་ཡི་ཀཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཝི་བྷ་ཛྫ ཝ་ད་ནྟི, ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནཾ སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དེ ཝཱ ཝི་བྷ་ཛྫ ཝ་ད་ནྟི ‘‘ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཋ་པ་ནཱི་ཡཱ་ནཾ ཋ་པ་ན་ཏོ རཱ་གཱ་དི་ཀྑ་ཡ་སྶ ས་སྶ་ཏ་སྶ རཱ་གཱ་དི་ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དི་ཨུ་ཙྪེ་ད་སྶ ཙ ཝ་ཙ་ན་ཏོ, ན པ་ན ཨེ་ཀཾ་ས་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ པ་ཉྷེ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཝི་བྷ་ཛྫ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་མེ་ཝ ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི. ཝི་བྷ་ཛྫ་ཝཱ་དཱི་ནཾ མ་ཎྜ་ལཾ ས་མཱུ་ཧོ ཝི་བྷ་ཛྫ་ཝཱ་དི་མ་ཎྜ་ལཾ, ཝི་བྷ་ཛྫ་ཝཱ་དི་ནོ ཝཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་རི་སཱ ཝི་བྷ་ཛྫ་ཝཱ་དི་མ་ཎྜ་ལནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ཝུ་ཏྟ་ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏྠ་དཱི་པ་ནེ་ན ཏེ ཨ་ན་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟེ་ན. ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ པུ་ཉྙཱ་ནེ་ཉྫཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དིཾ ཝ་ད་ནྟོ ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་མྷི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟེ པུ་གྒ་ལ་ཝཱ་དཱ་དི་ཀེ ཙ ཝ་ད་ནྟོ ས་ཀ་ས་མ་ཡཾ ཝོ་ཀྐ་མ་ཏི ནཱ་མ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཝོ་ཀྐ་མ་ནྟེ་ན. པ་ར་ས་མ་ཡཾ དོ་སཱ་རོ་པ་ན་བྱཱ་པཱ་ར་ཝི་ར་ཧེ་ན ཨ་ནཱ་ཡཱུ་ཧ་ནྟེ་ན. ‘‘ཨི་ད་མྤི ཡུ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི པ་ར་ས་མ་ཡཾ ཨ་ས་མྤི་ཎྜེ་ནྟེ་ནཱ་ཏི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི.

‘‘ཏ་ཐཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི, ཡ་ཐཱ ཏ་དེ་ཝི་དཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ཏི སཾ་ས་ར་ཏི ཨ་ན་ཉྙ’’ནྟི་ཨཱ་དིཾ (མ. ནི. ༡.༣༩༦) ཝ་ད་ནྟོ སུ་ཏྟཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཏི ནཱ་མ, ཏ་ཐཱ ཨ་པྤ་ཊི་བཱ་ཧ་ནྟེ་ན. ‘‘ཏ་ཐཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི, ཡ་ཐཱ ཡེ་མེ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཏེ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏོ ནཱ་ལཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༣༤; པཱ་ཙི. ༤༡༨, ༤༢༩), ‘‘སུ་པི་ན་ནྟེ ཀ་ཏོ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀ་རོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཙ ཨེ་ཝ་མཱ་དིཾ ཝ་ད་ནྟོ ཝི་ན་ཡཾ པ་ཊི་ལོ་མེ་ཏི ནཱ་མ, ཏ་བྦི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཏཾ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ནྟེ་ན. པ་ཊི་ལོ་མེ་ནྟོ ཧི ཀ་མྨ་ནྟ་རཾ བྷི་ནྡ་ནྟོ དྷ་མྨ་ཏ་ཉྩ ཝི་ལོ་མེ་ཏི. སུ་ཏྟ་ནྟེ ཝུ་ཏྟེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་པ་དེ་སེ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ ཝུ་ཏྟེ སུ་ཏྟ་སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མ་ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་ད་ཨ་ཏྟ་ནོ་མ་ཏིམ་ཧཱ་པ་དེ་སེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟེ་ན. ཏཾ་ཨོ་ལོ་ཀ་ནེ་ན ཧི སུ་ཏྟེ ཝི་ན་ཡེ ཙ ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ནཱ་ཏི་དྷཱ་ཝ་ཏི. དྷ་མྨནྟི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་པཱ་ལི༹ཾ. ཨ་ཏྠནྟི ཏ་ད་ཏྠཾ. ཧེ་ཏུ་ཧེ་ཏུ་ཕ་ལཱ་ནི ཨི་དྷ ནཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ནི. ‘‘དུ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘པུ་བྦ་ནྟེ ཨ་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨ་པ་རེ་ཧི་པི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ཧི ནི་དྡི་ས་ནྟེ་ན. ‘‘ས་ངྑཱ་རཱ ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན བྷ་ཝོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏ་ཎྷཱ ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨུ་པཱ་དཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ནི་དྡི་ས་ནྟེ་ནཱཏི ཝ་ད་ནྟི.

ས་ཏྟོཏི ས་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ས་ཏྟ་སུ་ཉྙེ་སུ ཝཱ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ས་ཏྟ་ཝོ་ཧཱ་རོ. པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་མེ་ཝ ཙཱཏི པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རོ ཨེ་ཝ ཙ, མ-ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ.

ཏ་སྨཱཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཀཱ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ དུ་ཀྐ་ར་ཏྟཱ ཙ.

པ་ཏི་ཊྛཾ ནཱ་དྷི་ག་ཙྪཱ་མཱིཏི ཡ་ཏྠ ཋི་ཏ་སྶ ཝ་ཎྞ་ནཱ སུ་ཀ་རཱ ཧོ་ཏི, ཏཾ ན་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཡེ་ཝ ཉཱ་ཎ་བ་ལེ་ན ནཱ་དྷི་ག་ཙྪཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་སྶ་ཡཾ པ་ན ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘སཱ་ས་ནཾ པ་ནི་ད’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨི་དྷ སཱ་ས་ནནྟི པཱ་ལི༹་དྷ་མྨ་མཱ་ཧ, པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་མེ་ཝ ཝཱ. སོ ཧི ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མཱ་དི་ནཱ་ནཱ་དེ་ས་ནཱ་ན་ཡ་མ་ཎྜི་ཏོ ཨ་བྦོ་ཙྪི་ནྣོ ཨ་ཛྫཱ་པི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ནི་སྶ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཏ་ད་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཙ པུ་བྦཱ་ཙ་རི་ཡ་མ་གྒོཏི.

‘‘ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ ས་མཱ་ཧི་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ད་ར་ཛ་ན་ནེ ཀིཾ པ་ཡོ་ཛ་ན་ནྟི ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨ་ཊྛིཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཨ་ཏྠཾ ཀ་ཏྭཱ, ཡ་ཐཱ ཝཱ ན ན་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཊྛི་ག་ཏཾ ཝི་ཡ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ཊྛིཾ ཀ་ཏྭཱ. པུ་བྦ་ཀཱ་ལ་ཏོ ཨ་པ་ར་ཀཱ་ལེ བྷ་ཝཾ པུ་བྦཱ་པ་རི་ཡཾ. པ་ཋ་མཱ་ར་མྦྷཱ་དི་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ ཉཱ་ཎ་ཝི་སེ་སཾ ཀི་ལེ་ས་ཀྑ་ཡ་ཝི་སེ་ས་ཉྩ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཊྚཱ་ནཾ མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཨཱ་དི་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ ཨ་ཝི་ཛྫཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་སྶ མཱུ་ལཾ. ཏ་ཏྠ ཝ་ལླི་ཡཱ མཱུ་ལེ དི་ཊྛེ ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཝ་ལླི་ཡཱ ཧ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་སྶ མཱུ་ལེ དི་ཊྛེ ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་དེ་ས་ནཱ་ཏི ཨུ་པ་མཱ་སཾ་ས་ནྡ་ནཱ ན ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ན ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ‘‘ཨི་ད་མེ་ཝ དི་ཊྛཾ, ཨི་ཏ་རཾ ཨ་དི་ཊྛ’’ནྟི ཝི་བྷ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཨ་ཏྠི ས་བྦ་སྶ དི་ཊྛ་ཏྟཱ. མཱུ་ལ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི པ་ན ཝ་ལླི་ཡཱ ཧ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ མཱུ་ལ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ་ཏི ཨི་ད་མེ་ཏྠ སཱ་མ་ཉྙ་མ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, བོ་དྷ་ནེ་ཡྻ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝཱ བོ་དྷེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན མཱུ་ལཱ་དི་ད་སྶ་ན་སཱ་མ་ཉྙ་ཉྩ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.

ཏ་སྶཱཏི –

‘‘ས ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་མཱ་རོ ཝུ་དྡྷི་མ་ནྭཱ་ཡ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་པཱ་ཀ་མ་ནྭཱ་ཡ པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་པྤི་ཏོ…པེ… ར་ཛ་ནཱི་ཡེ་ཧི, སོ ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ པི་ཡ་རཱུ་པེ རཱུ་པེ སཱ་ར་ཛྫ་ཏི, ཨ་པི་ཡ་རཱུ་པེ རཱུ་པེ བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ནུ་པ་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་ཡ་ས་ཏཱི ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏི པ་རི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སོ. སོ ཏ་ཉྩ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཡ་ཏྠ་སྶ ཏེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་པ་རི་སེ་སཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, སོ ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་རོ་དྷ་ཝི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ནྣོ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་དེ་ཏི སུ་ཁཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཝཱ, སོ ཏཾ ཝེ་ད་ནཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི ཨ་བྷི་ཝ་ད་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༠༨) –

ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་སྶ. ཨེ་ཝཾ སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་དཱི་སུ་པི. ཨ་བྷི་ཝ་ད་ཏོཏི ‘‘ཨ་ཧོ སུ་ཁཾ, ཨ་ཧོ སུ་ཁ’’ནྟི ཝ་ཙཱི་བྷེ་ད་ཀ་ར་པྤ་ཏྟཱ་ཡ བ་ལ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཧཾ མ་མཱ’’ཏི ཨ་བྷི་ཝ་ད་ཏོ. ཏ་ཏོ བ་ལ་ཝ་ཏི་ཡཱ མོ་ཙེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏོ. ཏ་ཏོ་པི བ་ལ་ཝ་ཏཱི ཨུ་པཱ་དཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ ཏ་ཎྷཱ ན་ནྡཱི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནཱ་དི་ནཱ ཏ་ཎྷཱ ཝུ་ཏྟཱ, ན་ནྡཱི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མྤི ན་ནྡི་ཏཱ་ཏ་ད་ཝི་པྤ་ཡོ་ག་ཏཱ་ཧི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛཱ་བྷི་ན་ནྡ་ན་བྷཱ་ཝེ་ཧི ཙཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀ་ཉྩ ཏ་ཏྠེ་ཝ མ་ཧཱ་ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཏྟེ (མ. ནི. ༡.༤༠༢-༤༠༣) ཝུ་ཏྟཾ.

ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཊྚ་བྷཱུ་ཏེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་པ་ཝ་ཏྟི་ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨོ་ཛཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རཱ ཏ་ཎྷཱ་ནི་དཱ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, ཝ་ཊྚཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀཱ པ་ན ཨི་ཏ་རེ་པི ཨཱ་ཧཱ་རཱ ཏ་ཎྷཱ་པ་བྷ་ཝེ ཏ་སྨིཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ ན ཝི་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ‘‘ཏ་ཎྷཱ་ནི་དཱ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ནྟི.

ཏ་ཏོ ཏ་ཏོཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ་སུ དེ་ས་ནཱ་སུ ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ དེ་ས་ནཱ་ཏོ. ཉཱ་ཡ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི ཉཱ་ཡོཏི མ་གྒོ, སོ་ཡེ་ཝ ཝཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ ‘‘ཨ་རི་ཡོ ཙ་སྶ ཉཱ་ཡོ པ་ཉྙཱ་ཡ སུ་དི་ཊྛོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༤༡) ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ས་ཡ་མེ་ཝ ཧི ས་མ་ནྟ་བྷ་དྲ་ཀ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཏཱ་ཡ ཏཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི. ས་མ་ནྟ་བྷ་དྲ་ཀ་ཏྟཾ དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་ས་པྤ་ཏྟི ཙ ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི དེ་ས་ནཱ་ནཾ ས་མཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་སེ་ས་ཏོ’’ཏི. ཨ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དེ་ས་ནཱ, ཨ་སྶ ཝཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་སྶ དེ་ས་ནཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. པ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎ་ཝི་བྷཱ་གོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཀོ་ཝ, ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཝཱ ག་ཧི་ཏཱ་ནཾ པ་ཀ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏཱ ཀཱ་ར་ཎ་ཏཱ ཙ. ཏ་ཏྠ ས་མྨཱུ་ལ༹ྷཱ ཀེ་ཙི ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ ‘‘ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ག་ཎྷ་ནྟི, ཀེ་ཙི ན ཀི་ཉྩི ཀཱ་ར་ཎཾ བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི ཏེ་སཾ ཡ་ཐཱ་ས་ཀེ་ཧི ཨ་ནུ་རཱུ་པེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ས་ངྑཱ་རཱ་དི་པ་ཝ་ཏྟི་ས་ནྡ་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་དེ་ས་ནཱ པ་ཝ་ཏྟཱ, ཨི་ཏ་རཱ་སཾ ཏ་ད་ཏྠ་ཏཱ་ས་མྦྷ་ཝེ་པི ན ཏཱ་སཾ ཏ་ད་ཏྠ་མེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི ཨ་ཏྠ་ནྟ་ར་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཏ་ད་ཏྠཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཏི་སྶཱ ཏ་ད་ཏྠ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཀཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཨཱ་དི, ཏ་ཏོ ས་ངྑཱ་རཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཏ་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀྐ་མ་ས་ནྡ་སྶ་ན་ཏྠ་ཉྩ.

ཨ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀ་ཡ་ཏོ ཡོ ས་མྦོ་དྷི་ཏོ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཏཾ་ཏཾ་ཕ་ལ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ པ་ཝ་ཏྟོ, ཏ་ད་ནུ་སཱ་རེ་ན ཏ་ད་ནུ་ག་མེ་ན ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་དི་ཀ་སྶ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ་ར་ཎཾ ཡཾ ཨ་དྷི་ག་ཏཾ, ཏ་སྶ ས་ནྡ་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་སྶ པ་ཊི་ལོ་མ་དེ་ས་ནཱ པ་ཝ་ཏྟཱ, ཨ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀ་ཡ་ཏོ པ་ཊི་ལོ་མ་དེ་ས་ནཱ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ཝཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. དེ་སེ་ནྟོ་པི ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཀི་ཙྪཱ་པ་ནྣཾ ལོ་ཀཾ ཨ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ པུ་བྦ་བྷཱ་ག…པེ… ས་ནྡ་སྶ་ན་ཏྠཾ དེ་སེ་ཏཱི་ཏི. ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏ་ཎྷཱ་ད་ཡོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་དྡྷཱ, ས་ངྑཱ་རཱ་ཝི་ཛྫཱ ཨ་ཏཱི་ཏ་དྡྷཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡཱ་ཝ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ཧ་རི་ཏྭཱ’’ཏི, ཨཱ་ཧཱ་རཱ ཝཱ ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏོ ཨ་དྡྷཱ, ཏ་ཎྷཱ་ད་ཡོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ, ས་ངྑཱ་རཱ་ཝི་ཛྫཱ ཨ་ཏཱི་ཏོ་ཏི. པ་ཙྩ་ཀྑཾ པ་ན ཕ་ལཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏཾ་ནི་དཱ་ན་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཕ་ལ་ཀཱ་ར་ཎ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ད་སྶ་ནཾ ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧཱ་རཱ པུ་རི་མ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ ཨ་དྡྷཱ, ཏ་ཎྷཱ་ད་ཡོ ཨ་ཏཱི་ཏོ, ས་ངྑཱ་རཱ་ཝི་ཛྫཱ ཏ་ཏོ་པི ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏ་རོ སཾ་སཱ་ར་སྶ ཨ་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཡཱ་ཝ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨ་དྡྷཱ་ནནྟི ཡཱ་ཝ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏ་རཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ ཡུ་ཏྟོ.

ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་ཨཱ་ཧཱ་ར་ཀཱ ཝཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རཱ –

‘‘ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཧཾ ན ཝ་དཱ་མི, ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཙཱ་ཧཾ ཝ་དེ་ཡྻུཾ, ཏ་ཏྲ་སྶ ཀ་ལློ པ་ཉྷོ ‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཏཱི’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཙཱ་ཧཾ ན ཝ་དཱ་མི, ཨེ་ཝཾ པ་ན ཨ་ཝ་ད་ནྟཾ མཾ ཡོ ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻ ‘ཀི་སྶ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ཧཱ་རོ’ཏི. ཨེ་ས ཀ་ལློ པ་ཉྷོ, ཏ་ཏྲ ཀ་ལླཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ཧཱ་རོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༡༢) –

ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཕ་སྶ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཏ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ ཙ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་སྶ. ཏེ་ན ཧི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷི་ཏ་རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ, ཏ་ཉྩ ཨི་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཾ ཧོ་ཏི. བྷོ་ཛ་ན་ཉྷི ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ རཱ་གཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ‘‘ཏེ ཀ་མྨ་ཝ་ཊྚ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ ཨཱ་ཧཱ་རཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ ཨ་དྡྷཱ’’ཏི ཨི་མ་སྨིཾ པ་རི་ཡཱ་ཡེ པུ་རི་མོ་ཡེ་ཝ་ཏྠོ ཡུ་ཏྟོ. ཨ་ཏཱི་ཏ་དྡྷུ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ‘‘ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (སཾ. ནི. ༢.༣) ཨ་ཏཱི་ཏེ ཏ་ཏོ པ་ར་ཉྩ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་པ་ཊི་པཱ་ཊིཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ནཾ ནི་དཱ་ན་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་རོ་ཧི་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན ཝི་ནཱ ཨ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱ་ནཾ ཏཾ་ས་ནྡ་སྶ་ན་ཏྠཾ སཱ ཨ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནཱ་ག་ཏ་དྡྷུ་ནོ ས་ནྡ་སྶ་ན་ཏྠནྟི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་དྡྷུ་ནོ དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཀྑཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཧེ་ཏུཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ཏ་སྶ ས་ནྡ་སྶ་ན་ཏྠ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.

མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎ་ས་དྡཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ན ཨ་ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ན་པུཾ་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ. ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཡ་དི སི་ཡཱ, སུ་ཏྟཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏཾ སི་ཡཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ སུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི. ཝ་ཊྚ་ཀ་ཐཱ་ཡ སཱི་ས་བྷཱ་ཝོ ཝ་ཊྚ་ཧེ་ཏུ་ནོ ཀ་མྨ་སྶ་པི ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ. ཏ་ཏྠ བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ་པི ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ, ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཏཱ་དཱི་ན་ཝེ བྷ་ཝེ ཏ་ཎྷུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཝི་སེ་སེ་ན སཱི་ས་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི ‘‘མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ. པུ་རི་མཱ་ཡ ཀོ་ཊི་ཡཱ ཨ་པ་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨུ་པྤཱ་ད་ཝི་ར་ཧ་ཏོ ནི་ཙྩ་ཏཾ ག་ཎྷེ་ཡྻཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏེ་ན ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ཨུ་པྤ་ནྣ་པུ་བྦ་ཏཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་པ་ཉྙཱ་ཡ་ན་ཏོ པུ་རི་མ་ཀོ་ཊི་ཨ་པ་ཉྙཱ་ཡ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི.

ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཏ་ཎྷཱ་ཧེ་ཏུ་ཀྐ་མེ་ན ཕ་ལེ་སུ ཝ་ཏྟ་བྦེ་སུ ‘‘སུ་ག་ཏི་དུ་གྒ་ཏི་གཱ་མི་ནོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ས་དྡ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཝི་རོ་དྷ་ན་ཏྠཾ. དྭ་ནྡེ ཧི པཱུ་ཛི་ཏ་སྶ པུ་བྦ་ནི་པཱ་ཏོ་ཏི. ས་ཝ་རཱ ཀི་ར མཾ་ས་སྶ ཨ་ཊྛི་ནཱ ཨ་ལ་གྒ་ན་ཏྠཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀཾ པཱ་ཡེ་ཏྭཱ ཝི་རི་ཏྟཾ སཱུ་ནཾ ཨ་ཊྛི་ཏོ མུ་ཏྟ་མཾ་སཾ གཱ་ཝིཾ མཱ་རེ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་གྒི་ས་ནྟཱ་པི’’ཙྩཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཝ་ཛ྄ཛྷཱ གཱ་ཝཱི ཙ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀ་པཱ་ནཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ དུ་གྒ་ཏི་གཱ་མི་ཀ་མྨཾ. ཡ་ཐཱ པ་ན སཱ ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀ་པཱ་ནེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ དི་སྭཱ ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སེ་ན སཱི་ཏུ་ད་ཀ་པཱ་ནཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ མ་ནྡ་ཏྟཱ དུ་གྒ་ཏི་གཱ་མི་ཀ་མྨེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ དི་སྭཱ ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སེ་ན སུ་ག་ཏི་གཱ་མི་ཀ་མྨཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི. དུ་ཀྑེ ཧི ཨ་ཝི་ཛྫཾ ཏ་ཎྷཱ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཏི, སུ་ཁེ ཏ་ཎྷཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཏི.

ཨེ་ཝནྟི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ནི་ཝུ་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཎྷཱ་ཡ སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ. ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོཏི ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ཀཱ་ཡོ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ, ‘‘ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཕ་སྶོ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཕ་སྶ་ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཚ་ཀྐཾ ཝཱ. ས་མུ་དཱ་ག་ཏོཏི ཨུ་པྤ་ནྣོ. བ་ཧི་དྡྷཱ ཙ ནཱ་མ་རཱུ་པནྟི བ་ཧི་དྡྷཱ ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ཀཱ་ཡོ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ, ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཝཱ. ཨི་ཏྠེ་ཏནྟི ཨི་ཏྠཾ ཨེ་ཏཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པ་རེ་ས་ཉྩ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ དྭཱ་ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཙ དྭཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ་ནི དྭ་ཡ་ནཱ་མཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘དྭ་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ ཕ་སྶོཏི ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཙ་ཀྑུ་རཱུ་པཱ་དཱི་ནི དྭ་ཡཱ་ནི པ་ཊི་ཙྩ ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶཱ་ད་ཡོ ཝུ་ཏྟཱ, ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི. མ་ཧཱ་དྭ་ཡཾ ནཱ་མ ཀི་རེ་ཏ’’ནྟི (སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༢.༡༩) ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཨ་ཉྙ་ཏྠ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ རཱུ་པེ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཏི་ཎྞཾ ས་ངྒ་ཏི ཕ་སྶོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (སཾ. ནི. ༢.༤༣) ‘‘ཙ་ཀྑུ ཙེ་ཝ རཱུ་པཱ ཙ…པེ… མ་ནོ ཙེ་ཝ དྷ་མྨཱ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི དྭ་ཡཱ་ནི པ་ཊི་ཙྩ ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶཱ་ད་ཡོ ཝུ་ཏྟཱ, ཨི་དྷ པ་ན ‘‘ཨ་ཡ་ཉྩེ་ཝ ཀཱ་ཡོ’’ཏི ཙ་ཀྑཱ་དི་ནི་སྶ་ཡེ སེ་ས་དྷ་མྨེ ཙ་ཀྑཱ་དི་ནི་སྶི་ཏེ ཨེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཙ་ཀྑཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ ཨེ་ཀ་ཏྟེ་ན ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ་ཏ་ན’’ནྟི ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘བ་ཧི་དྡྷཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨེ་ཀ་ཏྟེ་ནེ་ཝ བཱ་ཧི་རཱ་ཡ་ཏ་ན་ནྟི ཏཱ་ནི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི པ་ཊི་ཙྩ ཕ་སྶོ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ མ་ཧཱ་དྭ་ཡཾ ནཱ་མེ་ཏ་ནྟི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པ་ར་སྶ ཙ པ་ཉྩ་ཧི ཁ་ནྡྷེ་ཧི ཚ་ཧཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཧི ཙཱ་པི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ དཱི་པེ་ཏ་བྦོ་ཝཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༢.༡༩) ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟཱ་ནི ས་ནི་སྶ་ཡཱ་ནི ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ, ‘‘བ་ཧི་དྡྷཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ་ནི རཱུ་པཱ་དཱི་ནི པ་རེ་སཾ. ཏ་ཐཱ ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི, བ་ཧི་དྡྷཱ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ པ་རེ་སཾ བཱ་ཧི་རཱ་ནཱི་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ་ཏ་ན་མ་ཏྟེ ཨེ་ཝ ‘‘ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པ་རེ་ས་ཉྩ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷེ་ཧི དཱི་པ་ནཱ ན ས་མྦྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི. ས་ལེ༹་ཝཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱིཏི ས་ལེ༹་ཝ ས་མྥ་སྶ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི, ཡེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཧི ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན ཕ་སྶེ་ན ཕུ་ཊྛོ བཱ་ལོ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི.

ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘ཨེ་ཏེ་སཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎྜི་ཏ་སྶ ཏ་ཎྷཱ་ཡ སཾ་ཡུ་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྨི་ཉྷི སུ་ཏྟེ ས་ངྑཱ་རེ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཏ་ཎྷཱ་ནི་སྶི་ཏེ ཨེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་སྨི་ཉྩ ཀཱ་ཡེ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཕ་སྶཾ ཏཾ་ནི་སྶི་ཏ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བཱ་ལ་པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་དྡྷཱ་ཝི་ཛྫཱ་ཏ་ཎྷཱ་མཱུ་ལ་ཀོ ཝེ་ད་ནཱ་ནྟོ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ ད་སྶི་ཏོ. པུ་ན ཙ བཱ་ལ་པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན –

‘‘ཡཱ་ཡ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ནི་ཝུ་ཏ་སྶ བཱ་ལ་སྶ ཡཱ་ཡ ཙ ཏ་ཎྷཱ་ཡ སཾ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ས་མུ་དཱ་ག་ཏོ, སཱ ཙེ་ཝ ཨ་ཝི་ཛྫཱ བཱ་ལ་སྶ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ, སཱ ཙ ཏ་ཎྷཱ ཨ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ལོ ཨ་ཙ་རི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ, ཏ་སྨཱ བཱ་ལོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ཀཱ་ཡཱུ་པ་གོ ཧོ་ཏི, སོ ཀཱ་ཡཱུ་པ་གོ ས་མཱ་ནོ ན པ་རི་མུ་ཙྩ་ཏི ཛཱ་ཏི་ཡཱ…པེ… དུ་ཀྑ་སྨཱ་ཏི ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༡༩) –

ཝེ་ད་ནཱ་པ་བྷ་ཝཾ སཱ་ཝི་ཛྫཾ ཏ་ཎྷཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་བྷ་ཝེ ཙ ཏཾ་ནི་སྶི་ཏེ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡཱུ་པ་གོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀེ ད་སྶེ་ནྟེ་ན པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཧེ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཨུ་བྷ་ཡ་མཱུ་ལོ་ཝ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་བྦི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཙ པ་ཎྜི་ཏ་སྶ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཧེ་ཏུ་པ་རི་ཀྑ་ཡ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཨུ་བྷ་ཡ་མཱུ་ལ་ཀོ པ་ཊི་ལོ་མ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ་ཏི.

དུ་གྒ་ཏི་གཱ་མི་ཀ་མྨ་སྶ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ‘‘ཨ་ཝི་ནྡི་ཡཾ ཝི་ནྡ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡོ ཝི་ནྡི་ཡ་སྶ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཝི་ནྡི་ཡཾ ན ཝི་ནྡ་ཏཱི’ཏི ཙ. ཨ་ཏྟ་ནི ནི་སྶི་ཏཱ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ནཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ས་མྨོ་ཧ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཨ་ན་བྷི་ས་མ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཝི་དི་ཏཾ ཨ་ཉྙཱ་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ནྟ་ཝི་ར་ཧི་ཏེ ཛ་ཝཱ་པེ་ཏཱིཏི ཙ ཝ་ཎྞཱ་ག་མ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་ར་ཝི་ནཱ་ས་དྷཱ་ཏུ་ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་ས་ཡོ་གེ་ཧི པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་སྶ ནི་རུ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཝ་སེ་ན ཏཱི་སུ་པི པ་དེ་སུ ཨ-ཀཱ་ར ཝི-ཀཱ་ར ཛ-ཀཱ་རེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝ་ཎྞཱ་ནཾ ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ཛ-ཀཱ་ར་སྶ ཙ དུ་ཏི་ཡ་སྶ ཨཱ་ག་མཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. བྱ་ཉྫ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ས་བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ‘‘ཨི་དཾ ཝ་ཏྠུ, ཨི་ད་མཱ་ར་མྨ་ཎ’’ནྟི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཉཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཏ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཀཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་བྷཱ་ཝ་ཙྪཱ་ད་ན་ཏོ ཨེ་ཝ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་བྷཱ་ཝ་སྶ, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཙ ཚཱ་ད་ན་ཏོ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣ་ཚཱ་ད་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ས་ངྑཱ་ར-ས་དྡ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ ས་ངྑཱ་རཱ ས་ངྑཱ་ར-ས་དྡེ་ན ཨཱ་ག་ཏ་ས་ངྑཱ་རཱ. ཡ་དི་པི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ་པི ས་ངྑཱ་ར-ས་དྡེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ, ཏེ པ་ན ཨི་མི་སྶཱ དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་དྷཱ་ནཱ་ཏི ཝི་སུཾ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་སྨཱ ‘‘དུ་ཝི་དྷཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎ་ཀ་ས་ངྑཱ་རཾ ས་ངྑཱ་ར-ས་དྡེ་ནཱ་ག་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་མྤི ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ས་ངྑཱ་ར་ས་དྡེ་ན ཨཱ་ག་ཏ་ས་ངྑཱ་རཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ‘‘ས་ངྑཱ་ར-ས་དྡེ་ནཱ་ག་ཏ་ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི ཝཱ ས་མུ་དཱ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་དེ་ཀ་དེ་སོ ཙ ཨི་དྷ ཝ་ཎྞི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི, ཏ་སྨཱ ཝ་ཎྞི་ཏ་བྦ་ས་བྦ་ས་ངྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. པ་ཋ་མཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རོཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རཱ་ད་ཡོ ཝུ་ཏྟཱ, ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཝུ་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ད་ཡོ.

པ་རི་ཏ་སྶ་ཏཱིཏི པི་པཱ་ས་ཏི. བྷ་ཝ་ཏཱིཏི ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏཱིཏི ཀ་མྨ་བྷ་ཝཾ. ཙུ་ཏི ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ མ་ར་ཎ་ནྟི ‘‘མ་ར་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨུ་པྤཱ་ད་དུ་ཀྑཱ ཋི་ཏི་དུ་ཀྑཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༦༥) ཝ་ཙ་ན་ཏོ དྭེ་དྷཱ ཁ་ཎ་ཏི. ཨཱ་ཡཱ་སོཏི པ་རི་སྶ་མོ ཝི་སཱ་དོ. ཀེ་ཝ་ལ-ས་དྡོ ཨ་ས་མྨི་སྶ་ཝཱ་ཙ་ཀོ ཧོ་ཏི ‘‘ཀེ་ཝ་ལཱ སཱ་ལ་ཡོ’’ཏི, ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ཝཱ་ཙ་ཀོ ཙ ‘‘ཀེ་ཝ་ལཱ ཨ་ངྒ་མ་ག་དྷཱ’’ཏི, ཏ་སྨཱ དྭེ་དྷཱ་པི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ས་མྨི་སྶ་སྶཱཏི སུ་ཁ་ར་ཧི་ཏ་སྶ. ན ཧི ཨེ་ཏྠ ཀི་ཉྩི ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་ར་ཧི་ཏཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི.

ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ, པུ་གྒ་ལཾ ཝཱ ས་མྨོ་ཧ་ཡ་ཏཱི་ཏི ས་མྨོ་ཧ་ན་ར་སཱ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཚཱ་ད་ནཾ ཧུ་ཏྭཱ ག་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི ཚཱ་ད་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ. ‘‘ཨཱ་ས་ཝ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༠༣) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨཱ་ས་ཝ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནྟི བྱཱ་པཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ར་སཱ, རཱ་སི་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཾ. ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ པུ་རེ་ཙཱ་རི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི པུ་བྦ་ངྒ་མ་ར་སཾ. པུ་རི་མ་བྷ་ཝེ་ན ས་དྡྷིཾ གྷ་ཊ་ནཾ ཧུ་ཏྭཱ ག་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ. ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ས་ཧ ས་མྤ་ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ས་མྤ་ཡོ་ག་ར་སཾ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་མྤ་ཡོ་གཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ རཱུ་པཾ ཝི་ཀི་ར་ཏཱི་ཏི ཝི་ཀི་ར་ཎ་ར་སཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ པི་སི་ཡ་མཱ་ནཱ ཏ་ཎྜུ་ལཱ་ད་ཡོ ཝི་ཀི་ར་ནྟི ཙུ་ཎྞཱི བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི. ནཱ་མ་སྶ ཀ་དཱ་ཙི ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཙ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཏ་ཏོ ཝི་སེ་ས་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཡ ཨ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཝཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ལ་ཀྑ་ཎནྟི གྷ་ཊ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཨཱ་ཡཱ་ནཾ ཏ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝཱ. ད་སྶ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶ་ནཱ་དི་ར་ས་ཏཱ. ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དུ་ཀྑེ་ན ཨི་ཏ་རཱ་ཡ ཙ ཨི་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སུ་ཁེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡ་ཏྟཱ ཧེ་ཏུ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཏ་ཎྷཱ. ‘‘ཏ་ཏྲ་ཏ་ཏྲཱ་བྷི་ན་ནྡི་ནཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༤༠༠; མ. ནི. ༡.༡༣༣, ༤༦༠; ཝི་བྷ. ༢༠༣) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ན་ར་སཱ. ཙི་ཏྟ་སྶ, པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝཱ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨ་ཏི་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཧུ་ཏྭཱ ག་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ. ཏ་ཎྷཱ་ད་ལ༹ྷ་ཏྟཾ ཧུ་ཏྭཱ ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ནཾ, སེ་སཱ་ནི དི་ཊྛི ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱི་ཏི ཏ་ཎྷཱ་ད་ལ༹ྷ་ཏྟ་དི་ཊྛི་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ. ཀ་མྨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝ་ཝ་སེ་ན བྷ་ཝ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ད་ཡོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ.

ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་ནུ་བོ་དྷཱ་དི་བྷཱ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎཾ. དུ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི, ཨ་སུ་བྷཱ་དཱི་སུ སུ་བྷཱ་དི་ཝི་པ་ལླཱ་སཱ མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི. དི་ཊྛི་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི, དི་ཊྛི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི. ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཚ་དྭཱ་རི་ཀ་ཏཱ ཚ་ལཱ༹་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཙ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙེ་སུ་པི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ངྒེ་སུ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་བྦེ་སུ་པཱི’’ཏི. ནོ་བྷ་ཡ་གོ་ཙ་རནྟི མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ན་མཱ་ཧ. ན ཧི ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ དེ་ས་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ས་ནྣ་ཏཱ དཱུ་ར་ཏཱ ཙ ཨ་ཏྠི ཨ་ས་ཎྛཱ་ན་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ གོ་ཙ་རོ ན མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མྤ་ཏྟོ ཨ་ས་མྤ་ཏྟོ ཝཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི.

སོ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ས་བྦྷཱ་ཝཱ ཨ་ངྒ་བ་ཧུ་ཏྟ་པྤ་ས་ངྒེ ‘‘དྭཱ་ད་སེ་ཝཱ’’ཏི ཨ་ངྒཱ་ནཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ན ཧི སོ་ཀཱ་ད་ཡོ ཨ་ངྒ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ, ཕ་ལེ་ན པ་ན ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཝི་ཛྫཾ མཱུ་ལ་ངྒཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཏེ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི. ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་བྦྷཱ་ཧ་ཏ་སྶ ཧི བཱ་ལ་སྶ ཏེ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི སོ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ‘‘སཱ་རཱི་རི་ཀཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཕུ་ཊྛོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༢༥༢) ཙ སུ་ཏྟེ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་མི་ཏྟ་ཉྩ དུ་ཀྑཾ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ཏཾ་ཏཾ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ སཱ་དྷ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ་ནེ་ཝ སོ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཀ་ས་ངྑེ་པོ ཀ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ ཧི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ས་ངྑེ་པོ ཀཱ་ཏ་བྦོ སི་ཡཱ, ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ན ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ སོ་ཀཱ་ད་ཡོ ཙ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི. ཏ་ཏྠ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀཾ ཨ་ངྒ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ག་ཧི་ཏཾ, སོ་ཀཱ་ད་ཡོ པ་ན རཱུ་པ་བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནེ་ཀ་ནྟི་ཀཱ ཀེ་ཝ་ལཾ པཱ་ཀ་ཊེ་ན ཕ་ལེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ག་ཧི་ཏཱ. ཏེ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ས་ཏི ཏ་ཏོ པ་རཱ་ཡ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཧེ་ཏུ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ད་སྶི་ཏཱ་ཏི བྷ་ཝ་ཙ་ཀྐ་སྶ ཨ་ཝི་ཙྪེ་དོ ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. སུ་ཏྟ་ཉྩ སོ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ་ཏྠ་སྶ སཱ་དྷ་ཀཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, ན སོ་ཀཱ་དཱི་ནཾ བཱ་ལ་སྶ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་མི་ཏྟ་ཏཱ་མ་ཏྟ་སྶ. ‘‘ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༢༥༢) ཧི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ སོ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ད་སྶི་ཏཱ, ན ཙ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་མི་ཏྟ་མེ་ཝ དུ་ཀྑཾ དུ་ཀྑ་ནྟི.

ཨུ་དྡེ་ས་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ད་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༢༦. ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ༩༢ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟནྟི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ངྑཱ་རཱ་ན་ཉྩ པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏི. པི་ཏཱ ཀ་ཐཱི་ཡ་ཏི ‘‘དཱི་གྷོ སཱ་མོ, མི་ཏྟོ ར་སྶོ, ཨོ་དཱ་ཏོ ད་ཏྟོ’’ཏི.

ར་སི་ཏ་བྦོ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦོ ས་བྷཱ་ཝོ ར་སོ, ཨ་ཏྟ་ནོ ར་སོ ས་ར་སོ, ཡཱ་ཐཱ་ཝོ ས་ར་སོ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ས་ར་སོ, སོ ཨེ་ཝ ལ་ཀྑི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ས་ར་ས་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ? དུ་ཀྑེ ཨ་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (སཾ. ནི. ༢.༢; མ. ནི. ༡.༡༠༣) སུ་ཏྟེ ཙ་ཏྟཱ་རེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ‘‘སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ནི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཎྜེ པ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨི་དྷ ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ནི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཎྜེ ཨ་ཊྛ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཀི་ཙྩ་ཛཱ་ཏི་ཏོ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ པ་དེ་ཧི ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ཙ ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ད་ཏྠ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་བྦ་ཝི་བྷ་ཛ་ན་ཉྷི ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ.

ཛཱ་ཡ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཛཱ་ཏི, ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ. ཡ་དི་པི ནི་རོ་དྷ་མ་གྒེ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ཏེ པ་ན ཛཱ་ནི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ཏ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ནི་རོ་དྷ་མ་གྒེ་སུ ནི་རོ་དྷ་མ་གྒ་གྒ་ཧ་ཎ་ཀ་ཨཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཏེ་ས་མྤི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙཱ་ཏི. ས་ངྒྷི་ཀ་བ་ལ་དེ་ཝ་གོ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ན་ངྒ་ལཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡ ཨ་ཉྙ་སེ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་དི་ཝི་ས་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནྡྷ་ཏྟ་ཀ་རཱ་ནཾ ལོ་བྷཱ་དཱི་ནཾ ནི་ཝ་ཏྟ་ཀོ ཨ་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝོ ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.

ཨ་ཏྠ་ཏྠནྟི ཕ་ལ་ཕ་ལཾ. ཨཱ་མེ་ཌི་ཏ་ཝ་ཙ་ན་ཉྷི ས་བྦེ་སཾ ཨ་ཏྠཱ་ནཾ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ པཱ་ཀ་ཊ་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠཾ. ཨ་ཏྠོ ཨེ་ཝ ཝཱ ཨ་ཏྠོ ཨ་ཏྠ་ཏྠོཏི ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཏྠེ་ནེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་སེ་ས་ཡ་ཏི. ན ཧི ཉཱ་ཎཾ ཨ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཏྠོ་ཏི ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ར་ཎ་ཀཱ་ར་ཎནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏཾ ཨཱ་ཀཱ་རནྟི ཨ་ཏྠ་ཏྠཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རཾ. ག་ཧེ་ཏྭཱཏི ཙི་ཏྟེ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ, ཙི་ཏྟེ་ན པུ་གྒ་ལེ་ན ཝཱ ག་ཧི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ. པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་སྶ པུ་ན ཨ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ. དུ་ཙྩི་ནྟི་ཏ་ཙི་ནྟི་ཏཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ བཱ་ལ་སྶ བྷཱ་ཝོ བཱ་ལྱཾ. པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཛཱ་ནཱ་ཏི. བ་ལ་ཝ་མོ་ཧ་ནཾ པ་མོ་ཧོ. ས་མ་ནྟ་ཏོ མོ་ཧ་ནཾ ས་མྨོ་ཧོ.

དུ་ཀྑཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱཏི དུ་ཀྑཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཡ, ཡཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཚཱ་དེ་ནྟི་ཡཱ དུ་ཀྑཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ, སཱ ཏེ་སཾ བྷཱ་ཝོ་ཏི དུ་ཀྑཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝ ཝཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ, དུ་ཀྑཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི དུ་ཀྑཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ.

དུ་དྡ་ས་ཏྟཱ ག་མྦྷཱི་རཱ ན ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨི་ཏ་རེ་སཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ག་མྦྷཱི་ར་ཏྟཱ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་པི་ཙ ཁོ པ་ནཱཏི མ་གྒ་སྶ ས་ངྑ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ་པི ནི་རོ་དྷ་སྶ ག་མྦྷཱི་ར་ཏ་ར་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི.

ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ད་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

ས་ངྑཱ་ར་པ་ད་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

པུ་ནཱ་ཏཱིཏི སོ་དྷེ་ཏི ཨ་པུ་ཉྙ་ཕ་ལ་ཏོ དུ་ཀྑ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཏོ ཙ, ཧི་ཏ་སུ་ཁ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན པུ་ཉྙཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཏཾ་ནི་པྥཱ་ད་ནེ་ན ཀཱ་ར་ཀ་སྶ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ པཱུ་རེ་ཏཱི་ཏི པུ་ཉྙོ, པཱུ་ར་ཀོ པུ་ཛྫ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀོ ཙ ནི་རུ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ‘‘པུ་ཉྙོ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་མཱ་དྷི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཏི་དཱུ་ར་ཏཱ་ཡ ན ཨི་ཉྫ་ཏི ན ཙ་ལ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་ཡ་སྶཱཏི དྭཱ་ར་སྶ སཱ་མི་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ.

པུ་ཉྙུ་པ་གནྟི བྷ་ཝ་ས་མྤ་ཏྟུ་པ་གཾ. ཏ་ཏྠཱཏི ཝི་བྷ་ངྒ་སུ་ཏྟེ (སཾ. ནི. ༢.༢). ཏ་ཉྷི པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏ་ནྟི. ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་སུ་ཏྟེ (མ. ནི. ༡.༡༠༢) པ་ན ‘‘ཏ་ཡོ་མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི ཨཱ་ག་ཏ་ནྟི. ས་བྦ་ཉྙུ་ཛི་ན་བྷཱ་སི་ཏོ པ་ན ཨ་ཡཾ, ན པ་ཙྩེ་ཀ་ཛི་ན་བྷཱ་སི་ཏོ, ཨི་མ་སྶ་ཏྠ་སྶ དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཏེ་སཾ སུ་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཏེ ག་ཧི་ཏཱ. ཀ་ཐཾ པ་ནེ་ཏེ་ན ག་ཧ་ཎེ་ནཱ་ཡ་མ་ཏྠོ དཱི་པི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏཾ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་མཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ་པི ཧི སུ་ཏྟེ་པི ཨེ་ཀ་ས་དི་སཱ་ཝ ཏ་ནྟི ནི་དྡི་ཊྛཱ’’ཏི. ས་བྦ་ཉྙུ་བྷཱ་སི་ཏོཏི པཱ་ཀ་ཊེ་ན སུ་ཏྟ་ནྟེ་ན ས་དི་ས་ཏྟཱ ཨ་ཡ་མྤི ས་བྦ་ཉྙུ་བྷཱ་སི་ཏོ་ཏི ཉཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི.

‘‘ཏེ་ར་སཱ་པཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏྠ ཉཱ་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡ་ཏཱ པཱ་ཀ་ཊཱ་ཏི ‘‘ཡ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. པ་ཐ་ཝཱི པ་ཐ་ཝཱི་ཏི་ཨཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཙ ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎཾ མ་ཎྜ་ལ་ཀ་ར་ཎ་ཉྩ བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷ་ཛཱ་པེ་ནྟི.

དཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ དྷ་མྨཱ དཱ་ནཾ. ཏ་ཏྠ བྱཱ་པཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ དཱ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ དཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཀི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏ་རེ་སུ. སོ་མ་ན་སྶ་ཙི་ཏྟེ་ནཱཏི ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཏཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན་པི ཧི ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི ཨེ་ཝཱ་ཏི.

ཨ་ས་རི་ཀྑ་ཀ་མྤི ས་རི་ཀྑ་ཀེ་ན ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝི་པཱ་ཀེ་ན ཝེ་ཧ་པྥ་ལཱ་དཱི་སུ ཝི་ནཱ་པི ཨ་ས་ཉྙེ་སུ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཾ. རཱུ་པ་མེ་ཝ ས་ཕ་ནྡ་ན་ཏྟཱ ‘‘ས་ཨི་ཉྫ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཨི་ཉྫ་ན་ཀ་ར་ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཏོ, རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨི་ཉྫ་ན་ཀ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཝཱ. ཏེ་ནེ་ཝ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནི་མི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩ ས་བྦ་མྤི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ‘‘ཨ་ནི་ཉྫ་ན’’ནྟི ན ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི. མ་ཧཱ་ཏུ་ལཱ་ཡ དྷཱ་ར་ཡ་མཱ་ནོ ནཱ་ལི༹་ཡཱ མི་ན་མཱ་ནོ ཙ ས་མུ་དཱ་ཡ་མེ་ཝ དྷཱ་རེ་ཏི མི་ན་ཏི ཙ, ན ཨེ་ཀེ་ཀཾ གུ་ཉྫཾ, ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཏ་ཎྜུ་ལཾ ཝཱ, ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ་པི ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ པ་ཋ་མ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡོ ས་མུ་དཱ་ཡ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ དུ་ཏི་ཡཱ་ད་ཡོ་པཱི་ཏི.

‘‘ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ པ་ཝ་ཏྟཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་དཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎ་ཙོ་པ་ནཾ པཱ་པ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ’’ཏི་པི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཝི་སེ་ས་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏི. ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ པ་ཝ་ཏྟི ཨེ་ཝ ཧི ཨཱ་དཱ་ནཱ་དི་པཱ་པ་ནཱ་ཏི. པུ་རི་མེ་ན ཝཱ དྭཱ་ར་སྶ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ, པ་ཙྪི་མེ་ན ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ས་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་རཱུ་པ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎཾ ཨཱ་དཱ་ནཾ, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ག་ཧ་ཎཾ ག་ཧ་ཎཾ, ཕ་ནྡ་ནཾ ཙོ་པ་ནཾ.

ཨེ་ཏྠཱཏི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎེ, ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ག་ཧ་ཎེ ཝཱ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཙེ་ཏ་ནཱ ན ག་ཧི་ཏཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཀ་སྨཱ པ་ན ན ཧོ་ཏི, ན་ནུ སཱ་པི ཀུ་ས་ལཱ ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨཱ ཙཱ་ཏི? ས་ཙྩཾ, ཨ་ནུ་པ་ཙྪི་ནྣ་ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཛྫཱ་མཱ་ནེ པ་ན ས་ནྟཱ་ནེ ས་བྱཱ་པཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་སྶཱ ཀུ་ས་ལ་ཏཱ ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་ཏཱ ཙ ཝུ་ཏྟཱ, ན ཝི་པཱ་ཀུ་པྤཱ་ད་ནེ་ན, སཱ པ་ན ཝི་པཱ་ཀཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཡ་ནྟཱི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་མེ་ཝ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻ. ན ཧི ཨ་ཉྙ་བྷཱུ་མི་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཨ་ཉྙ་བྷཱུ་མི་ཀཾ ཝི་པཱ་ཀཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དི་སཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩ ཏི་ཊྛཱ་ནི་ཀཾ ཏཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཎྜེ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཀ་མྨ་ས་དི་སཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, ན ཙ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀོ པ་རི་ཏྟཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎོ ཨ་ཏྠི, ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཙ པ་རི་ཏྟཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝི་པཱ་ཀཾ ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཀ་སི་ཎེ་སུ ཙ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷི་སྶ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘སོ ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི (དཱི. ནི. ༡.༢༤༤-༢༤༥; མ. ནི. ༡.༣༨༤-༣༨༦). ཏ་སྨཱ ས་མཱ་དྷི་ཕ་ལ་ས་དི་སཱ སཱ, ན ཙ ཕ་ལཾ དེ་ཏཱི་ཏི དཱ་ན་སཱི་ལཱ་ནི་སཾ་སོ ཏ་སྨིཾ བྷ་ཝེ པ་ཙྩ་ཡ་ལཱ་བྷོ ཝི་ཡ སཱ་པི ཝི་པཱ་ཀཾ ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཙེ་ཏ་ནཱ, ཨེ་ཝཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཙེ་ཏ་ནཱ་པི ན ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏེ དྷ་མྨེ ཝི་སུཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་སཾ ཝི་པཱ་ཀེ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༧༢༥) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦཾ.

ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་མ་ཏ་གྒ་པ་ཐཱ་ནུ་ག་ཏོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་པི ཡེ་སཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ སེ་ཀྑཱ་ན་ཉྩ ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཧི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཏེ་སཾ ཏ་དུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ ཏེ་ཧི པ་ཧཱ་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ‘‘ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ པ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཙི་ནྟཱ ན་ཏྠི. ཏེ་ན ཏེ་སཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཏེ ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ་པི ‘‘བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ན ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཡ་དི ཝུ་ཙྩེ་ཡྻུཾ, ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཀེ་ས་ཉྩི ཀེ་ཙི ཀ་དཱ་ཙི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི་ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡོ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ, ན ཙ པ་ཊྛཱ་ནེ ‘‘ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཀེ་ས་ཉྩི ཀེ་ན་ཙི པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. སེ་ཀྑཱ་ནཾ པ་ན ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ. ཏེ་ནེ་ཝ སེ་ཀྑཱ་ནཾ ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ཙ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝ་ནྟ་ཏྟཱ མུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཊྛ་ཏྟཱ ཨུ་ཀྑེ་ཊི་ཏ་ཏྟཱ ས་མུ་ཀྑེ་ཊི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་སྶཱ་དི་ཏ་བྦཱ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏ་བྦཱ ཙ ན ཧོ་ནྟི, པ་ཧཱི་ན་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ སོ་མ་ན་སྶ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ ཙ ན དོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཉྩ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟཱི་ཏི ན ཏེ ཏེ་སཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ག་ཙྪ་ནྟི. ན ཧི པ་ཧཱི་ནེ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་རི་ཡོ རཱ་གཱ་དི་ཀི་ལེ་སེ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི.

ཝུ་ཏྟ་ཉྩ ‘‘སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ན ཡེ ཀི་ལེ་སཱ པ་ཧཱི་ནཱ, ཏེ ཀི་ལེ་སེ ན པུ་ནེ་ཏི ན པ་ཙྩེ་ཏི ན པ་ཙྩཱ་ག་ཙྪ་ཏི…པེ… ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན…པེ… ན པ་ཙྩཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ནི. ༨༠; ཙཱུ་ལ༹་ནི. མེ་ཏྟ་གཱུ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༢༧), ན ཙ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ ཨི་ཏ་རེ་སཾ ན ཀེ་ན་ཙི པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ ‘‘དི་ཊྛིཾ ཨ་སྶཱ་དེ་ཏི ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི, ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ རཱ་གོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, དི་ཊྛི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ དི་ཊྛི ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི དི་ཊྛི་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ནཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨེ་ཏྠ ཧི ཨུ་དྡྷ་ཙྩནྟི ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་སེ ‘‘དི་ཊྛིཾ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་སྶཱ་དེ་ཏི ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི, ཏཾ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ རཱ་གོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༤༠༩) ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཧི པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ན་ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟེ་པི ཡཱ་དི་སཱ་ནཾ ཏཱ་ཧི ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཏཱ ཨཱ་པཱ་དེ་ཏ་བྦཱ, ཏེ་སུ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་སུ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ད་སྶ་ནཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཏེ་ན པ་ཧཱ་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ, སེ་ཀྑེ་སུ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ. ཏེ་སུ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ས་ཧཱ་ཡ་ཝི་ར་ཧཱ ཝི་པཱ་ཀཾ ན ཛ་ན་ཡ་ནྟཱི་ཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ནཱ་ནཱ་ཀྑ་ཎི་ཀ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ན ཝུ་ཏྟོ, ཨ་པེ་ཀྑི་ཏ་བྦ་ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ར་ཧི་ཏཱ་ནཾ པ་ན པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ ས་ཀ་བྷ་ཎྜེ ཚ་ནྡ་རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་སྶ ཙ སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཏྟ་ཡ་ཏ་དེ་ཀ་ཊྛ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ཙྪི་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཨ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་ས་ཧཱ་ཡཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀུ་པྤཱ་ད་ནཾ ན ས་ཀྐཱ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏུ་ནྟི ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀོ ཝི་བྷ་ངྒེ ཝུ་ཏྟོ་ཏི.

ཡ་དི ཨེ་ཝཾ, ཨ་པེ་ཀྑི་ཏ་བྦ་ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ར་ཧི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ནེ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་པྤ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ནཾ ‘‘ནེ་ཝ ད་སྶ་ནེ་ན ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི (དྷ. ས. ཏི་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ ༨) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, ཨ་པྤ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཝི་རུ་དྡྷ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ. ཨེ་ཝ་མྤི ཏེ་སཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཏི་ཀེ ན་ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཎྜེ ད་སྶི་ཏཱ་ནཾ དྭཱ་ད་ས་ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ་ནཾ དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ ཧི དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨཱ ས་བྦེ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟི་ཀེ ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་པི ཨ་ཏཱི་ཏཱ ན་ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི ན ཝུ་ཏྟཱ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏེ་སུ ན་ཝ་ཏྟ་བྦ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏེ་སུ ན་ཝ་ཏྟ་བྦ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ན་ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡ་ཏྠ ཧི ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ ཀོ་ཙི ནི་ཡོ་ག་ཏོ ན་ཝ་ཏྟ་བྦོ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠ ཏེ་སཾ ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཀོ་ཊྛཱ་སོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་དེ་སུ ཝི་ཡ ཏ་ཏྠཱ་པི བྷི་ནྡི་ཏྭཱ བྷ་ཛཱ་པེ་ཏ་བྦེ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ བྷ་ཛཱ་པེ་ཏི ‘‘སི་ཡཱ ན་ཝ་ཏྟ་བྦཱ པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཏ་ད་བྷཱ་ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟི་ཀེ ཨི་དྷ ཙ ཏ་ཐཱ ན ཝུ་ཏྟཱ.

ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་ཐཱ ས་པྤ་ཊི་གྷེ་ཧི ས་མཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཾ ཏ་ཡོ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ ‘‘ས་པྤ་ཊི་གྷཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཨ་ས་ཉྙ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནི་ད་སྶ་ནཾ ས་པྤ་ཊི་གྷཾ ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ དྭེ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ, དྭེ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ པ་ཊི་ཙྩ ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ’’ནྟི (པ་ཊྛཱ. ༢.༢༢.༩). ཨེ་ཝཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ས་མཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ ‘‘བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩེ་ཡྻུ་ནྟི ན་ཏྠི ན་ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་པ་ས་ངྒོ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་པི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ས་ཀ་བྷ་ཎྜེ ཚ་ནྡ་རཱ་གཱ་ད་ཡོ པ་ར་བྷ་ཎྜེ ཚ་ནྡ་རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ, རཱ་གོ ཙ རཱ་ག་དི་ཊྛཱི་ནཾ ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ལ་དྡྷོ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ པ་ན ཨ་ཕོ་ཊྛ་བྦ་ཏྟཱ རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཾ ཏ་ཡོ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ ན པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ས་པྤ་ཊི་གྷཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ར་ཧི་ཏཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ས་ཀ་བྷ་ཎྜེ ཚ་ནྡ་རཱ་གཱ་ད་ཡོ ན པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་ཀྑ་ཎི་ཀ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ན ཝུ་ཏྟཱ, ན ཙ ‘‘ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཀེ་ན་ཙི པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཡེ ཧི ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཀི་ལེ་སཱ, ན ཏེ ད་སྶ་ན་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ་པི པ་ན ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏ་སྶ ས་ཧཱ་ཡ་ཝེ་ཀ་ལླ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ད་སྶ་ནེ་ན ཀ་ཏཾ, ན ཏ་སྶ ཀོ་ཙི བྷཱ་ཝོ ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཏཾ ཨཱ་པཱ་དི་ཏོ་ཏི ཏ་སྶ ཨེ་ཀ་ནྟ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ ཏཱ་དི་ས་སྶེ་ཝ ས་ཏི ས་ཧཱ་ཡེ ཝི་པཱ་ཀུ་པྤཱ་ད་ན་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་ས་ཏི ཙ ཝི་པཱ་ཀཱ་ནུ་པྤཱ་ད་ན་ཝ་ཙ་ནཾ ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི.

སཱ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ ཡ་དི ཨ་པ་ནེ་ཏ་བྦཱ, ཀ་སྨཱ ‘‘ས་མ་ཝཱི་ས་ཏི ཙེ་ཏ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ན ས་བྦཱ་པེ་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ, ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ས་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི? ན, ཨ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ, ཏཾ པ་ན ཨི་ཏ་རཱ་ཝ་ཙ་ན་སྶ་པི ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ས་མཱ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝ་ཙ་ན་ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཡཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨི་ཏ་རཱ་ཡ་པི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ, ཡ་ཉྩ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རཱ ན ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཡ་པི ཨ་ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨཱ་ནེ་ཉྫཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རོ ཨེ་ཝཱ་ཏི བྷེ་དཱ་བྷཱ་ཝཱ པཱ་ཀ་ཊོ་ཏི ན ཏ་སྶ སཾ་ཡོ་གོ ད་སྶི་ཏོ.

སུ་ཁ་ས་ཉྙཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཏ་ཎྷཱ་པ་ཝ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཎྷཱ་པ་རི་ཀྑཱ་རེཏི ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་རི་ཝཱ་རེ, ཏ་ཎྷཱ་ཡ ‘‘སུ་ཁཾ སུ་བྷ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ངྑ་ཏེ ཝཱ ཨ་ལ་ངྐ་ཏེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཎྷཱ ཧི དུ་ཀྑ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ་ཏི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻ’’ནྟི ས་ངྑཱ་རེ པ་རི་ཀྑ་རོ་ཏཱི་ཏི. ཨ་མ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཏི ག་ཧི་ཏཱ དུ་ཀྐ་ར་ཀི་རི་ཡཱ ཨ་མ་ར་ཏ་པོ, དེ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ ཏ་པོ ཝཱ, དུ་ཀྑ་ཏྟཱ ཝཱ མ་རོ མཱ་ར་ཀོ ཏ་པོ ཨ་མ་ར་ཏ་པོ. དི་ཊྛེ ཨ་དི་ཊྛ-ས་དྡོ ཝི་ཡ མ་རེ་སུ ཨ་མ་ར-ས་དྡོ ད་ཊྛ་བྦོ.

ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་པ་པཱ་ཏ་དུ་ཀྑ་ཛ་ན་ན་ཏོ མ་རུ་པ་པཱ་ཏ་ས་དི་ས་ཏཱ པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ཝུ་ཏྟཱ. ར་མ་ཎཱི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ཨ་སྶཱ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཾ པུ་ཉྙ་ཕ་ལཾ དཱི་པ་སི་ཁཱ་མ་དྷུ་ལི་ཏྟ་ས་ཏྠ་དྷཱ་རཱ་ས་དི་སཾ, ཏ་ད་ཏྠོ ཙ པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ ཏཾ་ནི་པཱ་ཏ་ལེ་ཧ་ན་ས་དི་སོ.

‘‘སུ་ཁོ ཨི་མི་སྶཱ པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཱ་ཡ ཏ་རུ་ཎཱ་ཡ མུ་དུ་ཀཱ་ཡ ལོ་མ་སཱ་ཡ བཱ་ཧཱ་ཡ ས་མྥ་སྶོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༤༦༩) སུ་ཁ་ས་ཉྙཱ་ཡ བཱ་ལོ ཝི་ཡ གཱུ་ཐ་ཀཱི་ལ༹་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཀོ་དྷཱ་ར་ཏི་ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ས་ཝ་སོ མ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཝི་ཡ ཝི་ས་ཁཱ་ད་ནཾ ཀ་ར་ཎ་ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཛི་གུ་ཙྪ་ནཱི་ཡཾ དུ་ཀྑ་ཉྩ ཨ་པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི. ལོ་བྷ་ས་ཧ་ག་ཏ་སྶ ཝཱ གཱུ་ཐ་ཀཱི་ལ༹་ན་ས་དི་ས་ཏཱ, དོ་ས་ས་ཧ་ག་ཏ་སྶ ཝི་ས་ཁཱ་ད་ན་ས་དི་ས་ཏཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ས་མི་དྡྷི་ཡཱ ས་བྷ་ཡ་སྶ་པི པི་སཱ་ཙ་ན་ག་ར་སྶ སུ་ཁ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ཨ་རཱུ་པ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ ནི་ར་ནྟ་ར་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་པ་ལ་ཀྑི་ཡ་མཱ་ན་ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡཱ་ནཾ, དཱི་གྷ་ས་ནྟཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཨ་ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ན་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མཱ་ནཾ, ས་ངྑཱ་ར་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ་ན་མྤི ནི་ཙྩཱ་དི་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཏེ་སཾ པི་སཱ་ཙ་ན་ག་ར་ས་དི་ས་ཏཱ, ཏ་ད་བྷི་མུ་ཁ་ག་མ་ན་ས་དི་ས་ཏཱ ཙ ཨཱ་ནེ་ཉྫཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ.

ཏཱ་ཝཱཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟ་རཱ་པེ་ཀྑོ ནི་པཱ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨི་དཾ ཏཱ་ཝ སི་དྡྷཾ, ཨི་དཾ པ་ན ཨ་པ་རཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ན ས་བྦཱ་པེ་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎེ་ཧི པ་རེ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ས་མོ་ཧ་ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ན་ན་ཀཱ་ལེ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ.

ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་མྨཱུ་ལ༹ྷ་ཏྟཱཏི བྷ་ཝཱ་དཱི་ན་ཝ་པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ས་མྨཱུ་ལ༹ྷ་ཏྟཱ. རཱ་གཱ་དཱི་ནནྟི རཱ་ག་དི་ཊྛི་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪུ་དྡྷ་ཙྩ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་རཱ་གཱ་དི་ཨ་སྶཱ་ད་ན་ཀཱ་ལེ་སུ ཨ་ཝི་ཛྫཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་སྶཱ་ད་ནཾ རཱ་ག་དི་ཊྛི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་སྶཱ་ད་ན་ཉྩ རཱ་གོ, ཏ་ད་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཙ དི་ཊྛཱི་ཏི ཨ་སྶཱ་ད་ན་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཝི་ཛྫཾ ག་རུཾ ཀ་རོ་ནྟཱི དི་ཊྛི ཙ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. རཱ་གཱ་དཱི་ཧི ཙ པཱ་ལི༹་ཡཾ ས་རཱུ་པེ་ན ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ན་ཝི་ཛྫཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ པ་ཋ་མ་ཛ་ཝ་ན་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི་ཨ་ན་ནྟ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་ཙ་ནེ་སུ ཨ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ཝུ་ཏྟ་སྶ ཙ ས་བྦ་སྶ ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱཏི ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་བྷ་ཝ་པ་ཏྠ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན.

ཨེ་ཀ་ཀཱ་ར་ཎ་ཝཱ་དོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི དོ་ས་པྤ་ས་ངྒོ ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ནི་ཊྛོ ཧི ཨེ་ཀ་ཀཱ་ར་ཎ་ཝཱ་དོ ས་བྦ་སྶ ས་བྦ་ཀཱ་ལེ ས་མྦྷ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཨེ་ཀ་ས་དི་ས་ས་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཙ. ཡ་སྨཱ ཏཱི་སུ པ་ཀཱ་རེ་སུ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ པཱ་རི་སེ་སེ་ན ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨེ་ཝ ཙ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ ཨེ་ཀ་ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་དཱི་པ་ནེ ཨ་ཏྠོ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ན ནུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི.

ཡ་ཐཱ་ཕ་སྶཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཏོཏི ‘‘སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (སཾ. ནི. ༢.༦༢), ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ…པེ… ཏི་ཎྞཾ ས་ངྒ་ཏི ཕ་སྶོ, ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (སཾ. ནི. ༢.༤༣) ཙ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཱ་དི་ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶཱ་དི་ཨ་ནུ་རཱུ་པེ་ན སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་དི་ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་ཛཱ་ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཏོ, ས་མཱ་ནེ་སུ ཙ་ཀྑུ་རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཕ་སྶ་ཝ་སེ་ན སུ་ཁཱ་དི་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ས་མཱ་ནེ་སུ ཙ རཱུ་པ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དཱི་སུ ཙ་ཀྑཱ་དི་ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་ཛཱ་དི་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡ་སཱ་མ་ཉྙེ་པི ཕ་སྶ་ཝ་སེ་ན སུ་ཁཱ་དི་ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་ཛཱ་དཱི་ནཾ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་སུ་ཁུ་མཱ་དི་ས་ངྐ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཁཱ་དཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ས་མྥ་སྶ་སྶ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏོ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ཝེ་ད་ནཾ ཕ་སྶ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ, ཀཱ་ར་ཎ་ཕ་ལ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝཱ ཕ་ལ་ཀཱ་ར་ཎ་ཝི་སེ་ས་ནི་ཙྪ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི ནི་ཙྪ་ཡོ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟོ. ཀ་མྨཱ་ད་ཡོཏི ཀ་མྨཱ་ཧཱ་ར་ཨུ་ཏུ་ཨཱ་ད་ཡོ ཨ་པཱ་ཀ་ཊཱ སེ་མྷ་པ་ཊི་ཀཱ་རེ་ན རོ་ག་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཏོ.

‘‘ཨ་སྶཱ་དཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཏ་ཎྷཱ པ་ཝ་ཌྜྷ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོཏི ‘‘སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱི་ཡེ་སུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་སུ ཨ་སྶཱ་དཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཏ་ཎྷཱ པ་ཝ་ཌྜྷ་ཏི, ཏ་ཎྷཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ བྷ་ཝོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༥༣-༥༤) ཨི་མི་ནཱ སུ་ཏྟེ་ན ཏ་ཎྷཱ་ཡ ས་ངྑཱ་ར་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པུ་ན ཏ་སྶཱ་པི ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཨཱ་ས་ཝ་ས་མུ་ད་ཡོ་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཎྷཱ ཝཱ ཙ་ཏུ་རུ་པཱ་དཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ ཀཱ་མ་བྷ་ཝ་དི་ཊྛཱ་ས་ཝཱ ཙ ས་ངྑཱ་ར་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི པཱ་ཀ་ཊཱ་ཏི སུ་ཏྟ་དྭ་ཡེ་ན་པི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ས་ངྑཱ་ར་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་སྶཱ་དཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོཏི ཧི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཀི་ཙྩཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཡ་སྨཱ ཨ་ཝི་དྭཱ, ཏ་སྨཱ པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ་དི་ཀེ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ས་ངྑཱ་ར་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་སྶ པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཨ་ཝི་དྡ་སུ་བྷཱ་ཝོ ས་ངྑཱ་ར་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ས་ངྑཱ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཙ. པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ་དཱི་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དཱི་ནཱི་ཏི པུ་ཉྙ་བྷ་ཝཱ་དི་ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཀཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཝཱ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཋཱ་ན་ཝི་རུ་དྡྷོཏི ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཝི་རུ་དྡྷོ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཨཱ་དཱི་ནི ཋཱ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི པུ་རི་མ་ཙི་ཏྟཾ པ་ཙྪི་མ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཋཱ་ན་ཝི་རུ་དྡྷོ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ན ཨི་དཾ ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀཾ སི་ཡཱ. བྷ་ཝ་ངྒ་མྤི ཧི བྷ་ཝ་ངྒ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡོ, ཛ་ཝ་ནཾ ཛ་ཝ་ན་སྶཱ་ཏི, ན ཙ སི་པྤཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཨཱ་དི་ཋཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ན ཏཾ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཀ་མྨཾ རཱུ་པ་སྶ ན་མ་ན་རུ་པྤ་ན་ཝི་རོ་དྷཱ སཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝི་རོ་དྷཱ ཙ ས་བྷཱ་ཝ་ཝི་རུ་དྡྷོ པ་ཙྩ་ཡོ, ཁཱི་རཱ་དཱི་ནི ད་དྷི་ཨཱ་དཱི་ནཾ མ་དྷུ་ར་མྦི་ལ་ར་སཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་ཝི་རོ་དྷཱ. ཨ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཀི་ཙྩོ ཨཱ་ལོ་ཀོ ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཀི་ཙྩ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ, ཨ་མ་ད་ན་ཀི་ཙྩཱ ཙ གུ་ལཱ༹་ད་ཡོ མ་ད་ན་ཀི་ཙྩ་སྶ ཨཱ་ས་ཝ་སྶ.

གོ་ལོ་མཱ་ཝི་ལོ་མཱ་ནི ད་བྦཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡོ, ད་དྷིཨཱ་དཱི་ནི བྷཱུ་ཏི་ཎ་ཀ་སྶ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ཝཱིཏི ར་ཏྟཱ ཨེ་ལ༹་ཀཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཝི་པཱ་ཀཱ་ཡེ་ཝ ཏེ ཙ ན, ཏ་སྨཱ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ཡ་པི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཏ་ད་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ པུ་ཉྙཱ་ནེ་ཉྫཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཾ ན ན ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ད་ཝི་པཱ་ཀ་ཏྟེ་པི སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ་ཡ ཏ་ད་ཝི་རུ་དྡྷཱ་ནཾ ཏཾ་ས་དི་སཱ་ན་ཉྩ ཨ་པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ་ན་མེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡོ, ན ཨི་ཏ་རེ་ས་ནྟི ཨེ་ཏ་སྶ པ་ས་ངྒ་སྶ ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ‘‘ཝི་རུ་དྡྷོ ཙཱ་ཝི་རུ་དྡྷོ ཙ, ས་དི་སཱ་ས་དི་སོ ཏ་ཐཱ. དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡོ སི་དྡྷོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་མ་ཏྠཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘ཨི་ཏི ཨ་ཡཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.

ཨ་ཙྪེ་ཛྫ་སུ་ཏྟཱ་ཝུ་ཏཱ་བྷེ་ཛྫ་མ་ཎཱི་ནཾ ཝི་ཡ པུ་བྦཱ་པ་རི་ཡ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ནི་ཡ་ཏི, ནི་ཡ་ཏི་ཡཱ, ནི་ཡ་ཏི ཨེ་ཝ ཝཱ ས་ངྒ་ཏི ས་མཱ་ག་མོ ནི་ཡ་ཏི་ས་ངྒ་ཏི, ཏཱ་ཡ བྷཱ་ཝེ་སུ པ་རི་ཎ་ཏཱ མ་ནུ་སྶ་དེ་ཝ་ཝི་ཧ་ངྒཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟཱ ནི་ཡ་ཏི་ས་ངྒ་ཏི་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཎ་ཏཱ. ནི་ཡ་ཏི་ཡཱ ས་ངྒ་ཏི་ཡཱ བྷཱ་ཝེ་ན ཙ པ་རི་ཎ་ཏཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཏཾ པ་ཏྟཱ ནི་ཡ་ཏི་ས་ངྒ་ཏི་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཎ་ཏཱཏི ཙ ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཏེ་ཧི ཙ ཝི་ཀ་པྤ་ནེ་ཧི ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཙི་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ཉྙཱ་དཱི་སུ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘སོ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.

ཨ་པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀོ བཱ་ལོཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ས་མྤ་ཊི་པཱ་ད་ཀ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ར་ཧི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཱ་ཝ་སཱ་ནཾ ཝཱ ཉཱ་ཎཾ ས་མ་ཝི་ས་མཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ནི་བྦཱ་ནཾ ན་ཡ་ཏཱི་ཏི པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་ན ར་ཧི་ཏོ ཨ་པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀོ. དྷ་མྨཾ ཉ་ཏྭཱཏི ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ་ན ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པྤ་ཀཱ་ས་ཀ་སུ་ཏྟཱ་དི་དྷ་མྨཾ ཉ་ཏྭཱ, མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ནེ་ཝ ཝཱ ས་བྦ་དྷ་མྨ་པ་ཝ་རཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཉ་ཏྭཱ, ཏཾ་ཛཱ་ན་ནཱ་ཡ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ན སེ་ས་ས་ཙྩཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་སྶ ས་མཱ་ན་ཀཱ་ལ་མྤི ཏཾ པུ་རི་མ་ཀཱ་ལཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ.

ས་ངྑཱ་ར་པ་ད་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ད་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༢༧. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཏཾ་ཀ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ བྷ་ཝི་ཏུཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ‘‘བཱ་ཏྟིཾ་ས ལོ་ཀི་ཡ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (དྷཱ་ཏུ. ༤༦༦) པ་ན ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟེ་ན་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་པ་ད་ནི་དྡེ་སེ –

‘‘ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཡེ དྷ་མྨཱ…པེ… ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཕ་སྶེ་ན, ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཡེ དྷ་མྨཱ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ, ཏེ དྷ་མྨཱ ཀ་ཏི་ཧི ཁ་ནྡྷེ་ཧི…པེ… ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ? ཏེ དྷ་མྨཱ ཨ་ས་ངྑ་ཏཾ ཁ་ནྡྷ་ཏོ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ན ཁ་ནྡྷེ་ན ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཧི ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི དྷཱ་ཏཱུ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ཀ་ཏི་ཧི ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ? ཙ་ཏཱུ་ཧི ཁ་ནྡྷེ་ཧི ཨེ་ཀེ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ན ས་ཏྟ་ཧི དྷཱ་ཏཱུ་ཧི ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ’’ཏི –

ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་བྦ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཕ་སྶ་ཝེ་ད་ནཱ་པ་རི་གྒ་ཧོ ཀ་ཏོ. ཡ་དི ཧི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཕ་སྶ་ཝེ་ད་ནཱ ས་པྤ་དེ་སཱ སི་ཡུཾ, ‘‘ཝི་པཱ་ཀཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི ཨི་མ་སྶ ཝི་ཡ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ སི་ཡཱ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་སེ་ན ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ད་ཡོ ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ ཙ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡེ ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀུ་ས་ལ་ས་ངྑཱ་རོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ས་ངྑཱ་རོ ཙ ཝུ་ཏྟོ་ཏི སོ ཨེ་ཝ དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ག་ཧི་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. བྷ་ཝོ པ་ན དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཀ་མྨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝ་ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ན ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏོ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ‘‘ཨུ་པཱ་དཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ བྷ་ཝོ’’ཏི ཨ་ནུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཀ་མྨ་བྷ་ཝོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན བྷ་ཝོ ཨུ་དྡྷ་ཊོ. ཝི་པཱ་ཀ་ཉྷེ་ཏནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝི་པཱ་ཀ་ཏྟཱ ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཾ སཱ་དྷེ་ཏི, ཏ་སྶ པ་ན སཱ་དྷ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨུ་པ་ཙི་ཏ་ཀ་མྨཱ་བྷཱ་ཝེ ཝི་པཱ་ཀཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཏཾ ཝི་ཝ་ར་ནྟོ ‘‘ཝི་པཱ་ཀ་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.

ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ལོ་བྷ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཛ་ཝ་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེཏི ཛ་ཝ་ནེ་ན ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ནི་ཡ་མེ སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ན་ནྟ་རཾ སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ནེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཛ་ཝ་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཙ ཀ་དཱ་ཙི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཀིཾ ཝཱཏི ‘‘དི་ར་ཏྟ་ཏི་ར་ཏྟཱ’’དཱི་སུ ཝི་ཡ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. དྭི་ཀྑ་ཏྟུ་མེ་ཝ པ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘དི་ར་ཏྟ་ཏི་ར་ཏྟ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཝཱ-ས་དྡ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཝ་ཙ་ན་སི་ལི་ཊྛ་ཏཱ་མ་ཏྟེ་ན དི་ར་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏ་ནྟི ཡུ་ཛྫ་ཏི, ‘‘ནི་ར་ནྟ་ར་ཏི་ར་ཏྟ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝཱ’’ཏི. ཨི་དྷ པ་ན ཝཱ-ས་དྡོ ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ས་ཀིཾ ཨེ་ཝ ཙ ཀ་དཱ་ཙི པ་ཝ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ས་ཀིཾ ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ས་ཀིཾ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦ་ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ག་ཎ་ནཱ་ཡཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ག་ཎ་ནཱ་ཡནྟི ཝི་པཱ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ བ་ལ་ཝ་རཱུ་པཱ་དི་ཀེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཝུ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ག་ཎ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཧི དྭེ་ཝ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎུ་པྤ་ཏྟི་ཝཱ་རཱ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཛ་ཝ་ན་ཝི་ས་ཡཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ཉྷི ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨཱ་ས་ནྣ་བྷེ་དེ ཏ་སྨིཾ ཝི་ས་ཡེ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཱ་ཝ་སི་ཊྛཱ་ཡུ་ཀེ ན ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ནུ་རཱུ་པཱ་ཡ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨ་པཱ་ཡ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི, ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ ཀཱ་མ་རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་སུ་ག་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡོ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པཱ.

པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀ་ཐཱ མ་ཧཱ་ཝི་ས་ཡཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་མེ་ཝ ཏཱ་ཝ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་དྭ་ཡཱ་དཱི་ནཾ དྭཱ་ར་ནི་ཡ་མཱ་ནི་ཡ་མཱ་ཝ་ཙ་ནཾ བྷ་ཝ་ངྒ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ས་ཡ་མེ་ཝ དྭཱ་ར་ཏྟཱ ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་བྷཱུ་ཏཱ་ན་ཉྩ བྷ་ཝ་ངྒ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨ་ཉྙེ་ན ཙ དྭཱ་རེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ནི་ཡ་ཏཾ ཨ་ནི་ཡ་ཏཾ ཝཱ དྭཱ་རཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཝ་ཏྟུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ. ཨེ་ཀ་སྶ ས་ཏྟ་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀོ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཱ་དཱི་སུ ཡ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟོ, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཏ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི ན་ཏྠཱི་ཏི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནཾ ནི་ཡ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྲ་སྶཱཏི པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ བཱ་ཏྟིཾ་ས་ཝི་དྷ་སྶ.

ཨི་ནྡྲི་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝ ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏ་དྭཱ་ར་བྷེ་དེ་ན, ཏ་སྶ ཙ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱི་ཐི་བྷེ་དཱ་ཡ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝཱི་ཐི་བྷེ་དེ་ན ཙ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྨི་ཉྩ ས་ཏི ‘‘ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ན་ནྟ་རཾ ད་སྶ་ནཾ ས་ཝ་ནཾ ཝཱ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙི་ཏྟ་ནི་ཡ་མེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ཙ ས་ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ས་ནྟཱི་ར་ཎཱ་ན་མྤི བྷཱ་ཝོ སི་དྡྷོ ཧོ་ཏི, ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ད་སྶ་ན་ས་ཝ་ན་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ, ནཱ་པི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨེ་ཝ ད་སྶ་ན་ས་ཝ་ན་ཀི་ཙྩ་ཏཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘དྭཱ་ར་ཝཱི་ཐི་བྷེ་དེ ཙི་ཏྟ་ནི་ཡ་མ་ཏོ ཙཱ’’ཏི. པ་ཋ་མ་ཀུ་ས་ལེ་ན ཙེ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཏཾ པ་ཋ་མ་ཀུ་ས་ལཱ་ན་ནྟ་རཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཛ་ན་ཀཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཏི ནཱ་མ, དུ་ཏི་ཡ་ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཛ་ན་ཀ་ས་དི་སཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཏི ནཱ་མ, ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ན་ནྟ་རཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་ཉྩ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཏཱ་ཡ ཛ་ན་ཀ་ས་དི་ས་ནྟི.

ཨེ་ཀཱ་ད་ས ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཙི་ཏྟཱ་ནི…པེ… ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ ན ག་ཎྷ་ནྟཱིཏི ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ’’ནྟི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ་ནི ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ན ག་ཎྷ་ནྟི, ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ནཱ་མ་གོ་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཛ་ཝ་ནེ ཛ་ཝི་ཏེ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཏ་སྶ ཛ་ཝ་ན་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ན ག་ཎྷ་ནྟི, ནཱ་ལ་མྦ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེཏི རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རེ དྷ་མྨེ. ཨི་དཾ པ་ན ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎཾ ཨཱ་ར་བྦྷཱ’’ཏི ཝི་སེ་ས་ནཾ པ་རི་ཏྟཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་དི་སེ་སུ ཙེ་ཝ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. མི་ཙྪ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏཱ དྷ་མྨཱ མ་གྒོ ཝི་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ སི་དྡྷཱ མ་ཧཱ་བ་ལཱ ཙཱ་ཏི ཏ་ཏྠ ཛ་ཝ་ནེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་ན སཱ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནེ་ན ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཏེ་སུ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨེ ཨཱ་ར་བྦྷཱཏི ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ སི་དྡྷེ ‘‘ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏ་དྷ་མྨེ་སཱུ’’ཏི ཝི་སུཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ཎཾ ས་མྨ་ཏྟ་མི་ཙྪ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ་ཏི བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ.

ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཀེ་ན ཀ་ཏྠཱཏི ཀེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཀ་སྨིཾ བྷ་ཝེ. ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡོ ཏེ་ན ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ཏི ཏེ་ན ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན སཱ སཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་སྶཱཏི ཙི་ཏྟ་སྶ.

ཨཱ་ག་ནྟྭཱཏི ཨཱ་ག་ཏཾ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ. གོ་པ་ཀ་སཱི་ཝ་ལཱིཏི ར་ཉྙོ ཧི་ཏཱ་ར་ཀྑེ གོ་པ་ཀ་ཀུ་ལེ ཛཱ་ཏོ སཱི་ཝ་ལི་ནཱ་མ་ཀོ. ཀ་མྨཱ་དི་ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་བྱཱ་པཱ་ར་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ས་མྨཱུ་ལ༹ྷ་ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་བྱཱ་པཱ་རེ་ནེ་ཝ ཧི ཏ་ཏྠ ཀ་མྨཱ་དི་ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ‘‘པི་སི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ མ་ཀྑི་ཀཱ་ཡ པ་ཋ་མཾ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ བྷ་ཝ་ངྒཾ ནཱ་ཝ་ཊྚེ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙི་ནྟི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཀེ་ཙི ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ད་ནྟི, ཏ་དེ་ཏཾ ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ བྷ་ཝ་ངྒ་ཝི་ས་ཡ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ཙི་ནྟི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཙ བྷ་ཝ་ངྒཱ་ཝ་ཊྚ་ན་སྶེ་ཝ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཨི་དཾ པ་ནེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ སི་ཡཱ – ‘‘ཏཱ་ནི་སྶ ཏ་མྷི ས་མ་ཡེ ཨོ་ལ་མྦ་ནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ལ་མྦ་ནྟི ཨ་བྷི་པྤ་ལ་མྦ་ནྟཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༢༤༨) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཏཱི་སུ ཛ་ཝ་ན་ཝཱ་རེ་སུ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་སྭེ་ཝ ཀ་མྨཱ་དི་ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ནེ་ཀ་ཛ་ཝ་ན་ཝཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཧི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ལ་མྦ་ནཾ ཨ་བྷི་པྤ་ལ་མྦ་ན་ཉྩ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཏ་སྨཱ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ ཨ་ནཱ་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ མ་ནོ་དྭཱ་རཱ་ཝ་ཛྫ་ན་མེ་ཝ ཀ་མྨཱ་དི་ཨཱ་ལ་མྦ་ཎཾ པ་ཋ་མཾ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཏི, ཏ་ཏོ ཕོ་ཊྛ་བྦ་སྶ བ་ལ་ཝ་ཏྟཱ དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱི་ཐི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཕོ་ཊྛ་བྦེ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་ཏོ པུ་རི་མ་ཛ་ཝ་ན་ཝཱ་ར་ག་ཧི་ཏེ་སྭེ་ཝ ཀ་མྨཱ་དཱི་སུ ཀ་མེ་ན མ་ནོ་དྭཱ་ར་ཛ་ཝ་ནཾ ཛ་ཝི་ཏྭཱ མཱུ་ལ་བྷ་ཝ་ངྒ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་བྷ་ཝ་ངྒ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝཱ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨོ་ཏ་ར་ཏི, ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་བྷཱ་ཝེ ཝཱ བྷ་ཝ་ངྒ་མེ་ཝ. ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ན་ནྟ་རེ་ན ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟེ་ན, ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་བྷཱ་ཝེ ཝཱ བྷ་ཝ་ངྒ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ནེ་ཝ ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟེ་ན ཙ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷ་ཝ་ངྒ་མེ་ཝ ཧི ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟཾ ཨི་དྷ ‘‘བྷ་ཝ་ངྒ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི. མ་ནོ་དྭཱ་ར་ཝི་ས་ཡོ ལ་ཧུ་ཀོ་ཏི ལ་ཧུ་ཀ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ…པེ… ལ་ཧུ་ཀོ’’ཏི. ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨ་སྶ ཧི མ་ནོ་དྭཱ་ར་སྶ ཝི་ས་ཡོ ལ་ཧུ་ཀ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ་ཏི. བ་ལ་ཝ་ཏི ཙ རཱུ་པ་དྷ་མྨ་སྶ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་ར་སྶ ཝི་ས་ཡེ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ མ་ནོ་དྭཱ་ར་ཝི་ས་ཡེ ཀ་མྨཱ་དི་མྷི པ་ཋ་མཾ ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་ས་ཡ་སྶ ལ་ཧུ་ཀ་ཏཱ དཱི་པི་ཏཱ་ཏི. རཱུ་པཱ་ནཾ ཝི་ས་ཡཱ་བྷཱ་ཝེ་པི ཝཱ ‘‘ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ན’’ནྟི ཝ་ཙ་ནཾ ཡེ་སཾ ཝི་ས་ཡོ ཨ་ཏྠི, ཏཾ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏེ་ན ལ་ཧུ་ཀ་མྨཱ་དཱི་སུ ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ལ་ཧུ་ག་ཧ་ཎཱི་ཡ་ཏཱ ཝི་ས་ཡ་སྶ ལ་ཧུ་ཀ་ཏཱ.

ཀ་མྨཱ་དཱི་ནཾ བྷཱུ་མི་ཙི་ཏྟུ་པཱ་དཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨ་ན་ནྟོ པ་བྷེ་དོ་ཏི ‘‘ས་ངྑེ་པ་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧ.

ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཏ་ཎྷཱ་དི་ཀི་ལེ་སེ་སུ ཨ་ནུ་པ་ཙྪི་ནྣེ་སྭེ་ཝ ཀ་མྨཱ་དི་ནོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, ཏ་ཉྩཱ་ར་བྦྷ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ བྷ་ཝ་ནྟ་ར་ནི་ནྣ་པོ་ཎ་པ་བྦྷཱ་ར་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་པ་ཙྪི་ནྣ་ཀི་ལེ་ས་བ་ལ་ཝི་ནཱ་མི་ཏ’’ནྟི. ས་ནྟཱ་ནེ ཧི ཝི་ནཱ་མི་ཏེ ཏ་དེ་ཀ་དེ་ས་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟ་ཉྩ ཝི་ནཱ་མི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ཙ ཨེ་ཀ་དེ་ས་ཝི་ནཱ་མི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ནཱ ས་ནྟཱ་ན་ཝི་ནཱ་མི་ཏ་ཏཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ས་བྦ་ཏྠ པ་ན ‘‘དུ་གྒ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ནི་ནྣཱ་ཡ ཙུ་ཏི་ཡཱ པུ་རི་མ་ཛ་ཝ་ནཱ་ནི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནི, ཨི་ཏ་རཱ་ཡ ཙ ཀུ་ས་ལཱ་ནཱི’’ཏི ནི་ཙྪི་ན་ནྟི. ‘‘ནི་མི་ཏྟ་སྶཱ་ད་ག་དྷི་ཏཾ ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཏི་ཊྛ་མཱ་ནཾ ཏི་ཊྛ་ཏི ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་སྶཱ་ད་ག་དྷི་ཏཾ ཝཱ. ཏ་སྨིཾ ཙེ ས་མ་ཡེ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི, ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི, ཡཾ དྭི་ནྣཾ ག་ཏཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ག་ཏིཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻ ནི་ར་ཡཾ ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནིཾ ཝཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༢༣༥) ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཨཱ་ས་ནྣཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ དུ་གྒ་ཏི་ཡཾ, ཀུ་ས་ལ་ཉྩ སུ་ག་ཏི་ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི.

རཱ་གཱ་དི་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ ཧཱི་ན་མཱ་ར་མྨ་ཎནྟི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ བྷ་ཝི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟཾ ཨ་ནི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨཱ་ཧ. ཏ་མྤི ཧི ས་ངྐ་པྤ་ཝ་སེ་ན རཱ་ག་སྶ་པི ཧེ་ཏུ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛ་ན་ཀ་ཀ་མྨ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཝཱ ཏཾ་ས་དི་སཱ་ས་ནྣ་ཙུ་ཏི་ཛ་ཝ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ན་ཉྩ རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ ཧཱི་ན་ཏཱ. ཏ་ཉྷི པ་ཙྪཱ་ནུ་ཏཱ་པ་ཛ་ན་ཀ་ཀ་མྨཱ་ན་མཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནི་ཊྛཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཙ ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ ཀ་མྨ་ནི་མི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎོ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ. ན ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀོ ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎོ བྷ་ཝི་ཏུ་མ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི. པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ ཙ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཀ་མྨ་ནི་མི་ཏྟཾ ཨཱ་ས་ནྣ་ཀ་ཏ་ཀ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ནྟ་ཏི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཏཾ་ས་དི་ས་ཉྩ ད་ཊྛ་བྦཾ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཏ་དེ་ཝ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ཊྛཱ་པ་ཀཾ ཏ་དེ་ཝ ཙ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཛ་ན་ཀཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ན ཙ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཝི་ཡ ‘‘ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཏ་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦ’’ནྟི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་ནུ་པཱ་དེ་ནྟཱ་ནི ཝི་ཡ ཙ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནི ཙུ་ཏི་ཨཱ་ས་ནྣཱ་ནི ཛ་ཝ་ནཱ་ནི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཛ་ན་ཀཱ་ནི བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ. ‘‘ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ཙི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༤༣༡) ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་དཱ ཙ ཏཾ་ས་མཱ་ན་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནི ཀ་ཐཾ ཀ་ཏཱུ་པ་ཙི་ཏཱ་ནི སི་ཡུཾ, ན ཙ ཨ་སྶཱ་དི་ཏཱ་ནི ཏ་དཱ, ན ཙ ལོ་ཀི་ཡཱ་ནི ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ནི ཝི་ཡ ས་མཱ་ན་ཝཱི་ཐི་ཕ་ལཱ་ནི ཧོ་ནྟི.

‘‘པུ་བྦེ ཝཱ་སྶ ཏཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི པཱ་པ་ཀ་མྨཾ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ, པ་ཙྪཱ ཝཱ་སྶ ཏཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི པཱ་པ་ཀ་མྨཾ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ, མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཝཱ་སྶ ཧོ་ཏི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ས་མ་ཏྟཱ ས་མཱ་དི་ནྣཱ, ཏེ་ན སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༣༠༣) –

ཨཱ་དི་ནཱ སུ་ཏྟེ མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ས་མ་ཏྟཱ་ཡ ས་མཱ་དི་ནྣཱ་ཡ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཙ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་དཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཙ དུ་བྦ་ལེ་ཧི པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀ་ཛ་ཝ་ནེ་ཧི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཝཱ ས་མ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི ས་མཱ་དི་ནྣཱ. ཝ་ཀྑ་ཏི ཙ –

‘‘ས་བྦ་མྤི ཧེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནཱ་དི་ཙ་ཝ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཀི་ཙྩཾ མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀེ་ནཱ་ཏི ས་བྦ་སྶ་པེ་ཏ་སྶ ཀི་ཙྩ་སྶ ཀ་ར་ཎེ ས་ཧ་ཛ་ཝ་ན་ཀཱ་ནི ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟཱ་ནི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནཱི’’ཏི (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༧༦༦).

ཏ་ཏྠ ཧི ‘‘ན ཀི་ཉྩི དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ‘མ་ནོ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ དྷ་མྨཱ’ཏི (དྷ. པ. ༡-༢) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་མྤི ཀུ་ས་ལཾ ཝཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཝཱ ན པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༧༦༦) ཙ ཝུ་ཏྟཾ. ཡེ་སཾ པ་ཊི་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ སུ་ཁཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཨ་ནྭེ་ཏི, ཏེ་སཾ སཱ པ་ཝ་ཏྟི པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ, ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཉྩ ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝཱ་ཏི. ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ན ཙ་ཝ་ནཾ, ཏ་ད་ན་ནྟ་རཱ ཙ ཨུ་པ་པ་ཏྟི མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ས་ཧ་ཛ་ཝ་ན་ཀ་ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟེ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨི་དྷ པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀ་ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ན་ནྟ་རཾ ཙུ་ཏི, ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ཙ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཝ་སེ་ས་པ་ཉྩ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཱ་ཡུ་ཀེ རཱུ་པཱ་དི་མྷི ཨུ་པྤ་ནྣཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཝ ‘‘པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཙི་ཏྟཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ བྷ་ཝ་ངྒ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི, ཨ་ཝ་སེ་སེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཱ་ཡུ་ཀེ ཙ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ བྷ་ཝ་ངྒ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༢.༡༩.༢༨) ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

སུ་དྡྷཱ་ཡ ཝཱཏི མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཀ་མྨ་ནི་མི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ ཛ་ཝ་ན་ཝཱི་ཐི་ཡཱ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱ པ་ན ཛ་ཝ་ན་ཝཱི་ཐི མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ ཝི་ཡ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཀེ་ཙི པ་ན ཏཾ ཝཱི་ཐིཾ མ་ཧ་གྒ་ཏཱ་ཝ་སཱ་ནཾ ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཝི་དྷཱ, ན་ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎཱ ས་ཏྟ་ཝི་དྷཱ.

ཨེ་ཏེ་ནཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨཱ་རུ་པྤ་ཙུ་ཏི་ཡཱ་པི ཨ་ན་ནྟ་རཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱཏི ཨི་དཾ ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ ‘‘པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་མ་ཧ་གྒ་ཏ་སུ་ག་ཏི་ཡཾ ཋི་ཏ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀེ ཨེ་ཝ ན་ཡེ ཨ་ཡ་མྤི པ་ཊི་ས་ནྡྷི ཨ་ཝ་རུ་དྡྷཱ་ཏི? ན, ཏ་ཏྠ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙུ་ཏི་ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡ ཨེ་ཝ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ཧི ‘‘པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཱ་དི་ཀཾ ཝཱ ནི་མི་ཏྟཾ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཙི་ཏྟཾ ཝཱ མ་ནོ་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏཱ་ནཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀེ་ན རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙུ་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཨ་ན་ནྟ་རཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ཐཱ་པི ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡ ཨ་ཡ་མྤི པ་ཊི་ས་ནྡྷི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ཝ་རུ་དྡྷཱ, ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙུ་ཏི་ཨ་ན་ནྟ་རཱ པ་ན རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་པ་ཊི་ས་ནྡྷི ན་ཏྠི, ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རེ ཙ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི་ཙུ་ཏི་ཡཱ ཧེ་ཊྛི་མཱ ཧེ་ཊྛི་མཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷཱི་ཏི ཙ་ཏུ་ཏྠཱ་རུ་པྤ་ཙུ་ཏི་ཡཱ ན་ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ན་ཏྠི. ཏེ་ན ཏ་ཏོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རེ ཙ ཨ་ཏཱི་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ཨི་ཏ་རཱ་ཧི ཙ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་ན་ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཨཱ་རུ་པྤ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི, ཨ་ཏཱི་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཙ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་པ་ཊི་ས་ནྡྷི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨི་མ་སྶ ཝི་སེ་ས་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝི་སུཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ཎཾ ཀ་ཏཾ.

ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཝི་དྷཱ་ཡ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་སུ་ག་ཏི་ཙུ་ཏི་ཡཱ དུ་ཝི་དྷཱ དུ་གྒ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི, དུ་གྒ་ཏི་ཙུ་ཏི་ཡཱ དུ་ཝི་དྷཱ སུ་ག་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི, ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་སུ་ག་ཏི་ཙུ་ཏི་ཡཱ དྭི་ཨེ་ཀ་དྭི་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཀཱ་མ་རཱུ་པཱ་རུ་པྤཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ སུ་ག་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི, རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙུ་ཏི་ཡཱ ཙ ཏ་ཐེ་ཝ པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ, དུ་ཝི་དྷཱ་ཡ ཨཱ་རུ་པྤ་ཙུ་ཏི་ཡཱ པ་ཙྩེ་ཀཾ དྭི་ནྣཾ དྭི་ནྣཾ ཀཱ་མཱ་རུ་པྤཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷཱ ཙ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ད་སྶི་ཏཱ, དུ་གྒ་ཏི་ཙུ་ཏི་ཡཱ པ་ན ཨེ་ཀ་ཝི་དྷཱ་ཡ དུ་གྒ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི དུ་ཝི་དྷཱ ན ད་སྶི་ཏཱ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘དུ་གྒ་ཏི་ཡཾ ཋི་ཏ་སྶ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ པ་ན –

དྭི་དྭི་པ་ཉྩ་པྤ་ཀཱ་རཱ ཙ, པ་ཉྩཱ་ཊྛ་དུ་ཝི་དྷཱ་པི ཙ;

ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི ས་བྦཱ་པི, ཏཱ ཧོ་ནྟི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡོ.

‘‘ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་སྶ ཀུ་ས་ལ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ༤༣༡, ༤༥༥, ༤༩༨) ནཱ་ནཱ་ཀྑ་ཎི་ཀ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏ་པྤ་ཀཱ་རོ་ཏི ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.

ཨཱ་དི་ནཱ ས་ཧཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་མི་སྶ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ས་ཧ. ཨོ་མ་ཏོ དྭེ ཝཱ ཏ་ཡོ ཝཱ ད་ས་ཀཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱིཏི ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཧི ཨ་ནེ་ཀེ ཀ་ལཱ་པཱ ས་ཧ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. བྲ་ཧྨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་པི ཧི ཨ་ནེ་ཀ་གཱ་ཝུ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎེ ཨ་ནེ་ཀེ ཀ་ལཱ་པཱ ས་ཧུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཏིཾ་ས་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཱ་ནེ་ཝ རཱུ་པཱ་ནི ཧོ་ནྟི ག་ནྡྷ་ར་སཱ་ཧཱ་རཱ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ས་ཏྟ་ཀ་ཛཱི་ཝི་ཏ་ཚ་ཀྐ་བྷཱ་ཝེ་པི ཏེ་སཾ བ་ཧུ་ཏྟཱ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཏ་ཏྠ་པི ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ད་ས་ཀཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ན་ཝ་ཀ་སྶ ཙ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ, པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ‘‘རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ས་ཉྙ་ས་ཏྟཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ པ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟི, པ་ཉྩ དྷཱ་ཏུ་ཡོ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ ‘‘རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཚ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ན་ཝ དྷཱ་ཏུ་ཡོ’’ཏི ས་བྦ་ས་ངྒ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཏ་ཏྠ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡོ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་མྷི ཙ གྷཱ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ག་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཏ་ཏྠ བྷཱ་ཝོ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ ‘‘ཨ་ཏྠི ཏ་ཏྠ གྷཱ་ནཱ་ཡ་ཏ་ན་ནྟི? ཨཱ་མ་ནྟཱ, ཨ་ཏྠི ཏ་ཏྠ ག་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ན་ནྟི? ན ཧེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཀ་ཐཱ. ༥༡༩), ན ཙ ཨ་ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ག་ནྡྷ་ར་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ག་ནྡྷ་ར་སཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ བྷཱ་ཝོ ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ ཕུ་སི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏཱ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་སྶ པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝི་ཡ ག་ནྡྷ་ར་ས་བྷཱ་ཝ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་སྶ ག་ནྡྷ་ར་ས་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ.

ཡ་དི ཙ གྷཱ་ན་ས་མྥ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱི་ཏི ཏེ་ན ཝུ་ཙྩེ་ཡྻུཾ, དྷཱ་ཏུ-ས་དྡོ པ་ན ནི་སྶ་ཏྟ་ནི་ཛྫཱི་ཝ་ཝཱ་ཙ་ཀོ་ཏི ག་ནྡྷ་དྷཱ་ཏུ་ར་ས་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཝ་ཙ་ནེ ན་ཏྠི ཀཱ་ར་ཎཾ, དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝོ ཙ ཏེ་སཾ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ ས་བྷཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ, དྷ་མྨཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཡ་མ་ཀེ (ཡ་མ. ༡. ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཡ་མ་ཀ.༡༣) ཝུ་ཏྟོ ‘‘དྷ་མྨོ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ནྟི? ཨཱ་མ་ནྟཱ’’ཏི. ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ག་ནྡྷ་ར་སཱ་ཡ་ཏ་ན་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝེ་པི ཀོ་ཙི ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཡ་དི ཙ ཕོ་ཊྛ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཉྙོ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ག་ནྡྷ་ར་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཉྙོ ཏེ་སཾ ཀོ་ཙི ས་བྷཱ་ཝོ སི་ཡཱ, ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནེ ས་ངྒ་ཧོ. ག་ནྡྷ་ར་ས་བྷཱ་ཝེ པ་ན ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་བྷཱ་ཝེ ཙ ས་ཏི ག་ནྡྷོ ཙ སོ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཉྩ ག་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ར་སོ ཙ སོ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཉྩ ར་སཱ་ཡ་ཏ་ན་ནྟི ཨི་ད་མཱ་པ་ནྣ་མེ་ཝཱ་ཏི ག་ནྡྷ་ར་སཱ་ཡ་ཏ་ན་བྷཱ་ཝོ ཙ ན ས་ཀྐཱ ནི་ཝཱ་རེ་ཏུཾ, ‘‘ཏ་ཡོ ཨཱ་ཧཱ་རཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༩༩༣) ཙ ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཏ་ཏྠ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ཝི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ རཱུ་པ་ག་ཎ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི དྷ་མྨ་ཏཱ ན ཝི་ལོ་མི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི.

ཛཱ་ཏི་ཨུ་ཎྞཱ་ཡཱཏི ག་བྦྷཾ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་ཨུ་ཎྞཱ་ཡཱ་ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. ས་མྦྷ་ཝ་བྷེ་དོཏི ཨ་ཏྠི་ཏཱ་བྷེ་དོ. ནི་ཛ྄ཛྷཱ་མ་ཏ་ཎྷི་ཀཱ ཀི་ར ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཱ་ཏུ་ར་ཏཱ་ཡ ཀཱ་མཾ སེ་ཝི་ཏྭཱ ག་བྦྷཾ ན ག་ཎྷ་ནྟི.

རཱུ་པཱི་བྲ་ཧྨེ་སུ ཏཱ་ཝ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀ་ཡོ་ནི་ཀེ་སཱུཏི ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀ་ཡོ་ནི་ཀེ་ཧི རཱུ་པཱི་བྲ་ཧྨེ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏི. ‘‘སཾ་སེ་ད་ཛོ་པ་པཱ་ཏཱི་སུ ཨ་ཝ་ཀཾ་ས་ཏོ ཏིཾ་སཱ’’ཏི ཨེ་ཏཾ ཝི་ཝ་ར་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝ་ཀཾ་ས་ཏོ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི, ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ ན ས་མེ་ཏི. ན ཧི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནཾ སཾ་སེ་ད་ཛོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྷཱ་ན་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ. དྷ་མྨ་ཧ་ད་ཡ་ཝི་བྷ་ངྒེ (ཝི་བྷ. ༡༠༠༧) ཧི –

‘‘ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ ཀ་སྶ་ཙི ཨེ་ཀཱ་ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟི, ཀ་སྶ་ཙི ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི, ཀ་སྶ་ཙི ཨ་པ་རཱ་ནི ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི, ཀ་སྶ་ཙི ན་ཝཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི, ཀ་སྶ་ཙི ས་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི –

ཝུ་ཏྟཾ, ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི. ཏ་ཐཱ ‘‘ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཨ་གྷཱ་ན་ཀ་ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ ཏི་ཀྑ་ཏྟུ་ཉྩ ‘‘ན་ཝཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི, ན ཙ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ དྷཱ་ཏུ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ་དི་པ་ཉྷེ་སུ ཡ་མ་ཀེ་པི གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཀཱ་ཡཱ་ནཾ ས་ཧ་ཙཱ་རི་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི.

ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷཱི་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་མཱ་ན་ཏཱ ཨ་བྷེ་དོ, ཨ་ས་མཱ་ན་ཏཱ བྷེ་དོ. ན་ཡ་མུ་ཁ་མ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཉྩ ས་བྦཾ ས་ངྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཨ་རཱུ་པ་བྷཱུ་མཱི་སུ་ཡེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི. རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སྶ བ་ལ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ དུ་གྒ་ཏི་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཏྟི ན་ཏྠཱི་ཏི ‘‘ཨེ་ཀ་ཙྩ་སུ་ག་ཏི་ཙུ་ཏི་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཀ་ཙྩ་དུ་གྒ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཙྩགྒ་ཧ་ཎ་སྶ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ མ་གྒི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ སི་ཡཱ – ནཱ་ན་ཏྟ་ཀཱ་ཡ་ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱི་སུ ཝུ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཝི་ནི་པཱ་ཏི་ཀཱ ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་དི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱ, ཏེ་སཾ ཏཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན དུ་གྒ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་བྦ་སུ་ག་ཏི་ཙུ་ཏི་ཡཱ་ཝ སཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ཧོ་ཏི, ན ཨེ་ཀ་ཙྩ་སུ་ག་ཏི་ཙུ་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཏཾ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཀ་ཙྩ་དུ་གྒ་ཏི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ. ཨ་པཱ་ཡ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི ཨེ་ཝ ཧི ཨེ་ཀ་ཙྩ་སུ་ག་ཏི་ཙུ་ཏི་ཡཱ ཧོ་ཏི, ན ས་བྦ་སུ་ག་ཏི་ཙུ་ཏི་ཡཱ. ཨ་ཐ ཝཱ དུ་གྒ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི དུ་ཝི་དྷཱ ཨེ་ཀ་ཙྩ་སུ་ག་ཏི་ཙུ་ཏི་ཡཱ ཨ་ན་ནྟ་རཱ དུ་གྒ་ཏི་ཙུ་ཏི་ཡཱ ཙཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ པ་ཙྪི་མཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ པུ་རི་མཾ ཨེ་ཝ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་ཙྩ་དུ་གྒ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷཱི’’ཏི. ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙུ་ཏི་ཡཱ ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷཱིཏི དུ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཙ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. མ་ཎྜཱུ་ཀ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཧི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙུ་ཏི་ཡཱ ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་པི ཧོ་ཏཱི་ཏི.

ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏོ ཙ ཡ་ཐཱ་ཡོ་གཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦནྟི ‘‘ཨེ་ཀ་ཙྩ་སུ་ག་ཏི་ཙུ་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཀ་ཙྩ་དུ་གྒ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ བྷེ་ད་ཝི་སེ་སེ་སུ ‘‘ཨེ་ཀ་ཙྩ་དུ་གྒ་ཏི་ཙུ་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཀ་ཙྩ་སུ་ག་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡཾ ཡཾ ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཡུ་ཛྫ་མཱ་ན་མ་ཏྟཱ་པེ་ཀྑ་ན་ཝ་སེ་ན ན་པུཾ་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ, ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཝཱ བྷཱ་ཝ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་མ་ཧ་གྒ་ཏ་བ་ཧི་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཡོ་ཛ་ནཱ ན ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ན ཧི མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ ཙུ་ཏི་ཡཱ ཨ་རཱུ་པ་བྷཱུ་མཱི་སུ ཨ་མ་ཧ་གྒ་ཏ་བ་ཧི་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ཨ་ཏྠི. ཙ་ཏུ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ཡ ཨ་རཱུ་པ་ཙུ་ཏི་ཡཱ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་པ་ཊི་ས་ནྡྷཱི་ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ས་ཡ་མེ་ཝ ཡོ་ཛི་ཏོ. ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་ཙུ་ཏི་ཡཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷཱི་ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཙ ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ན་ཏྠི ཨེ་ཝཱ་ཏི. བྷེ་ད་ཝི་སེ་སོ ཨེ་ཝ ཙ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ད་སྶི་ཏོ, ཨ་བྷེ་ད་ཝི་སེ་སོ པ་ན ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ བྷེ་དེ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ ‘‘པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ཡ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ཡ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ…པེ… ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཨ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཨ་ཝི་ཙཱ་རཱ’’ཏི, ཙ་ཏུ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ཡ པ་ན ཙ་ཏུ་ཀྑ་ནྡྷཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཡོ་ཛི་ཏཱ. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན ས་ཀྐཱ ཉཱ་ཏུ་ནྟི པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དཱི་སུ ཨ་བྷེ་ད་ཝི་སེ་སོ ན ད་སྶི་ཏོ་ཏི. ཏ་ཏོ ཧེ་ཏུཾ ཝི་ནཱཏི ཏ་ཏྠ ཧེ་ཏུཾ ཝི་ནཱ.

ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒ་ས་ནྡྷཱི་ནཾ བ་ནྡྷ་ནཱ་ནི ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒ་ས་ནྡྷི་བ་ནྡྷ་ནཱ་ནི, ཏེ་སཾ ཚེ་ད་ཀཱ་ནཾ. ནི་རུ་དྡྷེ་སུ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་སཱུཏི ཨ་ཏི་མ་ནྡ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ན་ནྟ་ར་མྤི ཧི པུ་བྦེ ཙུ་ཏི ད་སྶི་ཏཱ. ཡ་མ་ཀེ ཙ (ཡ་མ. ༡.ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཡ་མ་ཀ.༡༢༠) –

‘‘ཡ་སྶ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་སྶ མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི? ཨཱ་མ་ནྟཱ. ཡ་སྶ ཝཱ པ་ན མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་སྶ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི? ས་ཙི་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ་ནཾ ཙ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཏེ་སཾ མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ནོ ཙ ཏེ་སཾ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ས་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ་ནཾ ཙ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཏེ་སཾ མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ན་ཉྩ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ན་ཉྩ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི –

ཨཱ་དི་ནཱ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཧ ནི་རོ་དྷོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི. ལ་དྡྷོ ཨ་ཝ་སེ་སོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཀོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ལ་དྡྷཱ་ཝ་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡོ, ས་ངྑཱ་རོ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཏཱ་དཱི་ན་ཝེ ཏ་སྨིཾ ཀ་མྨཱ་དི་ཝི་ས་ཡེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཨེ་ཝ པུ་རི་མུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ཙ ས་ནྟ་ཏི་ཡཱ པ་རི་ཎ་ཏ་ཏྟཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནི་ནྣ་པོ་ཎ་པ་བྦྷཱ་རཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཎྷཱ ནཱ་མེ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ས་ངྑཱ་རཱཏི ཙུ་ཏི་ཨཱ་ས་ནྣ་ཛ་ཝ་ན་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཙེ་ཏ་ནཱ, ས་བྦེ་པི ཝཱ ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ. ཏ་སྨིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཊྛཱ་ནེ ཀ་མྨཱ་དི་ཝི་ས་ཡེ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཁི་པ་ནྟི, ཁི་པ་ནྟཱ ཝི་ཡ ཏ་སྨིཾ ཝི་ས་ཡེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཏནྟི ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཏ་དཱ་ས་ནྣ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཾ ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི ཨུ་པ་ནཱི་ཏེ་ཀ་ཏྟཾ. ཏ་ཎྷཱ་ཡ ནཱ་མི་ཡ་མཱ་ནཾ…པེ… པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི ན་མ་ན་ཁི་པ་ན་པུ་རི་མ་ནི་སྶ་ཡ་ཛ་ཧ་ནཱ་པ་ར་ནི་སྶ་ཡ་སྶཱ་ད་ན་ནི་སྶ་ཡ་ར་ཧི་ཏ་པ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ནི ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཏ་སྶེ་ཝེ་ཀ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཧོ་ནྟི, ན ཨ་ཉྙ་སྶཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ནཱཏི ཙ ཝ་ད་ནྟོ ‘‘ཏ་དེ་ཝི་དཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ཏི སཾ་ས་ར་ཏི ཨ་ན་ཉྙ’’ནྟི (མ. ནི. ༡.༣༩༦) ཨི་ད་ཉྩ མི་ཙྪཱ་གཱ་ཧཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ས་ཏི ཧི ནཱ་ན་ཏྟ་ན་ཡེ ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཏྟ་ན་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨོ་རི་མ་ཏཱི་ར་རུ་ཀྑ་ཝི་ནི་བ་དྡྷ་ར་ཛྫུ ཝི་ཡ པུ་རི་མ་བྷ་ཝ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཝི་ནི་བ་ནྡྷཾ ཀ་མྨཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, པུ་རི་སོ ཝི་ཡ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཏ་སྶ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ནི་ཙྪཱ ཝི་ཡ ཏ་ཎྷཱ, ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་པ་ཡོ་གོ ཝི་ཡ ཁི་པ་ན་ཀ་ས་ངྑཱ་རཱ. ཡ་ཐཱ ཙ སོ པུ་རི་སོ པ་ར་ཏཱི་རེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་མཱ་ནོ པ་ར་ཏཱི་ར་རུ་ཀྑ་ཝི་ནི་བ་དྡྷཾ ཀི་ཉྩི ཨ་སྶཱ་ད་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ན་སྶཱ་ད་ཡ་མཱ་ནོ ཝཱ ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ས་བ་ལ་པ་ཡོ་གེ་ཧེ་ཝ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་ད་མྤི བྷ་ཝ་ནྟ་ར་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཝི་ནི་བ་དྡྷཾ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ནི་སྶ་ཡཾ པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ ཨ་སྶཱ་ད་ཡ་མཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ ཨ་ན་སྶཱ་ད་ཡ་མཱ་ནཾ ཝཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་མྨེ་ཧེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་སྶཱ་ད་ཡ་མཱ་ནནྟི པཱ་པུ་ཎ་ནྟཾ, པ་ཊི་ལ་བྷ་མཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ.

བྷ་ཝ་ནྟ་རཱ་དི་པ་ཊི་ས་ནྡྷཱ་ན་ཏོཏི བྷ་ཝ་ནྟ་ར་སྶ ཨཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷ་ན་ཏོ, བྷ་ཝ་ནྟ་རཱ་ད་ཡོ ཝཱ བྷ་ཝ་ཡོ་ནི་ག་ཏི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ས་ཏྟཱ་ཝཱ་ས་ནྟ་རཱ, ཏེ་སཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷཱ་ན་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་མྨནྟི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཛ་ན་ཀཾ ཀ་མྨཾ. ས་ངྑཱ་རཱཏི ཙུ་ཏི་ཨཱ་ས་ནྣ་ཛ་ཝ་ན་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཁི་པ་ན་ཀ་ས་ངྑཱ་རཱ.

ས་དྡཱ་དི་ཧེ་ཏུ་ཀཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་གྷོ་སོ ས་དྡ་ཧེ་ཏུ་ཀོ, པ་དཱི་པོ པ་དཱི་པ་ནྟ་རཱ་དི་ཧེ་ཏུ་ཀོ, མུ་དྡཱ ལ་ཉྪ་ན་ཧེ་ཏུ་ཀཱ, ཚཱ་ཡཱ ཨཱ་དཱ་སཱ་དི་ག་ཏ་མུ་ཁཱ་དི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ. ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ག་ནྟྭཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ས་དྡཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་དེ་སཾ ཨ་ག་ནྟྭཱ ས་དྡཱ་དི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཧོ་ནྟི ཏ་ཏོ པུ་བྦེ ཨ་བྷཱ་ཝཱ, ཨེ་ཝ་མི་ད་མྤི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ན ཧེ་ཏུ་དེ་སཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཧོ་ཏི ཏ་ཏོ པུ་བྦེ ཨ་བྷཱ་ཝཱ, ཏ་སྨཱ ན ཨི་དཾ ཧེ་ཏུ་དེ་ས་ཏོ པུ་རི་མ་བྷ་ཝ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཾ པ་ཊི་གྷོ་སཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ས་དྡཱ་དི་དེ་ས་ཏོ, ནཱ་པི ཏ་ཏྠ ཧེ་ཏུ་ནཱ ཝི་ནཱ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ས་དྡཱ་དཱི་ཧི ཝི་ནཱ པ་ཊི་གྷོ་སཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ག་ནྟྭཱ ཧོ་ནྟཱིཏི པུ་བྦེ པ་ཙྩ་ཡ་དེ་སེ ས་ནྣི་ཧི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ག་ནྟྭཱ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ན ཧོ་ནྟི ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ པུ་བྦེ ཨ་བྷཱ་ཝཱ, ནཱ་པི ས་དྡཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ ན ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མི་ད་མྤཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ས ན་ཡོཏི བཱི་ཛ་ངྐུ་རཱ་དཱི་སུ ས་བྦ་ཧེ་ཏུ་ཧེ་ཏུ་ས་མུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨི་དྷཱ་པི ཧི ཧེ་ཏུ་ཧེ་ཏུ་ས་མུ་པྤ་ནྣ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་མེ་ཀ་ཏྟེ ས་ཏི ན མ་ནུ་སྶ་ག་ཏི་ཀོ དེ་ཝ་ག་ཏི་བྷཱུ་ཏོ སི་ཡཱ, ཨེ་ཀ་ནྟ་ནཱ་ན་ཏྟེ ན ཀ་མྨ་ཝ་ཏོ ཕ་ལཾ སི་ཡཱ. ཏ་ཏོ ‘‘ར་ཏྟ་སྶ བཱི་ཛཾ, ར་ཏྟ་སྶ ཕ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀ་སྶ ཝི་ཡ ‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, རོ་ཧི་ཏ་སྶོ ནཱ་མ ཨི་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀ་སྶ (སཾ. ནི. ༡.༡༠༧) ཝོ་ཧཱ་ར་སྶ ལོ་པོ སི་ཡཱ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏྠ ས་ནྟཱ་ན་བ་ནྡྷེ ས་ཏི ཧེ་ཏུ་ཧེ་ཏུ་ས་མུ་པྤ་ནྣེ་སུ ན ཨེ་ཀ་ནྟ་མེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཏཱ ཝཱ ནཱ་ན་ཏཱ ཝཱ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཨེ་ཀ་ཏཱ་པ་ཊི་སེ་དྷེ་ན ‘‘ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ སུ་ཁཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི ཨི་མཾ དི་ཊྛིཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏི, ཨེ་ཀ་ནྟ་ནཱ་ན་ཏཱ་པ་ཊི་སེ་དྷེ་ན ‘‘པ་རཾ་ཀ་ཏཾ སུ་ཁཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི, ཧེ་ཏུ་ཧེ་ཏུ་ས་མུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ‘‘ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཀ་ས་ནྟཱ་ནེ.

ཙ་ཏུ་མ་དྷུ་ར་ཨ་ལ་ཏྟ་ཀ་ར་སཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཨ་མྦ་མཱ་ཏུ་ལུ་ངྒཱ་དི་བཱི་ཛཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ. ཨེ་ཏྠ བཱི་ཛཾ ཝི་ཡ ཀ་མྨ་ཝཱ ས་ཏྟོ, ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ ཝི་ཡ ཀ་མྨཾ, བཱི་ཛ་སྶ ཨ་ངྐུ་རཱ་དི་པྤ་བ་ནྡྷོ ཝི་ཡ ས་ཏྟ་སྶ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་པྤ་བ་ནྡྷོ, ཏ་ཏྠུ་པྤ་ནྣ་སྶ མ་དྷུ་ར་སྶ ར་ཏྟ་ཀེ་ས་ར་སྶ ཝཱ ཕ་ལ་སྶ ཝཱ ཏ་སྶེ་ཝ བཱི་ཛ་སྶ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཙ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཏོ བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཀ་སྶེ་ཝ ས་ཏྟ་སྶ, ཏཾ་ཀ་མྨ་ཏོ ཨེ་ཝ ཙ ཕ་ལ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. བཱ་ལ་ས་རཱི་རེ ཀ་ཏཾ ཝི་ཛྫཱ་པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནཾ སི་པྤ་སི་ཀྑ་ནཾ ཨོ་ས་དྷ་པྤ་ཡོ་གོ ཙ ན ཝུ་ཌྜྷ་ས་རཱི་རཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨ་ཐ ཙ ཏཾ་ནི་མི་ཏྟཾ ཝི་ཛྫཱ་པཱ་ཊ་ཝཾ སི་པྤ་ཛཱ་ན་ནཾ ཨ་ནཱ་མ་ཡ་ཏཱ ཙ ཝུ་ཌྜྷ་ས་རཱི་རེ ཧོ་ཏི, ན ཙ ཏཾ ཨ་ཉྙ་སྶ ཧོ་ཏི ཏཾ་ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ ཨེ་ཝ ཝུ་ཌྜྷ་ས་རཱི་རེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ, ན ཙ ཡ་ཐཱ་པ་ཡུ་ཏྟེ་ན ཝི་ཛྫཱ་པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནཱ་དི་ནཱ ཝི་ནཱ ཨ་ཉྙ་ཏོ ཧོ་ཏི ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ས་ནྟཱ་ནེ ཡཾ ཕ་ལཾ, ཨེ་ཏཾ ནཱ་ཉྙ་སྶ, ན ཙ ཨ་ཉྙ་ཏོ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ན ཨ་ཉྙ་ཏོཏི ཨེ་ཏེ་ན ཙ ས་ངྑཱ་རཱ་བྷཱ་ཝེ ཕ་ལཱ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏི, ནཱ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་ཝཱ་ར་ཎཾ ཀ་རོ་ཏི.

ཡ་མྤི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏྠ ཝ་དཱ་མཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་སེ་སོ. ཏ་ཏྠ ཝཱ ཨུ་པ་བྷུ་ཉྫ་ཀེ ཨ་ས་ཏི སི་དྡྷཱ བྷུ་ཉྫ་ཀ་ས་མྨུ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཕ་ལ་ཏཱི་ཏི ས་མྨུ་ཏི ཕ་ལ་ཏི་ས་མྨུ་ཏི.

ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པཱིཏི ཨ་ས་ངྐ་ནྟི་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ, ཏ་ཏྠ ཙ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དོ་ས་པ་རི་ཧ་ར་ཎེ ས་ཏི སི་དྡྷེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ པུ་བྦེཏི ཀ་མྨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཀྑ་ཎ་ཏོ པུ་བྦེ. པ་ཙྪཱ ཙཱཏི ཝི་པ་ཙྩ་ན་པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ པ་ཙྪཱ ཙ. ཨ་ཝི་པ་ཀྐ་ཝི་པཱ་ཀཱ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཙེ པ་ཙྩ་ཡཱ, ཝི་པ་ཀྐ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ན་མྤི ཀ་ཏ་ཏྟཾ ས་མཱ་ན་ནྟི ཏེ་ས་མྤི ཕ་ལཱ་ཝ་ཧ་ཏཱ སི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ས་ངྐཱ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཙ ནི་ཙྩཾ ཕ་ལཱ་ཝ་ཧཱ’’ཏི. ན ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཝཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟ་ཉྩ ནི་སྶཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་དོ་སེ་ཝ པ་རི་ཧ་ར་ཏི.

ཏ་སྶཱ པཱ་ཊི་བྷོ་ག་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, བྷ་ཎྜ་ཀཱི་ཎ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ཨི་ཎ་ག་ཧ་ཎཱ་དི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཝཱ ཀ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ ཏཾ་ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ. ཏ་དེ་ཝ ཏ་ད་ཏྠ་ནི་ཡྻཱ་ཏ་ནེ པ་ཊི་བྷ་ཎྜ་དཱ་ནེ ཨི་ཎ་དཱ་ནེ ཙ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཕ་ལི་ཏ་ནི་ཡྻཱ་ཏ་ནཱ་དི་ཕ་ལ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.

ཨ་ཝི་སེ་སེ་ནཱཏི ‘‘ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀོ ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ བྷེ་དཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ་ཝ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ, པི་ཎྜ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ བ་ལ་ཝ་ཀ་མྨ་སྶ ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ‘‘དུ་བྦ་ལ་ཉྷི ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་མེ་ཝེ་ཏཾ པ་ཊྛཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ་ནྟི. ཨ་ཝི་སེ་སེ་ནཱཏི ས་བྦ་པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཾ ས་ཧ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. དྭཱ་ད་སཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ་བྷེ་དོཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཀ་སྨཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦ་མེ་ཏཾ. ཨེ་ཀ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཏ་ཐེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡོ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ, ནོ པ་ཝ་ཏྟེཏི ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནི་ཡ་མོ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ, ནོ པ་ཝ་ཏྟེ. པ་ཝ་ཏྟེ ཧི ས་ཏྟ་ནྣ་མྤི པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཏ་ཐཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝ་ལོ་ཀེ་པི ཨ་ནི་ཊྛཱ རཱུ་པཱ་ད་ཡོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, དེ་ཝཱ་ནཾ པ་ན པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཀཱ་ལེ མི་ལཱ་ཏ་མཱ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནི་ཊྛ་ཏཱ ཀ་ཐཾ ན སི་ཡཱ.

སྭེ་ཝ དྭཱི་སུ བྷ་ཝེ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཏིཾ་ས་ཙེ་ཏ་ནཱ་བྷེ་ད་མྤི ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རཾ ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏྭཱ ‘‘སྭེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་དེ་ཀ་དེ་སོ པ་ན ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རོ་ཝ ཏེ་ར་ས་ནྣཾ ན་ཝ་ནྣ་ཉྩ པ་ཙྩ་ཡོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨེ་ཀ་དེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཧི ས་མུ་དཱ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི.

ཡ་ཏྠ ཙ ཝི་ཏྠཱ་ར་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ ཀ་ཏཾ, ཏ་ཏོ བྷ་ཝ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མུ་ཁ་མ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི. ཏེ་ན ‘‘དྭཱི་སུ བྷ་ཝེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མི་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨེ་ཀ་ཏྟ་ཀཱ་ཡ་ཨེ་ཀ་ཏྟ་ས་ཉྙཱི་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མི ཙ ཨ་ས་ཉྙཱ་རུ་པྤ་ཝ་ཛྫཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝནྟི ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀེ་སུ ཙུ་དྡ་ས་ནྣཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟེ ཙ, ས་ཏྟ་ནྣཾ པ་ཝ་ཏྟེ ཨེ་ཝ. ཨ་ཡཾ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝོ.

ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནནྟི བྷ་ཝཱ་ད་ཡོ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ་ནཾ པ་ན ཏི་ཎྞཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཾ ཏཱི་སུ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏཱི་སུ ཙ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ, ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀེ ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སེ ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་པི ཏ་སྶ ས་ངྑཱ་ར་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨེ་ཏ་སྨི་ཉྩ མུ་ཁ་མ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ས་ནེ པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ་དཱི་ནཾ དུ་གྒ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀཱ་དི་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ བྷ་ཝེ་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ད་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ད་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༢༨. སུ་ཏྟ་ནྟཱ་བྷི་དྷ་མྨེ་སུ ནཱ་མ་རཱུ་པ་དེ་ས་ནཱ་ཝི་སེ་སོ དེ་ས་ནཱ་བྷེ་དོ. ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷཱཏི ཨེ་ཏཾ ཡ་དི་པི པཱ་ལི༹་ཡཾ ན་ཏྠི, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཨ་ཎྜ་ཛཱ་ན་ཉྩ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཀཱ་ན་ནྟི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ས་ནྟ་ཏི་སཱི་སཱ་ནཱིཏི ཀ་ལཱ་པ་ས་ནྟཱ་ན་མཱུ་ལཱ་ནི. ཡ་དི་པི ཝི་ཀཱ་ར་རཱུ་པཱ་ནི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ན ས་ནྟི, ལ་ཀྑ་ཎ་པ་རི་ཙྪེ་ད་རཱུ་པཱ་ནི པ་ན ས་ནྟཱི་ཏི ཏཱ་ནི ཨ་པ་རི་ནི་པྥ་ནྣཱ་ནི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཝི་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘རཱུ་པ་རཱུ་པ་ཏོ’’ཏི.

ཀཱ་མ་བྷ་ཝེ པ་ན ཡ་སྨཱ སེ་ས་ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ཀཱ་མ་བྷ་ཝེ ‘‘ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ན ས་ནྟི, ཡེ་ན སེ་ས་གྒ་ཧ་ཎཾ སཱ་ཏྠ་ཀཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨ་ཎྜ་ཛ་ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀེ་ཧི པ་ན ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀ་སཾ་སེ་ད་ཛཱ སེ་སཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི སེ་ས་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཝཱ བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ་དི་ཀེ་ཧི ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀེ་ཧི ཝུ་ཏྟེ་ཧི སེ་སེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘སེ་ས་ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏེ པ་ན ཨ་རཱུ་པི་ནོ་པི ས་ནྟཱི་ཏི ‘‘ཀཱ་མ་བྷ་ཝེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ པ་ན ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ རཱུ་པ་མི་སྶ་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ས་ཀྐཱ དྷ་མྨ་ག་ཎ་ནཱ་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་ཏུ་ནྟི ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.

ཨ་ཝ་ཀཾ་ས་ཏོ དྭེ ཨ་ཊྛ་ཀཱ་ནེ་ཝ ཨུ་ཏུ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ས་ས་དྡ་ཀཱ་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨུ་ཀྐཾ་ས་ཏོ དྭི་ནྣཾ ན་ཝ་ཀཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. པུ་བྦེཏི ཁ་ནྡྷ་ཝི་བྷ་ངྒེ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཧི ‘‘ཨེ་ཀེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷེ་ཝ ཝཱ ཝུ་ཏྟཾ ས་ནྟ་ཏི་དྭ་ཡཱ་དི་ཀཾ ས་ཏྟ་ཀ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟཾ ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཏྟ་ཏི་ཝི་དྷ’’ནྟི, ཏཾ པ་ནུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཀེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན’’ནྟི. ཙ་ཏུ་དྡི་སཱ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པི་ཏཱཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སཾ་ས་ཊྛ་སཱི་སཱ མཱུ་ལེ་ན ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སུ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པི་ཏཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨཱ་ལི་ངྒེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ བྷི་ནྣ་ཝཱ་ཧ་ནི་ཀཱ ཝི་ཡ.

པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ ཙ པ་ཝ་ཏྟི་ཡནྟི རཱུ་པཱ་ཛ་ན་ཀ་ཀ་མྨ་ཛཾ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ལཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཏ་དཱ ཧི ཏ་ཏོ ནཱ་མ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི, ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ན ས་དཱ་པི ཨུ་བྷ་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ, པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ རཱུ་པཾ ཨུ་པ་ཏྠ་དྡྷཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ས་ཉྙེ་སཱུཏི་ཨཱ་དི ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ ཙ པ་ཝ་ཏྟི་ཡནྟི བྷ་ཝ་ངྒཱ་དི་ཛ་ན་ཀ་ཀ་མྨ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན རཱུ་པུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ལཾ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཀཱ་ལཾ བྷ་ཝ་ངྒཱ་དི་ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ལ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཀཱ་ལ་ཉྩ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཡུ་ཏྟཾ. བྷ་ཝ་ངྒཱ་དི་ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ ཧི ཏཾ་ཛ་ན་ཀེ་ནེ་ཝ ཀ་མྨུ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ རཱུ་པཾ, སོ ཙ ཝི་པཱ་ཀོ ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ. ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ན་པེ་ཀྑ་མྤི ཧི པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཀ་མྨེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ རཱུ་པཾ ནཱ་མ་ཉྩ ན ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ན་པེ་ཀྑཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ས་བྦ་ཏྠཱཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟེ ཙ. ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ, ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཉྩ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཉྩ ནཱ་མ་རཱུ་པནྟི ཨེ་ཏྠ ནཱ་མ་རཱུ་པ-ས་དྡོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན ནཱ་མ-ས་དྡེ་ན ནཱ་མ-ས་དྡ་སྶ ས་རཱུ་པོ, རཱུ་པ-ས་དྡེ་ན ཙ རཱུ་པ-ས་དྡ་སྶ, ཏ་སྨཱ ‘‘ས་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་སེ་སོ’’ཏི ནཱ་མ་རཱུ་པ-ས་དྡ་སྶ ཋཱ་ནཾ ཨི་ཏ་རེ་ས་ཉྩ ནཱ་མ་རཱུ་པ-ས་དྡཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ.

ཝི་པཱ་ཀ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཨ་ཝི་པཱ་ཀཾ. ཡ་ཏོ དྭི་དྷཱ མ་ཏཾ, ཏ་ཏོ ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨི་ད་ནྟི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎེཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ ཝི་ཡ ཝི་པཱ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ་པི ཝི་པཱ་ཀཱ་ཛ་ན་ཀ་ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝི་པཱ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ པ་ན ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་ཉྩ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཏཱ་དི་ས་ཝི་པཱ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎ་ཝ་ཛྫ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི པ་ཊྛཱ་ནེ རཱུ་པཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ, སུ་ཏྟ་ནྟེ པ་ན ‘‘ཡ་སྨིཾ ས་ཏི ཡཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ས་ཏི ཙ ན ཧོ་ཏི, སོ ཏ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ནི་དཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ པ་བྷ་ཝོ’’ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎཱུ་པ་ནི་སཾ ནཱ་མ་རཱུ་པ’’ནྟི རཱུ་པ་སྶ ཙ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཝ་ན་པ་ཏྠ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ ཙ ཝ་ན་ས་ཎྜ་གཱ་མ་ནི་ག་མ་ན་ག་ར་ཛ་ན་པ་ད་པུ་གྒ་ལཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཝི་ཧཱ་རོ, ཏ་ཏོ ཙ ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ ཀ་སི་རེ་ན ཙ ཨ་པྤ་ཀ་སི་རེ་ན ཙ ས་མུ་དཱ་ག་མ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཙ ཝ་ན་ས་ཎྜཱ་ད་ཡོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཱ་ནཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ས་མུ་དཱ་ག་མ་ན་སྶ ཙ བྷ་ཛ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཝི་ནཱ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ ཙ སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ད་ཊྛ་བྦོ. ནཱ་མ་སྶ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཀ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཨཱ་དི་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡོ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི རཱུ་པ་སྶེ་ཝ སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཨེ་ཀ་དྷཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ. ས་སཾ་ས་ཡ་སྶ ཧི རཱུ་པ་སྶ ཏཾ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟེ ནཱ་མ་སྶ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི.

པ་ཝ་ཏྟ་སྶ པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཨ་པཱ་ཀ་ཊཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ཙྪ་ཏི ‘‘ཀ་ཐཾ པ་ནེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ. སུ་ཏྟ་ཏོ ནཱ་མཾ, ཡུ་ཏྟི་ཏོ རཱུ་པཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ. ཡུ་ཏྟི་ཏོ སཱ་དྷེ་ཏྭཱ སུ་ཏྟེ་ན ཏཾ ད་ལ༹ྷཾ ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སྶ་པི ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སྶེ་ཝཱཏི ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཝི་ཡ. ཡ་སྨཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ་མེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ དི་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་དེ་ཝ ཝ་ད་ནྟེ་ན ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ. སུ་ཉྙ་ཏཱ་པ་ཀཱ་ས་ན་ཉྷི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ནཱ་མ་རཱུ་པ་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཝཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་མ་ཏྟ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ, དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་པྤ་ཀཱ་ས་ནེ་ན ཙ ཏ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ, ཏ་སྶ ཙ ནི་རོ་དྷོ, ནི་རོ་དྷ་གཱ་མཱི ཙ མ་གྒོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ ཧེ་ཏུ་ནི་རོ་དྷཱ, ཨ་ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་སྶ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝཱ, ནི་རོ་དྷ་སྶ ཙ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཝི་ནཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ནྟ་བྦ་ཏྟཱ་ཏི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.

ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ད་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་པ་ད་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༢༩. ནི་ཡ་མ་ཏོཏི ཙ ཨི་དཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ, ཚ་ནྣཾ ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ, ཛཱི་ཝི་ཏ་སྶ ཙ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ནི་སྶ་ཡ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་དི་ནཱ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནཾ པ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ནི་སྶ་ཡཱ་ནུ་པཱ་ལ་ན་བྷཱ་ཝོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཙ ཏེ་སཾ ན ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ན་མེ་ཝ, ན ཙ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ནི་ཡ་མ་ཏོ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ. ནི་ཡ་མ་ཏོ…པེ… ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཝནྟི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡེ་ན ཝཱ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ན་མྤི ས་ངྒ་ཧོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཚ་ཊྛཱ་ཡ་ཏ་ན་ཉྩ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ཉྩ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཡ་དི་པི ཚ་ཊྛཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན-ས་དྡཱ་ནཾ ས་དྡ་ཏོ ས་རཱུ་པ་ཏཱ ན་ཏྠི, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནེ་ཀ་དེ་སོ་ཝ ཚ་ཊྛཱ་ཡ་ཏ་ན་ནྟི ཨེ་ཀ་དེ་ས་ས་རཱུ་པ་ཏཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨེ་ཀ་དེ་ས་ས་རཱུ་པེ་ཀ་སེ་སོ ཀ་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཏྠ་ཏོ་པི ཧི ས་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་དེ་ས་ས་རཱུ་པེ་ཀ་སེ་སཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི ‘‘ཝ་ངྐོ ཙ ཀུ་ཊི་ལོ ཙ ཀུ་ཊི་ལཱ’’ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀ་དེ་ས་ས་རཱུ་པཱ་ན་ཉྩ ཨེ་ཀ་སེ་སེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི.

ཨ་ཐ ཝཱ ཚ་ཊྛཱ་ཡ་ཏ་ན་ཉྩ མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ན་ཉྩ ཚ་ཊྛཱ་ཡ་ཏ་ན་ནྟི ཝཱ, མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ན་ནྟི ཝཱ, ཚ་ཊྛཱ་ཡ་ཏ་ན་ཉྩ ཚ་ཊྛཱ་ཡ་ཏ་ན་ཉྩ ཚ་ཊྛཱ་ཡ་ཏ་ན་ནྟི ཝཱ, མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ན་ཉྩ མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ན་ཉྩ མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ན་ནྟི ཝཱ ཨེ་ཀ་སེ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ཧི ས་ཧ ‘‘ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཏ་མེ་ཝ ཨེ་ཀ་སེ་སཾ ནཱ་མ་མ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ, ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཙ མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ ཝ་སེ་ན ཀ་ཏཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཚ་ཊྛཱ་ཡ་ཏ་ན་ཉྩ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ཉྩ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏེ་ཀ་སེ་ས་སྶཱ’’ཏི. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ་པི ཧི ཨེ་ཀ་སེ་སོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཚ་ཊྛཱ་ཡ་ཏ་ན་ཉྩ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ས་བྦ་ཏྠ ཙ ཨེ་ཀ་སེ་སེ ཀ་ཏེ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏེ་ཀ་སེ་སཱ་ནཾ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་ས་དྡ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཏཱ་སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཝཱ་རེ ཝ་ཀྑ་ཏཱིཏི ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝཱ་རེ ཀུ་ས་ལ་ཝཱ་རེ ཙ ‘‘ནཱ་མ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཚ་ཊྛཱ་ཡ་ཏ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, སུ་ཏྟ་ནྟ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡེ པ་ན ཝི་པཱ་ཀ་ཚ་ཊྛཱ་ཡ་ཏ་ན་མེ་ཝ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཝཱ་ར་མེ་ཝ སཱ་དྷ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་དཱ་ཧ་ཊ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. པ་ཙྩ་ཡ་ན་ཡེ པ་ན ‘‘ཚ་ཊྛཱ ཧོ་ཏི ཏཾ ཨ་ཝ་ཀཾ་ས་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ་པི པ་ཙྩ་ཡོ ཨུ་དྡྷ་ཊོ, སོ ནི་ར་ཝ་སེ་སཾ ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨུ་དྡྷ་ཊོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་དྷ ས་ངྒ་ཧི་ཏནྟི ཨི་དྷ ཨེ་ཀ་སེ་ས་ན་ཡེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ, ཏ་ཏྠ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཝཱ་རེ ལོ་ཀི་ཡ་ཝི་པཱ་ཀ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡེ ཝི་བྷ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.

ནེ་ཡྻནྟི ཉེ་ཡྻཾ. ཨུ་ཀྐཾ་སཱ་ཝ་ཀཾ་སོཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཏྟ་དྷཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་ཀྐཾ་སོ ཨ་ཊྛ་དྷཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་ཏོ པ་ན ན་ཝ་དྷཱ ཏ་ཏོ ཝཱ ད་ས་དྷཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ཨུ་ཀྐཾ་སོ, ཨ་ཝ་ཀཾ་སོ པ་ན ད་ས་དྷཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན་ཝ་དྷཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་ཏོ ཨ་ཊྛ་དྷཱ, ཏ་ཏོ ས་ཏྟ་དྷཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ན པ་ན ས་ཏྟ་དྷཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝ དྭེ་པི ཨུ་ཀྐཾ་སཱ་ཝ་ཀཾ་སཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ ཏ་ཏོ ཨ་ཝ་ཀཾ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི.

ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ནོ ས་ཧཱ་ཡཾ ཧུ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་རཱུ་པེ ཝི་ཡ ཨ་ས་ཧཱ་ཡཾ ནཱ་མཾ ན ཧོ་ཏི, ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ ཙ ནཱ་མེ་ན ས་ཧ ཚ་ཊྛཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏི, ན པ་ན ཡ་ཐཱ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ནཱ་མ་མྤཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཝ་ཏྠུ ཧི ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ན ནཱ་མཾ, ནཱ་མ་ཉྩ ཝི་པཱ་ཀ་ཧེ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ན ཝ་ཏྠཱུ་ཏི. པ་ཝ་ཏྟེ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པ་སྶ ཋི་ཏི་པྤ་ཏྟ་སྶེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་སྶཱ་ཏི ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏཱ ཙ པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཝ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ.

ཨ་ཝ་སེ་ས་མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་བྷ་ཝེ པ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཏྟཱ པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ ཨེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ཧི ཨ་ཝ་སེ་ས་མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་དི་ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཙ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ.

ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་པ་ད་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

ཕ་སྶ་པ་ད་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༣༠. ‘‘ཚ་ཊྛཱ་ཡ་ཏ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཕ་སྶོ’’ཏི ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་པཱ་ལི༹ ཨཱ་རུ་པྤཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ‘‘ཚ་ཊྛཱ་ཡ་ཏ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཕ་སྶོ་ཏི པཱ་ལི༹་ཨ་ནུ་སཱ་ར་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟནྟི ས་ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་མེ་ཝ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་ཉྷི ས་ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཀ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟཾ ཏཱ་དི་ས་སྶ ཕ་སྶ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, རཱུ་པཱ་དཱི་ནི པ་ན བ་ཧི་དྡྷཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣཱ་ནི ཙ ཕ་སྶ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ནྟི, ན ཏཱ་ནི ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡ ས་ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་ས་ནི་མི་ཏྟ་པ་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ན ཕ་སྶ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི པ་ཋ་མཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དེ ན ག་ཧི་ཏཱ་ནི, དུ་ཏི་ཡཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དེ པ་ན ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཛྫེ་ཏུ་ནྟི ག་ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི.

ཡ་དི ས་བྦཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཧི ཨེ་ཀོ ཕ་སྶོ ས་མྦྷ་ཝེ་ཡྻ, ‘‘ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཕ་སྶོ’’ཏི ཨེ་ཀ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཡུ་ཛྫེ་ཡྻ. ཨ་ཐཱ་པི ཨེ་ཀ་མྷཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ ས་བྦེ ཕ་སྶཱ ས་མྦྷ་ཝེ་ཡྻུཾ, ཏ་ཐཱ་པི ས་བྦཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཧི ས་བྦ་ཕ་སྶ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་བྷེ་དེ་ན ཕ་སྶ་བྷེ་དོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཏ་ད་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཡུ་ཛྫེ་ཡྻ, ཏ་ཐཱ པ་ན ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ན ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཙོ་དེ་ཏི ‘‘ན ས་བྦཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཨ་ཉྙ་སྶ་པི ཝཱ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ནྟ་སྶ ཝི་དྷཱ་ན་སྶ བོ་དྷ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ ‘‘ནཱ་པི ཨེ་ཀ་མྷཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ ས་བྦེ ཕ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘ན ས་བྦཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཧི ཨེ་ཀོ ཕ་སྶོ ས་མྦྷོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་ད་མེ་ཝ པ་ན ཨེ་ཀ་ཕ་སྶ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ཡུ་ཏྟ་དཱི་པ་ཀཾ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ནི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ, ནཱ་པི ཨེ་ཀ་མྷཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ ས་བྦེ ཕ་སྶཱ ས་མྦྷོ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ན ས་བྦཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཧི ཨེ་ཀོ ཕ་སྶོ ས་མྦྷོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ནྟི. པ་རི་ཧཱ་རཾ པ་ན ཨ་ནེ་ཀཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཧི ཨེ་ཀ་ཕ་སྶ་སྶ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཏྲི་དཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨེ་ཀོ་པི ཨ་ནེ་ཀཱ་ཡ་ཏ་ན་པྤ་བྷ་ཝོ ཨེ་ཀོ་པ་ནེ་ཀཱ་ཡ་ཏ་ན་པྤ་བྷ་ཝོ. ཚ་དྷཱ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟེ པ་ཉྩ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ཡེ་ཏི ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཐཱ ཙཱཏི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནི རཱུ་པཱ་དཱི་ནི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ན་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ རཱུ་པ་རཱུ་པཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་མ་ཏྟེ་ནཱཏི ཏཾ ས་བྦཾ ཨ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཉྙ་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.

ཕ་སྶ་པ་ད་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

ཝེ་ད་ནཱ་པ་ད་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༣༡. ‘‘སེ་སཱ་ན’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་སྶ ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶཱ་ད་ཡོ པ་ཉྩ ཡ་དི་པི ཨ་ན་ནྟ་རཱ་དཱི་ཧི་པི པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ན་ནྟ་རཱ་དཱི་ནཾ པ་ན ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ ས་ནྟཱི་ར་ཎ་ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ན་ཉྩ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་སྶ ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ‘‘ཨེ་ཀ་དྷཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝེ་ད་ནཱ་ན་མྤི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་མ་ནོ་ས་མྥ་སྶ་ས་ངྑཱ་ཏོ སོ ཕ་སྶོ ཨ་ཊྛ་དྷཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. པ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་མྤི ཀེ་ཙི ཨི་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ‘‘ཡཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ མ་ནོ་དྭཱ་རཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཕ་སྶ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་ཉྩ མུ་ཁ་མ་ཏྟ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཏེ་ན ན་ཡེ་ན ས་བྦ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་སྶ ཨ་ནཱ་ན་ནྟ་ར་སྶ ཙ ཕ་སྶ་སྶ ཏ་སྶཱ ཏ་སྶཱ ཝི་པཱ་ཀ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ཏི.

ཝེ་ད་ནཱ་པ་ད་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

ཏ་ཎྷཱ་པ་ད་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༣༢. མ་མ་ཏྟེ་ནཱཏི ས་མྤི་ཡཱ་ཡ་མཱ་ནེ་ན, ཨ་སྶཱ་ད་ན་ཏ་ཎྷཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ པུ་ཏྟོ ཝི་ཡ ཝེ་ད་ནཱ ད་ཊྛ་བྦཱ, ཁཱི་རཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ རཱུ་པཱ་ད་ཡོ, ཁཱི་རཱ་དི་དཱ་ཡི་ཀཱ དྷཱ་ཏི ཝི་ཡ རཱུ་པཱ་དི་ཚ་ལཱ༹་ར་མྨ་ཎ་དཱ་ཡ་ཀཱ ཙི་ཏྟ་ཀཱ་རཱ་ད་ཡོ ཚ. ཏ་ཏྠ ཝེ་ཛྫོ ར་སཱ་ཡ་ནོ་ཛཱ་ཝ་སེ་ན ཏ་དུ་པ་ཏྠ་མྦྷི་ཏ་ཛཱི་ཝི་ཏ་ཝ་སེ་ན ཙ དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ དཱ་ཡ་ཀོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཝི་ཡ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀོ་ཏི ཨུ་པྤཱ་ད་ཀ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་སྶེ་ཝ ཝ་སེ་ན ‘‘ཨེ་ཀ་དྷཱ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ་ན ཝཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ, ཏེ་ན ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཉྙོ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝོ དཱི་པི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཡ་སྨཱ ཝཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀ་སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ ཨེ་ཝ, ཏི་སྶོ་པི པ་ན ཝེ་ད་ནཱ ཝི་པཱ་ཀཱ ཝི་སེ་སེ་ན ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ, ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཨི་ཏ་རཱ ཙཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་པེ་ཀྑཱ པ་ན ས་ནྟ་ཏྟཱ, སུ་ཁ་མི་ཙྩེ་ཝ བྷཱ་སི་ཏཱཏི ཏ་སྨཱ སཱ་པི བྷི་ཡྻོ ཨི་ཙྪ་ན་ཝ་སེ་ན ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨུ་པེ་ཀྑཱ པ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ནི་ཊྛ་ཏྟཱ དུ་ཀྑེ ཨ་ཝ་རོ་དྷེ་ཏ་བྦཱ, ཨི་ཏ་རཱ ཨི་ཊྛ་ཏྟཱ སུ་ཁེ་ཏི སཱ དུ་ཀྑཾ ཝི་ཡ སུ་ཁཾ ཝི་ཡ ཙ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུ་ནྟི. ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་བྦ་སྶ ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ཏ་ཎྷུ་པྤ་ཏྟི་པྤ་ས་ངྒེ ཏཾ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠ་མཱ་ཧ ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.

ན་ནུ ‘‘ཨ་ནུ་ས་ཡ་ས་ཧཱ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ཏི་པྤ་ས་ངྒ་ནི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ན ས་ཀྐཱ ཀཱ་ཏུ་ནྟི? ན, ཝ་ཊྚ་ཀ་ཐཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཝ་ཊྚ་སྶ ཧི ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཝི་ར་ཧེ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ས་ཧི་ཏཱ་ཡེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ས་ཧི་ཏཱ་ཝ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ’’ཏི ཙ ཨེ་ཏྠ ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ, ན ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཝི་ནཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ནི་ཡ་མོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ན ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ ཧོ་ཏི ཨེ་ཝཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཏི་པྤ་ས་ངྒོ ན་ཏྠི ཨེ་ཝཱ་ཏི.

ཝུ་སཱི་མ་ཏོཏི ཝུ་སི་ཏ་ཝ་ཏོ, ཝུ་སི་ཏ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་ས་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝུ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ‘‘ཝུ་སཱི’’ཏི མ་གྒོ ཝུ་ཙྩ་ཏི, སོ ཨེ་ཏ་སྶ ཝུ་ཏྠོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝུ་སཱི་མཱ. ཨ་གྒ་ཕ་ལཾ ཝཱ པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་ཝཱ་ས་ཏྟཱ ‘‘ཝུ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝུ་སཱི་མཱ.

ཏ་ཎྷཱ་པ་ད་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

ཨུ་པཱ་དཱ་ན་པ་ད་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༣༣. ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཏྟཱཏི ཨི་དཾ པུ་རི་མ་དི་ཊྛིཾ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་མཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་ར་དི་ཊྛིཾ ནི་ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཧི ཨེ་སཱ དི་ཊྛི ད་ལ༹ྷཱི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པུ་རི་མཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ‘‘ན་ཏྠི དི་ནྣ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཱ་པཱི་ཏི. ཨ་ཏྟགྒ་ཧ་ཎཾ པ་ན ཨ་ཏྟ་ཝཱ་དུ་པཱ་དཱ་ན་ནྟི ན ཨི་དཾ དི་ཊྛུ་པཱ་དཱ་ན་ད་སྶ་ན་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ལོ་ཀོ ཙཱཏི ཝཱ ཨ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཾ ག་ཧ་ཎཾ དི་ཊྛུ་པཱ་དཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཨི་དྷ པུ་རི་མ་དི་ཊྛི་ཨུ་ཏྟ་ར་དི་ཊྛི་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘དྷ་མྨ་ས་ངྑེ་པ་ཝི་ཏྠཱ་རེ པ་ན ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཏ་ཎྷཱ་ད་ལ༹ྷ་ཏྟཾ, ས་ངྑེ་པ་ཏོ དི་ཊྛི་མ་ཏྟ་མེ་ཝ, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨ་ས་ངྑེ་པ་ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ས་ངྑེ་པཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཉྩ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི. དྷ་མྨ་ས་ངྑེ་པ་ཝི་ཏྠཱ་རེཏི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ བྷུ་མྨཾ ད་ཊྛ་བྦཾ.

པ་ཀ་ཏི་ཨ་ཎུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ས་སྶ་ཏ་གཱ་ཧ་པུ་བྦ་ངྒ་མོ, ས་རཱི་ར་སྶ ཨུ་ཙྪེ་ད་གྒཱ་ཧ་པུ་བྦ་ངྒ་མོ ཙ ཏེ་སཾ སཱ་མི་བྷཱུ་ཏོ ཀོ་ཙི ས་སྶ་ཏོ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་མཱ་ནོ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྟ་གྒཱ་ཧོ ཀ་དཱ་ཙི ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན པ་ཋ་མཾ ཨ་ཏྟ་ཝཱ་དུ་པཱ་དཱ་ན་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝཱ ས་མྦ་ནྡྷོ.

ཡ་དི་པི བྷ་ཝ་རཱ་ག་ཛ་ཝ་ན་ཝཱི་ཐི ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ག་ཧི་ཏ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀ་སྶ བྷ་ཝ་ནི་ཀ་ནྟི་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ, སོ པ་ན བྷ་ཝ་རཱ་གོ ཏ་ཎྷཱ་ད་ལ༹ྷ་ཏྟཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ན ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ན་སྶ པ་ཋ་མུ་པྤ་ཏྟི་མཱ་ཧ. ཏ་ཎྷཱ ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ན་ནྟི པ་ན ཝི་བྷཱ་ག་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎེ ས་བྦཱ་པི ཏ་ཎྷཱ ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ན་ནྟི, ཀ་ར་ཎེ་པི ཀཱ་མ་རཱ་ག་ཏོ ཨ་ཉྙཱ་པི ཏ་ཎྷཱ ད་ལ༹ྷ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟཱ ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ན་ནྟི ཏ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ.

ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ ཝི་ས་ཡོ. པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨཱ་ལ་ཡོ, ཏ་ཏྠ ར་མ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ལ་ཡ་རཱ་མཱ, པ་ཛཱ. ཏེ་ནེ་ཝ སཱ ཨཱ་ལ་ཡ་རཱ་མ་ཏཱ ཙ ས་ཀ་ས་ནྟཱ་ནེ པ་ར་ས་ནྟཱ་ནེ ཙ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ན་ནྟ་ར་པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་ན་མྤི ས་ངྒ་ཧོ ཀ་ཏོ ཧོ་ཏི.

ཨུ་པཱ་དཱ་ན་པ་ད་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

བྷ་ཝ་པ་ད་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༣༤. ཕ་ལ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཀ་མྨ་བྷ་ཝོ བྷ་ཝོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝ་ནི་བྦ་ཙ་ན་མེ་ཝ དྭ་ཡ་སྶ་པི སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ད་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི བྷ་ཝོ’’ཏི. བྷ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ནི་པྥཱ་ད་ན་ཕ་ལ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ བྷ་ཝཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ནི་བྦ་ཏྟ་ན་མེ་ཝ ཝཱ ཨེ་ཏྠ ག་མ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ.

ས་ཉྙཱ་ཝ་ཏཾ བྷ་ཝོ ས་ཉྙཱ་བྷ་ཝོཏི ཨེ་ཏྠ ཝ་ནྟུ-ས་དྡ་སྶ ལོ་པོ ད་ཊྛ་བྦོ, ཏ་སྶ ཝཱ ཨ་ཏྠེ ཨ་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཉྙ་བྷ་ཝོ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཝོ་ཀི་རཱི་ཡ་ཏི པ་སཱ་རཱི་ཡ་ཏི ཝི་ཏྠཱ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝོ་ཀཱ་རོ, ཝོ་ཀི་ར་ཎཾ ཝཱ ཝོ་ཀཱ་རོ, སོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཀོ ཝོ་ཀཱ་རོཏི ཝུ་ཏྟོ, པ་དེ་ས་པ་ས་ཊུ་པྤ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.