༡. དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་ནི་དྡེ་སོ

ཛཱ་ཏི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༩༠. ཏ་ཏྠ …པེ… ཨ་ཡཾ མཱ་ཏི་ཀཱཏི ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་ར་ཨཱ་དི་མྷི ཝུ་ཏྟེ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནི་དྡེ་སེ ཏེ་སཾ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ནི་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་སྶ ཀ་ཐ་ན་ཏྠཱ་ཡ, ཏེ་སུ ཝཱ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏེ་ས་ཉྩ དུ་ཀྑ་ཊྛེ ཝེ་དི་ཏ་བྦེ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ནི་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་སྶ ཀ་ཐ་ན་ཏྠཱ་ཡ དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ་ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཱ དུ་ཀྑ་མཱ་ཏི་ཀཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་རེ. ‘‘ཛཱ་ཏི་པི དུ་ཀྑཱ…པེ… སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ དུ་ཀྑཱ’’ཏི ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་སྶ ཀ་ཐ་ན་ཏྠཱ་ཡ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཏི ཡ་ཐཱ་ད་སྶི་ཏ་སྶ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནི་དྡེ་ས་སྶ མཱ་ཏི་ཀཱ་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི. ཏཾ དཱི་པེ་ཏྭཱ པུ་ན ཡ་སྨིཾ པ་ད་དྭ་ཡེ ཋ་ཏྭཱ དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྶ ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ས་བྦཾ དུ་ཀྑཾ ས་ངྐ་ཌྜྷེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་ད་ཉྷི དུ་ཀྑཾ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.

ས་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ནཱ་མ་ཏོཏི ཏེ་ནེ་ཝ ས་བྷཱ་ཝེ་ན ལ་དྡྷ་ནཱ་མ་ཏོ. ཏེ་ན ན ཨ་ཉྙེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨི་དཾ དུ་ཀྑཾ ནཱ་མ, ཨ་ཐ ཁོ དུ་ཀྑ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ས་བྷཱ་ཝེ་ན ནཱ་མཾ ཝི་སེ་སེ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ནཱ་མ་ཏོཏི ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ལ་དྡྷ་ནཱ་མ་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙེ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཝ་ནྟོ དྷ་མྨཱ ན ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ དུ་ཀྑཱ, ན ཨེ་ཝཾ ཨི་དཾ, ཨ་ཐ ཁོ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ དུ་ཀྑཱ, བྷཱུ་ཏ་མེ་ཝེ་དཾ དུ་ཀྑ་ནྟི པུ་རི་མེ་ན དུ་ཀྑ-ས་དྡེ་ན པ་ཙྪི་མཾ ཝི་སེ་སེ་ཏི. ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཾ ཨ་ནི་ཊྛ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི དུ་ཀྑཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘དུ་ཀྑུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཏོ’’ཏི. ཀ་ཎྞ་སཱུ་ལཱ་དཱི་ཧི ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་སྶ ནི་ཏྠུ་ན་ནཱ་དཱི་ཧི དུ་ཀྑཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ་པི ཀིཾ ཏ་ཝ རུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཝ ཀ་ཎྞ་སཱུ་ལཱ་དི་དུ་ཀྑཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་དུ་ཀྑ་ཏཱ ཏ་སྶ ཝུ་ཏྟཱ. ཨུ་པ་ཀྐ་མ་སྶ ཙ པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཀཱ་ར་ཎཱ་ཝ་སེ་ན དུ་ཀྑ་ཝི་སེ་ས་སྶ པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི.

ས་བྷཱ་ཝཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ པ་ཀཱ་ར་ནྟ་རེ་ན དུ་ཀྑ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་དུ་ཀྑཾ. ཀ་ཐེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏཾ ཡ་ཐཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ, ཏཾ་པ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་ཉྩ ནཱ་མེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ས་ངྑེ་པོ སཱ་མ་ཉྙཾ, སཱ་མ་ཉྙ་ཉྩ ཝི་སེ་སེ ཨ་ནྟོ་ཀ་རི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཏྠ ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ཝི་སེ་སོ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀོ, ཝི་སེ་སོ ཙ ཝི་སེ་ས་ནྟ་ར་ནི་ཝ་ཏྟ་ཀོ་ཏི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཛ་རཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྑི་པ་ནཾ ན ས་ཀྐཱ ཀཱ་ཏུ་ནྟི ཏ་ཏྠ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ.

༡༩༡. ‘‘ཨ་པ་ར་སྶ ཨ་པ་ར་སྶཱ’’ཏི དཱི་པ་ནཾ ཨ་པ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནཾ. སཱ་མི་ཨ་ཏྠེ་པི ཧི ཨ་པ་ར་ཏྠ-ས་དྡོ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི. ཏེ་སཾ ཏེ་སནྟི ཝཱ སཱ་མི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཏྠཾ བྷུ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་པ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ན’’ནྟི, ཨ་པ་ར་སྨིཾ ཨ་པ་ར་སྨིཾ དཱི་པ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པ་ར་སྶ ཨ་པ་ར་སྶ ཝཱ ཛཱ་ཏི་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ དཱི་པ་ནཾ ཨ་པ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནཾ. པ་ཉྩ་ག་ཏི་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀེ་ཀཱ་ཡ་པི ག་ཏི་ཡཱ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་དི་བྷུ་མྨ་དེ་ཝཱ་དི་ཧ་ཏྠི་ཨཱ་དི་ཛཱ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཙཱ་ཏི ག་ཏི་ཛཱ་ཏི་ཝ་སེ་ན.

ཏི་ཎཱ་ཀཱ་རོ ཏི་ཎ་ཛཱ་ཏི, སོ ཙ ཨུ་པཱ་དཱ་པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི ‘‘པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏ་དུ་པཱ་དཱ་ཡཱཏི ཏཾ པ་ཋ་མཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨ་ཡཾ ཛཱ་ཏི, ནཱ་སྶ ཀུ་ཏོ་ཙི ནི་གྒ་མ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ. ཡ་སྨཱ ཙ ཨེ་ཝཾ, ཏ་སྨཱ སཱ་ཝ་སྶ ཛཱ་ཏི པ་ཋ་མ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཏ་དུ་པཱ་དཱ་ཡ ས་ཛཱ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི སཱ་ཝ་སྶ ཛཱ་ཏི པ་ཋ་མ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མུ་ཁེ་ན ཙ པ་ཉྩ་པི ཁ་ནྡྷཱ ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ‘‘པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཨ་རི་ཡ་སཱི་ལནྟི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི་པི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་ཀཱ་རཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ས་ཧུ་པྤཱ་ད་ཀཱ ས་ཧ་ཝི་ཀཱ་ར་ཀཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཛཱ་ཡ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ན ཡོ་ནི་ཝ་སེ་ན ཙ དྭཱི་ཧི དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ས་བྦ་ས་ཏྟེ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. པུ་རི་མ་ན་ཡེ པ་ན ཨེ་ཀེ་ཀེ་ནེ་ཝ པ་དེ་ན ས་བྦ་ས་ཏྟེ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏི ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘པུ་རི་མ་ན་ཡེ ཀ་ཏྟུ་ནི་དྡེ་སོ, པ་ཙྪི་མ་ན་ཡེ བྷཱ་ཝ་ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ‘‘ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱ་ཏཱི’’ཏི པ་ན ཀ་ཏྟ་རི སཱ་མི་ནི་དྡེ་ས་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི བྷཱ་ཝ་ནི་དྡེ་སོ་ཝ ཡུ་ཏྟོ. ས་མྤུ་ཎྞཱ ཛཱ་ཏི ས་ཉྫཱ་ཏི. པཱ་ཀ་ཊཱ ནི་བྦ་ཏྟི ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི. ‘‘ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ…པེ… ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཱི’’ཏི ས་ཏྟ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་མྨུ་ཏི་ཀ་ཐཱ.

ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲཱཏི ཨེ་ཀ་ཙ་ཏུ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ་སུ དྭི་ནྣཾ དྭི་ནྣཾ, སེ་སེ རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ, ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཾ ཝི་ཀ་ལཱ་ཝི་ཀ་ལི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ས་ཏྟ་ནྣཾ ན་ཝ་ནྣཾ ད་ས་ནྣཾ པུ་ན ད་ས་ནྣཾ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ནྣ་ཉྩ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ས་ངྒ་ཧོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཀ་བྷ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་སྶ ཁ་ནྡྷ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་བྷཱུ་ཏཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ནྡྷཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎཱ’’ཏི. ཏ་མེ་ཝ ས་ནྟཱ་ནཾ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ནྟཾ ཝི་ཡ ‘‘ཧ་ནྡ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ནྟཾ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ནི་ཡྻཱ་ཏ་ན་ར་སཱ. ས་ནྟ་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ནཾ ཧུ་ཏྭཱ ག་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ. དུ་ཀྑ་རཱ་སི་སྶ ཝི་ཙི་ཏྟ་ཏཱ དུ་ཀྑ་ཝི་ཙི་ཏྟ་ཏཱ, དུ་ཀྑ་ཝི་སེ་སཱ ཝཱ ཏ་ད་ཝ་ཡ་ཝཱ, ཏཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏི ཕ་ལ་ཏཱི་ཏི དུ་ཀྑ་ཝི་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ.

པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་དུ་ཀྑེ་སུ ཡཾ དུ་ཀྑཾ ཛཱ་ཏི ཧོ་ཏི, ཏཾ དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ ཏ་སྶཱ དུ་ཀྑ་ཊྛོ. ཡ་དི ཨ་ཀྑཱ་ནེ་ན པཱ་པུ་ཎི་ཏ་བྦཾ སི་ཡཱ, བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻ. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་པི –

‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་ཏ་མོ ནུ ཁོ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རོ? ཡོ ཙཱ་ཡཾ མ་ཡཱ པ་རི་ཏྟོ པཱ་ཎི་མ་ཏྟོ པཱ་སཱ་ཎོ ག་ཧི་ཏོ, ཡོ ཙ ཧི་མ་ཝཱ པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛཱ་ཏི. ཨ་པྤ་མ…པེ… ག་ཧི་ཏོ, ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ས་ངྑ་མྤི ན ཨུ་པེ་ཏི, ཀ་ལ་བྷཱ་ག་མྤི ན ཨུ་པེ་ཏི, ཨུ་པ་ནི་དྷ་མྤི ན ཨུ་པེ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཾ སོ པུ་རི་སོ ཏཱི་ཧི ས་ཏྟི་ས་ཏེ་ཧི ཧ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ དུ་ཀྑཾ དོ་མ་ན་སྶཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི, ཏཾ ནེ་ར་ཡི་ཀ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ས་ངྑ་མྤི…པེ… ཨུ་པ་ནི་དྷ་མྤི ན ཨུ་པེ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༢༥༠) –

ཨུ་པ་མཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཀཱ་སི་ཏཾ ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀ་དུ་ཀྑཾ. སུ་ཁུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི སུ་ཙཱི་ནི ཨུ་པྤ་ལཱ་དཱི་ནཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟི་ནི་ཝཱ་ར་ཎེ་ན ཛཱ་ཏི་ཡཱ དུ་ཀྑ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཨ་ཐ ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. དུ་ཀྑུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎེ ནི་བྦ་ཏྟ་ནེ་ན ག་བྦྷ་པ་རི་ཧ་ར་ཎཱུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཝི་ནཱ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ས་མྦྷ་ཝ་མེ་ཝ དུ་ཀྑཾ ག་བྦྷོ་ཀྐ་ནྟི་མཱུ་ལ་ཀཾ ཨ་ཉྙཱ་ན་པེ་ཀྑ་ཏྟཱ, ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ནི་བྦ་ཏྟཾ པ་ན པ་རི་ཧ་ར་ཎ་མཱུ་ལ་ཀཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟི་མ་ཏྟཱ་ན་པེ་ཀྑ་ཏྟཱ. ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ.

ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ཀ་ཌྜྷ་ནཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནཾ, པ་རི་ཏོ ས་བྦ་ཏོ་བྷཱ་གེ་ན ཀ་ཌྜྷ་ནཾ པ་རི་ཀ་ཌྜྷ་ནཾ. ཨ་དྷོ དྷུ་ན་ནཾ ཨོ་དྷུ་ན་ནཾ, ཏི་རི་ཡཾ, ས་བྦ་ཏོ ཝཱ དྷུ་ན་ནཾ ནི་དྷུ་ན་ནཾ. ཏ་ཙྪེ་ཏྭཱ ཁཱ་ར་པ་ཀྑི་པ་ནཾ ཁཱ་རཱ་པ་ཊི་ཙྪ་ཀཾ.

ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་ར་ནྷཱ་པ་ནཾ ནྷཱ་པ་ནཾ, ཨེ་ཀ་དེ་ས་དྷོ་ཝ་ནཾ དྷོ་ཝ་ནཾ, སཱུ་རི་ཡཱ་བྷི་མུ་ཁ་པ་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན ཨཱ་ཏཱ་པ་ནཾ, པ་ཉྩ་གྒི་ཏཱ་པེ་ན པ་རི་ཏཱ་པ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ས་བྦོ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཏཱ་པོ དྭི་དྷཱ་པི ཝུ་ཏྟོ.

ཀུ་ཧིཾ ནུ པ་ཏི་ཊྛཾ ལ་བྷེ་ཐ, ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཝི་ནཱ ན ཏ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཝཱ ཝི་ནཱ སོ ས་ཏྟོ ཀུ་ཧིཾ ནུ པ་ཏི་ཊྛཾ, ཀ་ཏྠ ནུ པ་ཏི་ཊྛ་ནྟོ ཏཾ དུ་ཀྑཾ ལ་བྷེ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཏི་ར་ཙྪཱ་ནེ་སུ ཀ་ཐཾ དུ་ཀྑཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ ཏ་ཧིཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ནེ་སུ ཛཱ་ཏིཾ ཝི་ནཱ. ན ཙ་སྶཱཏི ན ཙེ ཨ་སྶ. ན་ནུ ནེ་ཝ་ཏྠཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ ཀཱ་ཏ་བྦོ, ན་ནུ ཨཱ་ཧཱ་ཏི ཝཱ. ཡ་ད་ཏོཏི ཡ་སྨཱ ནེ་ཝ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཛ་རཱ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༩༢. ཛཱི་ར་ཎ་མེ་ཝ ཛཱི་ར་ཎ་ཏཱ, ཛཱི་ར་ཎ་སྶ ཝཱ ཨཱ་ཀཱ་རོ ཏཱ-ས་དྡེ་ན ཝུ་ཏྟོ.

ཡ་ཐཱ་པུ་རེ ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟེཏི གཱ་ར་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟེ ཏཾ་ནི་མི་ཏྟཾ དོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ས་ཏཱ་དཱི་ནནྟི ས་ཏི་སུ་ཏ་ཝཱི་རི་ཡ་པ་ཉྙཱ་དཱི་ནཾ ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་པ་སཱ་དེ་ཏ་བྦེ་ཧི་པི ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟ་དཱ་རེ་ཧི ཨ་པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཏོ. ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒ་ཏཱ་ཡ སུ་ཙི་ཨ་སུ་ཙི་ཨཱ་དི་ཝི་ཙཱ་ར་ཎ་ཝི་ར་ཧེ་ན ཙ བཱ་ལ་ཀུ་མཱ་ར་ཀ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཛི་ཎྞ་ཀཱ་ལོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷི་ཡྻོ བཱ་ལ་ཏྟ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི.

མ་ར་ཎ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༩༣. ‘‘ཀཱ་ལ་སྶ ཨ་ནྟ་ཀ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ’’ཏི ཡཱ ལོ་ཀེ ཝུ་ཙྩ་ཏི, སཱ ཙུ་ཏི, མ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཙ་ཝ་ན་ཀཱ་ལོ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ ཝི་སེ་སེ་ན ཀཱ་ལོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ ཙུ་ཏི་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ བྷེ་ད་པྤ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. མ་ཙྩུ མ་ར་ཎནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ས་མཱ་སཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཡོ མ་ཙྩུ ཝུ་ཙྩ་ཏི བྷེ་དོ, ཡ་ཉྩ མ་ར་ཎཾ པཱ་ཎ་ཙཱ་གོ, ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི མ་ར་ཎ་ནྟི ཝི་སུཾ ས་མྦ་ནྡྷོ ན ན ཡུ་ཛྫ་ཏི.

ཡ་སྶ ཁ་ནྡྷ་བྷེ་ད་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཏི་སྶོ མ་ཏོ, ཕུ་སྶོ མ་ཏོ’’ཏི ཝོ་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི, སོ ཁ་ནྡྷ་པྤ་བ་ནྡྷ་སྶ ཨ་ནུ་པ་ཙྪི་ནྣ་ཏཱ་ཡ ‘‘ས་མྨུ་ཏི་མ་ར་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ, པ་བ་ནྡྷ་ས་མུ་ཙྪེ་དོ ཙ ‘‘ས་མུ་ཙྪེ་ད་མ་ར་ཎ’’ནྟི. མ་ར་ཎ་མྤི དུ་ཀྑ་ནྟི ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན་ཏྠེ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་ཀ་ཐཱ ཝ་ཊྚ་ཀ་ཐཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ས་མྨུ་ཏི་མ་ར་ཎཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏ་སྶེ་ཝ ནཱ་མནྟི ཏ་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་དེ་ཀ་དེ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ མ་ར་ཎ-ས་དྡ་བ་ཧུ་ཏྟེ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཙུ་ཏི་ལ་ཀྑ་ཎནྟི ‘‘ཙ་ཝ་ན་ཏཱ’’ཏི ནི་ད་སྶི་ཏ་ཙ་ཝ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝ ཝ་ད་ཏི. ས་མྤ་ཏྟི་བྷ་ཝ་ཁ་ནྡྷེ་ཧི ཝི་ཡོ་ཛེ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཡོ་ག་ར་སཾ, ཝི་ཡོ་ག་ཀི་རི་ཡཱ་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ‘‘ཝི་ཡོ་ག་ར་ས’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཏྟ་སྶ པུ་རི་མ་བྷ་ཝ་ཏོ ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ.

མ་ར་ཎ་ནྟི་ཀཱཏི མ་ར་ཎ་སྶ ཨཱ་ས་ནྣཱ. ཡ་དི མ་ར་ཎཾ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡི་ཀཾ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཉྩ དུ་ཀྑཾ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དྭི་ནྣ་མྤི དུ་ཀྑཱ་ནཾ ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི.

པཱ་པ་ཀ་མྨཱ་དི་ནི་མི་ཏྟནྟི པཱ་པ་ཀ་མྨ་ནི་མི་ཏྟཾ པཱ་པ་ག་ཏི་ནི་མི་ཏྟ་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཀ་མྨ་མྤི ཝཱ ཨེ་ཏྠ ‘‘ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏོ. ཏ་དུ་པ་ཊྛཱ་ནེ་པི ཧི ‘‘ཨ་ཀ་ཏཾ ཝ་ཏ མེ ཀ་ལྱཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ན་པྤ་ཀཾ དོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. བྷ་དྡ་སྶཱཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོཏི ‘‘ས་བྦེ་ས’’ནྟི ཨེ་ཏེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ས་བྦེ་སནྟི ཙ ཡེ་སཾ ཀཱ་ཡི་ཀཾ དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏེ་ཡེ་ཝ ས་བྦེ ག་ཧི་ཏཱ ‘‘ཝི་ཏུ་ཛྫ་མཱ་ན་མ་མྨཱ་ན’’ནྟི ཝི་སེ་སི་ཏ་ཏྟཱ. ས་ནྡྷཱི་ནཾ བ་ནྡྷ་ནཱ་ནི ས་ནྡྷི་བ་ནྡྷ་ནཱ་ནི, ཏེ་སཾ ཚེ་ད་ནེ་ན ནི་བྦ་ཏྟཾ དུ་ཀྑཾ ‘‘ས་ནྡྷི་བ་ནྡྷ་ན་ཙྪེ་ད་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་དི-ས་དྡོ ཝཱ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྠོ, ས་ནྡྷི་བ་ནྡྷ་ན་ཙྪེ་ད་ན་མཱུ་ལ་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.

ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཱ་པཱ་ད་ནཾ ཝི་ཡཱཏི ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཱ་པ་ཏྟི ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝཱ་ལཱ༹་དཱི་ཧི ཀ་ཏེ ཧི ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཱ་པཱ་ད་ནེ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཏྠ ནི་ད་སྶ་ན་ནྟི.

སོ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༩༤. སུ་ཁ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཧི་ཏཾ, ཏ་སྶ ཕ་ལཾ སུ་ཁཾ. ཉཱ་ཏི་ཀྑ་ཡོཏི བྷོ་གཱ་དཱི་ཧི ཉཱ་ཏཱི་ནཾ པ་རི་ཧཱ་ནི མ་ར་ཎ་ཉྩ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོཏི བྷོ་ག་བྱ་ས་ནཱ་དི་པ་ད་ཏྠ་ཝི་སེ་སཾ རོ་ག་བྱ་ས་ནཱ་དཱི་སུ ས་མཱ་ས་ཝི་སེ་ས་ཉྩ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཉཱ་ཏི་བྷོ་གཱ པ་ཉྙ་ཏྟི་མ་ཏྟཱ ཏ་བྦི་ནཱ་སཱ་ཝཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨ་པ་རི་ནི་པྥ་ནྣ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་ནི་པྥ་ནྣཱ་ནཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་པ་རི་ནི་པྥ་ནྣ་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཧི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༤༤༧ ཨཱ་ད་ཡོ) ཙ ‘‘ད་ས རཱུ་པཱ་ནི ཨ་ནི་པྥ་ནྣཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. རཱུ་པ་ཀ་ཎྜ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཉྷི (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༩༧༥ པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཀ་ཐཱ) ནི ‘‘ཨ་པ་རི་ནི་པྥ་ནྣཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཁ་ནྡྷ་ཝི་བྷ་ངྒེ ཙ ནི་པྥཱ་དེ་ཏ་བྦ་སྶ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཨཱ་དི་ཀ་སྶ ནི་པྥ་ནྣ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་སྶ ཙ ནི་པྥ་ནྣ་ཏཱ, ནི་བྦཱ་ན་སྶེ་ཝ ཨ་ནི་པྥ་ནྣ་ཏཱ་ཏི.

དྷ་མྨ-ས་དྡོ ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དུ་ཀྑ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ནཱ’’ཏི. ཛྷཱ་མནྟི ད་ཌྜྷཾ. པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཀཱ དོ་མ་ན་སྶ་ཝེ་ད་ནཱ སོ་ཀོ་ཏི ཏ་སྶ པུ་ན ལ་ཀྑ་ཎཱ་ད་ཡོ ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ སི་ཡུཾ, ཏ་ཐཱ་པི དོ་མ་ན་སྶ་ཝི་སེ་ས་ཏྟཱ སོ་ཀ་སྶ ཙ ཝི་སི་ཊྛཱ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ད་ཡོ ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཝི་སཱ་ར་ར་ཧི་ཏཾ ཨ་ནྟོ ཨེ་ཝ ས་ངྐུ་ཙི་ཏཾ ཙི་ནྟ་ནཾ, སུ་ཀྑ་ནཾ ཝཱ ཨ་ནྟོ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ. པ་རི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནཾ ད་ཧ་ནཾ. ཉཱ་ཏི་བྱ་ས་ནཱ་དི་ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ སོ་ཙ་ནཾ ཨ་ནུ་སོ་ཙ་ནཾ, ཏཾ ཏཾ ཝཱ གུ་ཎཾ དོ་ས་ཉྩ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ སོ་ཙ་ནཾ ཏ་པྤ་ནཾ ཨ་ནུ་སོ་ཙ་ནཾ.

ཛ་ཝ་ན་ཀྑ་ཎེཏི མ་ནོ་དྭཱ་ར་ཛ་ཝ་ན་ཀྑ་ཎེ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ མེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་ཝཱི་ཐི་ཡ་མྤི པ་ན ཛ་ཝ་ན་ཀྑ་ཎེ དོ་མ་ན་སྶ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི ཨེ་ཝ. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ཛ་ཝ་ན་ཀྑ་ཎེ ཙཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་དུ་ཀྑཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་མ་ནོ་དྭཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ག་ཎྷེ་ཡྻ ཏ་ཏྠ ཝི་སེ་སེ་ན ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ས་དྡ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ.

ཏུ་ཛྫ་ཏཱིཏི ‘‘ཏུ་ད་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ བྱ་ཏྟ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

པ་རི་དེ་ཝ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༩༥. ཨཱ་དེ་ཝ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་དེ་ཝོཏི ཨཱ་དེ་ཝ་ན-ས་དྡཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་སྶུ་ཝི་མོ་ཙ་ནཱ་དི་ཝི་ཀཱ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱ་ནཾ ཏ་བྦི་ཀཱ་རཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ སོ ས་དྡོ ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི. ཝཱི་ཧི་པ་ལཱ་པཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཏུ་ཙྪཾ ཝ་ཙ་ནཾ པ་ལཱ་པོ. གུ་ཎ་དོ་སེ ཀི་ཏྟེ་ཏི བོ་དྷེ་ཏཱི་ཏི གུ་ཎ་དོ་ས་ཀི་ཏྟ་ན་ར་སོ ལཱ་ལ་པྤ-ས་དྡོ. ཨ་ཏྠཱ་ན་ཏྠེ ཧི་རི་ཡི་ཏ་བྦ་ཛ་ནེ ཙ ཨ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་མྦྷ་མ་བྷཱ་ཝོ ཧུ་ཏྭཱ པ་རི་དེ་ཝ་ན-ས་དྡོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ‘‘ས་མྦྷ་མ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ, སོ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཨ་ཝི་གྷཱ་ཏེ་ན ཝཱ ས་མྦྷ་མོ, ན ཨུ་ཏྟཱ་ས་ས་མྦྷ་མོ, སོ ཙ པ་རི་དེ་ཝ་ན-ས་དྡེ་ན པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏཱི་ཏི པ་རི་དེ་ཝོ ‘‘ས་མྦྷ་མ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ.

སོ་ཀཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་དེ་ཝ་ན་ནི་མི་ཏྟཾ མུ་ཊྛི་པོ་ཐ་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ཏི, པ་རི་དེ་ཝ་ན་ནི་མི་ཏྟ་མེ་ཝ ཙ ཉཱ་ཏི་ཨ་བྦྷ་ཏྠ་ངྒ་མ་ནཱ་དཱི་ནི ཙི་ནྟེ་ཏཱི་ཏི པ་རི་དེ་ཝ་སྶ དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ.

བྷི་ཡྻོཏི ཡེ་ན ཝི་ནཱ ན ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་རི་དེ་ཝ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་དོ་མ་ན་སྶ་ཏོ, པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་དུ་ཀྑ་ཏོ ཝཱ བྷི་ཡྻོ, ཀ་ཎྛོ་ཊྛ་ཏཱ་ལུ་ཨཱ་དི་སོ་ས་ཛ་ཏོ་པི ཝཱ བྷི་ཡྻོ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཉྩ ཀཱ་ཡི་ཀཾ ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ ཏཾ་ནི་དཱ་ན་དུ་ཀྑཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.

དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༩༦-༧. ཀཱ་ཡི་ཀཾ དུ་ཀྑཾ ཀཱ་ཡི་ཀ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ‘‘དུ་ཀྑི་ཏ་སྶ དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏེ་ན དུ་ཀྑེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ན་ཀྑ་ཏྟཾ ཀཱི་ལི༹་ཏུཾ ན ལ་བྷཱ་མཱི་ཏི བ་ལ་ཝ་དོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི དུ་ཀྑ་སྶ དོ་མ་ན་སྶ་ཝ་ཏྠུ་ཏཱ ཧོ་ཏི.

ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཝ་ཏྟི་ཀྑ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘པཱི་ལེ༹་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡི་ཀ་དུ་ཀྑཾ, ཏ་དུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏོ ཝཱ.

ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནྟཱིཏི པ་རི་ཝ་ཊྚ་ནྟི. ཝི་ཝ་ཊྚ་ནྟཱིཏི པ་བྦྷཱ་རེ ཁི་ཏྟ་ཏྠ་མྦྷོ ཝི་ཡ ལུ་དྷ་ནྟི. མཱུ་ལ་ཙྪི་ནྣ་རུ་ཀྑོ ཝི་ཡ ཚི་ནྣ་པ་པཱ་ཏཾ པ་པ་ཏ་ནྟི, པ་རི་ད་ཡ྄ཧ་མཱ་ན་ཙི་ཏྟཱ པུ་རི་མ་དོ་མ་ན་སྶུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཙི་ནྟེ་ནྟི, ཝི་ག་ཏེ དོ་མ་ན་སྶེ ཏ་ཐཱ་ཙི་ནྟ་ནཾ ན་ཏྠཱི་ཏི.

ཨུ་པཱ་ཡཱ་ས་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༩༨. ས་བྦ་ཝི་ས་ཡ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ས་མ་ནྟ་ཏོ སཱི་ད་ནཾ སཾ་སཱི་ད་ནཾ, ཨུ་ཊྛེ་ཏུ་མྤི ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏཱ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏི་བ་ལ་ཝཾ, ཝི་རཱུ་པཾ ཝཱ སཱི་ད་ནཾ ཝི་སཱི་ད་ནཾ. ཨ་ཉྙཾ ཝི་ས་ཡཾ ཨ་ག་ནྟྭཱ ཉཱ་ཏི་བྱ་ས་ནཱ་དཱི་སུ ཝི་རཱུ་པོ ཨཱ་ས་ངྒོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ཝ་བ་ནྡྷ་ཏཱ བྱཱ་ས་ཏྟི. ནི་ཏྠུ་ན་ན་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ནི་ཏྠུ་ན་ན་ར་སོ. ཝི་སཱི་ད་ནཾ ཝི་སཱ་དོ.

ས་ཡཾ ན དུ་ཀྑོ དོ་ས་ཏྟཱ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་དྷ་མྨ་ནྟ་ར་ཏྟཱ ཝཱ. ཡེ པ་ན དོ་མ་ན་སྶ་མེ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡཱ་སོ་ཏི ཝ་དེ་ཡྻུཾ, ཏེ ‘‘ཨུ་པཱ་ཡཱ་སོ ཏཱི་ཧི ཁ་ནྡྷེ་ཧི ཨེ་ཀེ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ན ཨེ་ཀཱ་ཡ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ, ཨེ་ཀེ་ན ཁ་ནྡྷེ་ན ཨེ་ཀེ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ན ཨེ་ཀཱ་ཡ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཀེ་ཧི་ཙི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ’’ཏི (དྷཱ་ཏུ. ༢༤༩) ཨི་མཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཱ. ཝི་སཱ་ད་པྤ་ཏྟི་ཡཱ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ག་ཎ་ཡི་ཏྭཱ དུ་ཀྑ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་ཡཱ་སོ ཀཱ་ཡི་ཀ་དུ་ཀྑ་སྶ ཝ་ཏྠུ ཧོ་ཏི, ཝི་སཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཉཱ་ཏི་ཝི་ནཱ་སཱ་དཱི་ནི ཙི་ནྟེ་ནྟཱ་ནཾ དོ་མ་ན་སྶ་སྶ. ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཝ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡཱ་སོ དོ་མ་ན་སྶ་ས་མྤ་ཡོ་ག་ཏོ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ད་ཧ་ཏི, ཨ་ཝི་པྥཱ་རི་ཀ་ཏཱ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡཾ ཝི་སཱ་དེ་ཏི, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཀ་ར་ཎེ་ནེ་ཝ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཏཾ་ནི་མི་ཏྟཾ ཀཱ་ཡི་ཀཾ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཉྩ ཨ་དྷི་མ་ཏྟཾ དུ་ཀྑཾ ཛ་ན་ཡ་ཏཱི་ཏི དུ་ཀྑོ ཝུ་ཏྟོ.

ཨ་པྤི་ཡ་ས་མྤ་ཡོ་ག་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༩༩. ན ཨ་པྤི་ཡ་ནྟཱིཏི ན ག་མི་ཡ་ནྟི, ན པ་ཝེ་སཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ན་ཏྠནྟི བྱ་ས་ནཾ, དུ་ཀྑཾ ཝཱ. ཨ་ཧི་ཏནྟི ཏ་སྶ ཧེ་ཏུཾ. དུ་ཏི་ཡེ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤེ ཨ་ཏྠཾ ན ཀཱ་མེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ན་ཏྠ་ཀཱ་མཱཏི་ཨཱ་དི ཨ་ས་མ་ཏྠ་ས་མཱ་སོ་པི ཡོ་ཛི་ཏོ. ‘‘ཨ་སཱུ་རི་ཡ་པ་སྶཱ་ནི མུ་ཁཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཧི ཡེ་ན ས་མཱ་སོ, ན ཏ་སྶཱ་ཡཾ པ་ཊི་སེ་དྷ་ཀོ ཨ-ཀཱ་རོ་ཏི. ཡ་སྨིཾ ཀི་སྨི་ཉྩི ནི་བྦྷ་ཡེ ཡོ་ག་ཀྑེ་མ-ས་དྡོ ནི་རུ་ལ༹ྷོ དུ་ཀྑ་ཡོ་ག་ཏོ ཁེ་མ་ཏྟཱ.

ས་ངྒ་ཏིཨཱ་དཱི་སུ ས་ངྑཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཡཾ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ན ཧི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཋཱ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་ད་ཡོ བྷོ་ཛ་ནཱ་དི་ཀི་ཙྩེ་སུ ཝཱ ས་ཧ་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི པ་ཙྪི་མ་དྭ་ཡཾ ཏ་ད་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུ་ནྟི. ཡཾ ལ་བྦྷ་ཏཱིཏི ཝཱ ཡཾ ཨ་ཏྠ་ཛཱ་ཏཾ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན ཡ་ཐཱ ལ་བྦྷ་ཏི ས་ངྒ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཏྠོ, ཏ་ཐཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. པུ་གྒ་ལ་སྶ ཧི ས་ངྒ་ཏི ག་ནྟྭཱ ས་ངྑཱ་རེ་ཧི སཾ་ཡོ་གོ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ག་ཏེ་ཧི ཙ ཏེ་ཧི, པུ་གྒ་ལ་སྶ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཋཱ་ནཱ་དཱི་སུ ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ས་ཧ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི, ས་བྦ་ཀི་རི་ཡཱ་སུ ཙ མི་སྶཱི་བྷཱ་ཝོ་ཏི. ཨ་ན་ཏྠ་བྷཱ་ཝོ ཨུ་པ་དྡ་ཝ་བྷཱ་ཝོ.

ཨ་ནི་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་མ་ན་མ་ཏྟཾ ཏཾ་ག་ཧ་ཎ་མ་ཏྟ་ཉྩ ཨ་པྤི་ཡ་ས་མྤ་ཡོ་གོ, ན པ་ན པ་ཐ་ཝི་ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཨ་པྤི་ཡ་ས་མྤ་ཡོ་གོ ནཱ་མ ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ཨ་ནི་ཊྛཱ་ནི ཀ་ཎྚ་ཀཱ་དཱི་ནི ཨ་མི་ཏྟཱ ཙ ཨུ་སུ་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནཱ་དི་དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟི.

ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ དུ་ཀྑཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཨི་དྷ ཨི་མ་སྨིཾ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་ནི་དྡེ་སེ དུ་ཀྑོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.

པི་ཡ་ཝི་པྤ་ཡོ་ག་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༠༠. མི་ན་ནྟཱིཏི ནཱ་ལི༹་ཡཱ་དཱི་སུ དྷ་ཉྙཾ ཝི་ཡ ཨ་ནྟོ པ་ཀྑི་པ་ནྟི, ན བ་ཧི ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་མཱ-ས་དྡོ ས་ཧ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ཀོ. ཉཱ་ཡ་ནྟི ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ཨི་ཙྩེ་ཝ. ཉཱ་ཏི་བྱ་ས་ནཱ་དི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི བྱ་ས་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ. སོ་ཀུ་པྤཱ་ད་ནེ་ནེ་ཝ ས་རཱི་རཾ སོ་སེ་ནྟི, ཀི་སཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་ཀི་ས་མྤི ནི་རོ་ཛ་ཏཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན མི་ལཱ་པེ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཙ ཀཱ་ཡི་ཀཾ དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཏ་དུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ.

སོ་ཀ་ས་ར་ས་མ་པྤི་ཏཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སི་ཀ་དུ་ཀྑཾ ད་སྶེ་ཏི, ཝི་ཏུ་ཛྫ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན ཀཱ་ཡི་ཀཾ དུ་ཀྑཾ.

ཨི་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༠༡. ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ན ཨཱ་ག་ནྟ་བྦཾ, ཏཾ ཀཱ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ་སུ ཙ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཨ་ནཱ་ག་མ་ན’’ནྟི. ཡ་མྤཱིཏི ཡེ་ན་པཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ཡ་དཱ་པི པ་ན ཡཾ-ས་དྡོ ‘‘ཨི་ཙྪ’’ནྟི ཨེ་ཏཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏི, ཏ་དཱ་པི ཨ་ལཱ་བྷ་ཝི་སི་ཊྛཱ ཨི་ཙྪཱ ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ཡ་དཱ ‘‘ན ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏི, ཏ་དཱ ཨི་ཙྪཱ་ཝི་སི་ཊྛོ ཨ་ལཱ་བྷོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. སོ པ་ན་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཉྙོ དྷ་མྨོ ན་ཏྠི, ཏ་ཐཱ་པི ཨ་ལ་བྦྷ་ནེ་ཡྻ་ཨི་ཙྪཱ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ཨ་པཱ་པུ་ཎི་ཏ་བྦེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ‘‘ཨ་པྤ་ཏྟི་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཡ་ཏྠ ཧི སཱ ཨི་ཙྪཱ པ་ཝ་ཏྟཱ, ཏཾ ཝ་ཏྠུཾ ཨ་པཱ་པུ་ཎ་ནྟཱི ཧུ་ཏྭཱ ག་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི.

ཚི་ནྣ་བྷི་ནྣ་ག་ཎེ་ནཱཏི ནི་ལླ་ཛྫེ་ན དྷུ་ཏྟ་ག་ཎེ་ན, ཀ་པྤ་ཊི་ཀ་ག་ཎེ་ན ཝཱ.

ཝི་གྷཱ་ཏ་མ་ཡནྟི ཙི་ཏྟ་ཝི་གྷཱ་ཏ་མ་ཡཾ དོ་མ་ན་སྶཾ ཙི་ཏྟ་ཝི་གྷཱ་ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨུ་བྦ་ནྡྷ་ན་ཛ་རཱ་ཏི་སཱ་རཱ་དི་ཀཱ་ཡི་ཀཾ དུ་ཀྑ་ཉྩ. ཨི་ཙྪི་ཏཱ་ལཱ་བྷནྟི ཨ་ལ་བྦྷ་ནེ་ཡྻ་ཨི་ཙྪ་མེ་ཝ ཝ་ད་ཏི.

ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༠༢. ཝི་ཏྠི་ཎྞ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ ཨེ་ཏྟ་ཀ་ནྟི ད་སྶ་ནཾ དུ་ཀྑ་སྶ ས་ངྑེ་པོ, ཏཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ ཝི་ཏྠཱ་ར་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ཏྟཱ. དུ་ཀྑ་ཝི་ཏྠཱ་ར་ག་ཏཾ པ་ན དེ་ས་ནཱ་ཝི་ཏྠཱ་རཾ པ་ཧཱ་ཡ ཡ་ཏྠ ས་བྦོ དུ་ཀྑ་ཝི་ཏྠཱ་རོ ས་མོ་དྷཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏྠ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ས་ངྑེ་པོ, ཏཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ ཏཱ་དི་ས་སྶ ཝ་ཏྠུ་ནོ ས་བྦྷཱ་ཝཱ.

དེ་སཾ ཛཱ་ན་ནྟོ མ་གྒ་ཀྑཱ་ཡི་ཀ་པུ་རི་སོ དེ་ས་ཀོ. བྷ་ག་ཝཱ་པི དུ་ཀྑ་སྶ དེ་ས་ཀོ. ‘‘དུ་ཀྑ་ནྟ་དེ་ས་ཀེ་ནཱ’’ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ, དུ་ཀྑ་ནྟ་ཀྑཱ་ཡི་ཀོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

པཱ་ཝ་ཀཱ་ད་ཡོ ཡ་ཐཱ ཨི་ནྡྷ་ནཱ་དཱི་ནི བཱ་དྷེ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ བཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ནཱ. མཱ་ར་ཎ་ནྟི་ཀ་དུ་ཀྑཱ་བྷི་གྷཱ་ཏེ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏི་པཱ་ཀ་ཊེ་ན ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་དུ་ཀྑ་ཝི་གྷཱ་ཏ་ཛ་སོ་ཀཱ་ད་ཡོ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏོཏི པ་རི་དེ་ཝ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ. ཀ་ཎྛ སོ་སཱ་དི ས་ནྡྷི བ་ནྡྷ་ཙྪེ་ད་ནཱ་དི ཛ་ན་ཀ དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ ས་མཱ་ཡོ་ག་ཏོ ཀཱ་ཡ་སྶ ཨཱ་བཱ་དྷ་ན་དུ་ཀྑཾ དུ་ཀྑཾ. ཡེ་སུ ཀེ་སུ་ཙཱིཏི ཏི་སྶ་སྶ ཝཱ ཕུ་སྶ་སྶ ཝཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ས་བྦ་མྤི ཙ་ཀྑུ་རོ་གཱ་དི་དུ་ཀྑཾ ས་བྦ་ས་ཏྟ་ག་ཏཾ ཨེ་ཝཾ་པ་ཀཱ་ར་མེ་ཝཱ་ཏི ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.