༣. དྷཱ་ཏུ་ཝི་བྷ་ངྒོ
༡. སུ་ཏྟ་ནྟ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༢. ཡ་དི་པི དྷཱ་ཏུ་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ‘‘དྷཱ་ཏུ་ནཱ་ན་ཏྟཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་སེ་སྶཱ་མི, ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷཱ་ཏུ་ནཱ་ན་ཏྟཾ? ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏུ…པེ… མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (སཾ. ནི. ༢.༨༥) ཨ་ཊྛཱ་ར་ས དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཏཱ པ་ན ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཙ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཏི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ སུ་ཏྟ་ནྟེ་སྭེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏེ ཏ་ཡོ དྷཱ་ཏུ་ཚ་ཀྐེ ག་ཧེ་ཏྭཱ སུ་ཏྟ་ནྟ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཝི་བྷ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་བྦཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོཏི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་པི. སུ་ཉྙེ ས་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟེ ནི་རུ་ལ༹ྷོ དྷཱ་ཏུ-ས་དྡོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ས་མྥུ་ཊྛ་དྷཱ་ཏཱུཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཨ་བྱཱ་པི་ཏ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༧༣. པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་དྭ་ཡནྟི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་དུ་དྡྷཱ་རོ ཀ་ཏོ, པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ‘‘དྭེ་ཡ’’ནྟི ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཏྠོ པ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ་ཝ. དྭ་ཡནྟི པ་ན པཱ་ཋེ ས་ཏི ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. དྭེ ཨ་ཝ་ཡ་ཝཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི དྭ་ཡཾ, པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ དྭ་ཡཾ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་དྭ་ཡཾ, དྭི་ནྣཾ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ས་མུ་དཱ་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྭེ ཨེ་ཝ ཝཱ ཨ་ཝ་ཡ་ཝཱ ས་མུ་དི་ཏཱ དྭ་ཡཾ, པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་དྭ་ཡནྟི. ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ? པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་དྭ་ཡཾ, ཨེ་སཱ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི ས་ངྑེ་པེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི. ཨ་ཏྠི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ ཨ་ཏྠི བཱ་ཧི་རཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་ར-ས་དྡཱ ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་དུ་ཀེ ཝི་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝཱ་ཙ་ཀཱ, ནཱ་པི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏྟི་ཀེ ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ-ས་དྡེ་ཧི ས་མཱ་ན་ཏྠཱ, ཨི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷཱ་ནི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷ་ཝཱ་ཙ་ཀཱ པ་ན ཨེ་ཏེ. ཏེ་ན ‘‘ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱཏི ཙ ན པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནི ཛཱ་ཏ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཁོ ས་བྦ་ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ་སུ ཛཱ་ཏ་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཏྟནྟི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཧི ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི, ན པཱ་ཊི་པུ་གྒ་ལི་ཀ་ཏཱ་ཡ. ས་བྷཱ་ཝཱ་ཀཱ་ར་ཏོཏི ཨཱ་པཱ་དཱི་ཧི ཝི་སི་ཊྛེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨེ་ཝ ས་བྷཱ་ཝ་བྷཱུ་ཏེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན.
ཀེ་སཱ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཱཏི ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏཱ་དྷི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཱ. པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐོ ཀོ་ཊྛཱ་སོཏི པ་ཐ་ཝཱི་ཀོ་ཊྛཱ་ས་མ་ཏྟོ སུ་ཉྙོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ཏྠ་ལུ་ངྒཾ ཨ་ཊྛི་མི་ཉྫ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཨི་དྷ ཝི་སུཾ ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨི་མི་ནཱཏི ‘‘སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ ཀེ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱཏི པ་ཡོ་གཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཾ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷོ་ག་ཀཱ་མེ་ན ཀ་སི་ཡཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཀཱ་མེ་ན ཙ ཨི་མ་སྨིཾ མ་ན་སི་ཀཱ་རེ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྟ་བྦ་ནྟི. པུ་བྦ་པ་ལི་བོ་དྷཱཏི ཨཱ་ཝཱ་སཱ་ད་ཡོ དཱི་གྷ་ཀེ་སཱ་དི་ཀེ ཁུ་དྡ་ཀ་པ་ལི་བོ་དྷེ ཨ་པ་ར་པ་ལི་བོ་དྷཱ་ཏི ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ.
ཝ་ཎྞཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཝ་སེ་ན མ་ན་སི་ཀཱ་རོ དྷཱ་ཏུ་པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ཝ་ཎྞ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ པུ་བྦ་བྷཱ་གོ་ཏི ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་དྷཱ་ཏུ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ཨེ་ཝཾ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨཱ་བྷོ་ག་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ར་ཧི་ཏཱཏི ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ཙ ཕ་ལ་སྶ ཙ ཨ་བྱཱ་པཱ་ར་ཏཱ་ཡ དྷཱ་ཏུ་མ་ཏྟ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨཱ་བྷོ་ག་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་ན་མྤི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་བྱཱ་པཱ་ར་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ན ཧི ཏཱ་ནི, ཏེ་ས་ཉྩ ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཀ་རོ་ནྟི ཙཱ་ཏི. ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ནཱཏི ‘‘ཀ་ཀྑ་ལ༹ཾ ཁ་རི་ག་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
ཝེ་ཀ་ནྟ་ཀཾ ཨེ་ཀཱ ལོ་ཧ་ཛཱ་ཏི. ནཱ་ག་ནཱ་སི་ཀ་ལོ་ཧཾ ལོ་ཧ་ས་དི་སཾ ལོ་ཧ་ཝི་ཛཱ་ཏི ཧ་ལི་དྡི་ཝི་ཛཱ་ཏི ཝི་ཡ. ཏི་པུ་ཏ་མྦཱ་དཱི་ཧི མི་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎེ་ན ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀི་ཏྟི་མ་ལོ་ཧཾ. མོ་ར་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མཱ་ནེ་ཝེ་ཏཱ་ནི. སཱ་མུ་དྡི་ཀ་མུ་ཏྟཱཏི ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཏཾ, ས་བྦཱ་པི པ་ན མུ་ཏྟཱ མུ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ.
༡༧༤. ཨ་པྤེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་པོ, ཨཱ་བ་ནྡྷ་ན་ཝ་སེ་ན སེ་ས་བྷཱུ་ཏ་ཏྟ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི སི་ལེ་ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡཱུ་ས་བྷཱུ་ཏོཏི ར་ས་བྷཱུ་ཏོ. ཝ་ཀྐ་ཧ་ད་ཡ་ཡ་ཀ་ན་པ་པྥཱ་སཱ་ནི ཏེ་མེ་ནྟནྟི ཨེ་ཏྠ ཡ་ཀ་ནཾ ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱ་ག་པཱུ་ར་ཎེ་ན, ཨི་ཏ་རཱ་ནི ཏེ་སཾ ཨུ་པ་རི ཐོ་ཀཾ ཐོ་ཀཾ པ་གྒྷ་ར་ཎེ་ན ཏེ་མེ་ཏི. ཧེ་ཊྛཱ ལེ་ཌྜུ་ཁ་ཎྜཱ་ནི ཏེ་མ་ཡ་མཱ་ནེཏི ཏེ་མ་ཀ་ཏེ་མི་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཨ་བྱཱ་པཱ་ར་སཱ་མ་ཉྙ་ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་མཱ ད་ཊྛ་བྦཱ, ན ཋཱ་ན་སཱ་མ་ཉྙ་ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ས་ནྣི་ཙི་ཏ་ལོ་ཧི་ཏེ་ན ཏེ་མེ་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཀེ་ས་ཉྩི ཧེ་ཊྛཱ, ཀ་སྶ་ཙི ཨུ་པ་རི ཋི་ཏ་ཏ་ཉྷི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ཝི་བྷ་ངྒེ ཝ་ཀྑ་ཏཱི་ཏི, ཡ་ཀ་ན་སྶ ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱ་གོ ‘‘ཋི་ཏཾ མ་ཡི ལོ་ཧི་ཏ’’ནྟི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཝ་ཀྐཱ་དཱི་ནི ‘‘ཨ་མྷེ ཏེ་མ་ཡ་མཱ་ནཾ ལོ་ཧི་ཏཾ ཋི་ཏ’’ནྟི ན ཛཱ་ན་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཡ་ཐཱ པ་ན བྷེ་ས་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ནི་ཡ་མོ ཨ་ཏྠི ‘‘ཡེ་སཾ མཾ་སཾ ཀ་པྤ་ཏི, ཏེ་སཾ ཁཱི་ར’’ནྟི, ཨེ་ཝ་མི་དྷ ན་ཏྠི.
༡༧༥. ཏེ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ནི་སི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏི་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན. ས་རཱི་ར་སྶ པ་ཀ་ཏིཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨུ་ཎྷ་བྷཱ་ཝོ ས་ནྟཱ་པོ, ས་རཱི་ར་ད་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ མ་ཧཱ་དཱ་ཧོ པ་རི་དཱ་ཧོ. ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ. ཡེ་ན ཛཱི་རཱི་ཡ་ཏཱིཏི ཨེ་ཀཱ་ཧི་ཀཱ་དི་ཛ་ར་རོ་གེ་ན ཛཱི་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི་པི ཨ་ཏྠོ ཡུ་ཛྫ་ཏི. ས་ཏ་ཝཱ་རཾ ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷ་ཊ་ས་པྤི ས་ཏ་དྷོ་ཏ་ས་པྤཱིཏི ཝ་ད་ནྟི. ར་ས་སོ་ཎི་ཏ་མེ་ད་མཾ་ས་ནྷཱ་རུ་ཨ་ཊྛི་ཨ་ཊྛི་མི་ཉྫཱ ར་སཱ་ད་ཡོ. ཀེ་ཙི ནྷཱ་རུཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ སུ་ཀྐཾ ས་ཏྟ་མ་དྷཱ་ཏུཾ ཨ་ཝོ་ཙུ་ནྟི. པཱ་ཀ་ཏི་ཀོཏི ཁོ་བྷཾ ཨ་པྤ་ཏྟོ ས་དཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ. པེ་ཏ་གྒི མུ་ཁ་ཏོ བ་ཧི ནི་གྒ་ཏོ་ཝ ཨི་དྷ ག་ཧི་ཏོ.
༡༧༦. ཝཱ་ཡ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ས་ཝེ་ག་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན, ས་མུ་དཱི་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝཱ.
༡༧༧. ཨི་མི་ནཱ ཡ་སྨིཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ…པེ… ཏཾ ཀ་ཐི་ཏནྟི ཨི་དཾ ཀ་སི་ཎུ་གྒྷཱ་ཊི་མཱ་ཀཱ་ས་སྶ ཨ་ཀ་ཐི་ཏ་ཏཾ, ཨ་ཛ་ཊཱ་ཀཱ་ས་སྶ ཙ ཀ་ཐི་ཏ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ.
༡༧༩. སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནཾ ཕ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ ས་རཱི་ར་ཊྛ་ཀ་ཨུ་ཏུ་སྶ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཕོ་ཊྛ་བྦ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཡ་ཐཱ་བ་ལཾ ས་རཱི་རེ་ཀ་དེ་ས་ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་ར་ཕ་ར་ཎ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟོ, སོ་མ་ན་སྶ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛ་ཙི་ཏྟ་ཛ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ནེ་ན ཏ་ཐེ་ཝ ཕ་ར་ཎ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཏེ་སཾ ས་རཱི་ར་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་སྶ ཋཱ་ནཾ ཨི་ཏ་རཾ པ་ཧ་ར་ཏི, ཨི་ཏ་ར་སྶ ཙ ཨ་ཉྙ་ནྟི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙེ་ན ས་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཨེ་ཝ ཝཱ ཨེ་ཏེ་སཾ ཕ་ར་ཎཾ. ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཙ པ་བ་ནྡྷེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཕ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, ཨུ་བྷ་ཡ་ཝ་ཏོ ཙ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨ་ཡཾ ས་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ སུ་ཁ་ད་སྶ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ.
༡༨༡. ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱཏི ‘‘ས་ངྐ་པྤོ ཀཱ་མོ རཱ་གོ ཀཱ་མོ’’ཏི (མ་ཧཱ་ནི. ༡; ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཨ་ཛི་ཏ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༨) ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ ས་ངྐ་པྤཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སོ་པི ཧི ཝི་བཱ་དྷ་ཏི ཨུ་པ་ཏཱ་པེ་ཏི ཙཱ་ཏི ཀི་ལེ་ས་ས་ནྠ་ཝ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མོ ཝི་བྷ་ཏྟོ ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཏྠུ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཝཱ. ཀཱ་མ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱཏི ཀཱ་མ་རཱ་ག་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཀཱ་མེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ, ཀཱ་མ་པ་ཊི་བ་དྡྷཱ ཝཱ. ཨ་ཉྙེ་སུ ཙ ཀཱ་མ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཡེ་ཝ ཀཱ་མོ་པ་པ་དོ དྷཱ་ཏུ་ས་དྡོ ནི་རུ་ལ༹ྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ ཀཱ་མ་པྤ་ས་ངྒ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ སཱ་ཏི་ས་ཡ་ཏྟཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ བྱཱ་པཱ་ད་དྷཱ་ཏུཨཱ་དཱི་སུ. པ་ར་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ དུ་ཀྑཱ་ཡ་ནཾ ཝི་ཧིཾ་སཱ. ཝི་ཧིཾ་ས་ནྟཱིཏི ཧ་ནྟུཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི.
༡༨༢. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ནྣོ་པི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་སཾ་ཡོ་གེ་ན ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཛ་ན་ན་ཏོ ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷི་ནྡ་ན་ཏོ ཙ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ‘‘ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷེ་དོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. བྱཱ་པཱ་དོ པ་ནཱཏི བྱཱ་པཱ་ད་ཝ་ཙ་ནེ་ན བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ད་སྶེ་ཏི. སོ ཧི བྱཱ་པཱ་ད་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཡ ཝི་ཧིཾ་སཱ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙ བྱཱ་པཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷེ་དོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཏྠཱཏི དྭཱི་སུ ཏི་ཀེ་སུ. ས་བྦ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་བྦ་ཀུ་ས་ལ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀེ་ཧི ཨི་ཏ་རེ དྭེ དྭེ ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཐ་ནཾ ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀ་ཀ་ཐཱ. ཨེ་ཏྠཱཏི པ་ན ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཚ་ཀྐེ་ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནཾ ནེ་ཀྑ་མྨ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ན་ཉྩ ག་ཧ་ཎཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི.
ལ་བྷཱ་པེ་ཏ་བྦཱཏི ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ལ་བྷ་མཱ་ནཱ དྷ་མྨཱ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ད་སྶ་ནེ་ན ལ་བྷཱ་པེ་ཏ་བྦཱ. ཙ་ར་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཙཱ་རོ, ཀིཾ ཙ་ར་ཏི? ས་མྨ་ས་ནཾ, ས་མྨ་ས་ན་སྶ ཙཱ་རོ ས་མྨ་ས་ན་ཙཱ་རོ, ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ.
སུ་ཏྟ་ནྟ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༣. ཙ་ཀྑུ་སྶཱཏི ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་སཱ་མི་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་དྡི་ཊྛཾ. ཏ་ཉྷི པུ་གྒ་ལ་ནྟ་རཱ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ནཱི་ལཱ་དི་ས་བྦ་རཱུ་པ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཉྩ. ཝི་ད་ཧ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཝ་ཉྩ ཏ་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝི་ནི་ཡུ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ད་ཧ་ཏཱིཏི ཙ དྷཱ་ཏུ་ཨ་ཏྠོ ཨེ་ཝ ཝི་སི་ཊྛོ ཨུ་པ་ས་གྒེ་ན དཱི་པི་ཏོ་ཏི ཝི་ནཱ་པི ཨུ་པ་ས་གྒེ་ན དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ཨེ་སོ ས་དྡོ ཏ་མ་ཏྠཾ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ་སུ དྷཱ་ཏུ་པ་ད་སི་དྡྷི ཧོ་ཏཱི་ཏི པ་ཉྩ་པི ཨེ་ཏེ ཨ་ཏྠཱ ཝུ་ཏྟཱ. སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏཱ་དི་དྷཱ་ཏུ་ཡོ སུ་ཝ་ཎྞཱ་དཱི་ནཾ བཱི་ཛ་བྷཱུ་ཏཱ སེ་ལཱ་ད་ཡོ.
ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝཾ དྷཱ་རེ་ནྟཱི་ཏི དྷཱ་ཏུ་ཡོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི དྷཱ་ཏཱི་ཏི དྷཱ་ཏཱུ་ཏི པ་ད་སི་དྡྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. དྷཱ་ཏུ-ས་དྡོ ཨེ་ཝ ཧི དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠོ་པི ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཀ་ཏྟུ་ཨ་ཏྠོ་པི ཙཱ་ཡཾ པུ་རི་མེ་ན ཨ་ས་དི་སོ་ཏི ནི་སྶ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟ་དྷཱ་ར་ཎ་ཉྩ དྷཱ་ཏུ-ས་དྡ་སྶ པ་དྷཱ་ནོ ཨ་ཏྠོ་ཏི ཝི་སུཾ ཝུ་ཏྟོ. དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཝི་ཡ དྷཱ་ཏུ་ཡོཏི ཨེ་ཏྠ སཱི་ཧ-ས་དྡོ ཝི་ཡ ཀེ་ས་རི་མྷི ནི་རུ་ལ༹ྷོ པུ་རི་སེ་སུ, སེ་ལཱ་ཝ་ཡ་ཝེ་སུ ནི་རུ་ལ༹ྷོ དྷཱ་ཏུ-ས་དྡོ ཙ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཨུ་པ་ཙ་རི་ཏོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཉཱ་ཎ་ཉྩ ཉེ་ཡྻ་ཉྩ ཉཱ་ཎ་ཉེ་ཡྻཱ་ནི, ཏེ་སཾ ཨ་ཝ་ཡ་ཝཱ ཏ་པྤ་བྷེ་ད་བྷཱུ་ཏཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཉཱ་ཎ་ཉེ་ཡྻཱ་ཝ་ཡ་ཝཱ. ཏ་ཏྠ ཉཱ་ཎ་པྤ་བྷེ་དཱ དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏུ་ཨེ་ཀ་དེ་སོ, ཉེ་ཡྻ་པྤ་བྷེ་དཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་སཱ་པཱི་ཏི ཉཱ་ཎ་ཉེ་ཡྻཱ་ཝ་ཡ་ཝ་མ་ཏྟཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ ཉཱ་ཎེ་ན ཉཱ་ཏ་བྦོ ས་བྷཱ་ཝོ དྷཱ་ཏུ་ས་དྡེ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏོ ཉཱ་ཎ་ཉེ་ཡྻོ, ན དི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝི་པ་རཱི་ཏ་གྒཱ་ཧ་ཀེ་ཧི ཉེ་ཡྻོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྶ ཉཱ་ཎ་ཉེ་ཡྻ་སྶ ཨ་ཝ་ཡ་ཝཱ ཙ་ཀྑཱ་ད་ཡོ. ཝི་ས་བྷཱ་ག་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཝ་ཡ་ཝེ་སུ ར་སཱ་དཱི་སུ ནི་རུ་ལ༹ྷོ དྷཱ་ཏུ-ས་དྡོ ཏཱ་དི་སེ་སུ ཨ་ཉྙཱ་ཝ་ཡ་ཝེ་སུ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཨུ་པ་ཙ་རི་ཏོ ད་ཊྛ་བྦོ, ར་སཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཝཱ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ནི་རུ་ལ༹ྷོ་ཝ. ནི་ཛྫཱི་ཝ་མ་ཏྟ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནནྟི ཨེ་ཏེ་ན ནི་ཛྫཱི་ཝ་མ་ཏྟ་པ་ད་ཏྠེ དྷཱ་ཏུ-ས་དྡ་སྶ ནི་རུ་ལ༹ྷ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཚ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཚ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ, ཡོ ལོ་ཀེ ‘‘པུ་རི་སོ’’ཏི དྷ་མྨ་ས་མུ་དཱ་ཡོ ཝུ་ཙྩ་ཏི, སོ ཚ་དྷཱ་ཏུ་རོ ཚ་ནྣཾ པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ནི་ཛྫཱི་ཝ་མ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ས་མུ་དཱ་ཡ་མ་ཏྟོ, ན ཨེ་ཏྠ ཛཱི་ཝོ པུ་རི་སོ ཝཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཀ་མོ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨི་དྷ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཏི་ཀེ ཏི་ཎྞཾ ཏི་ཎྞཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཀ་མཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཧེ་ཏུ་ཕ་ལཱ་ནུ་པུ་བྦ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. ཧེ་ཏུ་ཕ་ལཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་བྷཱ་ཝོ་ཝ. ཏ་ཏྠ ཧེ་ཏཱུཏི པ་ཙྩ་ཡོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཕ་ལནྟི པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏཱུ་ན་ཉྩ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ, དྭཱ་ར་བྷཱུ་ཏ་མ་ནོ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཏ་སྶཱ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ.
ས་བྦཱ་སཾ ཝ་སེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་བྷཱ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ཏིཾ་སཱ་ཡ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཝ་སེ་ན. ཨ་པ་ར་མ་ཏྠ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ར་མ་ཏྠ་ས་བྷཱ་ཝེ་སུ ན ཀ་དཱ་ཙི ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ན’’ནྟི. ཙ་ནྡཱ་བྷཱ་སཱུ་རི་ཡཱ་བྷཱ་དི་ཀཱ ཝ་ཎྞ་ནི་བྷཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡེ་ཝ ཧི ཨཱ་བྷཱ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི. རཱུ་པཱ་དི་པ་ཊི་བ་དྡྷཱཏི རཱ་ག་ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་རོ སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘རཱུ་པཱ་ད་ཡོ་ཝཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨཱ་ཧ. ཨ་ས་ཏི་པི རཱ་ག་ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝེ ‘‘ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎཱ སུ་བྷཱ དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི དུ་ཏི་ཡོ ཝི་ཀ་པྤོ ཝུ་ཏྟོ. ཝི་ཧིཾ་སཱ་དྷཱ་ཏུ ཙེ་ཏ་ནཱ, པ་ར་ཝི་ཧེ་ཋ་ན་ཚ་ནྡོ ཝཱ. ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ ཀ་རུ་ཎཱ.
ཨུ་བྷོ་པཱིཏི དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏུ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ. ཧཱི་ནཱ་དཱི་སུ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ན ཧཱི་ལི༹་ཏཱ ཙ་ཀྑཱ་ད་ཡོ ཧཱི་ནཱ, ས་མྦྷཱ་ཝི་ཏཱ པ་ཎཱི་ཏཱ, ནཱ་ཏི་ཧཱི་ལི༹་ཏཱ ནཱ་ཏི་ས་མྦྷཱ་ཝི་ཏཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱཏི ཁ་ནྡྷ་ཝི་བྷ་ངྒེ ཨཱ་ག་ཏ་ཧཱི་ན་དུ་ཀ་ཏོ་ཡེ་ཝ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ དྷཱ་ཏུ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ ཡ་དི་པི ཚ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ་པི ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཏ་སྶཱ པུ་རེ་ཙཱ་རི་ཀ་པ་ཙྪཱ་ཙཱ་རི་ཀ་ཏྟཱ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ ག་ཧི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ…པེ… ས་ཏྟ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་ངྑེ་པོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི. ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ, ཏཱ་སུ ཙ ཨེ་ཀེ་ཀི་སྶཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཏཱ་ཡ ནཱ་ནཱ་དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ནཱ་ནཱ་དྷཱ་ཏུ་ལོ་ཀོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་དྷཱ་ཏུ་པྤ་བྷེ་ད་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱ’’ཏི.
‘‘ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏ་གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཀཱ་ཡ་མ་ནོ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་བྷེ་དེ་ནཱ’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ལི་ཁི་ཏཾ. ཏ་ཏྠ ན ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཀེ་ཝ་ལེ་ན དྷཱ་ཏུ-ས་དྡེ་ན ས་མྦ་ནྡྷོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ ཝི་ཛཱ་ན་ན་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་བྷེ་ད་ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ-ས་དྡེ་ན ས་མྦ་ནྡྷེ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ དྭེ མ་ནོ་ག་ཧ་ཎཱ་ནི ན ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ནི. ན ཧི དྭེ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ‘‘ཙ་ཀྑུ…པེ… ཀཱ་ཡ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མ་ནོ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ཏུ་ལྱ་ཡོ་གེ དྭ་ནྡ་ས་མཱ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ པཱ་ཋོ སི་ཡཱ ‘‘ཙ་ཀྑུ…པེ… ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མ་ནོ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་བྷེ་དེ་ནཱ’’ཏི.
ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དེ་ས་ནཱ ས་ངྑེ་པ་དེ་ས་ནཱ, ཨི་ནྡྲི་ཡ་དེ་ས་ནཱ ཝི་ཏྠཱ་ར་དེ་ས་ནཱཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ནཱ་ཏི་ས་ངྑེ་པ་ཝི་ཏྠཱ་རཱ དྷཱ་ཏུ་དེ་ས་ནཱ. ཨ་ཐ ཝཱ སུ་ཏྟ་ནྟ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡེ ཝུ་ཏྟ་དྷཱ་ཏུ་དེ་ས་ནཱ ཨ་ཏི་ས་ངྑེ་པ་དེ་ས་ནཱ, ཨཱ་བྷཱ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ནཱ་ནཱ་དྷཱ་ཏུ་ཨ་ནྟཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན དེ་སེ་ཏ་བྦཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཏྠཱ་ར་དེ་ས་ནཱཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨ་ཡཾ ‘‘ནཱ་ཏི་ས་ངྑེ་པ་ཝི་ཏྠཱ་རཱ’’ཏི.
བྷེ་རཱི་ཏ་ལཾ ཝི་ཡ ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏུ ས་དྡ་སྶ ཝི་ཡ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཏཱ་ཧི ཙ ཨུ་པ་མཱ་ཧི ནི་ཛྫཱི་ཝཱ་ནཾ བྷེ་རཱི་ཏ་ལ་ད་ཎྜཱ་དཱི་ནཾ ས་མཱ་ཡོ་གེ ནི་ཛྫཱི་ཝཱ་ནཾ ས་དྡཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ནི་ཛྫཱི་ཝཱ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ས་མཱ་ཡོ་གེ ནི་ཛྫཱི་ཝཱ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ པ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ཀཱ་ར་ཎ་ཕ་ལཱ་ནཾ དྷཱ་ཏུ་མ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀཱ་ར་ཀ་ཝེ་ད་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཝི་ར་ཧཾ ད་སྶེ་ཏི.
པུ་རེ་ཙ་རཱ་ནུ་ཙ་རཱ ཝི་ཡཱཏི ནི་ཛྫཱི་ཝ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཀེ་ཙི ནི་ཛྫཱི་ཝཱ པུ་རེ་ཙ་རཱ་ནུ་ཙ་རཱ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཁ་ཎཾ ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི ཨ་ཏྟ་ནོ ཁ་ཎཾ ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ནྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་པི པུ་རེ་ཙ་རཱ་ནུ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝེ པུ་བྦ་ཀཱ་ལཱ་པ་ར་ཀཱ་ལ་ཏཱ་ཡ པུ་རེ་ཙ་རཱ་ནུ་ཙ་རཱ ཝི་ཡ ད་ཊྛ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ལླ་མི་ཝ སཱུ་ལ་མི་ཝ ཏི་ཝི་དྷ་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ས་མཱ་ཡོ་ག་ཏོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨཱ་སཱ་ཡེ་ཝ དུ་ཀྑཾ ཨཱ་སཱ་དུ་ཀྑཾ, ཨཱ་སཱ་ཝི་གྷཱ་ཏཾ དུ་ཀྑཾ ཝཱ. ས་ཉྙཱ ཧི ཨ་བྷཱུ་ཏཾ དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ་མྤི སུ་བྷཱ་དི་ཏོ ས་ཉྫཱ་ན་ནྟཱི ཏཾ ཨཱ་སཾ ཏ་སྶཱ ཙ ཝི་གྷཱ་ཏཾ ཨཱ་སཱི་སི་ཏ་སུ་བྷཱ་དི་ཨ་སི་དྡྷི་ཡཱ ཛ་ནེ་ཏཱི་ཏི. ཀ་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ཏི ‘‘པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ པ་ཀྑི་པ་ན་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཛཱ་ཏི་དུ་ཀྑཱ་ནུ་བ་ནྡྷ་ན་ཏོཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ནི་བྦ་ཏྟི་ཡ་མཱ་ནེ་ན ཛཱ་ཏི་དུ་ཀྑེ་ན ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཏྟཱ. བྷ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛཱ་ཏི ཧི ཛཱ་ཏི་དུ་ཀྑ་ནྟི. པ་དུ་མཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་མཱ་ནཾ ཁུ་ར་ཙ་ཀྐཾ ཝི་ཡ རཱུ་པ་མྤི ཨི་ཏྠི་ཡཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན དི་སྶ་མཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷུ་པ་དྡ་ཝཾ ཛ་ནེ་ཏི. ས་བྦེ ཨ་ན་ཏྠཱ རཱ་གཱ་ད་ཡོ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ཙ ཝི་ས་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ས་ནྟཱ ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡཱ ཙཱ་ཏི ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་མ་ཏཱ་དི་ཏོ ད་ཊྛ་བྦཱ.
མུ་ཉྩི་ཏྭཱ་པི ཨ་ཉྙཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཝཱཏི ཨེ་ཏེ་ན མ་ཀྐ་ཊ་སྶ ག་ཧི་ཏཾ སཱ་ཁཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ་པི ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋཱ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ཝི་ཡ ག་ཧི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ་པི ཨ་ཉྙཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ མ་ཀྐ་ཊ་ས་མཱ་ན་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཊྛི་ཝེ་དྷ་ཝི་དྡྷོ་པི ད་མ་ཐཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟོ དུ་ཊྛ་སྶོ ཨ་སྶ་ཁ་ལུ༹་ངྐོ. ར་ངྒ་ག་ཏོ ན་ཊོ ར་ངྒ་ན་ཊོ.
༡༨༤. ཙ་ཀྑུ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ རཱུ་པེ ཙཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དྭཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡེ་སཱ ཨེ་ཀ་ནཱ་ནཱ་ས་ནྟཱ་ན་ག་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ས་ནྟཱ་ན་ག་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཀ་ནཱ་ནཱ་ཛཱ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ ཙ.
ས་བྦ་དྷ་མྨེ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ ས་བྦ-ས་དྡོ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཝཱ པ་དེ་ས་ས་བྦ་སྨིཾ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ནི་དྡེ་སེ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རུ་དྡྷ་ས་མ་ན་ནྟ་རཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ, མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རུ་དྡྷ་ས་མ་ན་ནྟ་རཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙི་ཏྟ’’ནྟི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏཱ་ན་ནྟ་རཾ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ ཝི་ཡ མ་ནོ་དྷཱ་ཏཱ་ན་ནྟ་ར་མྤི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙི་ཏྟ་ནྟི ཡཱ་ཝ ཨ་ཉྙཱ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི, ཏཱ་ཝ པ་ཝ་ཏྟཾ ས་བྦཾ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་ཏྟེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ཏྠོ ལ་བྦྷ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏཱ་ན་ནྟ་རཾ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ས་ངྒོ ན ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཀྐ་མ་ནི་ད་སྶ་ན་ཉྷི ཏ་བྦི་དྷུ་ར་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནེ་ན ཙ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ, ན ཨ་ན་ནྟ་རུ་པྤ་ཏྟི་མ་ཏྟེ་ནཱ་ཏི ཏ་བྦི་དྷུ་ར་ས་བྷཱ་ཝེ ཨེ་ཀ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏྭཱ ད་སྶ་ནཾ ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ནུ་པ་ནཱི་ཏེ་པི ཨེ་ཀ་ཏྟེ ཏ་བྦི་དྷུ་ར་ས་བྷཱ་ཝེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ད་སྶི་ཏེ སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཉྙ་མྤི ས་བྦཾ ཏཾ ས་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. པི-ས་དྡེ་ན མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ས་མྤི་ཎྜ་ནེ ཙ ས་ཏི ‘‘མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ་པི ས་མ་ན་ནྟ་རཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙི་ཏྟཾ…པེ… ཏ་ཛྫཱ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན བྷ་ཝ་ངྒཱ་ན་ནྟ་རཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཙི་ཏྟཾ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ན, ཏ་སྶཱ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ་སི་དྡྷི་ཏོ. ན ཧི ཡཾ ཙོ་དཱི་ཡ་ཏི, ཏ་དེ་ཝ པ་རི་ཧཱ་རཱ་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ་པི མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ་པཱིཏི མ་ན་དྭ་ཡ་ཝ་ཙ་ནེ་ན དྭི་ནྣཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་དྷུ་ར་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ཏེ་ནེ་ཝ མ་ནོ་དྷཱ་ཏཱ་ཝ་ཛྫ་ན་སྶ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ཝུ་ཏྟོ ཧི ཏ་སྶ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་དྷུ་རོ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ས་བྷཱ་ཝོ ‘‘ས་བྦ་དྷ་མྨེ་སུ ཝཱ པ་ན པ་ཋ་མ་ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་རོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. སཱ ས་བྦཱ་པཱིཏི ཨེ་ཏཾ མུ་ཁ་མ་ཏྟ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. ན ཧི ཛ་ཝ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ཨེ་ཝ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ, ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དཱི་ནི་པི པ་ན ཧོ་ནྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་སི་ཊྛ་ས་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ས་བྦཾ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པུ་ན མ་ནོ་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ཛ་ཝ་ན་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘མ་ན་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཡ་དི པ་ན ཚ་ནྣཾ དྭཱ་རཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཛ་ཝ་ནཱ་ཝ་སཱ་ནཱ་ནེ་ཝ ཙི་ཏྟཱ་ནི ཨི་དྷ ‘‘མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི ད་སྶི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ག་ཡ྄ཧེ་ཡྻ, ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་བྷ་ཝ་ངྒཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ སཱ་ཝ་སེ་སཱ དེ་ས་ནཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཚ་དྭཱ་རི་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ཧི ཝཱ ས་མཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི ‘‘མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི ད་སྶི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
པ་ཊི་ཙྩཱ་ཏི ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘མ་ནོ ཙ ནེ་སཾ གོ་ཙ་ར་ཝི་ས་ཡཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༤༥༥) ཝི་སུཾ ཀཱ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟཾ, ཨི་དྷ པ་ན ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙ-ས་དྡེ་ན ས་མྤི་ཎྜེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་སྶ་པི ཙ་ཀྑཱ་དི་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ མ་ན་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩཱ་ཏི ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ མ་ནོ་དྭཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏ་བྷ་ཝ་ངྒ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་མེ་ཝ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. པ་ཉྷ་པུ་ཙྪ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་ཉྷ་པུ་ཙྪ་ཀཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
པ་ཉྷ་པུ་ཙྪ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
དྷཱ་ཏུ་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.