༥. ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་བྷ་ངྒོ
༡. ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡༩. ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝེཏི ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཧེ་ཏུ. ཏཾ་དྭཱ་རི་ཀེ་ཧཱིཏི ཏ་སྨིཾ དྭཱ་རེ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀེ་ཧི ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀེ་ཧི. ཏེ ཧི ‘‘ཏཾ དྭཱ་རཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཨོ་ཀཱ་ས་བྷཱུ་ཏཾ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཏཾ་དྭཱ་རི་ཀཱ. ན་ནུ ཙ ཏ་བྦ་ཏྠུ་ཀེ་ཧི་པི ཏཾ ཨི་ནྡ་ཊྛཾ ཀཱ་རེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཏི་ཀྑེ ཏི་ཀྑ་ཏྟཱ, མ་ནྡེ ཙ མ་ནྡ་ཏྟཱ’’ཏི? ས་ཙྩཾ ཀཱ་རེ་ཏི, ཏ་བྦ་ཏྠུ་ཀཱ་པི པ་ན ཨི་དྷ ‘‘ཏཾ་དྭཱ་རི་ཀཱ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝཾ་ཡེ་ཝ ཧི ཙ་ཀྑུ ནི་སྶ་ཡ་ཊྛེ་ན ‘‘ཝ་ཏྠཱུ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཏཾ་དྭཱ་རི་ཀེ་སུ ཏ་སྶ ཨི་ནྡ་ཊྛོ པཱ་ཀ་ཊོ་ཏི ‘‘ཏཾ་དྭཱ་རི་ཀེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ནྡ་ཊྛོ པ་རེ་ཧི ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནཱི་ཡ་ཏཱ པ་ར་མི་སྶ་ར་བྷཱ་ཝོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཉྷི…པེ… ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏནྟི ཙ་ཀྑུཾ. ཏེཏི ཏཾ་དྭཱ་རི་ཀེ. ཀི་རི་ཡཱ་ནི་ཊྛཱ་ན་ཝཱ་ཙཱི ཨཱ་ཝཱི-ས་དྡོ ‘‘ཝི་ཛི་ཏཱ་ཝཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༢༥༨; ༢.༣༣; ༣.༡༩༩) ཝི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་ཀི་ཙྩ་ཛཱ་ན་ན’’ནྟི.
‘‘ཚ ཨི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཚ? ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ…པེ… མ་ནི་ནྡྲི་ཡ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༥.༤༩༥-༤༩༩) ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏྠ་ཙི ཚ་པི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི, ཀ་སྨཱ པ་ན སུ་ཏྟ་ནྟེ ཁ་ནྡྷཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཙ ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠ སུ་ཏྟ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ནི་སྶ་ར་ཎཱུ་པཱ་ཡཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རེ་སུ མ་གྒ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ནི ནི་སྶ་ར་ཎཾ, ཨི་ཏ་རཱ་ནི ནི་སྶ་ར་ཎ་ཕ་ལཾ, ཝི་ཝ་ཊྚ་ས་ནྣི་སྶི་ཏེ་ན ནི་བྦ་ཏྟི་ཏཱ་ནི ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་ནི ནི་སྶ་ར་ཎཱུ་པཱ་ཡོ, ཨི་ཏ་རེ་སུ ཀཱ་ནི་ཙི པ་ཝ་ཏྟི་བྷཱུ་ཏཱ་ནི, ཀཱ་ནི་ཙི པ་ཝ་ཏྟི་ཨུ་པཱ་ཡོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ བྷཱ་ཝ་བྷཱུ་ཏོཏི ཚ་ལ༹་ངྒུ་པེ་ཀྑཱ ཝི་ཡ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶེ་ཝ དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏོ.
དྭེ ཨ་ཏྠཱཏི ཨི་ནྡ་ལི་ངྒ་ཨི་ནྡ་སི་ཊྛ་ཊྛཱ. ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཀ་མྨཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན. ཏཾ་ས་ཧི་ཏ་ས་ནྟཱ་ནེཏི ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡ་ས་ཧི་ཏེ, པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡ་ས་ཧི་ཏེ ཙ ས་ནྟཱ་ནེ. ཨ་ཉྙཱ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ཨི་ཏྠི་ཨཱ་དི་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན. ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་མ་སྨི་ཉྩ་ཏྠེཏི ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩ་ཏྠེ.
ཏེ་སནྟི ཨ་ན་ཉྙཱ་ཏ་ཉྙ་སྶཱ་མཱི་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཎྞཾ. ཡཱ སུ་ཁ་དུ་ཀྑི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛཱ་ཀཱ་ར་ས་མྦྷོ་ག་ར་ས་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ, སཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ན ཨེ་ཀ་ཙྩ་སོ་མ་ན་སྶི་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ པ་རི་ཀ་པྤ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཏྠ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཡ་དི་པི པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡཱ་ན་ནྟ་རཾ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ རཱུ་པ་ཀ་ཎྜེ་པི (དྷ. ས. ༥༨༤) དེ་སི་ཏཾ, ཏཾ པ་ན རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ, ན ཙ ཏ་ཏྠ མ་ནི་ནྡྲི་ཡཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནུ་ཀྐ་མོ ཝུ་ཏྟོ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ཡ་མ་ཀ་དེ་ས་ནཱ་ཡ སཾ་ས་ནྡ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘སོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཡ་མ་ཀ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ས་མེ་ཏཱི’’ཏི. པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རཱ་ནནྟི ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ པུ་རི་མཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནཾ, ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ བཱ་ཧི་རཱ་ནཾ. ཏེ་སཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ཝུ་ཏྟཾ ཨུ་བྷ་ཡེ་སཾ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཱ་དཱི་པ་ན་ཏྠ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ན ཨེ་ཝ་མྤི དེ་ས་ན་ནྟ་རཱ་ནུ་རོ་དྷེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨ་ནུ་ཀྐ་མཾ ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ, པ་ར་ཏོ པ་ན ཀི་ཙྩ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ ཨི་དྷ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ མ་ནི་ནྡྲི་ཡཱ་ན་ནྟ་རཾ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶ, ཏ་ད་ན་ནྟ་ར་ཉྩ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཀི་ཙྩ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ད་སྶེ་སྶ་ཏི. ས་བྦཾ ཏཾ དུ་ཀྑཾ ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཝཱ དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན. དུ་ཝི་དྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་པཱ་ལ་ཀ་སྶཱཏི རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷ་སྶ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ནུ་པཱ་ལ་ཀ་སྶ. རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷ་མྤི ཧི ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ཨི་དྷ ག་ཧི་ཏཾ. ‘‘པ་ཝ་ཏྟཱི’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ར་སེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡེ་ན ཝེ་ད་ཡི་ཏཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི. ‘‘བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. བྷཱ་ཝ་ནཱ་ག་ཧ་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ ས་ཀྐཱ ཨ་ཝ་ཏྟུཾ. ‘‘བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷཱ་ཝོ པཱ་ཀ་ཊོ་ཝ. ད་སྶ་ནཱ་ན་ནྟ་རཱཏི ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་བྷཱུ་མི་ཀེ་ན ཨ་བྱ་ཝ་ཧི་ཏ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ, ན ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡཾ.
ཏ་སྶཱཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་སྶ. ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱཏི ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་ནི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཏོ ཀི་ཙྩ་ཝི་སེ་སཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ པ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ་པི ཏཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཙ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ’’ཏི. ཨ་ཉྙེ་སནྟི ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ན་མྤི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ. ཡེ་ཧི ཏེ ཨི་ནྡ་ཊྛཾ ཀཱ་རེ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱ་པ་ནཾ ན་ཏྠི, ཡ་ཐཱ མ་ནི་ནྡྲི་ཡ་སྶ པུ་བྦ་ངྒ་མ་ས་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ཡ་ཉྩ ཏེ ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ མ་ནི་ནྡྲི་ཡ་སྶེ་ཝ ཝ་སེ ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི་པི ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐཾ ཏེ་སཾ ཨི་ནྡ་ཊྛོ་ཏི? ‘‘སུ་ཁ་ནཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎེ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྟཱ་ཀཱ་རཱ་ནུ་ཝི་དྷཱ་པ་ན་མ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ་ཝཱ་ཡ་མ་ཏྠོ. ‘‘ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་སྶ པ་དྷཱ་ན་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏོ ཧི ‘‘ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱ་པ་ནཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནུ་པཱ་ལ་ན་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ ཨ་མ་ཏཱ་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ཙ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ན་ནྟི ཏཾ་ཀི་ཙྩ་ནི་དྡེ་སེ. ‘‘ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནེ, ཨ་ནུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ ཙ ས་ཏཱི’’ཏི པ་དཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ན ཧི པ་ད་ཏྠོ ས་བྦྷཱ་ཝཾ བྱ་བྷི་ཙ་ར་ཏཱི་ཏི ཛ་ན་ཀུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝེ་པཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ་ནནྟི ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་ནི་མི་ཏྟཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་དཱི་ནཾ. ཏ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནེ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝོཏི ཨི་ཏྠི་ནི་མི་ཏྟཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་ར་རཱུ་པ་ནི་བྦ་ཏྟ་ནེ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ. སྭཱ་ཡཾ ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡ་སྨི་ཉྷི ས་ཏི ཡཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ས་ཏི ཙ ན ཧོ་ཏི, ཏཾ ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི. ‘‘ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ནུ་ཝི་དྷཱ་ན’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནུ་ཝི་དྷཱ་ནས་དྡ་སྶ ཀ་མྨ་ཏྠ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཱ ཝི་ཡཱཏི ས་ཡཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ས་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཱ ཝི་ཡ, སུ་ཁ་ནྟཱ དུ་ཀྑ་ནྟཱ ཙ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ས་ནྟ་སྶ…པེ… མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ཀཱ་རཱ་ནུ་པཱ་པ་ནཾ ཨ་ཉྙཱ་ཎུ་པེ་ཀྑ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཡནྟི ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི སུ་ཁ་དུ་ཀྑེ་ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལཱུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ, ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏེ་ཧི ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ, ཀུ་ས་ལ་སུ་ཁ་ཏོ ཀུ་ས་ལཱུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ. ཏ་ཏྠཱ་པི བྷཱུ་མི་ཝི་བྷཱ་གེ་ནཱ་ཡ་མ་ཏྠོ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཏཾ ས་བྦཾ ཁ་ནྡྷ་ཝི་བྷ་ངྒེ ཝུ་ཏྟ་ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་སུ་ཁུ་མ་ཝི་བྷཱ་གེ་ན དཱི་པེ་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ནཱཏི ‘‘ཀཱ་མ་རཱ་ག་བྱཱ་པཱ་དཱ་དཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན. སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ན་ཏ་དུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏཱ ཨེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཝི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཀི་ཙྩ་ནྟ་རཱ་པ་སུ་ཏ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་སྶཱ་པི ཨུ་དྡྷ་མྦྷཱ་གི་ཡ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་པྤ་ཧཱ་ན་ཀི་ཙྩ་ཏཱ ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ. ཨ་བྱཱ་པཱི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝཱ ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཝི་ནྡྲི་ཡ་སྶ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་པྤ་ཧཱ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡ་སྶཱ་པི ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཊཾ. མ་གྒཱ་ན་ནྟ་ར་ཉྷི ཕ་ལཾ ‘‘ཏཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༥༠༥) ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན ཨི་ཏ་རཾ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨ་རི་ཡཱ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཨ་པྤ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ཀི་ལེ་ས་ད་ར་ཐཱ སི་ཡུཾ. ཨི་ཏ་ར་སྶ པ་ན ནི་ཙྪ་ནྡ་རཱ་གེ་སུ ས་ཏྟ་ཝོ་ཧཱ་རོ ཝི་ཡ རུ་ལ༹ྷི་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཀི་ཙྩ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ཀ་སྨཱ པ་ན ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནེ་ཝ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཨེ་ཏཱ་ནི ཨེ་ཝ ཙ ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི? ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩ་ཏྠ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ་ཏི ཙེ. ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ ནཱ་མ ཨི་སྶ་རི་ཡ་ནྟི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཏཾ. ཏ་ཡི་དཾ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ཙྩེ བ་ལ་ཝ་ནྟི ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ. པ་ཙྩ་ཡཱ་དྷཱི་ན་ཝུ་ཏྟི་ཀཱ ཧི པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ. ཏ་སྨཱ ཏེ ཏེ་ཧི ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟཱི་ཡ་ནྟི, ཏེ ཙ ཏེ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཏ་ཐཱ་པི ཨ་ཏྠི ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ. སྭཱ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡ་ཉྷི ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ སི་དྡྷ་མཱ་དྷི་པ་ཙྩ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༢༡༩) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ད་སྶི་ཏོ་ཡེ་ཝ.
ཨ་པི་ཙ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀེ ཡཱ་ཡཾ ས་ཏྟ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཏ་སྶཱ ཝི་སེ་ས་ནི་སྶ་ཡོ ཚ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱི་ཏི ཏཱ་ནི ཏཱ་ཝ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩ་ཏྠཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ…པེ… མ་ནི་ནྡྲི་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཏོ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཏཱ་ནི པ་ན ཡེ་ན དྷ་མྨེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཨ་ཡཾ སོ དྷ་མྨོ ཏེ་སཾ ཋི་ཏི་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ. ཏ་ཡི་མེ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷཱ དྷ་མྨཱ ཨི་མེ་སཾ ཝ་སེ་ན ‘‘ཨི་ཏྠཱི, པུ་རི་སོ’’ཏི ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ བྷཱ་ཝ་དྭ་ཡཾ. སྭཱ་ཡཾ ས་ཏྟ་ས་ཉྙི་ཏོ དྷ་མྨ་པུ་ཉྫོ པ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ཨི་མཱ་ཧི ཝེ་ད་ནཱ་ཧི སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཉྩ་ཀཾ. ཏ་ཏོ ཝི་སུ་དྡྷ་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ ཝོ་དཱ་ན་ས་མྦྷཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ས་དྡྷཱ་དི་པ་ཉྩ་ཀཾ. ཏ་ཏོ ཝོ་དཱ་ན་ས་མྦྷཱ་རཱ ཨི་མེ་ཧི ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཝི་སུ་དྡྷི་པྤ་ཏྟཱ, ནི་ཊྛི་ཏ་ཀི་ཙྩཱ ཙ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་ནྟེ ཨ་ན་ཉྙཱ་ཏ་ཉྙ་སྶཱ་མཱི་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་ནི ཏཱི་ཎི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ས་བྦ་ཏྠ ‘‘ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩ་ཏྠཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི པ་དཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྠ་སི་དྡྷཱི་ཏི ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་གྒ་ཧ་ཎཾ.
ཨ་ཐ ཝཱ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཝ་ཏྟཱི་ནཾ ནི་སྶ་ཡཱ་དི་ད་སྶ་ན་ཏྠ་མྤི ཨེ་ཏཱ་ནི ཨེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཧི ཝི་སེ་ས་ཏོ མཱུ་ལ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཚ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཚ་སུ ལོ་ཀོ ས་མུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི་ཨཱ་དི (སུ. ནི. ༡༧༡). ཏ་སྶཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི. ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཏྠུ་ས་རཱ་ག་ནི་མི་ཏྟཱ ཧི ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ས་ཏྟ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ཏི་ཎྞཾ ཁོ པ་ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ ག་བྦྷ་སྶཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ཧོ་ཏི, ཨི་དྷ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཙ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, མཱ་ཏཱ ཙ ཨུ་ཏུ་ནཱི ཧོ་ཏི, ག་བྦྷོ ཙ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༤༠༨; ༢.༤༡༡; མི. པ. ༤.༡.༦). ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡེ་ན ཏེ་ན ཨ་ནུ་པཱ་ལེ་ཏ་བྦ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཡུ ཋི་ཏི ཡ་པ་ནཱ ཡཱ་པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨུ་པ་བྷོ་གོ ཝེ་ད་ནཱ་ཧི. ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཧི ཨི་ཊྛཱ་དི་ས་བྦ་ཝི་ས་ཡུ་པ་བྷོ་གོ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཝེ་ད་ཡ་ཏི ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་སྨཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༧༩). ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ནི་སྶ་ཡ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཊྛི་ཏི་ས་མྦྷོ་ག་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ ཡཱ་ཝ ཨུ་པེ་ཀྑི་ནྡྲི་ཡ་ནྟི ཙུ་དྡ་སི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི དེ་སི་ཏཱ་ནི. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ, ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏ་རཱ་ནི ནི་ཝ་ཏྟི་ཡཱ. ཝི་ཝ་ཊྚ་ས་ནྣི་སྶི་ཏེ་ན ཧི ནི་བྦ་ཏྟི་ཏཱ་ནི ས་དྡྷཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ནི་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ནི་སྶ་ཡོ. ཨུ་པྤཱ་དོ ཨ་ན་ཉྙཱ་ཏ་ཉྙ་སྶཱ་མཱི་ཏི་ནྡྲི་ཡེ་ན ཏ་སྶ པ་ཋ་མཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ. ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡེ་ན. ཨུ་པ་བྷོ་གོ ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཝི་ནྡྲི་ཡེ་ན ཨ་གྒ་ཕ་ལ་ས་མུ་པ་བྷོ་ག་ཏོ. ཨེ་ཝ་མྤི ཨེ་ཏཱ་ནི ཨེ་ཝ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི དེ་སི་ཏཱ་ནི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྠ་སི་དྡྷི་ཏོ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཨེ་ཏེ་ནཱ་པི ནེ་སཾ དེ་ས་ནཱ་ནུ་ཀྐ་མོ་པི སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༢༢༠. ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཝཱི་རི་ཡཱ་དཱི་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཀུ་ས་ལ་ས་མཱ་དྷི་ཨཱ་དཱི་ནཾ, ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཝཱི་རི་ཡཱ་དཱི་ན་ཉྩ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན དེ་སཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ད་ཡོ ག་ཧི་ཏཱ, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝཱི་རི་ཡཱ་དཱི་ནི, ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཙ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨི་ཙྩེ་ཝཾ ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀཱ་ནི ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡཱ་དི་པ་དཱ་ནི, ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཱ་དི་པ་དཱ་ནི ཙ. ཏེ་ནཱཏི ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ བྷཱུ་མི་ཝི་བྷཱ་ག་ཀ་ཐ་ནེ་ན. ཏ་ནྣི་ཝ་ཏྟ་ནེ་ནཱཏི ས་བྦེ་སཾ ས་བྦ་བྷཱུ་མི་ཀ་ཏྟ་ནི་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན. ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཏྟནྟི ཏ་སྶཾ ཏ་སྶཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་སྶ ཨི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཏཱ.
ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. པ་ཉྷ་པུ་ཙྪ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨི་དྷ ཨི་མ་སྨིཾ ‘‘ས་ཏྟི་ནྡྲི་ཡཱ ཨ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ནྟཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟེ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ན ཨཱ་བྷ་ཊྛཾ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ན བྷཱ་སི་ཏཾ. ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ པ་ན ཨ་ནཱ་བྷ་ཊྛནྟི ཀ་ཏ་ས་མཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་སུ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏནྟི ‘‘རཱུ་པ’’ནྟི ག་ཎི་ཏ་ཏཾ. ཨ་རཱུ་པ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ན ཨ་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝེ་ན སི་ཡཱ་པ་ཀྑེ ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ. ཀ་སྨཱ? ཏ་སྶ པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་ཏཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ན རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་མི་སྶ་ཀ་སྶེ་ཝ ཝ་སེ་ན སི་ཡཱ་པ་ཀྑ་ས་ངྒ་ཧོ ཡུ་ཏྟོ, ན ཨེ་ཀ་དེ་ས་སྶ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀ་དེ་ས་སྶ ཏཾ ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ’’ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་རཱུ་པ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ན པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ན་ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཱཏི པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ན་ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ. ཀ་ཐཾ པ་ན རཱུ་པ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ན་སྶཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ན་ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ན ཧི ཨ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ་སཱུ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ’’ཏི བཱ་ཧི་ར་ཏྠ་ས་མཱ་སོ ཨ་ཡ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ན་ཝ་ཏྟ་བྦེ་སཱུཏི སཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ན་ཝ་ཏྟ་བྦེ་སུ. ཨ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ‘‘ན་ཝི་ནྡྲི་ཡཱ སི་ཡཱ པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ, སི་ཡཱ མ་ཧ་གྒ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཱ, སི་ཡཱ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ, སི་ཡཱ ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ ‘པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ’ཏི་པི ‘མ་ཧ་གྒ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཱ’ཏི་པི ‘ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ’ཏི་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཝི་བྷ. ༢༢༣) ཝི་ཡ ན སཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶེ་ཝ ན་ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ ན སཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶེ་ཝ ན་ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶཱ་པཱི་ཏི སཱ་ར་མྨ་ཎེ ནི་ཡ་མཱ་བྷཱ་ཝོ. ཨེ་ཝཾ ན་ཝ་ཏྟ་བྦཾ སཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཡ་མྤི ནི་ཡ་མོ ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ན་ཝ་ཏྟ་བྦ་སྶ ཝཱ སཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏ་སྶ ན ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་ར་ཏི.
ཏ་ཏྠ རཱུ་པ་ནི་བྦཱ་ནཱ་ནཾ སུ་ཁཱ་དི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ན་ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ, ན པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཐཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཐཱ་པི ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. སི་ཡཱ ཨ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི་པི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱཏི ཨ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཾ དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ སཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཧི ཝི་སུཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ. ན་ཝ་ཏྟ་བྦ-ས་དྡོ ཡ་དི སཱ་ར་མྨ་ཎེ་སྭེ་ཝ ཝ་ཏྟེ་ཡྻ, ན ཙེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཝ་ཙ་ནེ ཙ ཨ་ཉྙཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཧི པ་ཉྷ་པུ་ཙྪ་ཀེ སཱ་ཝ་སེ་སཱ དེ་ས་ནཱ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ ན་ཝ་ཏྟ་བྦ-ས་དྡོ ཨ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ་པི ཝ་ཏྟ་ཏེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡཱ་པི ‘‘ཨ་ཊྛི་ནྡྲི་ཡཱ སི་ཡཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ’’ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ན་ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ, སཱ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ཋ་མཱ་རུ་པྤ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཱ, ན སཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶེ་ཝ ན་ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ, ནཱ་པི ཨ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ན་ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཊྛི་ནྡྲི་ཡཱ སི་ཡཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སི་ཡཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཏཱིཏི ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་པཱ་ལི༹་ས་ངྒ་ཎྷ་ནེ་ན ‘‘སི་ཡཱ ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ ‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ’ཏི་པི ‘བ་ཧི་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཱ’ཏི་པི ‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཱ’ཏི་པཱི’’ཏི ཨི་མཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶ…པེ… ན་ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ, ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ.
པ་ཉྷ་པུ་ཙྪ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.