༡༥. པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཝི་བྷ་ངྒོ
༡. སུ་ཏྟ་ནྟ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཾ
༡. ས་ངྒ་ཧ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༡༨. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོཏི ས་ངྑེ་པེ་ན ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ ན་ཡཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘དྷ་མྨ་པྤ་བྷེ་ད་སྶ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཊི་བྷཱ་ན་པྤ་བྷེ་དཱ ཏ་བྦི་ས་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ་དི་བྷེ་དེ་ཧི བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི ཨེ་ཏེ་ན ས་ཙྩ་ཧེ་ཏུ་དྷ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་ཝཱ་རེ་སུ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི དུ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནི. ས་ཙྩ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་ཝཱ་རེ་སུ ནི་བྦཱ་ནཾ, པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཝཱ་རེ བྷཱ་སི་ཏ་ཏྠོ, ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡེ ཝི་པཱ་ཀོ ཀི་རི་ཡ་ཉྩཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ ཨ་ཏྠཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཏ་ཐཱ དྷ་མྨཱ ཙ.
ཝི་ད་ཧ་ཏཱིཏི ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ནི་བྦ་ཙ་ནཾ, ཏ་ད་ཏྠཾ པ་ན ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི ཙེ་ཝ པཱ་པེ་ཏི ཙཱ’’ཏི. ཏེ་སུ པུ་རི་མོ ཨ་ཏྠོ མ་གྒ་ཝ་ཛྫེ་སུ ད་ཊྛ་བྦོ. བྷཱ་སི་ཏ་མྤི ཧི ཨ་ཝ་བོ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི. མ་གྒོ པ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ པཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཏ་སྨིཾ པ་ཙྪི་མོ.
དྷ་མྨ་ནི་རུ་ཏྟཱ་བྷི་ལཱ་པེཏི ཨེ་ཏྠ དྷ་མྨ-ས་དྡོ ས་བྷཱ་ཝ་ཝཱ་ཙ་ཀོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡཱ ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟཱི’’ཏི, ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ནི་རུ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྶཱ ཨ་བྷི་ལཱ་པེཏི ཏ་སྶཱ ནི་རུ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཝ་ཙ་ན་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷི་ལཱ་པེ་ཏི ཀེ་ཙི ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ས་ཏི པ་ཉྙ་ཏྟི ཨ་བྷི་ལ་པི་ཏ་བྦཱ, ན ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཙ ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཨ་བྷི་ལ་པི་ཏ་བྦཾ ཨུ་ཙྩཱ་རེ་ཏ་བྦཾ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཐཱ་པི ཕ་སྶཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི བོ་དྷེ་ཏ་བྦཾ ཨ་བྷི་ལ་པི་ཏ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨ་ཝ་ཛྫཾ ཏེ་ཧི བོ་དྷེ་ཏ་བྦཾ ན ཝི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཏེ་སཾ ནི་རུ་ཏྟི་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ‘‘ཕ་སྶོ་ཏི ཙ ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟི, ཕ་སྶཾ ཕ་སྶཱ་ཏི ན ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟཱི’’ཏི ད་སྶི་ཏོ་ཝཱ་ཡ་མ་ཏྠོ, ན ཙ ཨ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨེ་ཝཾ་པ་ཀཱ་རཾ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཝ་ཙ་ན་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཏ་སྶཱ ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷི་ལཱ་པེ ཨུ་ཙྩཱ་ར་ཎེ་ཏི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཏཾ ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟིཾ ས་དྡཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟཱ་བྷི་ལཱ་པེ པ་བྷེ་ད་ག་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ནི་རུ་ཏྟི་ས་དྡཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱི་ཐི་ཡཱ པ་ར་ཏོ མ་ནོ་དྭཱ་རེ ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎཱ’’ཏི ཙ ཝ་ཙ་ནཾ ས་དྡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཛཱ་ན་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཨ་ཉྙ་སྨིཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་ཉྙཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཐཱ པ་ན དི་བྦ་སོ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ མ་ནུ་སྶཱ་མ་ནུ་སྶཱ་དི་ས་དྡ་པྤ་བྷེ་ད་ནི་ཙྪ་ཡ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ཏཾ ཏཾ ས་དྡ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ཀཾ, ཨེ་ཝཾ ས་བྷཱ་ཝཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟི་ནི་ཙྪ་ཡ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟི་ས་དྡཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཏཾ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ཀ་ཉཱ་ཎཾ ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ན པཱ་ལི༹་ཝི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏི. ཏཾ ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟིཾ ས་དྡཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶཱཏི ཙ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ས་དྡཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཡ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ན ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ. ཏ་མྤི ཧི ཉཱ་ཎཾ ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟིཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཏཾ་ཏཾ་ས་དྡ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ན་ནྟ་རཾ ཏཾ་ཏཾ་པ་བྷེ་ད་ནི་ཙྪ་ཡ་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ ནི་རུ་ཏྟིཾ བྷི་ནྡ་ནྟཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟ་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཙ པ་བྷེ་ད་ག་ཏ་མྤི ཧོ་ཏཱི་ཏི. ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟཱིཏི མཱ་ག་དྷ་བྷཱ་སཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ས་ཀྐ་ཊ་ནཱ་མཱ་དི་ས་དྡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཉྙཾ པ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. བྱ་ཉྫ་ནནྟི ནི་པཱ་ཏ་པ་ད་མཱ་ཧ.
ཀ་ཐི་ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ. བོ་དྷི་མ་ཎྜ-ས་དྡོ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦོ, ན ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་སྶ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ. སུ་ཝ་ཎྞ་ས་ལཱ་ཀནྟི སེ་ཊྛ་ས་ལཱ་ཀཾ, དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྠཾ ས་ལཱ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ན པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡཾ ཋི་ཏེ་ན པ་ཝཱ་རི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ནེ་ཝ པ་ཀཱ་རེ་ན ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་ཏོ ན ས་ཀྐ་ཊ་བྷཱ་སཱ་ཛཱ་ན་ནཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཀི་ཙྩ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨི་དཾ ཀ་ཐི་ཏནྟི མཱ་ག་དྷ་བྷཱ་སཱ་ཡ ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟི་ཏཱ་ཉཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཨི་དཾ ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་ཐི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཚ་དྡ་ནྟ་ཝཱ་ར་ཎ (ཛཱ. ༡.༡༦.༩༧ ཨཱ་ད་ཡོ) -ཏི་ཏྟི་ར་ཛཱ་ཏ་ཀཱདཱི་སུ (ཛཱ. ༡.༤.༧༣ ཨཱ་ད་ཡོ) ཏི་ར་ཙྪཱ་ནེ་སུ ཙ མཱ་ག་དྷ་བྷཱ་སཱ ཨུ་སྶ་ནྣཱ, ན ཨོ་ཊྚ་ཀཱ་དི་བྷཱ་སཱ ས་ཀྐ་ཊཾ ཝཱ.
ཏ་ཏྠཱཏི མཱ་ག་དྷ་སེ་ས་བྷཱ་སཱ་སུ. སེ་སཱ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཀཱ་ལ་ནྟ་རེ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཧོ་ནྟི ཝི་ན་སྶ་ནྟི ཙ. མཱ་ག་དྷཱ པ་ན ཀ་ཏྠ་ཙི ཀ་དཱ་ཙི པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་པི ན ས་བྦ་ཏྠ ས་བྦ་དཱ ས་བྦ་ཐཱ ཙ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཀ་པྤ་ཝི་ནཱ་སེ་པི ཏི་ཊྛ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ‘‘ཨ་ཡ་མེ་ཝེ་ཀཱ ན པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. པ་པ་ཉྩོཏི ཙི་རཱ་ཡ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ ཙེ་ཏ་སྶ ཝི་ས་ཡོ, ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ནེ་ལ་ངྒོ སེ་ཏ་པ་ཙྪཱ་དོ’’ཏི གཱ་ཐཾ པུ་ཙྪི་ཏོ ཙི་ཏྟོ ག་ཧ་པ་ཏི ‘‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྷཱ་སི་ཏ’ནྟི? ‘ཨེ་ཝཾ ག་ཧ་པ་ཏཱི’ཏི. ‘ཏེ་ན ཧི, བྷ་ནྟེ, མུ་ཧུ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་མེ་ཐ, ཡཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཏྠཾ པེ་ཀྑཱ་མཱི’’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༣༤༧) ཨཱ་ཧཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི.
ས་བྦ་ཏྠ་ཀ་ཉཱ་ཎནྟི ཨ་ཏྠཱ་དཱི་སུ ཉཱ་ཎཾ. ཏ་ཉྷི ས་བྦེ་སུ ཏེ་སུ ཏཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ་པི ཝཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ, ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་བྷཱ་ན་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡ དྷ་མྨ་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏཱི་སུ ཨེ་ཝ ཝཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ས་བྦ་ཏྠ་ཀ་ཉཱ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མཱ་ནི ཉཱ་ཎཱ་ནི ཨི་ད་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ཀཱ་ནཱི་ཏི སཱ་ཏྠ་ཀཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ས་བྦོ ཨ་ཏྠོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི་པི ས་བྦ་ཏྠ་ཀཾ, ས་བྦ་སྨིཾ ཁི་ཏྟ་ནྟི ཝཱ. སེ་ཀྑེ པ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ས་དཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. པུ་བྦ་ཡོ་གོ ཝི་ཡ པ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟི ཨ་ར་ཧ་ཏོ་པི པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཝི་ས་ད་ཏཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡོ ན ན ཧོ་ཏཱི་ཏི པ་ཉྩ་ནྣ་མྤི ཡ་ཐཱ་ཡོ་གཾ སེ་ཀྑཱ་སེ་ཀྑ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཝི་ས་ད་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ.
པུ་ཙྪཱ་ཡ པ་ར་ཏོ པ་ཝ་ཏྟཱ ཀ་ཐཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ ‘‘པ་རི་པུ་ཙྪཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ པཱུ་རེ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙི་སྶ་ནྟཱིཏི པ་ཊི་པ་ཏྟི་ག་རུ་ཏཱ་ཡ ལཱ་བྷཾ ཧཱི་ལེ༹་ནྟེ་ན ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ན་ཀ་མྤི ཀ་མྦ་ལཾ ཝཱ་སི་ཡཱ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷ་ཎྜ་ཀ་ར་ཎཾ མ་ཡཱ ཀ་ཏཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ ལཱ་བྷ་ག་རུ་ནོ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་རཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀཱ་ཝ བྷ་ཝི་ཏུཾ ན མ་ཉྙི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཐེ་ར་སྶ ཀ་ངྑུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པུ་བྦེ ཨ་ཝི་ས་ད་ཏཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཉྷ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ས་ད་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ. ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཝུ་ཏྟོ ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི.
པ་བྷེ་དོ ནཱ་མ མ་གྒེ་ཧི ཨ་དྷི་ག་ཏཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ནཾ པ་བྷེ་ད་ག་མ་ནཾ. ཨ་དྷི་ག་མོ ཏེ་ཧི པ་ཊི་ལཱ་བྷོ, ཏ་སྨཱ སོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ, པ་བྷེ་དོ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ ད་ཊྛ་བྦོ. ན པ་ན ཏ་ཐཱཏི ཡ་ཐཱ ཨ་དྷི་ག་མ་སྶ བ་ལ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ན ཏ་ཐཱ པ་བྷེ་ད་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཱ་ནི པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་དྷི་ག་མ་སྶ བ་ལ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝཾ, པུ་བྦ་ཡོ་ག་སྶ ཙ བ་ལ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་རི་ཡ་ཏྟི་ས་ཝ་ན་པ་རི་པུ་ཙྪཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ནཱ་མ ན་ཏྠཱིཏི པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་དྷི་ག་མོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་དཱ་ནི ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨི་མེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. པུ་བྦ་ཡོ་གཱ་དྷི་ག་མཱ ཧི དྭེ་པི ཝི་ས་ད་ཀཱ་ར་ཎཱ་ཏི ‘‘པུ་བྦ་ཡོ་གོ པ་བྷེ་ད་སྶ བ་ལ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི.
ས་ངྒ་ཧ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ས་ཙྩ་ཝཱ་རཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༡༩. ཧེ་ཏུ་ཝཱ་རེ ཀཱ་ལ་ཏྟ་ཡེ་པི ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་དྷ་མྨཱ ‘‘ཨ་ཏྠཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ་ས་ཉྩ ཧེ་ཏུ་དྷ་མྨཱ ‘‘དྷ་མྨཱ’’ཏི, དྷ་མྨ་ཝཱ་རེ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ན་ཉྩ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཱ ས་མུ་པྤ་ནྣཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏཱི་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ ‘‘ཨ་ཏྠཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཏཾ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀཱ ཙ ‘‘དྷ་མྨཱ’’ཏི ཨི་ད་མེ་ཏེ་སཾ དྭི་ནྣ་མྤི ཝཱ་རཱ་ནཾ ནཱ་ན་ཏྟཾ.
ས་ཙྩ་ཝཱ་རཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
སུ་ཏྟ་ནྟ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༢༥. ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱཏི ‘‘ཏེ་སཾ ཝི་པཱ་ཀེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཝ་ཏྭཱ ཝི་སེ་སེ་ན ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀི་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏྟཱ དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝོ ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཝི་པཱ་ཀཱ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠ་བྷཱ་ཝོ ཙ ན ཝ་ཏྟ་བྦོ་ཏི? ན, པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝ་ཉྩེ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ན་མྤི ཨ་ཏྠ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. ན་པྤ་ཊི་སི་དྡྷོ, ཝི་པཱ་ཀ་སྶ པ་ན པ་དྷཱ་ན་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝོ་ཝ ཏེ་སཾ ཝུ་ཏྟོ. ཀི་རི་ཡཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ནཱ་ཡཾ དོ་སོ ཨ་པྤ་ཊི་སི་དྡྷ་ཏྟཱ, ཀ་མྨ་ཕ་ལ་ས་མྦ་ནྡྷ་སྶ པ་ན ཨ་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝོ ན ཝུ་ཏྟོ. ཨ་པི་ཙ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་མ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ, ཨི་དཾ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ བྷེ་དཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལེ ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡ་དྷ་མྨེ ཙ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི་པི ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨ་ཏཱ ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཝཱ་རེ་སུ ཙ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ས་ཏྟི་ཝི་སེ་སཾ ས་ནི་པྥཱ་དེ་ཏ་བྦ་ཏཾ པ་སྶ་ནྟཱི ནི་པྥཱ་དེ་ཏ་བྦཱ་པེ་ཀྑཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏཾ་ས་མྦ་ནྡྷེ་ནེ་ཝ ‘‘ཏེ་སཾ ཝི་པཱ་ཀེ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ན ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡ ཀི་ཙྩཾ ནི་པྥ་ནྣ་ཕ་ལ་མ་ཏྟ་ད་སྶ་ན་ཏོ་ཏི ཏ་སྶཱ ནི་པྥཱ་ད་ཀཱ་ན་པེ་ཀྑ་ཏྟཱ ཝི་པཱ་ཀ་ཝཱ་རེ ‘‘ཏེ་སཾ ཝི་པ་ཙྩ་ན་ཀེ ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ’’ཏི ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱཏི ན ས་ཏྟཱ་དི་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ, ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ. ཁོ་བྷེ་ཏྭཱཏི ལོ་མ་ཧཾ་ས་ཛ་ན་ན་སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་དཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ཁོ་བྷེ་ཏྭཱ. པུ་ན དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནེ ཛཱ་ནི་སྶ་ཐཱཏི ཨ་པྤ་སྶུ་ཏ་ཏྟཱ དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཏ་དེ་ཝ ཀ་ཐེ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༧༤༦. བྷཱུ་མི་ད་སྶ་ན་ཏྠནྟི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ ཙ བྷཱུ་མི ‘‘བྷཱུ་མཱི’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ ཝཱ་ཏི.
ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. པ་ཉྷ་པུ་ཙྪ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༤༧. པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་པྤ་ནྣ་ཉྩ ཨ་ཏྠཾ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨ་ཉྩཱཏི ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ཧེ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་རཱུ་པཱ་ན་མྤི ཨ་ཏྠ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ, ཧེ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡ་རཱུ་པཱ་ན་མྤི དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏི. པ་ཊི་བྷཱ་ན་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ མ་ཧ་གྒ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཙ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཉཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟེ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཀུ་ས་ལེ་སུ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀི་རི་ཡཱ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཝི་པཱ་ཀེ་སུ ཙ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ. ས་བྦ་ཉཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཡ ས་ཏི ཡུ་ཛྫེ་ཡྻ, ‘‘ཡེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཏཱ་ནི ཉཱ་ཎཱ་ནི ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི (ཝི་བྷ. ༧༢༦) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ན ན ས་བྦ་ཉཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཏི ཀ་ཐ་ཡ་ནྟི. སུ་ཏྟ་ནྟ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡེ པ་ན ‘‘ཉཱ་ཎེ་སུ ཉཱ་ཎཾ པ་ཊི་བྷཱ་ན་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ’’ཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་བྦ་ཉཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ སི་ཡཱ. ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡེ་པི ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐ་ནཾ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ཀ་ཐ་ན་ནྟི ཡ་ཐཱ་ད་སྶི་ཏ་ཝི་ས་ཡ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘ཡེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཏཱ་ནི ཉཱ་ཎཱ་ནི ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨ་ཉྙཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཾ ན པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏཱི་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཝི་ས་ཡཱ་ནཾ ན ནི་ར་ཝ་སེ་སེ་ན ཀ་ཐ་ནཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡེ, ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་བྷཱ་ན་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཝི་ས་ཡ་སྶ་པཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་བྷཱ་ན་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡ ས་བྦ་ཉཱ་ཎ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ ‘‘ཏི་སྶོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ སི་ཡཱ པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ སི་ཡཱ མ་ཧ་གྒ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཱ སི་ཡཱ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༧༤༩) ཝུ་ཏྟཱ.
ཡ་དི་པི ‘‘སི་ཡཱ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ན མ་གྒཱ་ར་མྨ་ཎཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༧༤༩) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡེ ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་སྭེ་ཝ པ་ཉྷ་པུ་ཙྪ་ཀ་ན་ཡོ པ་ཝ་ཏྟོ. ན ཧི མ་གྒོ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣོ ན ཧོ་ཏི, ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡེ ཙ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཉཱ་ཎ་ཝི་ས་ཡཱ ཨེ་ཝ པ་ཊི་བྷཱ་ན་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ན ཏ་སྶཱ མ་ཧ་གྒ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་པི དྭེ་པི ཨེ་ཏཱ པཱ་ལི༹་ཡོ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཏཱ་སུ བ་ལ་ཝ་ཏ་རཱ་ཡ ཋ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རཱ་ཡ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ མ་གྒི་ཏ་བྦོ. ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ པ་ན པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ཏྟ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ་པི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ན་ཏྠཱི་ཏི ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡཱ ཏ་ཏྠ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་དྷ་མྨ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ་པི ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ན་ཏྠཱི་ཏི ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡཱ ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀ་ཨ་ཏྠ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ. ཀི་ཉྩི པ་ན ཉཱ་ཎཾ ཨ་པྤ་ཊི་བྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ན་ཏྠི ཉེ་ཡྻ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ཏོ་ཏི ས་བྦ་སྨི་མྤི ཉཱ་ཎེ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡཱ པ་ཊི་བྷཱ་ན་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ བྷ་ཝི་ཏུཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི. ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་སུ པ་ཉྷ་པུ་ཙྪ་ཀ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ དྭེ་པི པཱ་ལི༹་ཡོ ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི.
ས་དྡཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ བ་ཧི་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ར་སྶ ཨ་བྷི་ལཱ་པ་ས་དྡཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ་ཏི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ན ཧི ས་དྡཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ བ་ཧི་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎཾ ས་དྡ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་སྶ ཙ ས་བྦྷཱ་ཝཱ་ཏི. ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ཙ སོ ཨེ་ཝ ས་དྡོ་ཏི ཝི་སེ་ས་ནཾ ན ཀ་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
པ་ཉྷ་པུ་ཙྪ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.