༡༦. ཉཱ་ཎ་ཝི་བྷ་ངྒོ
༡. ཨེ་ཀ་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༥༡. ཨོ་ཀཱ་ས་ཊྛེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ དྷ་མྨཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩཱ་པི ཉཱ་ཎ་སྶ ཝ་ཏྠུ. ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱཏི ན་ཧེ་ཏཱ་དི་ཨ་ཝི་ཏ་ཐེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་ར་ཝ་ཏྠུ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ. ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀཾ ན་ཧེ་ཏུ, ཏ་ཐཱ ཨེ་ཀཾ ཨ་ཉྙ་མྤཱི་ཏི ཧི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཐ་སཱ་མ་ཉྙ་ཡུ་ཏྟཾ ཉཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཀ་ཝ་ཏྠུ. ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཀེ་ན ཝཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཐ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཝ་ཏྠུ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ.
དུ་ཀཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ཧཱིཏི དུ་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ཧཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨོ་སཱ་ན་དུ་ཀ་སྶ པ་ན དུ་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཾ ཨ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ དུ་ཀ་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ཧཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཏི་ཀཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨོ་སཱ་ན་དུ་ཀེ པ་ན ཨ་ཏྠོཏི ཕ་ལཾ, ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ཏྟཱ དྷཱ་ཏུ་ས་དྡཱ་ནཾ ཏཾ ཛ་ནེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠ་ཛཱ་པི་ཀཱ, ཀཱ་ར་ཎ་ག་ཏཱ པ་ཉྙཱ. ཛཱ་པི་ཏོ ཛ་ནི་ཏོ ཨ་ཏྠོ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཛཱ་པི་ཏ་ཏྠཱ, ཀཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙཱ་ས་དི་སཱི ཕ་ལ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་བྷཱུ་ཏཱ ཕ་ལ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ.
༡༠. ད་ས་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༦༠. ‘‘ཙ་ཏ་སྶོ ཁོ ཨི་མཱ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཡོ་ནི་ཡོ. ཀ་ཏ་མཱ…པེ… ཡོ ཁོ མཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན’’ནྟི (མ. ནི. ༡.༡༥༢) ཝ་ཙ་ནེ་ན ཙ་ཏུ་ཡོ་ནི་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་ཉཱ་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘ནི་ར་ཡ་ཉྩཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, པ་ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༡༥༣) པ་ཉྩ་ག་ཏི་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀཾ. ‘‘སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཀེ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི ཏེ་ས་ཏྟ་ཏི ཉཱ་ཎཱ་ནི, ས་ཏྟ་ས་ཏྟ་ཏི ཉཱ་ཎཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏྠ པ་ན ནི་དཱ་ན་ཝ་གྒེ ས་ཏྟ་ས་ཏྟ་ཏི ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི ཙ་ཏུ་ཙ་ཏྟཱ་རཱི་ས་ཉྩ, ཏེ་ས་ཏྟ་ཏི པ་ན པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒེ སུ་ཏ་མ་ཡཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི དི་སྶ་ནྟི, ན སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཀེ་ཏི. ཨ་ཉྙཱ་ནི་པཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨི་དྷ ཨེ་ཀ་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཙ ‘‘པུ་བྦ་ནྟེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ, བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལཱ་དཱི་སུ ཙ ‘‘ཏ་ཡི་དཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘ཨི་མཱ་ནི དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཨེ་ཝཾ ག་ཧི་ཏཱ་ནཱི’ཏི’’ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཉཱ་ཎ་པྤ་བྷེ་དཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཡཱ་ཐཱ་ཝ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཏོ ས་ཡ་ཉྩ ཨ་ཀ་མྤི་ཡཾ པུ་གྒ་ལ་ཉྩ ཏཾ་ས་མ་ངྒིཾ ཉེ་ཡྻེ་སུ ཨ་དྷི་བ་ལཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཀ་མྤི་ཡ་ཊྛེ་ན ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་ཊྛེ་ན ཙཱ’’ཏི.
སེ་ཊྛ་ཊྛཱ་ནཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ. པ་ཊི་ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཊྛ ཝཱ པ་རི་སཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ས་བྷཱ, བུ་དྡྷཱ. ཨི་དཾ པ་ནཱཏི བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཋཱ་ནཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་མེ་ཝ ཝ་ད་ཏི. ཏི་ཊྛ་མཱ་ནོ་ཝཱཏི ཨ་ཝ་ད་ནྟོ་པི ཏི་ཊྛ་མཱ་ནོ་ཝ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཊྛ་སུ པ་རི་སཱ་སུ ‘‘ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏཾ ཁ་ཏྟི་ཡ་པ་རི་སཾ…པེ… ཏ་ཏྲ ཝ་ཏ མཾ བྷ་ཡཾ ཝཱ སཱ་ར་ཛྫཾ ཝཱ ཨོ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱི་ཏི ནི་མི་ཏྟ་མེ་ཏཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ན ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༥༡) ཝ་ཙ་ནེ་ན ད་སྶི་ཏ་ཨ་ཀ་མྤི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟོ ད་ས་བ་ལོ་ཧ་ནྟི ཨ་བྷཱི་ཏ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏི. སཱི་ཧ་ནཱ་ད་སུ་ཏྟེ་ན ཁ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་གྒེ ཨཱ་ག་ཏེ་ན.
‘‘དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ཙ་ཀྐཾ ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༣༡) སུ་ཏྟ་སེ་སེ་ན ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་སྶ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཕ་ལ་ས་མྤ་ཏྟི པ་ཝ་ཏྟི, པུ་རི་མ་ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་སྶ་ཡཱ་དིཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཙྪི་མ་ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་སྶ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ས་མྤ་ཏྟི པ་ཝ་ཏྟི ཝཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཏ་ཏྠ ཙ ཙ་ཀྐ-ས་དྡ་སྶ ག་ཧ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ནི་ཊྛ་ཏྟཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ པ་ཊི་ཝེ་དྷོ་ཏི ‘‘ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་སྶ་པི དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཀི་ཙྩ་ནི་པྥ་ཏྟི་པ་ར་སྶ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་མ་ཏྟེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨ་ཉྙཱ་སི་ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏོ པ་རཾ པ་ན ཡཱ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཱ དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཏ་སྶེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་སྶ ཋཱ་ན་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཙ་ཀྐ་སྶ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནོ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཡ.
ས་མཱ་དཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ས་མཱ་དཱ་ནཱ་ནི, ཏཱ་ནི པ་ན ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ་ན’’ནྟི. ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཝཱ ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནནྟི ཨེ་ཏེ་ན ས་མཱ་དཱ་ན-ས་དྡ་སྶ ཨ་པུ་བྦ་ཏྠཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི མུ་ཏྟ་ག་ཏ-ས་དྡེ ག་ཏ-ས་དྡ་སྶ ཝི་ཡ.
ཨ་ག་ཏི་གཱ་མི་ནིནྟི ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མི་ནིཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ‘‘ནི་བྦཱ་ན་ཉྩཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, པ་ཛཱ་ནཱ་མི ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཉྩ པ་ཊི་པ་ད’’ནྟི (མ. ནི. ༡.༡༥༣).
ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡ་དྷ་མྨནྟི ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡ་ས་བྷཱ་ཝཾ, ཀཱ་མ་ས་ཧ་ག་ཏ་ས་ཉྙཱ་དི་དྷ་མྨཾ ཝཱ. ཏཾ ཀཱ་ར་ཎནྟི པུ་བྦེ་ཝ ཀ་ཏཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ་དིཾ.
‘‘ཨི་དཱ་ནཱི’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ཧ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཀི་ལེ་སཱ་ཝ་ར་ཎཾ ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཉྩཱ་ཏི ཀི་ལེ་སཱ་ཝ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝཾ. ཀི་ལེ་ས་ཀྑ་ཡཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཧི ཀི་ལེ་སཱ་ཝ་ར་ཎཾ ཨ་ཊྛཱ་ནཾ, ཏ་ད་བྷཱ་ཝོ ཋཱ་ནཾ. ཨ་ན་དྷི་ག་མ་སྶ ཀི་ལེ་སཱ་ཝ་ར་ཎཾ ཋཱ་ནཾ, ཏ་ད་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཊྛཱ་ནནྟི. ཏ་ཏྠ ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏཾ ‘‘ཨ་ཏྠི དི་ནྣ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཱ་ཡ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཋི་ཏིཾ ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏཱ་ཡ ཋཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཨ་དྷི་ག་མ་སྶ ཋཱ་ནཾ པ་སྶ་ནྟེ་ན ཨི་མི་ནཱ ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་དྷི་ག་མཱ་ན་དྷི་ག་མཱ་ནཾ ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ ཀི་ལེ་སཱ་ཝ་ར་ཎ་ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ པ་སྶ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ སཱ་དྷེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ལོ་ཀི་ཡ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཋི་ཏི་ད་སྶ་ན་ཏོ ནི་ཡ་ཏ་མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཋཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏོ ཙཱ’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་དྷི་ག་མ་ཊྛཱ་ན་ད་སྶ་ན་མེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ཨུ་པ་རི བྷ་བྦ་པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཱ་དི་ཀ་སྶ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ཨི་མི་ནཱ པ་ན ཉཱ་ཎེ་ན སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ པ་ས་ངྒེ་ན ཨི་ཏ་ར་མྤི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. དྷཱ་ཏུ་ཝེ་མ་ཏྟ་ད་སྶ་ན་ཏོཏི རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏཾ་ས་ཧི་ཏཱ་ནཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཏོ, ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་མི་སྶཱ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏྟཱ རཱ་ག་ཙ་རི་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ་རི་ཡཱ་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཝཱ, རཱ་གཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཝ ཝཱ པ་ཀ་ཏི་བྷཱ་ཝ་ཏོ དྷཱ་ཏཱུ་ཏི རཱ་གཱ་དི་ཝེ་མ་ཏྟ་ད་སྶ་ན་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཡོ་གཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱཏི ས་ནྟ་ཏི་མ་ཧཱ་མ་ཏྟ་ཨ་ངྒུ་ལི་མཱ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཀཱ་མ་རཱ་ག་བྱཱ་པཱ་དཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཡོ་གཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ.
(༡.) ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༦༡. ན ཧེ་ཏུ་མེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ ན ཧེ་ཏཱུ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, བྱ་ཉྫ་ན་སི་ལི་ཊྛ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན པ་ན ར་སྶ་ཏྟཾ མ-ཀཱ་རོ ཙ ཀ་ཏོ ‘‘ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཡ. ཨི་མི་ནཱ་པི ན་ཡེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ན ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ་དི་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ, པ་ཙྪི་མ་ན་ཡེ་ན ན་ཧེ་ཏུ་དྷ་མྨཱ་དི་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ས་ངྒ་ཧོ་ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཙུ་ཏིགྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙུ་ཏི་པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ་ཡ ཨེ་ཀཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ག་ཧ་ཎཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, བྷ་ཝགྒ་ཧ་ཎེ་ན ན་ཝ་དྷཱ ཝུ་ཏྟ་བྷ་ཝ་སྶ. ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཨུ་པྤ་ནྣཾ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝཱཏི ‘‘ན རཱུ་པཾ ཝི་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཚ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ’’ཏི རཱུ་པ་ཏོ ཨེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་ས་ནཾ ཀ་རོ་ཏི.
༧༦༢. ཀ་པྤ་ཏོ ཀ་པྤཾ ག་ནྟྭཱ་པི ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ན ཀ་དཱ་ཙི ཏ་ཐཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ན ཧི ཁཱི་རཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཨེ་ཏེ་སཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
༧༦༣. ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱཏི ལོ་ཀེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ས་བྦཾ རཱུ་པཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ. ཨེ་ཏེ་ན མ་ཧ་ཏྟེ་པི ཨ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ཀ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ནྟོ སུ་ཁུ་མ་ཏྟཱ ན ཝི་བྷཱ་ཝེ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཝཱ་ད་པ་ཐཾ ཚི་ནྡ་ཏི. ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་དེ མ་མ ཝ་ཏྠུ་མྷཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ས་ཡོཏི ཨི་སྶ་རི་ཡ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༧༦༤. ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞཱཏི ཨ་བྱ་ཝ་ཧི་ཏཱ, ཨ་ན་ནྟ་རི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ་ན་མྤི པ་ཊི་པཱ་ཊི་ནི་ཡ་མོ ཏེ་ན པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ན་ནྟ་ར་ཏཱཏི ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ཨེ་ཏེ་ན པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༧༦༥. ས་མ་ན་ནྟ་ར་ཏཱཏི ཙ ས་མ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ.
༧༦༦. ཨཱ་བྷུ་ཛ་ན་ཏོཏི ཨཱ་བྷུ་གྒ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ, ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཨི་ཙྩེ་ཝ ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘པ་ཉྩ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ ཨ་ནཱ་བྷོ་གཱ’’ཏི ཨཱ་བྷོ་ག་ས་བྷཱ་ཝཱ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ‘‘པ་ཉྩ་ནྣཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཾ ན་ཏྠི ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནཱ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ན་བྷཱ་ཝོ ཝཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ན ཀ་ཉྩི དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ན ས་བྦེ རཱུ་པཱ་དི་དྷ་མྨཱ དྷ་མྨ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་དྷ་མྨ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘མ་ནོ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ དྷ་མྨཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཨཱ་ཧ.
རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨ་བྷི་ནི་པ་ཏ་ནཾ ཏེ་ཧི ས་མཱ་ག་མོ ཏེ་ས་ནྟི་པི ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟ’’ནྟི. ཀ་མྨ་ཏྠེ ཝཱ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ཧི ཨ་བྷི་ནི་པ་ཏི་ཏ་བྦཱ་ནི ཧི རཱུ་པཱ་དཱི་ནཱི་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཧི ཨ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ་ནི རཱུ་པཱ་དཱི་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཧ་ཛ་པུ་བྦ་ངྒ་མ་དྷ་མྨེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ་ནཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནཾ ཨེ་ཏེ་སཾ ན་ཏྠཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ད་སྶ་ནཱ་དི་མ་ཏྟ་ཏོ པ་ན མུ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙཱ ཨེ་ཏེ་སཾ ཀུ་ས་ལཱ་དི་པ་ཊི་ཝི་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཀི་ཙྩ་ནྟ་རཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏི.
ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཉྙཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་སཱ་མ་ཉྙཾ ཨ་ནི་ཝཱ་རེ་ནྟོ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཙ་ཝ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཉྩ ཀི་ཙྩཾ. པི-ས་དྡེ་ན ས་ཧ་ཛ་ཝ་ན་ཀཱ་ནི ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟཱ་ནི ས་མྤི་ཎྜེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ པ་ཊི་སེ་དྷ་ནེ ཨ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ སི་ཡཱ – ‘‘མ་ན་སཱ ཙེ པ་དུ་ཊྛེ་ན…པེ… པ་ས་ནྣེ་ན བྷཱ་ས་ཏི ཝཱ ཀ་རོ་ཏི ཝཱ’’ཏི (དྷ. པ. ༡-༢) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ བྷཱ་ས་ན་ཀ་ར་ཎ་ཀ་རཱ, ཏཾ་ས་དི་སཱ ཙ སུ་ཁ་དུ་ཀྑུ་པྤཱ་ད་ཀཱ བ་ལ་ཝ་ནྟོ ཚ་ཊྛ་དྭཱ་རི་ཀཱ ཨེ་ཝ དྷ་མྨ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ན ཏེ་སཾ པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀ་ཛ་ཝ་ནེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནཾ ཨ་ཏྠི, དུ་བྦ་ལཱ་ནཾ པ་ན པུ་བྦ་ངྒ་མ་པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནཾ ཏ་ཏྠ ན པ་ཊི་སི་དྡྷཾ ‘‘ན ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ན ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་དྭ་ཡ་ཛ་ན་ཀ་སྶེ་ཝ པ་ཊྛ་པ་ན་པ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན དུ་བྦ་ལ་སྶ མ་ནོ་ཀ་མྨ་སྶ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་དི་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་མཱི་ཏི, ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་མཱི་ཏི ཙ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ས་མཱ་དཱ་ནཾ པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀ་ཛ་ཝ་ནེ་ན ན ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཱ ‘‘པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀ་ཙུ་ཏི ཙ ན པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ཧི ཧོ་ཏི ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏཾ་དྭཱ་རི་ཀ་ཏྟཱ’’ཏི. ཡཱ པ་ནཱ་ཡཾ པཱ་ལི༹ ‘‘པ་ཉྩ་ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ཧི ན ཀ་ཉྩི དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་བྷི་ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཱ’’ཏི, ཏ་སྶཱ རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་པཱ་ཐ་མ་ཏྟཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཀ་ཉྩི དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝཾ ན པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ དི་སྶ་ཏི. ན ཧི རཱུ་པཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟ་མྤི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ རཱུ་པ་ནྟི ཙ ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི. ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་སྶ་པི རཱུ་པ་ནཱི་ལཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཀི་ཉྩི དྷ་མྨ་སྶ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ, པ་ཉྩ་ཧི པ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ཧི སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ཏ་སྶ ཝི་ཛཱ་ན་ན་ནྟི ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་བྷི་ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཱ’’ཏི ན ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྶ པཱ་ལི༹་ཡཾ བ་ཧི་དྡྷཱ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཾ ཨི་ཙྪ་ནྟེ་ཧི པ་ཉྩ་དྭཱ་ར་ཛ་ཝ་ནེ་ན པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཉཱ་ཎ་སྶ ས་ཧུ་པྤ་ཏྟི པ་ཊི་སི་དྡྷཱ. རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེཏི རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨེ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ན ན པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་མ་ནེ ནི་དྡཱ་པ་ཊི་བོ་དྷོ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ན, པ་ཋ་མཾ མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་ཛ་ཝ་ན་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་དྡཱ་ཡ་ནྟ་སྶ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ལོ་བྷེ་ཏྭཱ ས་ཙྩ་སུ་པི་ནེ་ན.
ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟེ་ཧི མ་ནོ་དྭཱ་རེ་པི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ དྭ་ཏྟི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཛ་ཝ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨོ་ཏ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཏ་སྶཱ ཨེ་ཝ ཝ་སེ་ནཱཏི ཏ་སྶཱ ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཝི་དྷེ་ན ཉཱ་ཎ་ཝ་ཏྠུ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཙ, ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ཙ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ.
ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
(༢.) དུ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༦༧. ཨ་ཏྠ-ས་དྡོ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་བྷཱ་ཝཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ལི་ངྒ་པ་རི་ཝ་ཏྟིཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཛཱ་པི་ཏཱ ཙ སཱ ཨ་ཏྠཱ ཙཱ་ཏི ཛཱ་པི་ཏ་ཏྠཱཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ.
དུ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
(༣.) ཏི་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༦༨. པ་ཉྙཱ་པ་རི་ཎཱ་མི་ཏེ་སཱུཏི པ་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་པཱ་ཙི་ཏེ་སུ. ‘‘ཡོ་ག་ཝི་ཧི་ཏེ་སཱུ་ཏི ཨི་ད་ཉྩ ཝི་ས་ཡ་ཝི་སེ་ས་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཡཱ་ནི པ་ཉྙཱ་ཡ ཝི་ཧི་ཏཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ ཧོ་ནྟི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཙ, ས་བྦཱ་ནི ཏཱ་ནི ཡོ་ག་ཝི་ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ་ནི. སི་ཀྑི་ཏྭཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ སི་པྤཾ, ཨི་ཏ་རཾ ཀ་མྨཾ. ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ. ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ཀ་མྨནྟི ཙ ཨ་སི་ཀྑི་ཏྭཱ་པི ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཐཱུ་ལ་ཀ་མྨཾ ‘‘ཀ་མྨ’’ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ, པ་ཉྙཱ ཨེ་ཝ ཝཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ‘‘ཀ་མྨཾ སི་པྤ’’ནྟི ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ནཱ་ག་མ་ཎྜ་ལཾ ནཱ་མ མ་ཎྜ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ས་པྤེ ཝི་ཛྫཱ་ཡ པ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ བ་ལིཾ ད་ཏྭཱ ཝི་སཱ་པ་ན་ཡ་ནཾ. པ་རི་ཏྟཾ ར་ཀྑཱ, ཡེ་ན ‘‘ཕཱུ’’ཏི མུ་ཁ་ཝཱ་ཏཾ ད་ཏྭཱ ཝི་སཾ ཨ་པ་ན་ཡ་ནྟི, སོ ཨུ་ཎྞ་ནཱ་བྷི་ཨཱ་དི་མ་ནྟོ ཕུ་དྷ་མ་ན་ཀ་མ་ནྟོ. ‘‘ཨ ཨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ མཱ་ཏི་ཀཱ ‘‘ཀ ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀོ ཏ་པྤ་བྷེ་དོ ཙ ལེ་ཁཱ.
ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ ས་ཀཾ, ཨི་ཏ་རཾ ནོ་ས་ཀཾ. ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཙྩཱ་ནཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཏ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནུ་ལོ་མ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. པུ་བྦེ ‘‘ཡོ་ག་ཝི་ཧི་ཏེ་སུ ཝཱ ཀ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཉྙཱ ཝུ་ཏྟཱ, པུ་ན ཏ་སྶཱ ཝེ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཀཾ ཁ་ནྟི’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཨ་ནུ…པེ… པ་ཉྙཱ་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨེ་ཝ་རཱུ་པིནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་ཝི་ས་ཡཾ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏ་ས་ཙྩཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ ཙ བྷཱུ་མི་ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ནི་དྡེ་སཱ ཁ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ཡ་སྶཱ པ་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མྨཱ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པ་ཛཱ་ན་ན་ཀི་ཙྩ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ནཾ ཁ་མ་ནྟི ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ, སཱ པ་ཉྙཱ དྷ་མྨཱ་ནཾ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་མ་ནཾ ཨེ་ཏི་སྶཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི དྷ་མྨ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟཱིཏི ཨ་ཏྠོ.
༧༦༩. ཨ་སཾ་ཝ་རཾ མུ་ཉྩ་ཏཱི་ཏི ས་མཱ་དཱ་ན་ས་མྤ་ཏྟ་ཝི་ར་ཏི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙེ་ཏ་ནཱ ‘‘སཱི་ལཾ པཱུ་རེ་ནྟ་སྶ མུ་ཉྩ་ཙེ་ཏ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. པུ་བྦཱ་པ་ར་པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ དཱ་ན་སཱི་ལ་མ་ཡ་ཏཱ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ མུ་ཉྩ་ཨ་པ་ར་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨཱ་ར་བྦྷཱ’’ཏི, པུ་བྦ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨ་དྷི་ཀི་ཙྩཱ’’ཏི ཙ ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཏྟ་ནྟི ‘‘ཨ་དྷི་ཀི་ཙྩཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ ཡུ་ཛྫ་ཏི.
༧༧༠. པ་ཉྩ་སཱི་ལ་ད་ས་སཱི་ལཱ་ནི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཙ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་སུ ས་ངྑཱ་ར་བྷ་ཝེ་སུ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ་ནཱི་ཏི ‘‘ཨུ་པྤཱ་དཱ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ་ཡ དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་པཱ་ལི༹་ཡཱ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནི. བྷ་ཝ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་སཱི་ལ་སྶ པ་ཉྙཱ་པ་ནཾ ས་ཏི་པི ས་ཝ་ནེ ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་དེ་ས་ནཱ་ཡ་ཏྟ་ནྟི བྷི་ཀྑུ་ཨཱ་དཱི་ན་མྤི ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཉྙཱཏི ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ པ་ཉྙཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ནི་བྦ་ཏྟེ་སུ, ཏ་ད་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཝཱ དྷ་མྨེ་སུ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ-ས་དྡོ ད་ཊྛ་བྦོ, ཏ་ཏྠ པ་ཉྙཱ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཉྙཱ.
༧༧༡. ཨ་པཱ་ཡུ་པྤཱ་ད་ན་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ ཨ་པཱ་ཡ་ཀོ་ས་ལླཾ སི་ཡཱ་ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ པུ་ཙྪ་ཏི ‘‘ཨ་པཱ་ཡ་ཀོ་ས་ལླཾ ཀ་ཐཾ པ་ཉྙཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ’’ཏི. ཏཾ པ་ན པ་ར་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ ‘‘པ་ཉྙ་ཝཱ་ཡེ་ཝ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྲུ་པཱ་ཡཱཏི ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲ ཨུ་པཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ. ཋཱ་ནེ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཋཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ. ཀིཾ ཏཾ? ཀཱ་ར་ཎ་ཛཱ་ན་ནཾ, བྷ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ ལ་ཧུ་ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཏི་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
(༤.) ཙ་ཏུ་ཀྐ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༩༣. ན པ་རི་ཏ་སྶ་ཏཱིཏི ‘‘ཨ་པི ནཱ་མ མེ ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དཱི་ནི སི་ཡུ’’ནྟི ན པ་ཏྠེ་ཏི, ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ ན ཨུ་ཏྟ་ས་ཏི.
༧༩༦. ཨ་པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡེཏི པ་རེ་ན ན་པ་ཏྟི་ཡཱ་ཡི་ཏ་བྦེ. དྷ་མྨེ ཉཱ་ཎནྟི ས་ཙྩ་ཝི་ས་ཡཾ ཉཱ་ཎཾ. ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩེ་སུ ཧི དྷ་མྨ-ས་དྡོ ཏེ་སཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི. ས་ངྑ་ཏ་པ་ཝ་རོ ཝཱ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཏ་སྶ ཙ ཕ་ལཾ དྷ་མྨོ, ཏ་ཏྠ པ་ཉྙཱ ཏཾ་ས་ཧ་ག་ཏཱ དྷ་མྨེ ཉཱ་ཎཾ. ན ཨ་ཉྙ་ཉཱ་ཎུ་པྤཱ་ད་ནཾ ན་ཡ་ན་ཡ་ནཾ, ཉཱ་ཎ་སྶེ་ཝ པ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་སེ་སོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཀི་ཙྩ’’ནྟི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨི་མི་ནཱ དྷ་མྨེ་ནཱཏི མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ, དུ་ཝི་དྷ་མྤི པ་ན མ་གྒ་ཕ་ལ་ཉཱ་ཎཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ ཙ མཱུ་ལཾ, ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩ ན་ཡ་ན་ཡ་ན་སྶཱ་ཏི དུ་ཝི་དྷེ་ན་པི ཏེ་ན དྷ་མྨེ་ནཱ་ཏི ན ན ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨ་སྶ ཉཱ་ཏ་ཏྟཱ, མ་གྒ་ཕ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཙ དྷ་མྨ་སྶ ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ས་མྤ་ཡོ་གཾ ག་ཏ་ཏྟཱ ན་ཡ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏེ་ན ཨི་མི་ནཱ དྷ་མྨེ་ན ཉཱ་ཎ་ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡོ་གེ་ན ཝཱ ཉཱ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཙ ཨ་ཏྠོ ན ན ཡུ་ཛྫ་ཏི.
ཡ་དི་པི ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་ནྟི, ཏ་ཐཱ་པི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ས་ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ ས་ཝི་སེ་སེ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཏ་ཉྙེ་ཝ ཨི་མ’’ནྟི. དི་ཊྛེ་ན ཨ་དི་ཊྛེ་ན ན་ཡ་ཏོ ན་ཡ་ན་ཉཱ་ཎཾ, ཨ་དི་ཊྛ་སྶ དི་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཀཱ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎཾ, ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀོ ཝཱ ཀཱ་ར་ཎ-ས་དྡོ་ཏི དྷ་མྨེ ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཉཱ་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ས་མྨུ་ཏི་མྷི ཉཱ་ཎནྟི དྷ་མྨེ ཉཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ སཱ་ཏི་ས་ཡ་སྶ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཀི་ཙྩ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཝི་ས་ཡོ་བྷཱ་ས་ན་མ་ཏྟ་ཛཱ་ན་ན་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཉཱ་ཎ་ནྟི ས་མྨ་ཏེ་སུ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་མྨུ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཝཱ པ་ཝ་ཏྟཾ ས་མྨུ་ཏི་མྷི ཉཱ་ཎཾ, ཨ་ཝ་སེ་སཾ པ་ན ཨི་ཏ་ར་ཉཱ་ཎ་ཏྟ་ཡ་ཝི་ས་བྷཱ་གཾ ཉཱ་ཎཾ ཏ་བྦི་ས་བྷཱ་ག་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ས་མྨུ་ཏི་ཉཱ་ཎ་མྷི པ་ཝི་ཊྛ་ཏྟཱ ས་མྨུ་ཏི་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
༧༩༧. ཀི་ལེ་ས་མཱུ་ལ་ཀེ ཙཱཏི ནཱི་ཝ་ར་ཎ་མཱུ་ལ་ཀེ ཙ ཀཱ་མ་བྷ་ཝ་དྷ་མྨེ.
༧༩༨. སཱ ཧི་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་སྶཱཏི ཡོ ‘‘ཀཱ་མེ་སུ ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ, ཨ་སྶ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མ་ངྒི་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སྭེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཀཱ་མེ་སུ ཝཱི་ཏ་རཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་ཏྠ་སྶེ་ཝ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མ་ངྒི་སྶ ག་ཧ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟེ ཏ་སྶ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཨ་ཝ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀཱ་མེ་སུ ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ ས་མཱ་ནོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒ་པ་ཉྙཱ ཚ་ཊྛཱ་བྷི་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཏཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ནཱ་མ, ཨི་ཏ་རཱ ཏ་དུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཝཱ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཕ་ལེ ཝཱ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡེ ས་ཏི ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཏཾ་ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཏོ ཙ་ཏཱུ་སུ་པི མ་གྒེ་སུ པ་ཉྙཱ ཚ་ཊྛཾ ཨ་བྷི་ཉྙཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ད་ཊྛ་བྦཱ.
༧༩༩. ཀཱ་མ་ས་ཧ་ག་ཏཱཏི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མཱ་ར་མྨ་ཎཱ. ཙོ་དེ་ནྟཱིཏི ཀཱ་མཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཏ་ནྣི་ནྣཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ད་ནུ་དྷ་མྨ་ཏཱཏི ཏ་ད་ནུ་དྷ་མྨཱ ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏཱ-ས་དྡ་སྶ ཨ་པུ་བྦ་ཏྠཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་ས་བྷཱ་ཝཱ’’ཏི. ནི་ཀ་ནྟིཾ, ནི་ཀ་ནྟི་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཾ ཝཱ ‘‘མི་ཙྪཱ་ས་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མེ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཧ་ག་ཏཱ.
༨༠༡. ཨ་དྷི་ག་མ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ, ཨ་བྷི་ཝི་སི་ཊྛེ་ན ཝཱ ཉཱ་ཎེ་ན ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ, ཨ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏ་ཉྩ ཏཾ ཋཱ་ནཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༨༠༢. ཝ་སི་ཏཱ་པ་ཉྩ་ཀ་ར་ཧི་ཏཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨ་པྤ་གུ་ཎཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཊི་པ་དཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཱི་ཏི པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ར་མྨ་ཎུ་དྡེ་སེ་ན པ་ཉྙཱ ཨེ་ཝ ཨུ་དྡི་ཊྛཱ་ཏི སཱ ཨེ་ཝ ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ཏི.
ཙ་ཏུ་ཀྐ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
(༥.) པ་ཉྩ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༠༤. པ་ཉྩ་ངྒི་ཀོ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷཱིཏི ས་མཱ་དྷི་ཨ་ངྒ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཉྙཱ ཨུ་དྡི་ཊྛཱ་ཏི. པཱི་ཏི་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཧི ཏ་མེ་ཝ ཝི་བྷ་ཛ་ཏི, ‘‘སོ ཨི་མ་མེ་ཝ ཀཱ་ཡཾ ཝི་ཝེ་ཀ་ཛེ་ན པཱི་ཏི་སུ་ཁེ་ན ཨ་བྷི་ས་ནྡེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༡.༢༢༦; མ. ནི. ༡.༤༢༧) ན་ཡེ་ན པཱི་ཏི་ཡཱ སུ་ཁ་སྶ ཙ ཕ་ར་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པཱི་ཏི་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ་སུ་ཁ་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ་ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཋ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཏོ ‘‘པཱ་དཱ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ.
དུ་ཏི་ཡ་པ་ཉྩ་ཀེ ཙ ‘‘པ་ཉྩ་ཉཱ་ཎི་ཀོ’’ཏི ས་མཱ་དྷི་མུ་ཁེ་ན པ་ཉྩ་ཉཱ་ཎཱ་ནེ་ཝ ཨུ་དྡི་ཊྛཱ་ནི ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནི ཙཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ་ནི. ལོ་ཀི་ཡ་ས་མཱ་དྷི་སྶ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཱ་ནི ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ནི་ཀ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ནི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨ་ཉྙེ ཀི་ལེ་སཱ ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཱ, ཨི་མ་སྶ པ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི་སྶ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ས་བྦ་ཀི་ལེ་ས་ཏྟཱ ན ནི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ ཝཱ་རེ་ཏ་བྦ་ཉྩ ཨ་ཏྠཱི་ཏི མ་གྒཱ་ན་ནྟ་རཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ ཙ ཨ་པྤ་ཡོ་གེ་ནེ་ཝ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ ཙ ཋ་པི་ཏ་ཏྟཱ ཙ, ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཝ་སེ་ན ཋ་པི་ཏ་ཏྟཱ ཝཱ ན ས་ས་ངྑཱ་ར་ནི་གྒ་ཡ྄ཧ་ཝཱ་རི་ཏ་ག་ཏོ. ས་ཏི་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟ་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ་པི ས་ཏི་ཡཱ ས་ཏི་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ ས་ཏོ ཨེ་ཝ ནཱ་མཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨེ་ཏེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ན་ས་ཏི་ཡཱ ས་ཏོ་ཏི.
པ་ཉྩ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
(༦.) ཚ་ཀྐ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༠༥. ཝི་སུ་དྡྷི་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘དཱུ་ར…པེ… ར་མྨ་ཎཱ་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་སུ་དྡྷཱི་ཏི ཙ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཏ་ཏྠ ཉཱ་ཎཾ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཉཱ་ཎཾ. ‘‘ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ’’ནྟི ཨི་ད་མེ་ཝ ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ‘‘པ་ར་ཙི་ཏྟེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི ཨུ་དྡྷ་ཊ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་ཉཱ་ཎ་སྶ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎེ་ཀ་དེ་ས་ཏྟཱ ‘‘ཝ་ཎྞ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མུ་དྡྷ་པྤ་ཏྟེ་ན ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎེ་ན ས་བྦཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎ་ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཚ་ཀྐ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
(༧.) ས་ཏྟ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༠༦. ཏ་དེ་ཝ ཉཱ་ཎནྟི ཚ་བྦི་དྷ་མྤི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཧ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཉཱ་ཎེ་ནཱཏི ཚ་པི ཉཱ་ཎཱ་ནི ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན. ཁ་ཡ་དྷ་མྨནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཧི པ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཉཱ་ཎ་སྶ ད་སྶ་ནཾ, ཉཱ་ཎ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ད་སྶ་ན་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཊི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ན ཏཾ ཨ་ངྒ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཉཱ་ཎ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ངྒཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨ་ནྟི ཉཱ་ཎནྟི ཨི་ཏི-ས་དྡེ་ན པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ས་ཏྟ་མཾ ཉཱ་ཎ་ནྟི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ དི་སྶ་ཏི. ན ཧི ཡ་མྤི ཏཾ དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཉཱ་ཎཾ, ཏ་མྤི ཉཱ་ཎ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ ཧོ་ཏི ཏཾ་ཉཱ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎེ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཉཱ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་སྶ ཨ་ན་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ, ‘‘ཁ་ཡ་དྷ་མྨཾ…པེ… ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨ’’ནྟི ཨེ་ཏེ་སཾ ས་མྦ་ནྡྷཱ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ ཙཱ་ཏི.
ས་ཏྟ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
(༨.) ཨ་ཊྛ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༠༨. ཝི་ཧཱ་རི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ནཱཏི པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨེ, དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན.
ཨ་ཊྛ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
(༡༠.) ད་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སོ
པ་ཋ་མ་བ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༠༩. ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ཊྛཱ་ནཾ, ན་ཏྠི ཋཱ་ན་ནྟི ཝཱ ཨ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨེ་ས ‘‘ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ན་ཡོ. ཏ་ད་ཏྠ་ནི་ག་མ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧི ‘‘ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ནྟི. ཨ་སུ་ཁེ སུ་ཁ་ནྟི དི་ཊྛི་ཝི་པ་ལླཱ་སོ་ཝ ཨི་དྷ སུ་ཁ་ཏོ ཨུ་པ་ག་མ་ན་སྶ ཋཱ་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཀ་ནྟ…པེ… ཨ་ཏྟ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི པ་དྷཱ་ན་དི་ཊྛི་མཱ་ཧ. བྷེ་དཱ་ནུ་རཱུ་པ་སྶ སཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཾ, བྷེ་དཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ན ཝཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝི་ཉྙཱ་པ་ནཾ.
ལི་ངྒེ པ་རི་ཝ་ཏྟེ ཙ སོ ཨེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཀ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟི་ཏོ བྷ་ཝ་ངྒ་པྤ་བ་ནྡྷོ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་པྤ་བ་ནྡྷོ ཙ, ནཱ་ཉྙོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་པི པ་རི་ཝ་ཏྟ་ལི་ངྒ’’ནྟི. ཨ་ཡཾ པ་ཉྷོཏི ཉཱ་པ་ནི་ཙྪཱ་ནི་བྦ་ཏྟཱ ཀ་ཐཱ.
ས་ངྒཱ་མ་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ས་པ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ས་བྦ་ཏྠ ཙ པུ་རི་མཾ ཨ་བྷི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ, ཝ་དྷ་ཀ་ཙི་ཏྟཾ པ་ན ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཱ་ནཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝེ པ་མཱ་ཎ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶེ་ཝ ཏཾ དི་ནྣཾ ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཡ་ཐཱ ཝ་དྷ་ཀ་ཙི་ཏྟཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་པྤ་བ་ནྡྷ་ཝི་ཙྪེ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན ཨེ་ཝཾ ཙཱ་ག་ཙེ་ཏ་ནཱ. སཱ ཧི ཙ་ཛི་ཏ་བྦཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་ཛ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ས་ཀ་ཀ་ར་ཎ་ཉྩ ཏ་སྶ ཙ་ཛ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཡ་སྶ ཏཾ ས་ཀཾ ཀ་ཏཾ, ཏ་སྶེ་ཝ དི་ནྣཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ས་ཎྛ…པེ… ཀ་པྤ་ཝི་ནཱ་སེ་ཡེ་ཝ མུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ཀ་པྤ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ན ས་མེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཧི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཀ་ཐཱ. ཨ་ཊྛ. ༦༥༤-༦༥༧) ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀོ་ཏི ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ ཡཾ སོ ཨེ་ཀཾ ཀ་པྤཾ ཨ་སཱི་ཏི་བྷཱ་གེ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨེ་ཀ་བྷཱ་ག་མ་ཏྟཾ ཀཱ་ལཾ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ, ཏཾ ཨཱ་ཡུ་ཀ་པྤཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. ཀ་པྤ་ཝི་ནཱ་སེ་ཡེ་ཝཱཏི པ་ན ཨཱ་ཡུ་ཀ་པྤ་ཝི་ནཱ་སེ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠེ ས་ཏི ན་ཏྠི ཝི་རོ་དྷོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ས་ཎྛ་ཧ་ནྟེཏི ཨི་དཾ སྭེ ཝི་ན་སྶི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཡ ཨ་བྷཱུ་ཏ་པ་རི་ཀ་པྤ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མེ་ཝ པ་ཙྩ་ཏི ཏ་ཏོ པ་རཾ ཀ་པྤཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ཡུ་ཀ་པྤ་སྶ་པི ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་ཝི་རོ་དྷ་ཏོ ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ ད་ཊྛ་བྦཱ.
པ་ཀ་ཏ་ཏྟོཏི ཨ་ནུ་ཀྑི་ཏྟོ. ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོཏི ཨ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ.
ཀིཾ པ་ན ཏནྟི ཡོ སོ ‘‘ནི་ཡ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ, ཏཾ ཀིཾ ནི་ཡ་མེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྶེ་ཝ པ་ན ཡ་ཐཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་སྶ ནི་ཡ་ཏ་སྶ མི་ཙྪ་ཏྟ་ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་ཡ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་ཉྩ ནི་ཡཱ་མ་ཀ་ཧེ་ཏུཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏྭཱ ཡེ་ན ‘‘ནི་ཡ་ཏོ’’ཏི ‘‘ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མཱ་དི་ཀོ’’ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཛཱ་ཏ་སྶ ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཝི་ཡ ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛཱ་ཏ་སྶ ནཱ་མ་མ་ཏྟ་མེ་ཏཾ ནི་ཡ་ཏ་ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མཱ་དི་ཀཾ, ནི་ཡ་ཏཱ་ནི་ཡ་ཏ་བྷེ་དཾ ནཱ་མ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཡ་དི པུ་བྦ་ཧེ་ཏུ ནི་ཡཱ་མ་ཀོ, སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཙ ནི་ཡ་ཏོ་ཏི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཏི་ཎྞཾ མ་གྒཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པུ་བྦ་ཧེ་ཏུ་ཀི་ཙྩཾ, ཏ་ཏོ པུ་བྦེ པ་ན པུ་བྦ་ཧེ་ཏུ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠཱི་ཏི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡ་དི ཧི ཏ་སྶ་པི པུ་བྦ་ཧེ་ཏུ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ སི་ཡཱ, སོ ཙ ནི་ཡཱ་མ་ཀོ་ཏི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ པུ་བྦེ ཨེ་ཝ ནི་ཡ་ཏོ སི་ཡཱ, ཏ་ཉྩ ཨ་ནི་ཊྛཾ, ཏ་སྨཱ་སྶ པུ་བྦ་ཧེ་ཏུ་ནཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏཱ ཨཱ་པ་ནྣཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཙྩ་སྶ ཨ་ཧེ་ཏུ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ནི་བྦ་ཏྟིཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི.
པ་ཊི་ལ་དྡྷ་མ་གྒོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒོ, ཏེ་ནེ་ཝ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མཱ་དི་ནི་ཡ་མེ ས་ཏི ས་ཏྟ་མ་བྷ་ཝཱ་དི་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ ཀི་ལེ་སཱ ཏེ་ནེ་ཝ ཁཱི་ཎཱ་ཏི ཨུ་པ་རི ཏ་ཡོ མ་གྒཱ ཨ་ཀི་ཙྩ་ཀཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་དི ཨུ་པ་རི ཏ་ཡོ མ་གྒཱ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མཱ་དི་ཀཾ ནི་ཡ་མེ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཙ ཨ་ཉྙོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ན་ཏྠཱི་ཏི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་སྶ ཨ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ཏཱ ནི་པྤ་ཡོ་ཛ་ན་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛཱ་དི་པྤ་ཧཱ་ནཾ ད་སྶ་ན་ཀི་ཙྩཾ, ཏེ་སཾ པ་ཧཱ་ནེ་ན ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མཱ་དི་ཏཱ་ཡ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. སཱ ཙུ་པ་རི་མ་གྒེ་ཧི ཨེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་ཏྟ་མ་བྷ་ཝཱ་དི་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཏེ་ན ཝི་ནཱ ཝུ་ཊྛཱ་ནེ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛཱ་དི་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཙ ཏེ་ན ཝི་ནཱ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཋ་མ་མ་གྒེ་ན ཙ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ་ཝ ཀི་ལེ་སཱ ཁེ་པེ་ཏ་བྦཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. ན ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ནི་ཡ་མེ་ཏཱིཏི ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་ནི་མི་ཏྟ་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཏོ ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ནི་ཡཱ་མ་ཀོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ ནི་ཡ་མེ་ཏཱི་ཏི ཙ ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་ནི་མི་ཏྟ་ཏཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཏི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ག་ཧི་ཏ་ནཱ་མ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཏ’’ནྟི.
ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི པ་ན ཨ་ཏྠཱིཏི ‘‘ན མེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་ཏྠི, ས་དི་སོ མེ ན ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དིཾ (མ. ནི. ༡.༢༨༥; ༢.༣༤༡; མ་ཧཱ་ཝ. ༡༡; ཀ་ཐཱ. ༤༠༥) ཨི་མི་སྶཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཋ་ཏྭཱ ཝ་ད་ནྟེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཀིཾ པ་ནཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨ་ཏྠེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ཉྙེ ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་མ་ས་མཱ ས་མྦོ་དྷི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཝཾ པུ་ཊྛཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ནོ་ཏི ཝ་དེ་ཡྻ’’ནྟི (དཱི. ནི. ༣.༡༦༡) ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ, ཡཾ ཨེ་ཀི་སྶཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ དྭེ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༡༢༩) ཨི་མཾ སུ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནཱ ཙ བུ་དྡྷ་ཀྑེ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཾ ཨི་མཾ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
‘‘ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི མཱ་ཏི་ཀཱ, ཏཱ་ཡ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ ནི་དཱ་ནུ་དྡེ་ས་ས་ངྑཱ་ཏེ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ པ་བྦ་ཛྫཱུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཀ་མྨེ་སུ ཙ སཱ་ས་ནཾ ཏི་ཊྛ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྠོ. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ ཝཱ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ པ་བྦ་ཛྫཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཙ ཏ་དུ་བྷ་ཡཱ་བྷཱ་ཝེ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏ་སྨཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ, ཏཱ་སུ ཙ སཱ་ས་ནཾ ཏི་ཊྛ་ཏཱིཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨོ་ས་ཀྐི་ཏཾ ནཱ་མཱཏི པ་ཙྪི་མ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སཱི་ལ་བྷེ་ད་དྭ་ཡཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝི་ན་ཊྛཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏཱཏི ར་སྨི་ཡོ. ཀཱ་རུ་ཉྙནྟི པ་རི་དེ་ཝ་ན་ཀཱ་རུ་ཉྙཾ.
ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡ་ཏྟཱཏི དྭཱི་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་དོ་ས་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཝཱ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཝི་ཝཱ་དཱ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ དྭེ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷཾ དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཀ་བུ་དྡྷ་དྷཱ་ར་ཎཱི. ཨེ་ཏེ་ན ཨེ་ཝཾ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཨེ་ཏེ བུ་དྡྷ་གུ་ཎཱ, ཡེ་ན དུ་ཏི་ཡ་བུ་དྡྷ་གུ་ཎེ དྷཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠཱ ཨ་ཡཾ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་ས་ནི་པྥ་ནྣཱ་ན་ཉྷི དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཝི་སེ་སོ ན ས་ཀྐཱ དྷཱ་རེ་ཏུ་ནྟི. ས་མཾ ཨུ་དྡྷཾ པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ས་མུ་པཱ་དི་ཀཱ, ཨུ་ད་ཀ་སྶོ་པ་རི ས་མཾ གཱ་མི་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྭི་ནྣ་མྤཱིཏི དྭེ་པི, དྭི་ནྣ་མྤི ཝཱ ས་རཱི་ར་བྷཱ་རཾ. ཚཱ་དེ་ནྟནྟི རོ་ཙ་ཡ་མཱ་ནཾ. ས་ཀིཾ བྷུ་ཏྟོ་ཝཱཏི ཨེ་ཀ་མྤི ཨཱ་ལོ་པཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏྭཱ་ཝ མ་རེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཏི་དྷ་མྨ་བྷཱ་རེ་ནཱཏི དྷ་མྨེ་ན ནཱ་མ པ་ཐ་ཝཱི ཏི་ཊྛེ་ཡྻ, སཱ ཀིཾ ཏེ་ནེ་ཝ ཙ་ལ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པུ་ན ཐེ་རོ ‘‘ར་ཏ་ནཾ ནཱ་མ ལོ་ཀེ ཀུ་ཊུ་མྦཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ནྟཾ ཨ་བྷི་མ་ཏ་ཉྩ ལོ་ཀེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ག་རུ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ས་ཀ་ཊ་བྷ་ངྒ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཏི་བྷཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ དི་ཊྛཾ. ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨོ ཙ ཧི་ཏ་སུ་ཁ་ཝི་སེ་སེ་ཧི ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནཾ དྷཱ་རེ་ནྟོ ཨ་བྷི་མ་ཏོ ཙ ཝི་ཉྙཱུ་ཧི ག་མྦྷཱི་རཱ་པྤ་མེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་རུ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ཏི་བྷཱ་ར་བྷཱུ་ཏོ པ་ཐ་ཝཱི་ཙ་ལ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨི་དྷ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དྭེ ས་ཀ་ཊཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨེ་ཀ་སྶཱཏི ཨེ་ཀ་སྨཱ, ཨེ་ཀ་སྶ ཝཱ ས་ཀ་ཊ་སྶ ར་ཏ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ས་ཀ་ཊ་ཏོ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨོ་སཱ་རི་ཏནྟི པ་ཝེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་ཊཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཀ་ཏི་ཀཱཏི ཨ་ཀི་ཏྟི་མ་པ་ཀ་ཏི་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་ར་ཎ་མ་ཧ་ནྟ་ཏྟཱཏི མ་ཧ་ནྟེ་ཧི པཱ་ར་མི་ཏཱ་ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི བུ་དྡྷ་གུ་ཎཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་ད་ཡོ མ་ཧ་ནྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ས་ཡེ ཨེ་ཀེ་ཀཱ་ཝ, ཨེ་ཝཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ་པི མ་ཧ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ས་ཡེ ཨེ་ཀོ ཨེ་ཝ. ཀོ ཙ ཏ་སྶ ཝི་ས་ཡོ? ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཉེ་ཡྻཾ, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཀཱ་སོ ཝི་ཡ ཨ་ན་ནྟ་ཝི་ས་ཡོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཀོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟོ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏྭ་ནྟ་རེ་སུ་པི དུ་ཏི་ཡ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི.
པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ས་མ་ངྒི་ཏཱ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མ་ངྒི་ཏཱ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ས་ནྟ་ཏི་ཁ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝཱ. ཝི་པཱ་ཀཱ་ར་ཧནྟི དུ་ཏི་ཡ་བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ ཝི་པ་ཙྩ་ན་པ་ཀ་ཏི་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཙ་ལ་ཏཱིཏི པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏི. སུ་ན་ཁེ་ཧི ཝ་ཛ་ན་སཱི་ལོ སུ་ན་ཁ་ཝཱ་ཛི་ཀོ.
པ་ཋ་མ་བ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
དུ་ཏི་ཡ་བ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༡༠. ག་ཏི་ཏོ ཨ་ཉྙཱ ག་ཏི་ས་མྤ་ཏྟི ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་མྤ་ནྣཱ ག་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. མ་ཧཱ་སུ་ད་སྶ་ནཱ་དི་སུ་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལོ པ་ཋ་མ་ཀ་པྤི་ཀཱ་དི་སུ་མ་ནུ་སྶ་ཀཱ་ལོ ཙ ཀཱ་ལ་ས་མྤ་ཏྟི.
ཨེ་ཀ་ནྟཾ ཀུ་ས་ལ་སྶེ་ཝ ཨོ་ཀཱ་སོཏི ཨི་དཾ ཡ་དི་པི ཀོ་ཙི ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་དི་པ་ཡོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ ཋི་ཏཾ བཱ་དྷེ་ཡྻ, ཏཾ པ་ན བཱ་དྷ་ནཾ བཱ་དྷ་ཀ་སྶེ་ཝ ཨི་སྶཱ་དི་ནི་མི་ཏྟེ་ན ཝི་པ་རཱི་ཏ་གྒཱ་ཧེ་ན ཛཱ་ཏཾ. སཱ པ་ཡོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡོ, ན དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཀྐ་ཊོ བྷ་ཏྟ་པུ་ཊཾ བ་ནྡྷ་ཊྛཱ་ནེ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཡ་ཏྠ ཝཱ ཏ་ཏྠ ཝཱ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཝི་ནཱ་སེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་པཱ་ཡ་ཉྙཱུ་པི བྷོ་གེ. སུ་སཱ་ནེ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ གྷཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཚ་ཌྜི་ཏ་སྶ ཝུ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ཨ་པཱ་ཡ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
‘‘པ་ཙྩ་རཱི’’ཏི་པི ཨུ་ལུ༹་མྤ་སྶ ནཱ་མཾ, ཏེ་ན ཨེ་ཏྠ ཀ་ཏཱ ‘‘མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨུ་ད་ཀེ མ་ར་ཎཾ ཐ་ལེ མ་ར་ཎ་ཉྩ ཨེ་ཀ་མེ་ཝཱཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ ས་ཀྐེ་ན ‘‘ས་མུ་དྡཱ་ར་ཀྑཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ས་ཙྩཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཛཱི་ཝི་ཏ་སྶ ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟེ་ཧི ཐེ་རེ་ཧི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ, ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཧེ་ཏུ ན ག་མི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨུ་ད་ཀེཏི ནཱ་ག་དཱི་པཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཐ་ལེཏི ཛ་མྦུ་དཱི་པཾ.
ཐེ་རོ ན དེ་ཏཱིཏི ཀ་ཐ་མ་ཧཾ ཨེ་ཏེ་ན ཉཱ་ཏོ, ཀེ་ན་ཙི ཀི་ཉྩི ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏཾ སི་ཡཱ་ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ན ཨ་དཱ་སི. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘མ་ཡ་མྤི ན ཛཱ་ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པ་ར་སྶཱཏི ཨ་པ་ར་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཏྟཾ ཨཱ་དཱ་ཡ…པེ… ཐེ་ར་སྶ ཧ་ཏྠེ ཋ་པེ་སཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནེཏི ནི་ཀྐཱ་ར་ཎེ, ཨ་ཡུ་ཏྟེ ཝཱ ན་སྶ་ན་ཊྛཱ་ནེ. ཏུ་ཝཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ར་ཀྑེ་ཡྻཱ་སི, མ་ཡཾ པ་ན མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཏྟཱ ཀིཾ ར་ཀྑི་ཏྭཱ ཀ་རི་སྶཱ་མ, མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཙ ར་ཀྑི་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཏྟཱ ཝཱ ཐེ་རོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨོ་ཝ་ད་ཏི.
ས་མྨཱ་པ་ཡོ་ག་སྶ ག་ཏ་མ་གྒོཏི ས་མྨཱ་པ་ཡོ་གེ་ན ནི་པྥཱ་དི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་སྶ ས་ཉྫཱ་ན་ན་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
བྷཱུ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱུ་ཏོ་པ་མཾ ཀ་ཐ་ཡི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. མ་ནུ་སྶཱཏི བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀཱ་དི་ནི་ཡུ་ཏྟཱ མ་ནུ་སྶཱ མ་ཧ་ནྟ་ཏྟཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ.
དུ་ཏི་ཡ་བ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཏ་ཏི་ཡ་བ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༡༡. ཨ་ཉྩི་ཏཱཏི ག་ཏཱ. པེ་ཙྩཱཏི པུ་ན, མ་རི་ཏྭཱ་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. ཨུ་སྶ་ནྣ་ཏྟཱཏི ཝི་ཏ་ཀྐ་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཏྟཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, སཱུ་ར་ཏཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཏྟཱ. དི་བྦ་ནྟཱིཏི ཀཱི་ལ༹་ནྟི.
ས་ཉྫཱི་ཝ་ཀཱ་ལ༹་སུ་ཏྟ་ས་ངྒྷཱ་ཏ་རོ་རུ་ཝ་མ་ཧཱ་རོ་རུ་ཝ་ཏཱ་པ་ན་མ་ཧཱ་ཏཱ་པ་ན་ཨ་ཝཱི་ཙི་ཡོ ཨ་ཊྛ མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡཱ. ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རི དྭཱ་རཱ་ནི, ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ དྭཱ་རེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ་ཏྟཱ་རོ གཱུ་ཐ་ནི་ར་ཡཱ་ད་ཡོ་ཏི ཨེ་ཝཾ སོ་ལ༹་ས ཨུ་སྶ་ད་ནི་ར་ཡེ ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི.
ས་ཀྐ་སུ་ཡཱ་མཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཛེ་ཊྛ་ཀ་དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ. པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཝ་རུ་ཎ་ཨཱི་སཱ་ནཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ དུ་ཏི་ཡཱ་དི་ཊྛཱ་ན་ནྟ་ར་ཀཱ་ར་ཀོ པ་རི་ཙཱ་ར་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ.
ཏ་ཏི་ཡ་བ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་བ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༡༢. ཀ་པྤོཏི དྭེ་དྷཱ་བྷཱུ་ཏ་གྒོ. ཨེ་ཏྠ ཙ བཱི་ཛཱ་དི་དྷཱ་ཏུ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཁ་ནྡྷཱ་དི་དྷཱ་ཏུ་ནཱ་ན་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་བ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཉྩ་མ་བ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༡༣. ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་དྷཱ་ཏཱུཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ས་བྷཱ་ཝོ. ཡ་ཐཱ གཱུ་ཐཱ་དཱི་ནཾ དྷཱ་ཏུ་ས་བྷཱ་ཝོ ཨེ་སོ, ཡཾ གཱུ་ཐཱ་དཱི་ཧེ་ཝ སཾ་ས་ནྡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་སྶེ་ཝེ་ས ས་བྷཱ་ཝོ, ཡཾ དུ་སྶཱི་ལཱ་ད་ཡོ དུ་སྶཱི་ལཱ་དི་ཀེ་ཧེ་ཝ སཾ་ས་ནྡ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. བྷི་ཀྑཱུ་པི ཨཱ་ཧཾ་སཱུཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཨཱ་ཝུ་སོ ཨི་མེ མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟཱ ཨ་མྷེ ས་བྷཱ་གཱ་ས་བྷཱ་གེ ཝི་དི་ཏྭཱ ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་པ་ཎཱི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ དྷཱ་ཏུ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་མྨེ ཨུ་པ་ནེ་ནྟི ཏ་སྶ པ་ཡོ་གཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨེ་ཝཾ ས་བྷཱ་ག་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་དྷཱ་ཏུ་པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ན་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་དྷཱ་ཏུ་ས་བྷཱ་ག་ཝ་སེ་ན ནི་ཡ་མེ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
པ་ཉྩ་མ་བ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཚ་ཊྛ་བ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཙ་རི་ཏནྟི ཨི་དྷ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ སུ་ཙ་རི་ཏ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པྤ་ར་ཛཾ ཨ་ཀྑཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑཱཏི ཨ་ཏྠོ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏོ, ཨ་པྤ་ར་ཛཾ ཨ་ཀྑི་མྷི ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑཱཏི་པི ས་དྡ་ཏྠོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨཱ་ས་ཡ་ཛཱ་ན་ནཱ་དི་ནཱ ཡེ་ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི པ་རོ་པ་རེ་ཧི ས་ཏྟཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་པཱ་པཱ་ས་ཡཱ་དི་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཛཱ་ན་ནཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཝི་སུཾ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏཱ, ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་ནཱ་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀ་ཏཱ་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཝི་སུཾ བ་ལ་ཏཱ ཙ སི་དྡྷཱ ཧོ་ཏི.
༨༡༥. ཡ་ད་རི་ཡཱཏི ཡེ ཨ་རི་ཡཱ. ཨཱ་ཝ་སིཾ་སཱུཏི ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་སིཾ་སུ. ཀེ པ་ན ཏེ? ‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ པ་ཉྩ་ངྒ་ཝི་པྤ་ཧཱི་ནོ ཧོ་ཏི ཚ་ལ༹་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨེ་ཀཱ་ར་ཀྑོ ཙ་ཏུ་རཱ་པ་སྶེ་ནོ པ་ནུ་ཎྞ་པ་ཙྩེ་ཀ་ས་ཙྩོ ས་མ་ཝ་ཡ་ས་ཊྛེ་ས་ནོ ཨ་ནཱ་ཝི་ལ་ས་ངྐ་པྤོ པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ སུ་ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ སུ་ཝི་མུ་ཏྟ་པ་ཉྙོ’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༣༤༨; ཨ. ནི. ༡༠.༡༩) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ. ཨེ་ཏེ་སུ པ་ཉྩ་ངྒ་ཝི་པྤ་ཧཱི་ན་པ་ཙྩེ་ཀ་ས་ཙྩ་པ་ནོ་ད་ན་ཨེ་ས་ནཱ་ས་མ་ཝ་ཡ་ས་ཛྫ་ནཱ་ནི ‘‘ས་ངྑཱ་ཡེ་ཀཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏི ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏི ཝི་ནོ་དེ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༢.༡༦༨) ཝུ་ཏྟེ་སུ ཨ་པ་སྶེ་ནེ་སུ ཝི་ནོ་ད་ན་ཉྩ མ་གྒ་ཀི་ཙྩཱ་ནེ་ཝ, ཨི་ཏ་རེ ཙ མ་གྒེ་ནེ་ཝ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏ་ཉྷི སུ་ཏྟཾ…པེ… དཱི་པེ་ཏཱི’’ཏི.
༨༡༦. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ནྟཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡ་ནེ་སུ ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནུ་ས་ཡ་ནེ་ན ཨ་ནུ་སེ་ཏི. ཨཱ་ཙི་ཎྞ་ས་མཱ་ཙི་ཎྞཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ས་མ་ནྟ་ཏོ ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཋི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནུ་ས་ཡི་ཏ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. བྷ་ཝ་སྶ་པི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་ཏྟཱ, རཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཝཱ ས་མཱ་ན་ཏྟཱ ‘‘བྷ་ཝ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ…པེ… ས་ངྒ་ཧི་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
༨༡༨. ‘‘པ་ཎཱི་ཏཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀཱ ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡཱ, ཨི་ཏ་རེ མུ་དི་ནྡྲི་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟི་གྒ་ཧ་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡ་མུ་དི་ནྡྲི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠ’’ནྟི.
༨༡༩. པ་ཧཱ་ན་ཀྐ་མ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་པ་ཛ་ཧ་ན་ཀྐ་མོ པ་ཧཱ་ན་ཀྐ་མོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ, ཡ་སྶ པ་ཧཱ་ནེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཏཾ ཏེ་ནེ་ཝ པ་ཧཱ་ནེ་ན པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཡཾ ཝཱ པ་ཧཱ་ན་ཀྐ་མོ.
༨༢༠. མ་གྒ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི.
༨༢༦. ནི་བྦུ་ཏི་ཚ་ནྡ་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཙྪ་ནྡི་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཝི་ཊྛཱ. ཡ་སྨིཾ བྷ་ཝ་ངྒེ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཏཾ་ས་ནྟ་ཏི་ཡཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི, ཏཾ ཏ་སྶ པཱ་ད་ཀཾ.
ཚ་ཊྛ་བ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ས་ཏྟ་མ་བ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༢༨. ནི་དྡཱ་ཡི་ཏྭཱཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ནྟོ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཊི་བུ་དྡྷོ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ནྣོ་མྷཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་དཱི་ཧི ཝི་སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟ་ས་ནྟ་ཏི ཨེ་ཝ ཙི་ཏྟ་མ་ཉྫཱུ་སཱ, ས་མཱ་དྷི ཝཱ, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ. ཙི་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏུནྟི ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཙི་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏུཾ. ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏཱ་ནཾ ཨ་པ་ག་མོ ཨེ་ཝ ཨ་པ་ག་མ་ཝི་མོ་ཀྑོ.
ས་ཉྙཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཀཱ་མཱ་དི་དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་པ་ཀྑ་ནྡ་ནཱ་ནི ‘‘ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡ་ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡ་དྷ་མྨཱ’’ཏི ད་སྶི་ཏཱ་ནི, ཏེ་ཧི པ་ན ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨ-ས་དྡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. པ་གུ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཝོ་དཱ་ནཾ པ་གུ་ཎ་ཝོ་དཱ་ནཾ. ཏ་དེ་ཝ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཨ་དྷི་ག་མ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ ‘‘ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཝོ་དཱ་ན་མྤི ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཏ་མྷཱ ཏ་མྷཱ ས་མཱ་དྷི་མྷཱ ཝུ་ཊྛཱ་ན་མྤི ཝུ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཨི་མཱ་ཡ ཝུ་ཊྛཱ་ན་པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ‘‘པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡེ པ་ན ‘‘ནི་རོ་དྷ་ཏོ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝུ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི པཱ་ལི༹ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝ་དེ་ཡྻུཾ, ཏེ ‘‘ནི་རོ་དྷཱ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༤༡༧) ཨི་མཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏ་བྦཱ.
ས་ཏྟ་མ་བ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ད་ས་མ་བ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༣༡. རཱ་གཱ་དཱི་ཧི ཙེ་ཏ་སོ ཝི་མུ་ཏྟི་བྷཱུ་ཏོ ས་མཱ་དྷི ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི. པ་ཉྙཱ་ཝ ཝི་མུ་ཏྟི པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི. ཀ་མྨ་ནྟ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་ནྟ་ར་མེ་ཝཱཏི ཀ་མྨ་ནྟ་ར་སྶ ཝི་པཱ་ཀ་ནྟ་ར་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙེ་ཏ་ནཱ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་དྷ་མྨེ ནི་ར་ཡཱ་དི་ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མི་ནི་པ་ཊི་པ་དཱ་བྷཱུ་ཏེ ཀ་མྨ་ནྟི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་མྨ་པ་རི་ཙྪེ་ད་མེ་ཝཱ’’ཏི. ཨ་པྤེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི ཨ་ཊྛ་མ་ན་ཝ་མ་བ་ལཱ་ནི ཝི་ཡ, ཏཾ་ས་དི་སཾ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་ཉཱ་ཎཾ ཝི་ཡ ཝི་ཀུ་བྦི་ཏུཾ. ཨེ་ཏེ་ན ད་ས་བ་ལ་ས་དི་ས་ཏ་ཉྩ ཝཱ་རེ་ཏི, ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཉཱ་ཎཾ ཝི་ཡ ཝཱ ཨ་པྤེ་ཏུཾ ཝི་ཀུ་བྦི་ཏུ་ཉྩ. ཡ་དི་པི ཧི ཛྷཱ་ནཱ་དི་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎཾ ས་ཏྟ་མ་བ་ལ་ནྟི ཏ་སྶ ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་ར་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ་པི ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ཝི་ནཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཛྷཱ་ནཱ་དི་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཀི་ཙྩཾ ཝི་ཡ ན ས་བྦཾ བ་ལ་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཉྷི ཛྷཱ་ནཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་པྤེ་ཏུཾ ཨི་དྡྷི ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཀུ་བྦི་ཏུ་ཉྩ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ཀ་སྶ་ཙི བ་ལ་སྶ ཛྷཱ་ན་ཨི་དྡྷི་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ད་ས་མ་བ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཉཱ་ཎ་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.