༡. རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢. ཡཾ ཀི་ཉྩཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཡནྟི སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཨ་ནི་ཡ་མ་ནི་ད་སྶ་ནཾ, ཀི་ཉྩཱིཏི པ་ཀཱ་ར་ནྟ་ར་བྷེ་དཾ ཨཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཨ་ནི་ཡ་མ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཨུ་བྷ་ཡེ་ན་པི ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཝཱ…པེ… ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ ཨ་པྤཾ ཝཱ བ་ཧུཾ ཝཱ ཡཱ་དི་སཾ ཝཱ ཏཱ་དི་སཾ ཝཱ ཡཾ ཀི་ཉྩཱི་ཏི ན་པུཾ་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སཱ་ར་ཧཾ ས་བྦཾ བྱཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཉྙེ་སུ་པི ན་པུཾ་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སཱ་ར་ཧེ་སུ པ་ས་ངྒཾ དི་སྭཱ ཏ་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྠཾ ཨ་ཏི་ཙྩ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཨ་ཏི་པྤ་ས་ངྒ་སྶ ནི་ཡ་མ་ན་ཏྠཾ ‘‘རཱུ་པ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཡཾ་ཀི་ཉྩཱིཏི ས་ནི་པཱ་ཏཾ ཡཾ-ས་དྡཾ ཀིཾ-ས་དྡ་ཉྩ ཨ་ནི་ཡ་མེ་ཀ་ཏྠ་དཱི་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཾ པ་ད་ནྟི ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘པ་ད་དྭ་ཡེ་ན་པཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཀི་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པཾ ཝ་དེ་ཐཱཏི ཏུ་མྷེ་པི རཱུ་པཾ རཱུ་པ་ནྟི ཝ་དེ་ཐ, ཏཾ ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཝ་དེ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨ་ཐ ཝཱ ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན རཱུ་པཾ, ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་དེ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐེ་ཏེ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏེ་སུ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧ ‘‘རུ་པྤ་ཏཱི་ཏི ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི.
བྷི་ཛྫ་ཏཱིཏི སཱི་ཏཱ་དི་ས་ནྣི་པཱ་ཏེ ཝི་ས་དི་ས་ས་ནྟཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏོ པུ་རི་མ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ བྷེ་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. བྷེ་དོ ཙ ཝི་ས་དི་ས་ཏཱ་ཝི་ཀཱ་རཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི བྷི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཀཱ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཀཱ་རཱ་པ་ཏྟི ཙ སཱི་ཏཱ་དི་ས་ནྣི་པཱ་ཏེ ཝི་ས་དི་ས་རཱུ་པུ་པྤ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ པ་ན ཨ་ཏི་ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཡ་ཐཱ རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ སཱི་ཏཱ་དཱི་ཧི ས་མཱ་ག་མོ ཧོ་ཏི, ཡེ་ན ཏ་ཏྠ ཨུ་ཏུ་ནོ ཋི་ཏི་པྤ་ཏྟ་སྶ པུ་རི་མ་ས་དི་ས་ས་ནྟཱ་ནུ་པྤཱ་ད་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ན ཧོ་ཏི ཨཱ་ཧཱ་རཱ་དི་ཀ་སྶ ཝཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙེ་ཧི ས་མཱ་ག་མོ ན་ཏྠི. ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནེ་ན ཙ ཝི་ཀཱ་རཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ རུ་པྤ་ན-ས་དྡོ ནི་རུ་ལ༹ྷོ, ཏ་སྨཱ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་ཡ པཱ་ཀ་ཊ་སྶ ཝི་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ‘‘རུ་པྤ་ནྟཱི’’ཏི ‘‘རུ་པྤ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ’’ཏི ཙ ན ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཛི་གྷ་ཙྪཱ་པི་པཱ་སཱ་ཧི རུ་པྤ་ན་ཉྩ ཨུ་ད་ར་གྒི་ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀུ་པྤ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན ཀ་ཏྟུ་ཨ་ཏྠེ རཱུ་པ་པ་ད་སི་དྡྷིཾ ད་སྶེ་ཏི, གྷ་ཊྚཱི་ཡ་ཏི པཱི་ལཱི༹་ཡ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏེ་ཧི ཀ་མྨ་ཏྠེ. ཀོ་པཱ་དི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡེ་ཝ ཧི རུ་པྤ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཏི. སོ པ་ན ཀ་ཏྟུ་བྷཱུ་ཏོ ཀ་མྨ་བྷཱུ་ཏོ ཙ ཨ་ཏྠོ བྷི་ཛྫ་མཱ་ནོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་སྶ་ཏྠ་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘བྷི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ རུ་པྤ་ཏཱི་ཏི རཱུ་པནྟི ཀ་མྨ་ཀ་ཏྟུ་ཏྠེ རཱུ་པ་པ་ད་སི་དྡྷི ཝུ་ཏྟཱ. ཝི་ཀཱ་རོ ཧི རུ་པྤ་ན་ནྟི. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘བྷི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཀ་མྨ་ཀ་ཏྟུ་ཏྠེ་ན བྷི་ཛྫ་ཏི-ས་དྡེ་ན ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཡཾ པ་ན རུ་པྤ་ཏི བྷི་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ཡ་སྨཱ ཀུ་པྤ་ཏི གྷ་ཊྚཱི་ཡ་ཏི པཱི་ལཱི༹་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏེ་ཧི ཙ པ་དེ་ཧི པ་ད་ཏྠོ པཱ་ཀ་ཊོ ཀ་ཏོ་ཏི. ‘‘ཀེ་ན་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི པུ་ཙྪཱ་ས་བྷཱ་ག་ཝ་སེ་ན ‘‘རུ་པྤ་ན་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ས་དྡ་ཏྠོ་ཡེ་ཝ རུ་པྤ་ནཾ, ཏ་སྶ པ་ན་ཏྠ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྩ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ‘‘རུ་པྤ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན རཱུ་པ་ནྟི་པི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཚི་ཛྫི་ཏྭཱཏི མུ་ཙྪཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཱ་ནཾ ཚེ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཚི་ཛྫི་ཏྭཱ. ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཁཱ་རེ་ན སཱི་ཏོ་ད་ཀེ་ནཱཏི ཨ་ཏི་སཱི་ཏ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཁཱ་ར་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ སི་ཡཱ. ན ཧི ཏཾ ཀ་པྤ་ས་ཎྛཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཀཾ ས་མྤ་ཏྟི་ཀ་རཾ པ་ཐ་ཝཱི་ས་ནྡྷཱ་ར་ཀཾ ཀ་པྤ་ཝི་ནཱ་ས་ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ ཁཱ་རཾ བྷ་ཝི་ཏུཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ས་ཏི པ་ཐ་ཝཱི ཝི་ལཱི་ཡེ་ཡྻཱ་ཏི. ཨ་ཝཱི་ཙི་མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡེཏི ས་ཨུ་སྶ་དཾ ཨ་ཝཱི་ཙི་ནི་ར་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ཏ་ཏྠ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པེ་ཏྟི…པེ… ན ཧོ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷཱ་པི ས་ཏྟཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ནི་ཡ་མཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ལ་ཀ་ཉྫི་ཀཱ་དཱི་སུ་པཱིཏི. ས་ར་ནྟཱ ག་ཙྪ་ནྟཱིཏི ས་རཱི་ས་པ-ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ཏི.
ཨ་བྷི་ས་ཉྙཱུ་ཧི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་མཱུ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི་པི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་ན ས་བྦཾ རཱུ་པཾ…པེ… ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ-ས་དྡ་སྶ ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ས་མཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ན ཧི རཱུ་པ་ཏོ…པེ… ཨ་ཏྠཱི’’ཏི.
༣. པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀཱ་ད་སོ་ཀཱ་སེ་སུ རཱུ་པཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཧི ཏ་ཏྠ མཱ་ཏི་ཀཾ་ཡེ་ཝ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ མཱ་ཏི་ཀཱ ཋ་པི་ཏཱ, ཨ་ཐ ཁོ པ་ཀ་ར་ཎ་པྤ་ཏྟཾ རཱུ་པ་ནྟི.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ…པེ… ཨེ་ཏྠེ་ཝ ག་ཎ་ནཾ ག་ཏནྟི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ཏཱི་ཏཾ་སེ་ནཱཏི བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཡེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན ག་ཎ་ནཾ ག་ཏཾ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ས་ཏི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ ག་ཎ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ན ཧི ཨ་ཏཱི་ཏཾ་སཱ་ནཾ ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ ‘‘ཡཾ རཱུ་པ’’ནྟི ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཏེ་སཾ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཏྟཱ, ནཱ་པི རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཉྙ་པྤ་ཀཱ་ར་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་ར་སྶ ཏ་ཏྠ ག་ཎི་ཏ་ཏྟཱ, ན ཙ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ཀཱ་ར་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ་ས་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏཾ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ་ཏི. ཨ་ཐ པ་ན ཡཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ་སེ་ན ག་ཎི་ཏཾ, ཏཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ…པེ… རཱུ་པནྟི ཨེ་ཝཾ ག་ཎི་ཏ་ནྟི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ག་ཎ་ན་ནྟ་ར་ད་སྶ་ནཾ ཨི་དཾ སི་ཡཱ, ན ཨ་ཏཱི་ཏཾ་སེ་ན ག་ཎི་ཏ་པྤ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ, ཏཾ་ད་སྶ་ནེ པ་ན ས་ཏི བྷཱུ་ཏུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཏཱི་ཏཾ་སེ ག་ཎི་ཏཾ ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་པ་ནྣ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ཙ ཨེ་ཝཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ་སེ ག་ཎི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎཾ བྷ་ཝི་ཏུཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི ཨེ་ཝཾ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶེ་ཝ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནཱ་ག་ཏེ་སུ ག་ཎི་ཏ་ཏྟཱ སུ་ཁཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཙ ཨ་ཏཱི་ཏཾ་སེ ག་ཎི་ཏ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ པུ་རི་མ་ན་ཡོ ཨེ་ཝ ཡུ་ཏྟོ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ་ནི་དྡེ་སེ་སུ་པི ཏཱ་དི་སོ ཨེ་ཝ་ཏྠོ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི.
སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོཏི པ་རི་ཡཱ་ཡ་དེ་ས་ན་ཏྟཱ སུ་ཏྟ་སྶ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ནི་དྡེ་ས་ཏོཏི ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་དེ་ས་ན་ཏྟཱ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་སྶ ནི་ཙྪ་ཡེ་ན དེ་སོ ནི་དྡེ་སོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩཱ་པཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – སུ་ཏྟ་ནྟ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏཾ ན་ནྭཱ་ག་མེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་དྡྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝོ་ཝ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་ཐཱ ཨི་དྷཱ་པི ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦོ (མ. ནི. ༣.༢༧༢, ༢༧༥; ཨ་པ. ཐེ་ར ༢.༥༥.༢༤༤) སི་ཡཱ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི སུ་ཏྟ་ནྟ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་མྤི ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡེ་ཝ སུ་ཏྟ་ནྟེ ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ཝི་ཙི་ནི་ཏྭཱ ཝི་བྷ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ནི་དྡེ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ནི་དྡི་ཊྛོ་ཏི.
ཨ་དྡྷཱ་ས་ནྟ་ཏི་ས་མ་ཡ་ཁ་ཎ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་པ་རི་ཙྪི་ནྣེ ཀཱ་ལེ ཨ་དྡྷཱ-ས་དྡོ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨ་ཧོ་སིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧ་མ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་སུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན (མ. ནི. ༡.༡༨; སཾ. ནི. ༢.༢༠) ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ‘‘ཏ་ཡོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྡྷཱ. ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ? ཨ་ཏཱི་ཏོ ཨ་དྡྷཱ, ཨ་ནཱ་ག་ཏོ ཨ་དྡྷཱ, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ ཨ་དྡྷཱ’’ཏི (ཨི་ཏི་ཝུ. ༦༣; དཱི. ནི. ༣.༣༠༥) ཨེ་ཏྠ པ་ན པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ པ་རི་ཙྪི་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨ་དྡྷཱ ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཐ་སུ་ཏྟཝ་སེ་ན (སཾ. ནི. ༣.༦༢) ཁ་ཎ་པ་རི་ཙྪི་ནྣོ ཡུ་ཏྟོ. ཏ་ཏྠ ཧི ‘‘ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པཾ ཛཱ་ཏཾ པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ, ‘ཨ་ཏྠཱི’ཏི ཏ་སྶ ས་ངྑཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༦༢) ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཏཱ ཏ་ཏོ པུ་བྦེ པ་ཙྪཱ ཙ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི. ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན པ་ན ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་པ་རི་ཙྪི་ནྣོ (དཱི. ནི. ༣.༣༠༥; ཨི་ཏི་ཝུ. ༦༣) སུ་ཏྟེ་སུ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་ཀོ ཨ་དྡྷཱ ཝུ་ཏྟོ་ཏི སོ ཨེ་ཝ ཨི་དྷཱ་པི ‘‘ཨ་དྡྷཱ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. སཱི་ཏཾ སཱི་ཏ་སྶ ས་བྷཱ་གོ, ཏ་ཐཱ ཨུ་ཎྷཾ ཨུ་ཎྷ་སྶ. ཡཾ པ་ན སཱི་ཏཾ ཨུ་ཎྷཾ ཝཱ ས་རཱི་རེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཾ ས་ནྟཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཨ་ནཱུ་ནཾ ཨ་ན་དྷི་ཀཾ ཨེ་ཀཱ་ཀཱ་རཾ, ཏཾ ཨེ་ཀོ ཨུ་ཏཱུ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་བྷཱ་ག་ཨུ་ཏུ་ནོ ཨ་ནེ་ཀ་ནྟ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཀ་ག་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཧཱ་རེ་པི. ཨེ་ཀ་ཝཱི་ཐི་ཨེ་ཀ་ཛ་ཝ་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ནནྟི པ་ཉྩ་ཚ་ཊྛ་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ས་ནྟ་ཏི་ས་མ་ཡཀ་ཐཱ ཝི་པ་སྶ་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཀ་ཐི་ཏཱ.
ནི་ཊྛི་ཏ་ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཀི་ཙྩཾ, ནི་ཊྛི་ཏ་ཧེ་ཏུ་ཀི་ཙྩ་མ་ནི་ཊྛི་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཀི་ཙྩཾ, ཨུ་བྷ་ཡ་ཀི་ཙྩ་མ་ས་མྤ་ཏྟཾ, ས་ཀི་ཙྩ་ཀྑ་ཎེ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ. ཛ་ན་ཀོ ཧེ་ཏུ, ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ, ཏེ་སཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ནཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་ཉྩ ཀི་ཙྩཾ. ཡ་ཐཱ བཱི་ཛ་སྶ ཨ་ངྐུ་རུ་པྤཱ་ད་ནཾ པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཏ་དུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ནཾ ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པ་ཝི་པཱ་ཀུ་པྤཱ་ད་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ཏ་དུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཀ་ལཱ་པ་སྶ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་སྶ ཙ ཛ་ན་ཀཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ན་ནྟ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀཱ་ན་ཉྩ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཀི་ཙྩཾ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ཧེ་ཏུ་ཀི་ཙྩཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, ཏཱི་སུ་པི ཁ་ཎེ་སུ པ་ཙྩ་ཡ་ཀི་ཙྩཾ. པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ར་ཎཱ་དི་ཀཾ ཕ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ཕུ་ས་ནཱ་དི་ཀ་ཉྩ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ཙྩཾ ས་ཀི་ཙྩཾ, ཏ་སྶ ཀ་ར་ཎ་ཀྑ་ཎོ ས་ཀི་ཙྩ་ཀྑ་ཎོ. ས་ཧ ཝཱ ཀི་ཙྩེ་ན ས་ཀི་ཙྩཾ, ཡ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ས་ཀི་ཙྩཾ རཱུ་པཾ ཝཱ ཨ་རཱུ་པཾ ཝཱ ཧོ་ཏི, སོ ས་ཀི་ཙྩ་ཀྑ་ཎོ, ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ.
༦. ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝཱཏི ‘‘ཏེ་སཾ ཏེ་ས’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་མེ་ཌི་ཏ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་བྷི་བྱཱ་པ་ན་ཏྠེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ. ‘‘ཨ་པ་ར་སྶ ཨ་པ་ར་སྶཱ’’ཏི དཱི་པ་ནཾ ཨ་པ་ར་དཱི་པ་ནཾ. པ་རི་ཡེ་ས་ཏཱུཏི ཨེ་ཏེ་ན པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ནི་ཊྛ་ནཱ་མ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་སྶ ཨ་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཀ་མྨ་དོ་སེ་ན ཧི ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་དོ་སེ་ན ཙ གཱུ་ཐ་བྷ་ཀྑ་པཱ་ཎཱ་ད་ཡོ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་ད་ཡོ ཙ པ་རི་ཡེ་སེ་ཡྻུཾ དི་ཊྛི་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ཙ ཡོ་ན་ཀཱ་ད་ཡོ ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ, ཨ་པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ པ་ན ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ནི་ཊྛ་མི་ཙྩེ་ཝ ནཱ་མ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ས་མྤ་ཏྟི་ཝི་ར་ཧ་ཏོཏི རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་ས་མྤ་ཏྟི་བྷ་ཝེ ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ཕ་ལ་ཏཱ ས་མི་དྡྷ་སོ་བྷ་ན་ཏཱ ཙ ས་མྤ་ཏྟི, ཏ་བྦི་ར་ཧ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཏཾ ན པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦ་ནྟི. སོ་བྷ་ནཱ་ནི ཙ ཀཱ་ནི་ཙི ཧ་ཏྠི་རཱུ་པཱ་དཱི་ནི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནི ན ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཧ་ཏྠི་ཨཱ་དཱི་ནཾ སུ་ཁ་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཏེ་སཾ ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨ་ཀ་ནྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ ཏ་སྶེ་ཝ ཧི ས་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏེ་ན ཀུ་ས་ལེ་ན ནི་བྦ་ཏྟཾ སུ་ཁ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ན ནི་བྦ་ཏྟཾ དུ་ཀྑ་སྶ. ཏ་སྨཱ ཀ་མྨ་ཛཱ་ནཾ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛ་ཏཱ ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཀ་ས་ཏྟ་སྶ ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ་ར་ཧཱ སི་ཡཱ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ཛཾ ཨ་ནི་ཊྛཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨི་ད་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ཛཾ ཨི་ཊྛཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ཏེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ཛ་མྤི སོ་བྷ་ནཾ པ་ར་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨི་ཊྛ་ནྟི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ཛཾ པ་ན ས་བྦེ་སཾ ཨི་ཊྛ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ་ནཾ པ་ན ཀེ་ས་ཉྩི མ་ནུ་སྶ་རཱུ་པཾ ཨ་མ་ནཱ་པཾ, ཡ་ཏོ ཏེ དི་སྭཱ་ཝ པ་ལཱ་ཡ་ནྟི. མ་ནུ་སྶཱ ཙ དེ་ཝ་ཏཱ་རཱུ་པཾ དི་སྭཱ བྷཱ་ཡ་ནྟི, ཏེ་ས་མྤི ཝི་པཱ་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཏཾ རཱུ་པཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཱ་དི་ས་སྶ པ་ན པུ་ཉྙ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ན ཏེ་སཾ ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ར་ཏི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ཛ་སྶ པ་ན ཨ་ནི་ཊྛ་སྶཱ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ཛ་སྶ སོ་བྷ་ན་སྶ ཨི་ཊྛ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཧ་ཏྠི་ཨཱ་དཱི་ན་མྤི ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ཛཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ཛཾ པ་ན པ་ཝ་ཏྟེ ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ. ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན པ་ན ཝོ་མི་སྶ་ཀ་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ཀཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ཛཾ བ་ཧུ་ལཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་ར་ཎཾ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུ་ནྟི. ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ན ཀ་ཏྠ་ཙི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཉྩེ་ཏུ་ནྟི ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ སུ་ཊྛུ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ ས་བྦ་ཏྠ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛ་ཏཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ.
ཨ་ནི་ཊྛཱ པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི ཨི་ཊྛཱ་ནཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༦༦; ༢.༡༥༥; ༣.༡༩༠; སཾ. ནི. ༥.༣༠) ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ཨི་ཊྛཱ་ནེ་ཝ རཱུ་པཱ་དཱི་ནི ‘‘ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི? ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ས་དི་སེ་སུ ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཏོ, ས་དི་ས་ཏཱ ཙ རཱུ་པཱ་དི་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ, ན ཨི་ཊྛ་ཏཱ. ‘‘ཨ་ནི་ཊྛཱ’’ཏི ཝཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ཝི་ས་བྷཱ་གཱ རཱུ་པཱ་ད་ཡོ ‘‘ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ཨ་སི་ཝེ ‘‘སི་ཝཱ’’ཏི ཝོ་ཧཱ་རོ ཝི་ཡ. ས་བྦཱ་ནི ཝཱ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛཱ་ནི རཱུ་པཱ་དཱི་ནི ཏ་ཎྷཱ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་ཡེ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ‘‘རཱུ་པཱ ལོ་ཀེ པི་ཡ་རཱུ་པཾ སཱ་ཏ་རཱུ་པ’’ནྟི་ཨཱ་དི (དཱི. ནི. ༢.༤༠༠; མ. ནི. ༡.༡༣༣; ཝི་བྷ. ༢༠༣). ཨ་ཏི་ས་ཡེ་ན པ་ན ཀཱ་མ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ སུ་ཏྟེ་སུ ‘‘ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ’’ཏི ཨི་ཊྛཱ་ནི རཱུ་པཱ་དཱི་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི.
དྭཱི་སུ་པི ཧཱི་ན་པ་ཎཱི་ཏ་པ་དེ་སུ ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ཛ་ཝ་སེ་ན ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ཛ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ‘‘ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ན’’ནྟི ས་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ, ཨ་ཡ་ཉྩ་ཏྠོ ‘‘ཏེ་སཾ ཏེ་ས’’ནྟི ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ཡོ་གེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ་སུ ཀ་མྨ་ཛཾ ཝི་སི་ཊྛ་ནྟི ‘‘ཀ་མྨ་ཛ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་དི པ་ན ཏེ་ཧི ཏེ་ཧཱི་ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཏེ་སཾ ཏེ་སནྟི སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཝི་ས་ཡ་ཝི་ས་ཡཱི་ས་མྦ་ནྡྷེ ཝཱ, ན ཀ་མྨ་ཛ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ རཱུ་པཱ་དཱི་ནི ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ནི, ས་བྦེ་སཾ པ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི. ཨེ་ཏྠ ཙ པཱ་ཀ་ཊེ་ཧི རཱུ་པཱ་དཱི་ཧི ན་ཡོ ད་སྶི་ཏོ་ཏི ཙ་ཀྑཱ་དཱི་སུ་པི ཧཱི་ན་པ་ཎཱི་ཏ་ཏཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ.
མ་ནཱ་པ་པ་རི་ཡ་ནྟནྟི མ་ནཱ་པཾ པ་རི་ཡ་ནྟཾ མ་རི་ཡཱ་དཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཉྩ་སུ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ཝ་དཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི? ཡ་སྨཱ ཏེ ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ མ་ནཱ་པཱ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཨ་མ་ནཱ་པཱ, ཡ་སྶ ཡེ་ཝ མ་ནཱ་པཱ, ཏ་སྶ ཏེ་ཝ པ་ར་མཱ, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་ནཾ པ་ར་མ་ཏཱ ཧོ་ཏི, ན ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ཨེ་ཝནྟི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན. ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་སྶཱ་ད་ན་ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶེ་ཝ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནི་ཊྛཾ ‘‘ཨི་ཊྛ’’ནྟི ག་ཧ་ཎ་ཏོ ཙ, ཨི་ཊྛཾ ‘‘ཨ་ནི་ཊྛ’’ནྟི ག་ཧ་ཎ་ཏོ ཙ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛཾ ནཱ་མ པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐཾ པ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟཾ ན་ཏྠཱིཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཉྙཱ་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ཙཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ནི་བྦཱ་ནེ ཝི་ཡ ཨ་ཉྙེ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ས་ཉྙཱ་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏི. པི་ཏྟུ་མྨ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཁཱི་ར་ས་ཀྐ་རཱ་དཱི་སུ དོ་སུ་སྶ་ད་ས་མུ་ཊྛི་ཏ་ས་ཉྙཱ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཏི་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ མ་ནཱ་པ་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཝི་བྷ་ཏྟཾ ཨ་ཏྠཱིཏི ཙ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ཝི་བྷ་ཏྟཾ པ་ཀཱ་སི་ཏ་ནྟི ཝཱ. ཏ་ཉྩ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཀ་ས་ཏྟ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཾ པ་ཀཱ་སི་ཏ་ཉྩ, ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཨི་དཾ ཨི་ཊྛཾ ཨ་ནི་ཊྛ་ཉྩ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཝཾ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏ་སྶ པ་ནི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛ་སྶ ཨ་ནི་ཊྛཾ ཨི་ཊྛ་ནྟི ཙ ག་ཧ་ཎེ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ས་ཉྙཱ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ་ཝ ཀཱ་ར་ཎཾ, དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་ཀཱ་རཱ་པ་ཏྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ་པཱི་ཏི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ. ཏ་ཐཱ ཧི སཱི་ཏུ་ད་ཀཾ གྷ་མྨཱ་བྷི་ཏ་ཏྟཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཧེ་ཏུ ཧོ་ཏི, སཱི་ཏཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ. ཏཱུ་ལ་པི་ཙུ་ས་མྥ་སྶོ ཝ་ཎེ དུ་ཀྑོ ནི་ཝ་ཎེ སུ་ཁོ, མུ་དུ་ཏ་རུ་ཎ་ཧ་ཏྠ་ས་མྦཱ་ཧ་ན་ཉྩ སུ་ཁཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝ ཧ་ཏྠེ་ན པ་ཧ་ར་ཎཾ དུ་ཀྑཾ, ཏ་སྨཱ ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཡུ་ཏྟཾ.
ཀི་ཉྩཱ་པཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ཏི་པི ས་ཉྙཱ་ཝི་པ་ལླཱ་སེ བུ་དྡྷ་རཱུ་པ་ད་སྶ་ནཱ་དཱི་སུ ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶེ་ཝ གཱུ་ཐ་ད་སྶ་ནཱ་དཱི་སུ ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཏེ་ན ཝི་པཱ་ཀེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་པི ས་ཉྙཱ་ཝི་པ་ལླཱ་སེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ཝི་པཱ་ཀ་ནི་ཡ་མ་ད་སྶ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ནི་ཡ་མ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ ཀ་ཏ་ནྟི.
ཨ་པི་ཙ དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན་པཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དྭཱ་ར་ནྟ་རེ དུ་ཀྑ་སྶ སུ་ཁ་སྶ ཙ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་སྶ དྭཱ་ར་ནྟ་རེ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀུ་པྤཱ་ད་ན་ཏོ ཝི་པཱ་ཀེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ནི་ཡ་མ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཙ དྭཱ་རེ ས་མཱ་ན་སྶེ་ཝ མ་ཎི་ར་ཏ་ནཱ་དི་ཕོ་ཊྛ་བྦ་སྶ ས་ཎི་ཀཾ ཕུ་ས་ནེ པོ་ཐ་ནེ ཙ སུ་ཁ་དུ་ཀྑུ་པྤཱ་ད་ན་ཏོ ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི.
ཧེ་ཊྛི་མ་ན་ཡོཏི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཀ་ས་ཏྟ་སྶ ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཙ ཝ་སེ་ན ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་ཉྙཱ་ཏ’’ནྟི (ཝི་བྷ. ༦) ཙ ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡོ. ས་མྨུ་ཏི་མ་ནཱ་པནྟི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཀ་ས་ཏྟ་སྶ ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཙ ཝ་སེ་ན ས་མྨ་ཏཾ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཾ མ་ནཱ་པཾ, ཏཾ པ་ན ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏ་ནྟི ཨ་བྷི་ནྡི་ཏ་བྦ་ཏོ་ཝ ན བྷི་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་ཉྙཱ་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ནེ་ར་ཡི་ཀཱ་དཱི་ཧི་པི པུ་གྒ་ལེ་ཧི མ་ནཱ་པ་ནྟི ག་ཧི་ཏཾ པུ་གྒ་ལ་མ་ནཱ་པཾ ‘‘ཏཾ ཏཾ ཝཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ བྷི་ནྡ་ཏི. ཝེ་མཱ་ནི་ཀ་པེ་ཏ་རཱུ་པ་མྤི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ཛ་ཏྟཱ ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཱ་དི་དུ་ཀྑ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ‘‘མ་ནུ་སྶ་རཱུ་པ་ཏོ ཧཱི་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
༧. ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཊི་གྷཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན སུ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏཱ, སུ་ཁུ་མཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དུ་པྤ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏཱ ཙ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. དུ་པྤ་རི་གྒ་ཧ་ཊྛེ་ནེ་ཝ ལ་ཀྑ་ཎ་དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ད་ས་ཝི་དྷནྟི ‘‘དཱུ་རེ’’ཏི ཨ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝུ་ཏྟ་མྤི པ་ན ཨོ་ཀཱ་ས་ཏོ དཱུ་རེ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ.
ཧེ་ཊྛི་མ་ན་ཡོཏི ‘‘ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡཾ…པེ… ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི རཱུ་པཾ ས་ནྟི་ཀེ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༧) ཨེ་ཝཾ ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏ་ཨོ་ཀཱ་ས་ཏོ ཙ ད་སྶེ་ཏྭཱ ནི་ཡྻཱ་ཏི་ཏ་ན་ཡོ. སོ ལ་ཀྑ་ཎོ་ཀཱ་ས་ཝ་སེ་ན དཱུ་ར་ས་ནྟི་ཀེ་ན ས་ཧ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཡྻཱ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ བྷི་ནྡ་མཱ་ནོ མི་སྶ་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟོ ག་ཏོ. ཨ་ཐ ཝཱ བྷི་ནྡ་མཱ་ནོཏི ས་རཱུ་པ་ད་སྶ་ནེ་ན ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀེ་ན ཨོ་ཀཱ་ས་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ཨོ་ཀཱ་ས་ཏོ ཙ ཝི་སུཾ ཀ་རོ་ནྟོ ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ས་ནྟི་ཀ་དཱུ་རཱ་ནཾ ཨོ་ཀཱ་ས་ཏོ དཱུ་ར་ས་ནྟི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎེ་ན ས་ནྟི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ དཱུ་ར་བྷཱ་ཝཾ, དཱུ་ར་བྷཱ་ཝ་ཉྩ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ས་ནྟི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟོ པ་ཝ་ཏྟོ་ཏི ‘‘བྷི་ནྡ་མཱ་ནོ ག་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷ པ་ནཱཏི ‘‘ཏཾ ཏཾ ཝཱ པ་ན རཱུ་པཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི ཨི་དྷ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ན ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ དཱུ་རཾ ཨོ་ཀཱ་ས་ཏོ ས་ནྟི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎེ་ན ན བྷི་ནྡ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ, ན ཙ ཨོ་ཀཱ་ས་དཱུ་ར་ཏོ ཝི་སུཾ ཀ་ར་ཎེ་ན, ནཱ་པི ཨོ་ཀཱ་ས་དཱུ་རེ་ན ཝོ་མི་སྶ་ཀ་ཀ་ར་ཎེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀིཾ པ་ན ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི? ཨོ་ཀཱ་ས་ཏོ དཱུ་ར་མེ་ཝ བྷི་ནྡ་ཏི. ཨེ་ཏྠ པ་ན ན པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཏི་དྷཱ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ན ཧི ཨོ་ཀཱ་ས་ཏོ དཱུ་རཾ ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ས་ནྟི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི, ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ཝཱ ཝི་སུཾ ཏེ་ན ཝཱ ཝོ་མི་སྶ་ཀ་ནྟི. ཨོ་ཀཱ་ས་ཏོ དཱུ་ར་སྶ པ་ན ཨོ་ཀཱ་ས་ཏོ་ཝ ས་ནྟི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎཾ ཨི་དྷ ‘‘བྷེ་ད་ན’’ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དྷ པ་ན ན ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ དཱུ་རཾ བྷི་ནྡ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཝཱ ན པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཏི་དྷཱ བྷེ་ད་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ, ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ས་ནྟི་ཀ་དཱུ་རཱ་ནཾ པ་ན ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡུ་པཱ་དཱ་ཡ དཱུ་ར་ས་ནྟི་ཀ་བྷཱ་ཝོ ན་ཏྠཱི་ཏི ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ དཱུ་ར་སྶ ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ་ཝ ས་ནྟི་ཀ་བྷཱ་ཝཱ་ཀ་ར་ཎཾ ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ དཱུ་ར་སྶ ཨ་བྷེ་ད་ན་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. པུ་རི་མ་ན་ཡོ ཝི་ཡ ཨ་ཡཾ ན་ཡོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཧི ཨེ་ཏྠ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི བྷི་ནྡ་མཱ་ནོ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ཉྙ་ཐཱ བྷེ་ད་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, བྷེ་ད་ནཾ ཨི་དྷ ཙ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི.
རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.