༡༠. བྷཱུ་མི་ཙཱ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༠. ད་ས་མེ (དཱི. ནི. ཊཱི. ༢.༡༦༧; སཾ. ནི. ཊཱི. ༢.༥.༨༢༢) ཨུ་དེ་ན་ཡ་ཀྑ་སྶ ཙེ་ཏི་ཡ་ཊྛཱ་ནེཏི ཨུ་དེ་ན་སྶ ནཱ་མ ཡ་ཀྑ་སྶ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཧི ཀ་ཏེ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ. ཀ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རོཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཀ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རོ. ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི པུ་རི་མ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ‘‘ཨུ་དེ་ནཾ ཙེ་ཏི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. གོ་ཏ་མ་ཀཱ་དཱི་སུ་པཱིཏི ‘‘གོ་ཏ་མ་ཀཾ ཙེ་ཏི་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོཏི ཙེ་ཏི་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ཀ་ཏ་ཝི་ཧཱ་ར་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ས་ཏྟ་མྦནྟི ཀི་ཀི་སྶ ར་ཉྙོ དྷཱི་ཏ་རོ ས་ཏྟ ཀུ་མཱ་རི་ཡོ སཾ་ཝེ་ག་ཛཱ་ཏཱ གེ་ཧ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་དྷཱ་ནཾ པ་ད་ཧིཾ་སུ, ཏཾ ཋཱ་ནཾ ‘‘ས་ཏྟ་མྦཾ ཙེ་ཏི་ཡ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. བ་ཧུ་པུ་ཏྟ་ཀནྟི ཙ བ་ཧུ་པཱ་རོ་ཧོ ཨེ་ཀོ ནི་གྲོ་དྷ་རུ་ཀྑོ, ཏ་སྨིཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཾ དེ་ཝ་ཏཾ བ་ཧཱུ མ་ནུ་སྶཱ པུ་ཏྟེ པ་ཏྠེ་ནྟི, ཏ་དུ་པཱ་དཱ་ཡ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ‘‘བ་ཧུ་པུ་ཏྟ་ཀཾ ཙེ་ཏི་ཡ’’ནྟི པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ. སཱ་ར་ནྡ་ད་སྶ ནཱ་མ ཡ་ཀྑ་སྶ ཝ་སི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ, ཙཱ་པཱ་ལ་སྶ ནཱ་མ ཡ་ཀྑ་སྶ ཝ་སི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨི་ཏི ས་བྦཱ་ནེ་ཝེ་ཏཱ་ནི བུ་དྡྷུ་པྤཱ་ད་ཏོ པུ་བྦ་དེ་ཝ་ཏཱ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཝོ་ཧ་རི་ཏཱ་ནི, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝི་ཧཱ་རེ ཀ་ཏེ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ས་ཉྫཱ་ན་ནྟི. ར་མ་ཎཱི་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཱ ཏཱ་ཝ བྷཱུ་མི་བྷཱ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ སུ་ལ་བྷ་པི་ཎྜ་ཏཱ་ཡ ར་མ་ཎཱི་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ པ་ན ན་ག་ར་ཏོ ནཱ་ཏི་དཱུ་ར་ཏཱ་ཡ ན་ཙྩཱ་ས་ནྣ་ཏཱ་ཡ ག་མ་ནཱ་ག་མ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནཱ་ཀི་ཎྞ་ཝི་ཧཱ་ར་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཚཱ་ཡུ་ད་ཀ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཏཱ་ཡ ཙ ར་མ་ཎཱི་ཡ་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ.
ཝ་ཌྜྷི་ཏཱཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཝ་སེ་ན པ་རི་བྲཱུ་ཧི་ཏཱ. པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ཏཱཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ. ཡུ་ཏྟ་ཡཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏཱཏི ཡ་ཐཱ ཡུ་ཏྟ་མཱ་ཛ་ཉྙ་ཡཱ་ནཾ ཚེ་ཀེ་ན སཱ་ར་ཐི་ནཱ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི པ་ཝ་ཏྟི་ར་ཧ་ཏཾ ག་མི་ཏཱ. པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན. ཝ་ཏྠུ ཝི་ཡ ཀ་ཏཱཏི ས་བྦ་སོ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་སོ་དྷ་ནེ་ན ཨི་དྡྷི་ཝི་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ སུ་ཝི་སོ་དྷི་ཏ་པ་རི་སྶ་ཡ་ཝ་ཏྠུ ཝི་ཡ ཀ་ཏཱ. ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཱཏི པ་ཊི་པ་ཀྑ་དཱུ་རཱི་བྷཱ་ཝ་ཏོ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏཾ་ཏཾ་ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཡོ་གྱ་ཏཱ་ཡ ཋ་པི་ཏཱ. ས་མ་ནྟ་ཏོ ཙི་ཏཱཏི ས་བྦ་བྷཱ་གེ་ན བྷཱ་ཝ་ནུ་པ་ཙ་ཡཾ ག་མི་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སུ་ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ’’ཏི. སུ་ཊྛུ ས་མཱ་ར་དྡྷཱཏི ཨི་དྡྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ སི་ཁཱ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་མྨ་དེ་ཝ སཾ་སེ་ཝི་ཏཱ.
ཨ་ནི་ཡ་མེ་ནཱཏི ‘‘ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙཱི’’ཏི ཨ་ནི་ཡ་མ་ཝ་ཙ་ནེ་ན. ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱཏི ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶཱ’’ཏི ས་རཱུ་པ་ད་སྶ་ནེ་ན ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ. ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎནྟི (དཱི. ནི. ཊཱི. ༡.༤༠; དཱི. ནི. ཨ་བྷི. ཊཱི. ༡.༤༠) པ་ར་མཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཝ་ད་ཏི. ཀིཾ པ་ནེ་ཏྠ པ་ར་མཱ་ཡུ ནཱ་མ, ཀ་ཐཾ ཝཱ ཏཾ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་པྤ་མཱ་ཎ་ནྟི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཡོ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ བྷ་ཝ་ཝི་སེ་སེ པུ་རི་མ་སི་དྡྷ་བྷ་ཝ་པ་ཏྠ་ནཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝ་ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ན་པྤ་མཱ་ཎཱ་དི་ཝི་སེ་སཱ ཝི་ཡ ཏཾ་ཏཾ་ག་ཏི་ནི་ཀཱ་ཡཱ་དཱི་སུ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ནི་ཡ་ཏ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཀྐ་སོ་ཎི་ཏ་ཨུ་ཏུ་བྷོ་ཛ་ནཱ་དི་ཨུ་ཏུ་ཨཱ་དི་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་པ་ཙྩ་ཡཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷི་ཏོ ཝི་པཱ་ཀ་པྤ་བ་ནྡྷ་སྶ ཋི་ཏི་ཀཱ་ལ་ནི་ཡ་མོ. སོ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཁ་ཎ་མ་ཏྟཱ་ཝ་ཊྛཱ་ཡཱི་ན་མྤི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཋ་པ་ནཱ་ཀཱ་ར་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀཱ་ནི རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཡ་སྨཱ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཏེ་སཾ ཁ་ཎ་ཋི་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནུ་པཱ་ལ་ཀཱ་ནི, ཨ་ཐ ཁོ ཡཱ་ཝ བྷ་ཝ་ངྒུ་པ་ཙྪེ་དཱ ཨ་ནུ་པ་བ་ནྡྷ་སྶ ཨ་ཝི་ཙྪེ་ད་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན་པི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཡུ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟཱ ཀཱ་ར་ཎཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཨཱ་ཡུ, ཨུ་ཀྐཾ་ས་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན པ་ར་མཱ་ཡཱུ་ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏཾ པ་ན དེ་ཝཱ་ནཾ ནེ་ར་ཡི་ཀཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རུ་ཀཱ་ན་ཉྩ ནི་ཡ་ཏ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ. ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རུ་ཀཱ་ནཾ པ་ན ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་ཡ་ཏ་པ་རི་ཙྪེ་ད་མེ་ཝ, ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་མ་ནུ་སྶ་པེ་ཏ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ་ནཾ པ་ན ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀ་ཀ་མྨ་བ་ཧུ་ལེ ཀཱ་ལེ ཏཾ་ཀ་མྨ་ས་ཧི་ཏ་ས་ནྟཱ་ན་ཛ་ནི་ཏ་སུ་ཀྐ་སོ་ཎི་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཏཾ་མཱུ་ལ་ཀཱ་ན་ཉྩ ཙ་ནྡ་སཱུ་རི་ཡ་ས་མ་ཝི་ས་མ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཱ་དི་ཛ་ནི་ཏ་ཨུ་ཏུ་ཨཱ་ཧཱ་རཱ་དི་ས་མ་ཝི་ས་མ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ན ཙི་རཱ་ཙི་ར་ཀཱ་ལ་ཏོ ཨ་ནི་ཡ་ཏ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ, ཏ་སྶ ཙ ཡ་ཐཱ པུ་རི་མ་སི་དྡྷ་བྷ་ཝ་པ་ཏྠ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཏཾ་ཏཾ་ག་ཏི་ནི་ཀཱ་ཡཱ་དཱི་སུ ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ནི་ཡ་མོ སི་དྡྷོ ད་སྶ་ནཱ་ནུ་སྶ་ཝཱ་དཱི་ཧི, ཏ་ཐཱ ཨཱ་དི་ཏོ ག་ཧ་ཎ་སི་དྡྷི་ཡཱ. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་སུ ཏཱ་སུ ཨུ་པ་པ་ཏྟཱི་སུ ནི་བྦ་ཏྟ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ས་མ་པྤ་མཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཀཱ་ལཾ ད་སྶ་ནཱ་ནུ་སྶ་ཝེ་ཧི ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏཾ་པ་ར་མ་ཏཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྷ་ཝ་པ་ཏྠ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་དི་ཏོ པ་རི་ཙྪེ་ད་ནི་ཡ་མོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཀ་མྨཾ ཏཱ་སུ ཏཱ་སུ ཨུ་པ་པ་ཏྟཱི་སུ ཡ་ཐཱ ཏཾ་ཏཾ་ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ནི་ཡ་ཏ་ཝ་ཎྞཱ་དི་ནི་བྦ་ཏྟ་ནེ ས་མ་ཏྠཾ, ཨེ་ཝཾ ནི་ཡ་ཏཱ་ཡུ་པ་རི་ཙྪེ་དཱ་སུ ཨུ་པ་པ་ཏྟཱི་སུ པ་རི་ཙྪེ་དཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན ཝི་པཱ་ཀ་ནི་བྦ་ཏྟ་ནེ ས་མ་ཏྠཾ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཡཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ, ཏཾ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཏི་ཊྛེ་ཡྻཱ’’ཏི.
མ་ཧཱ་སཱི་ཝ་ཏྠེ་རོ པ་ན ‘‘མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙ་རི་མ་བྷ་ཝེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་དཱ་ཡི་ནོ ཀ་མྨ་སྶ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ཡུ་ཀ་ཏཱ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཾ ཧ་ད་ཡེ ཋ་པེ་ཏྭཱ བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་ར་སྶ པ་རི་སྶ་ཡ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨི་མཾ བྷ་དྡ་ཀ་པྤ་མེ་ཝ ཏི་ཊྛེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨ་ཝོ་ཙ. ཁ་ཎྜི་ཙྩཱ་དཱི་ཧི ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན ཡ་ཐཱ ཨི་དྡྷི་བ་ལེ་ན ཛ་རཱ་ཡ ན པ་ཊི་གྷཱ་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ཏེ་ན མ་ར་ཎ་སྶ་པི ན པ་ཊི་གྷཱ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨཱ་པ་ནྣ་མེ་ཝཱ་ཏི. ‘‘ཀྭ ས་རོ ཁི་ཏྟོ, ཀྭ ཙ ནི་པ་ཏི་ཏོ’’ཏི ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཝུ་ཊྛི་ཏེ་ན་པི ཐེ་ར་ཝཱ་དེ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ ས་མ་ཏྠི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡོ པ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི…པེ… ནི་ཡཱ་མི་ཏ’’ནྟི.
ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀེ ནི་མི་ཏྟེཏི ཐཱུ་ལེ ས་ཉྙུ་པྤཱ་ད་ནེ. ཐཱུ་ལ་ས་ཉྙུ་པྤཱ་ད་ན་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ཏི་ཊྛ་ཏུ བྷ་ག་ཝཱ ཀ་པྤ’’ནྟི ས་ཀ་ལཾ ཀ་པྤཾ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ན་ཡཱ་ཙ་ནཱ་ཡ, ཡ་དི་དཾ ‘‘ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཉྙཱ་པ་དེ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ་ཏུ་རི་དྡྷི་པཱ་ད་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀ་པྤཾ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ. ཨོ་བྷཱ་སེཏི པཱ་ཀ་ཊ་ཝ་ཙ་ནེ. པཱ་ཀ་ཊ་ཝ་ཙ་ན་ཉྷེ་ཏཾ, ཡ་དི་དཾ པ་རི་ཡཱ་ཡཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ. པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟོཏི ཡ་ཐཱ ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྠཱ་ན་ཏྠཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཙི་ཏྟོ. སོ པ་ན ཨ་བྷི་བྷ་ཝོ མ་ཧ་ཏཱ ཨུ་ད་ཀོ་གྷེ་ན ཨ་པྤ་ཀ་སྶ ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊ་ཙི་ཏྟོ’’ཏི. ཨ་ཉྙོཏི ཐེ་ར་ཏོ, ཨ་རི་ཡེ་ཧི ཝཱ ཨ་ཉྙོ་པི ཡོ ཀོ་ཙི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ. པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཝི་པ་ལླཱ་སོ མཱ་རེ་ན པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྠཱ་ན་ཏྠཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཐེ་རོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཀ་ཏ་ནི་མི་ཏྟོ་བྷཱ་སཾ ས་བྦ་སོ ན ས་ལླ་ཀྑེ་སཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མཱ་རོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝི་པ་ལླཱ་སཱཏི ཨ་སུ་བྷེ ‘‘སུ་བྷ’’ནྟི ས་ཉྙཱ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ, ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ, དུ་ཀྑེ ‘‘སུ་ཁ’’ནྟི ས་ཉྙཱ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ, ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ་ཏི ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝི་པ་ལླཱ་སཱ. ཏེ་ནཱཏི ཡ་དི་པི ཨི་ཏ་རེ ཨ་ཊྛ ཝི་པ་ལླཱ་སཱ པ་ཧཱི་ནཱ, ཏ་ཐཱ་པི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝི་པ་ལླཱ་སཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨ་སྶཱཏི ཐེ་ར་སྶ. མ་དྡ་ཏཱིཏི ཕུ་ས་ན་མ་ཏྟེ་ན མ་དྡ་ནྟོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཏེ་ན མ་དྡི་ཏེ ས་ཏྟཱ་ནཾ མ་ར་ཎ་མེ་ཝ སི་ཡཱ. ཀིཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏི, ན ས་ཀྑི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀ་སྨཱ ན ས་ཀྑི་སྶ་ཏི, ན་ནུ ཨེ་ས ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཀུ་ཙྪིཾ པ་ཝི་ཊྛོ་ཏི? ས་ཙྩཾ པ་ཝི་ཊྛོ, ཏ་ཉྩ ཁོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ, ན ཝི་བཱ་དྷ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན. ཝི་བཱ་དྷ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན པ་ན ཨི་དྷ ‘‘ཀིཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧ་ད་ཡ་མ་དྡ་ན་སྶ ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ. ནི་མི་ཏྟོ་བྷཱ་སནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཏི་ཊྛ་ཏུ བྷ་ག་ཝཱ ཀ་པྤ’’ནྟི ས་ཀ་ལ་ཀ་པྤཾ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ན་ཡཱ་ཙ་ནཱ་ཡ ‘‘ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཉྙཱ་པ་དེ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ་ཏུ་རི་དྡྷི་པཱ་ད་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀ་པྤཾ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ས་ཉྙུ་པྤཱ་ད་ནཾ ནི་མི་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ པ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨོ་བྷཱ་སོ. ཛཱ་ན་ནྟོ་ཡེ་ཝཱཏི མཱ་རེ་ན པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟོ་ཡེ་ཝ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་པ་རཱ་དྷ་ཧེ་ཏུ་ཏོ ས་ཏྟཱ་ནཾ སོ་ཀོ ཏ་ནུ་ཀོ ཧོ་ཏི, ན བ་ལ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དོ་སཱ་རོ་པ་ནེ་ན སོ་ཀ་ཏ་ནུ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠ’’ནྟི. ཀིཾ པ་ན ཐེ་རོ མཱ་རེ་ན པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཀཱ་ལེ པ་ཝ་ཏྟིཾ པ་ཙྪཱ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི? ན ཛཱ་ནཱ་ཏི ས་བྷཱ་ཝེ་ན, བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ན ཛཱ་ནཱ་ཏི.
ག་ཙྪ ཏྭཾ, ཨཱ་ན་ནྡཱཏི ཡ་སྨཱ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཨི་དྷཱ་ག་ཏོ, ཏ་སྨཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, ག་ཙྪ ཏྭཾ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྶ་དཱ་ནི ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་སཱི’’ཏི. ཨ་ན་ཏྠེ ནི་ཡོ་ཛེ་ནྟོ གུ་ཎ་མཱ་ར་ཎེ་ན མཱ་རེ་ཏི, ཝི་རཱ་ག་ཝི་བ་ནྡྷ་ནེ་ན ཝཱ ཛཱ་ཏི་ནི་མི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏཾ མཱ་རེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘མཱ་རེ་ཏཱི་ཏི མཱ་རོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏི ཝི་ཡ པཱ་པ་ཏཱ་ཡ པཱ་པི་མཱ. ཀ་ཎྷ་དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཀ་ཎྷོ. ཝི་རཱ་གཱ་དི་གུ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་ནྟ་ཀོ. ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཝ་ཧཾ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ན མུ་ཉྩ་ཏཱི་ཏི ན་མུ་ཙི. ཨ་ཏྟ་ནོ མཱ་ར་པཱ་སེ་ན པ་མ་ཏྟེ བ་ནྡྷ་ཏི, པ་མ་ཏྟཱ ཝཱ བ་ནྡྷཱུ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི པ་མ་ཏྟ་བ་ནྡྷུ. ས་ཏྟ་མ་ས་ཏྟཱ་ཧ་ཏོ པ་རཾ ས་ཏྟ ཨ་ཧཱ་ནི ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཊྛ་མེ ས་ཏྟཱ་ཧེ’’ཏི ན པ་ན པ་ལླ་ངྐ་ས་ཏྟཱ་ཧཱ་དི ཝི་ཡ ནི་ཡ་ཏ་ཀི་ཙྩ་སྶ ཨ་ཊྛ་མ་ས་ཏྟཱ་ཧ་སྶ ནཱ་མ ལ་བྦྷ་ན་ཏོ. ས་ཏྟ་མ་ས་ཏྟཱ་ཧ་སྶ ཧི པ་ར་ཏོ ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷ་མཱུ་ལེ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨུ་ནོ ས་ཀྐ་སྶ ཙ དེ་ཝ་ར་ཉྙོ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ས་ཏྟེ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ མ་མ ཝི་ས་ཡཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་པེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་ཉྫཱ་ཏ་དོ་མ་ན་སྶོ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཧ་ནྡ དཱ་ནཱ་ཧཾ ནཾ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན པ་རི་ནི་བྦཱ་པེ་སྶཱ་མི, ཨེ་ཝ་མ་སྶ མ་ནོ་ར་ཐོ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ག་མི་སྶ་ཏི, མ་མ ཙ མ་ནོ་ར་ཐོ ཨི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ ‘‘པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏུ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ ཡཱ་ཙི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཊྛ་མེ ས་ཏྟཱ་ཧེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཛྫཱཏི ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རོ་སྶ་ཛྫ་ན་དི་ཝ་སཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. བྷ་ག་ཝཱ ཙ་སྶ ཨ་ཏི་བ་ནྡྷ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཛཱ་ན་ནྟོ་པི ཏཾ ཨ་ནཱ་ཝི་ཀ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཨ་ཀཱ་ལ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ཡཱ་ཙ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཏཱ་ཝཱ་ཧ’’ནྟི་ཨཱ་དི.
མ་གྒ་ཝ་སེ་ན བྱ་ཏྟཱཏི ས་ཙྩ་ས་མྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡེ་ན བྱ་ཏྟཱ. ཏ་ཐེ་ཝ ཝི་ནཱི་ཏཱཏི མ་གྒ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་ན་ཡེ་ན ཝི་ནཱི་ཏཱ. ཏ་ཐཱ ཝི་སཱ་ར་དཱཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མེ་ནེ་ཝ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་སཱ་ར་དཱ, སཱ་ར་ཛྫ་ཀ་རཱ་ནཾ དི་ཊྛི་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་དི་པཱ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་ག་མེ་ན ཝི་སཱ་ར་ད་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་སྶ སུ་ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཏཾ ཨི་དྷ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ནི་དྡེ་སེ་ན སུ་ཏ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ་པི་ཊ་ཀ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. ཏི་ཎྞཾ པི་ཊ་ཀཱ་ནཾ ས་མཱུ་ཧོ ཏེ་པི་ཊ་ཀཾ, ཏཱི་ཎི ཝཱ པི་ཊ་ཀཱ་ནི ཏི་པི་ཊ་ཀཾ, ཏི་པི་ཊ་ཀ་མེ་ཝ ཏེ་པི་ཊ་ཀཾ, ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན. ཏ་མེ་ཝཱཏི ཡཾ ཏཾ ཏེ་པི་ཊ་ཀཾ སོ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན ‘‘སུ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་མེ་ཝ. དྷ་མྨནྟི པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨཾ. དྷཱ་རེ་ནྟཱིཏི སུ་ཝ་ཎྞ་བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ཀྑི་ཏྟ་སཱི་ཧ་ཝ་སཾ ཝི་ཡ ཨ་ཝི་ན་སྶ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ སུ་པྤ་གུ་ཎ་སུ་པྤ་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ན དྷཱ་རེ་ནྟི ཧ་ད་ཡེ ཋ་པེ་ནྟི. ཨི་ཏི པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་དྷ་མྨ་དྷ་ར་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པ་ཊི་ཝེ་དྷ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན་པི ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་སྶཱཏི མ་གྒ་ཕ་ལ་དྷ་མྨ་སྶ, ན་ཝ་ཝི་དྷ་སྶ་པི ཝཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་སྶ. ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏནྟི ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏཾ. ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་པྤ་ཊི་པ་དནྟི ཙ ཏ་མེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷ་མྨ་མཱ་ཧ, ཚ་བྦི་དྷཱ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡོ ཝཱ. ཨ་ནུ་དྷ་མྨནྟི ཏ་སྶཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨ་བྷི་ས་ལླེ་ཁི་ཏཾ ཨ་པྤི་ཚ་ཏཱ་དི་དྷ་མྨཾ. ཙ་ར་ཎ་སཱི་ལཱཏི ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་ན་སཱི་ལཱ. ཨ་ནུ་མ་གྒ་ཕ་ལ་དྷ་མྨོ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཝཱ ཨ་ནུ་དྷ་མྨཱ, ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནཱི ཝི་པ་སྶ་ནཱ. ཏ་སྶཱ ཙ་ར་ཎ་སཱི་ལཱ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཝཱ་དཾ. ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ཨཱ་ཙཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ནེ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ, བྷ་ག་ཝཱ, ཏ་སྶ ཝཱ་དོ, ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དེ་ས་ནཱ.
ཨཱ་ཙི་ཀྑི་སྶ་ནྟཱིཏི ཨཱ་དི་ཏོ ཀ་ཐེ་སྶ་ནྟི, ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ནི་ཡཱ་མེ་ན པ་རེ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དེ་སེ་སྶ་ནྟཱིཏི ཝཱ་ཙེ་སྶ་ནྟི, པཱ་ལི༹ཾ ས་མྨཱ པ་བོ་དྷེ་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཉྙ་པེ་སྶ་ནྟཱིཏི པ་ཛཱ་ནཱ་པེ་སྶ་ནྟི, ས་ངྐཱ་སེ་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཊྛ་པེ་སྶ་ནྟཱིཏི པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཋ་པེ་སྶ་ནྟི, པ་ཀཱ་སེ་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཝ་རི་སྶ་ནྟཱིཏི ཝི་ཝ་ཊཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི. ཝི་བྷ་ཛི་སྶ་ནྟཱིཏི ཝི་བྷ་ཏྟཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི. ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་རི་སྶ་ནྟཱིཏི ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ནཾ ག་མྦྷཱི་རཾ ཨུ་ཏྟཱ་ནཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི. ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ དྷ་མྨ-ས་དྡོ ཀཱ་ར་ཎ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ‘‘ཧེ་ཏུ་མྷི ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཝི་བྷ. ༧༢༠) ཝི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཧེ་ཏུ་ཀེ་ན ས་ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ནཱ’’ཏི. ས་པྤཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡནྟི ས་ནི་སྶ་ར་ཎཾ. ཡ་ཐཱ པ་ར་ཝཱ་དཾ བྷ་ཉྫི་ཏྭཱ ས་ཀ་ཝཱ་དོ པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཧེ་ཏུ་དཱ་ཧ་ར་ཎེ་ཧི ཡ་ཐཱ་དྷི་ག་ཏ་མ་ཏྠཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་སྶ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི, ན་ཝ་ཝི་དྷཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཾ པ་བོ་དྷེ་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘པ་ཉྙ་པེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཚ་ཧི པ་དེ་ཧི ཚ ཨ་ཏྠ་པ་དཱ་ནི ད་སྶི་ཏཱ་ནི, ཨཱ་དི་ཏོ པ་ན དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ཚ བྱ་ཉྫ་ན་པ་དཱ་ནི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཏེ་པི་ཊ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཡེ་ན ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ནེ་ཏྟི་ཡཾ (ནེ་ཏྟི. ས་ངྒ་ཧ་ཝཱ་རོ) ‘‘དྭཱ་ད་ས པ་དཱ་ནི སུ་ཏྟཾ, ཏཾ ས་བྦཾ བྱ་ཉྫ་ན་ཉྩ ཨ་ཏྠོ ཙཱ’’ཏི.
སི་ཀྑཱ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧི་ཏནྟི ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ་དི་སི་ཀྑཱ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧཾ. ས་ཀ་ལཾ སཱ་ས་ན་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡནྟི ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ན་བྷཱུ་ཏཾ སེ་ཊྛ་ཙ་རི་ཡཾ. ས་མི་དྡྷནྟི ས་མྨ་དེ་ཝ ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ. ཛྷཱ་ན་སྶཱ་ད་ཝ་སེ་ནཱཏི ཏེ་ཧི ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་མ་དྷི་ག་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སུ་ཁ་ཝ་སེ་ན. ཝུ་དྡྷི་པྤ་ཏྟནྟི ཨུ་ལཱ༹་ར་པ་ཎཱི་ཏ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མེ་ན ས་བྦ་སོ པ་རི་ཝུ་དྡྷི་མུ་པ་ག་ཏཾ. ས་བྦ་པཱ་ལི་ཕུ་ལླཾ ཝི་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་མྤ་དཱ་ཧི སཱ་ས་ནཱ་བྷི་ཝུ་དྡྷི་ཡཱ མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟི་ཏོ. པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཝ་སེ་ནཱཏི པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན, པ་ཏི་ཊྛ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝ་སེ་ན བ་ཧུ་ནོ ཛ་ན་སྶ ཧི་ཏ་ནྟི བཱ་ཧུ་ཛ་ཉྙཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མ་ཧཱ་ཛ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. པུ་ཐུ པུ་ཐུ་ལཾ བྷཱུ་ཏཾ ཛཱ་ཏཾ, པུ་ཐུ ཝཱ པུ་ཐུ་ཏྟཾ པ་ཏྟ་ནྟི པུ་ཐུ་བྷཱུ་ཏཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་བྦཱ…པེ... པ་ཏྟ’’ནྟི. སུ་ཊྛུ པ་ཀཱ་སི་ཏནྟི སུ་ཊྛུ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝེ་དི་ཏཾ.
ས་ཏིཾ སཱུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ཉྙི་ཏོ དུ་ཀྑ་བྷཱ་རོ མ་ཡཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཝ་ཧི་ཏོ, ཨི་དཱ་ནི པ་ན ན ཝ་ཧི་ཏ་བྦོ, ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཝ་ཧ་ན་ཏྠ་ཉྷི ཙི་ར་ཏ་རཾ ཀཱ་ལཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ས་མྦྷཱ་རོ ས་མྦྷ་ཏོ, སྭཱ་ཡཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ པ་ཊི་ཝི་དྡྷོ. ཡ་ཏོ ཨི་མེ ཀཱ་ཡཱ་ད་ཡོ ཨ་སུ་བྷཱ་དི་ཏོ ས་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཏོ ས་མྨ་དེ་ཝ པ་རི་ཉྙཱ་ཏཱ་ཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མྤི ས་མྨཱ་ས་ཏིཾ ཡ་ཏཱ་ཏ་ཐཾ ཝི་ས་ཡེ སུ་ཊྛུ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ. ཉཱ་ཎེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱཏི ཨི་མ་སྶ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ཉྙི་ཏ་སྶ དུ་ཀྑ་བྷཱ་ར་སྶ ཝ་ཧ་ནེ པ་ཡོ་ཛ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཾ ཏཱ་ཝ བོ་དྷི་མཱུ་ལེ ཨེ་ཝ པ་རི་ས་མཱ་པི་ཏཾ, པ་ར་ཧི་ཏཾ པ་ན བུ་དྡྷ་ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཝི་ན་ཡཾ པ་རི་ས་མཱ་པི་ཏ་བྦཾ, ཏཾ ཨི་དཱ་ནི མཱ་ས་ཏྟ་ཡེ་ནེ་ཝ པ་རི་ས་མཱ་པ་ནཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ཏི, ཨ་ཧ་མྤི ཝི་སཱ་ཁཱ་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡཾ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷ་ཉཱ་ཎེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ས་བྦ་བྷཱ་གེ་ན ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རཾ ཝི་སྶ་ཛྫཱིཏི ཨཱ་ཡུ་ནོ ཛཱི་ཝི་ཏ་སྶ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཀཾ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་དྷ་མྨཾ ན ས་མཱ་པ་ཛྫི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཝི་སྶ་ཛྫི. ཏཾ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་ནེ་ཝ ཏེ་ན ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ས་ངྑཱ་རཾ ‘‘ན པ་ཝ་ཏྟེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝི་སྶ་ཛྫི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཋཱ་ན་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ་པི པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ་པི མ་ཧ་ནྟོ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་མྤོ. ཏ་ཏྠ ཋཱ་ན་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཙཱ་ལ་སྶ མ་ཧ་ནྟ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་དཱ ཀི་ར…པེ… ཀ་མྤི་ཏྠཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སཱ པ་ན ཛཱ་བྷི་ཀྑེ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཱ ད་ས་ས་ཧ་སྶཱི ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ཨེ་ཝ, ན ཡཱ ཀཱ་ཙི. ཡཱ མ་ཧཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་མ་ཧཱ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཀ་མྤི་ཏྠ, ཏ་དཱ་པི ཏ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཀ་མྤ་ནེ ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཾ? ཛཱ་ཏི་ཀྑེ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་སྶེ་ཝ ཨཱ་དི་ཏོ པ་རི་གྒ་ཧ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ, པ་རི་གྒ་ཧ་ཀ་ར་ཎཾ ཙ་སྶ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ཧི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷཱ་ན་མྤི ཏཱ་ཝ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཛཱ་ཏི་ཀྑེ་ཏྟཾ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ད་ས་ས་ཧ་སྶཱི ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ, ནི་སྶ་དྡཱ ཧོ་ཏི ནི་རཱ་ཀུ་ལཱ…པེ… མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ ཨཱ་བྷུ་ཛ་ཏི, ད་ས་ས་ཧ་སྶཱི པ་ཀ་མྤ་ཏཱི’’ཏི (བུ. ཝཾ. ༢.༨༤-༩༡) ཙ ཨཱ་དི. ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཚ་པྤ་ཀཱ་ར་པ་ཝེ་དྷ་ནེ་ན ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་གེ བྷིཾ་སེ་ཏཱི་ཏི བྷིཾ་ས་ནོ, སོ ཨེ་ཝ བྷིཾ་ས་ན་ཀོཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷ་ཡ་ཛ་ན་ཀོ’’ཏི. དེ་ཝ་བྷེ་རི་ཡོཏི དེ་ཝ་དུ་ནྡུ་བྷི་ས་དྡ་སྶ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟཾ. ན ཙེ་ཏྠ ཀཱ་ཙི བྷེ་རཱི ‘‘དུ་ནྡུ་བྷཱི’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ཨ་ཐ ཁོ ཨུ་པྤཱ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ལ་བྦྷ་མཱ་ནོ ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ཏོ ནི་གྒྷོ་ས་ས་དྡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དེ་ཝོ’’ཏི་ཨཱ་དི. དེ་ཝོཏི མེ་གྷོ. ཏ་སྶ ཧི ག་ཛྫ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ཀཱ་ས་སྶ ཝ་སྶཱ་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ཀྑ་ག་ཛྫི་ཏ་ས་ཉྙི་ཏེ ས་དྡེ ནི་ཙྪ་ར་ནྟེ དེ་ཝ་དུ་ནྡུ་བྷི་ས་མ་ཉྙཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དེ་ཝོ སུ་ཀྑ་ག་ཛྫི་ཏཾ ག་ཛྫཱི’’ཏི.
པཱི་ཏི་ཝེ་ག་ཝི་སྶ་ཊྛནྟི ‘‘ཨེ་ཝཾ ཙི་ར་ཏ་རཾ ཀཱ་ལཾ ཝ་ཧི་ཏོ ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ཉྙི་ཏོ དུ་ཀྑ་བྷཱ་རོ, ཨི་དཱ་ནི ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ ནི་ཀྑི་པི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཉྫཱ་ཏ་སོ་མ་ན་སྶོ བྷ་ག་ཝཱ ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ པཱི་ཏི་ཝེ་ག་ཝི་སྶ་ཊྛཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཨུ་དཱ་ནེ་ནྟེ་ན ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ སཱ་དྷི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཀ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏུ་ལཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཏུ་ལནྟི ཏུ་ལ-ས་དྡོ ཀ་མྨ་སཱ་དྷ་ནོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏུ་ལི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པྤཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཙྪི་ནྣཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏཾ པ་རི་ཏོ ཁ་ཎྜི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ‘‘པ་རི་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཏོ དཱི་གྷ་ས་ནྟཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཝི་པུ་ལ་ཕ་ལ་ཏཱ་ཡ ཙ ན ཏུ་ལཾ ན པ་རི་ཙྪི་ནྣཾ. ཡེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི པུ་བྦེ ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ མ་ཧ་གྒ་ཏཾ ‘‘ཨ་ཏུ་ལ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཱ་ནི ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཏོ ཨ་རཱུ་པ་སྶ སཱ་ཏི་ས་ཡཱ་ནི ཝི་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཾ ‘‘ཨ་ཏུ་ལ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཨི་ཏ་ར་ཉྩ ‘‘ཏུ་ལ’’ནྟི. ཨ་པྤ་ཝི་པཱ་ཀནྟི ཏཱི་སུ་པི ཀ་མྨེ་སུ ཡཾ ཏ་ནུ་ཝི་པཱ་ཀཾ ཧཱི་ནཾ, ཏཾ ཏུ་ལཾ. བ་ཧུ་ཝི་པཱ་ཀནྟི ཡཾ མ་ཧཱ་ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཎཱི་ཏཾ, ཏཾ ཨ་ཏུ་ལཾ. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ, ཏཾ ཧཱི་ནཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ནྟི དྭི་དྷཱ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ དྭཱི་སུ་པི བྷཱ་གེ་སུ པ་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ. ཧཱི་ན་ཏྟི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༡༤) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝཱ ཨ་པྤ་བ་ཧུ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཾ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཏུ་ལཱ་ཏུ་ལ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་མྦྷ་ཝ་ཏི ཨེ་ཏ་སྨཱ་ཏི ས་མྦྷ་ཝོཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མྦྷ་ཝ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏ’’ནྟི. ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ར་ཏོཏི ས་ས་ནྟཱ་ན་དྷ་མྨེ་སུ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན གོ་ཙ་རཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ཡ ཙ ནི་ར་ཏོ. ས་ཝི་པཱ་ཀ་མྤི ས་མཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་པཱ་ཀ་མ་ཏྟ་དཱ་ཡི་ཀ་མྨཾ ས་ཝི་པཱ་ཀ་ཊྛེ་ན ས་མྦྷ་ཝཾ, ན ཙ ཏཾ ཀཱ་མཱ་དི་བྷ་ཝཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཀ་ནྟི ཏ་ཏོ ཝི་སེ་ས་ན་ཏྠཾ ‘‘ས་མྦྷ་ཝ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ཝ་ས་ངྑཱ་ར’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨོ་སྶ་ཛཱིཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཨ་ཝ་སྶ་ཛི. ཀ་ཝ་ཙཾ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ པ་རི་ཡོ་ན་ནྡྷི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནི ས་མྦྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཀི་ལེ་ས་ཉྩ ཨ་བྷི་ནྡཱི་ཏི ཀི་ལེ་ས་བྷེ་ད་ས་ཧ་བྷཱ་ཝི་ཀ་མྨོ་སྶ་ཛྫ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་མ་ཝོ་ཙ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ར་ཏོ ས་མཱ་ཧི་ཏོ’’ཏི.
པ་ཋ་མ་ཝི་ཀ་པྤེ ཨ་ཝ་ས་ཛྫ་ན་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཏྠ ཨ་ཝ་ས་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་རོ་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏཱི་རེ་ནྟོཏི ‘‘ཨུ་པྤཱ་དོ བྷ་ཡཾ, ཨ་ནུ་པྤཱ་དོ ཁེ་མ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (པ་ཊི. མ. ༡.༡༠) ཝཱི་མཾ་ས་ནྟོ. ‘‘ཏུ་ལེ་ནྟོ ཏཱི་རེ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ ཝ་ཏྭཱ བྷ་ཝ་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ཨ་ཝ་ས་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཝནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ན ཨུ་དཱ་ན་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཨཱ་དི་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ནི་ག་མ་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏི.
ཡནྟི (དཱི. ནི. ཊཱི. ༢.༡༧༡) ཀ་ར་ཎེ, ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ ཝཱ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡེ་ན ས་མ་ཡེ་ན, ཡ་སྨིཾ ཝཱ ས་མ་ཡེ’’ཏི. ཨུ་ཀྑེ་པ་ཀ་ཝཱ་ཏཱཏི ཨུ་ད་ཀ་ས་ནྡྷཱ་ར་ཀ་ཝཱ་ཏཾ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཁེ་པ་ཀ་ཝཱ་ཏཱ. ས་ཊྛི…པེ… བ་ཧ་ལནྟི ཨི་དཾ ཏ་སྶ ཝཱ་ཏ་སྶ ཨུ་བྦེ་དྷ་པྤ་མཱ་ཎ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཨཱ་ཡཱ་མ་ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ན ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པྤ་མཱ་ཎཾ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པྤ་མཱ་ཎ་མྤི ཨུ་ད་ཀ་ས་ནྡྷཱ་ར་ཀ་ཝཱ་ཏཾ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨཱ་ཀཱ་སེཏི པུ་བྦེ ཝཱ་ཏེ་ན པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ་ཀཱ་སེ. པུ་ན ཝཱ་ཏོཏི ཨུ་ཀྑེ་པ་ཀ་ཝཱ་ཏེ ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ག་ཏེ ཨུ་ད་ཀ་ས་ནྡྷཱ་ར་ཀ་ཝཱ་ཏོ པུ་ན ཨཱ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཏཾ ཨུ་ད་ཀཾ ན བྷ་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ནྟཾ ཨཱ་བ་ནྡྷ་ན་ཝི་ཏཱ་ན་ཝ་སེ་ན བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་ཏོ ཨུ་ད་ཀཾ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏཱིཏི ཏ་ཏོ ཨཱ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎ་ཏོ ཏེ་ན ཝཱ་ཏེ་ན ཨུ་ཊྛཱ་པི་ཏཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི ཨུ་པ་རི ག་ཙྪ་ཏི. ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱཏི ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. བ་ཧུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝི་ཡཱ མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝེ་ན. ས་ཀ་ལཱ ཧི མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཏ་དཱ ཨོ་གྒ་ཙྪ་ཏི ཙ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི ཙ, ཏ་སྨཱ ཀ་མྤ་ནཾ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི.
ཨི་ཛ྄ཛྷ་ན་སྶཱཏི ཨི་ཙྪི་ཏ་ཏྠ་སི་ཛ྄ཛྷ་ན་སྶ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་སྶ ཨི་སྶ་རི་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཨཱ་དི་ཀ་སྶ. པ་རི་ཏྟཱཏི པ་ཊི་ལ་དྡྷ་མ་ཏྟཱ ནཱ་ཏི་སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཱ. ཏ་ཐཱ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱ བ་ལ་ཝ་ཏཱི ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དུ་བྦ་ལཱ’’ཏི. ས་ཉྙཱ་སཱི་སེ་ན ཧི བྷཱ་ཝ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱཏི པ་གུ་ཎཱ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཱ. སཱ ཧི ཐི་རཱ ད་ལ༹ྷ་ཏ་རཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བ་ལ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘པ་རི་ཏྟཱ པ་ཐ་ཝཱི་ས་ཉྙཱ, ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ ཨཱ་པོ་ས་ཉྙཱ’’ཏི དེ་ས་ནཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཏཾ, ཨཱ་པོ་ས་ཉྙཱ་ཡ པ་ན སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཡ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་མྤོ སུ་ཁེ་ནེ་ཝ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སཾ་ཝེ་ཛེ་ནྟོ ཝཱ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་མ་ཏྟཾ ས་ཀྐཾ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ་ནཾ, ཝཱི་མཾ་ས་ནྟོ ཝཱ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ས་མ་དྷི་ག་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨི་དྡྷི་བ་ལཾ. སོ ཀི་རཱ་ཡ་སྨཱ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༡༧༡) ཁུ་ར་གྒེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ ཡེ་ན པ་བྦ་ཛི་ཏ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ཝེ་ཛ་ཡ་ནྟོ པཱ་སཱ་དོ ཀ་མྤི་ཏ་པུ་བྦོ’’ཏི. ཏ་ཏོ ‘‘ན་ཏྠི ཀོ་ཙཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཀ་མྤེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་བ་ལེ་ན ཝེ་ཛ་ཡ་ནྟ་མ་ཏྠ་ཀེ ཋ་ཏྭཱ པཱ་དེ་ན པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀ་མྤེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ཨ་ཐ ནཾ ས་ཀྐ་སྶ ནཱ་ཊ་ཀི་ཏྠི་ཡོ ཨཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘པུ་ཏྟ ས་ངྒྷ་ར་ཀྑི་ཏ, ཏྭཾ པཱུ་ཏི་ག་ནྡྷེ་ནེ་ཝ སཱི་སེ་ན ཝེ་ཛ་ཡ་ནྟཾ ཀ་མྤེ་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་སི, སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏོ, ཏཱ་ཏ, པཱ་སཱ་དོ, ཀ་ཐཾ ཀ་མྤེ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་སཱི’’ཏི.
སཱ་མ་ཎེ་རོ ‘‘ཨི་མཱ དེ་ཝ་ཏཱ མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཀེ་ལི༹ཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་ཧཾ ཁོ པ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ནཱ་ལ་ཏྠཾ, ཀ་ཧཾ ནུ ཁོ མེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ སཱ་མུ་དྡི་ཀ་མ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏྠེ་རོ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཨུ་ད་ཀ་ལེ་ཎཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ནི་སི་ནྣོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཐེ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏ་ཏོ ནཾ ཐེ་རོ, ‘‘ཏཱ་ཏ ས་ངྒྷ་ར་ཀྑི་ཏ, ཨ་སི་ཀྑི་ཏྭཱ་ཝ ཡུ་དྡྷཾ པ་ཝི་ཊྛོ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ནཱ་ས་ཀྑི, ཏཱ་ཏ, ཝེ་ཛ་ཡ་ནྟཾ ཀ་མྤེ་ཏུ’’ནྟི པུ་ཙྪི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ནཱ་ལ་ཏྠ་ནྟི. ཨ་ཐ ནཾ ཐེ་རོ, ‘‘ཏཱ་ཏ, ཏུ་མྷཱ་དི་སེ ཨ་ཀ་མྤེ་ནྟེ ཨ་ཉྙོ ཀོ ཀ་མྤེ་སྶ་ཏི, དི་ཊྛ་པུ་བྦཾ ཏེ, ཏཱ་ཏ, ཨུ་ད་ཀ་པི་ཊྛེ གོ་མ་ཡ་ཁ་ཎྜཾ པི་ལ་ཝ་ནྟཾ, ཏཱ་ཏ, ཀ་པ་ལླ་པཱུ་ཝཾ པ་ཙྩ་ནྟཾ ཨ་ནྟ་ནྟེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨོ་པ་མྨེ་ན ཛཱ་ནཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ‘‘ཝ་ཊྚི་སྶ་ཏི, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘པཱ་སཱ་དེ་ན པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ་ཀཱ་སཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ཝེ་ཛ་ཡ་ནྟཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཨ་ག་མཱ་སི. དེ་ཝ་དྷཱི་ཏ་རོ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ལ་ཛྫི་ཏྭཱ ག་ཏོ, པུ་ན་པི སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨེ་ཏི, པུ་ན་པི ཨེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་དིཾ་སུ. ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ ‘‘མཱ མ་ཡ྄ཧཾ པུ་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐ་ཡི་ཏྠ, ཨི་དཱ་ནི ཏེ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ལ་དྡྷོ ཁ་ཎེ་ན པཱ་སཱ་དཾ ཀ་མྤེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ་མ་ཎེ་རོ་པི པཱ་ད་ངྒུ་ཊྛེ་ན པཱ་སཱ་ད་ཐཱུ་པི་ཀཾ པ་ཧ་རི, པཱ་སཱ་དོ ཙ་ཏཱུ་ཧི དི་སཱ་ཧི ཨོ་ཎ་མ་ཏི. དེ་ཝ་ཏཱ ‘‘པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏུཾ དེ་ཧི, ཏཱ་ཏ, པཱ་སཱ་ད་སྶ, པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏུཾ དེ་ཧི, ཏཱ་ཏ, པཱ་སཱ་ད་སྶཱ’’ཏི ཝི་ར་ཝིཾ་སུ. སཱ་མ་ཎེ་རོ པཱ་སཱ་དཾ ཡ་ཐཱ་ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ པཱ་སཱ་ད་མ་ཏྠ་ཀེ ཋ་ཏྭཱ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
‘‘ཨ་ཛྫེ་ཝཱ་ཧཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ཨ་ཛྫ པ་ཏྟཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡཾ;
ཨ་ཛྫ ཀ་མྤེ་མི པཱ་སཱ་དཾ, ཨ་ཧོ བུ་དྡྷ་སྶུ་ལཱ༹་ར་ཏཱ.
‘‘ཨ་ཛྫེ་ཝཱ་ཧཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ཨ་ཛྫ པ་ཏྟཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡཾ;
ཨ་ཛྫ ཀ་མྤེ་མི པཱ་སཱ་དཾ, ཨ་ཧོ དྷ་མྨ་སྶུ་ལཱ༹་ར་ཏཱ.
‘‘ཨ་ཛྫེ་ཝཱ་ཧཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ཨ་ཛྫ པ་ཏྟཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡཾ;
ཨ་ཛྫ ཀ་མྤེ་མི པཱ་སཱ་དཾ, ཨ་ཧོ ས་ངྒྷ་སྶུ་ལཱ༹་ར་ཏཱ’’ཏི.
‘‘དྷ་མྨ་ཏཱ ཨེ་སཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏུ་སི་ཏ་ཀཱ་ཡཱ ཙ་ཝི་ཏྭཱ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪིཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༡༨) ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡ་ཉྩ ད་ས་ས་ཧ་སྶཱི ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ས་ངྐ་མྤི ས་མྤ་ཀ་མྤི ས་མྤ་ཝེ་དྷཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༡༨), ཏ་ཐཱ ‘‘དྷ་མྨ་ཏཱ ཨེ་སཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་མྷཱ ནི་ཀྑ་མ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༣༢) ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡ་ཉྩ ད་ས་ས་ཧ་སྶཱི ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ས་ངྐ་མྤི ས་མྤ་ཀ་མྤི ས་མྤ་ཝེ་དྷཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༣༢) ཙ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་སྶ ག་བྦྷོ་ཀྐ་ནྟི་ཡཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཉྩ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན མ་ཧཱ་པ་དཱ་ནེ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་མྤ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨི་ཏ་རེ་སུ་པི ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་མྤོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཨི་དཱ་ནི ནེ་སཾ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་མྤཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཙ ཝི་བྷཱ་གཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་ཏི ཨི་མེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. དྷཱ་ཏུ་ཀོ་པེ་ནཱཏི ཨུ་ཀྑེ་པ་ཀ་ཝཱ་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་ཀོ་པེ་ན. ཨི་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཉཱ་ཎི་དྡྷི་ཡཱ, ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛི་དྡྷི་ཡཱ ཝཱ ས་བྷཱ་ཝེ་ན, ཏེ་ཛེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པུ་ཉྙ་ཏེ་ཛེ་ནཱཏི པུ་ཉྙཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན, མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ པུ་ཉྙ་བ་ལེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཉཱ་ཎ་ཏེ་ཛེ་ནཱཏི ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན. སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་དཱ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་བྷི་ཧ་ཏཱ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི་ཡཾ ཀ་མྤི་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་བྷི་ཧ་ཏཱ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཀ་མྤི་ཏྠ, ཏཾ པ་ན་སྶཱ སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་དཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་དཱ་ན་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཡེ་ན པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨ་སཱི་ཏི་ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་པྤ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏ་དྭ་ཏྟིཾ་ས་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་ཙི་ཏྲ་རཱུ་པ་ཀཱ་ཡོ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དི་གུ་ཎ་ར་ཏ་ན་ས་མི་དྡྷི་དྷ་མྨ་ཀཱ་ཡོ པུ་ཉྙ་མ་ཧ་ཏྟ་ཐཱ་མ་མ་ཧ་ཏྟ་ཨི་དྡྷི་མ་ཧ་ཏྟ་ཡ་ས་མ་ཧ་ཏྟ་པ་ཉྙཱ་མ་ཧ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ར་མུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏོ ཨ་ས་མོ ཨ་ས་མ་ས་མོ ཨ་པྤ་ཊི་པུ་གྒ་ལོ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ཉྙི་ཏཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ ཀ་པྤཾ ཝཱ ཀ་པྤཱ་ཝ་སེ་སཾ ཝཱ ཋ་པེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ་པི ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨ་པ་རི་ཛི་གུ་ཙྪ་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ན ཉཱ་ཎ་ཝི་སེ་སེ་ན ཏི་ཎཱ་ཡ་པི ཨ་མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རོ་སྶ་ཛྫ་ན་ཝི་དྷི་ནཱ ནི་ར་པེ་ཀྑོ ཨོ་སྶ་ཛྫི. ཏ་ད་ནུ་བྷཱ་ཝཱ་བྷི་ཧ་ཏཱ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑ་རོ་སྶ་ཛྫ་ནེ ཨ་ཀ་མྤི་ཏྠ. ཏཾ པ་ན་སྶཱ ཀཱ་རུ་ཉྙ་ས་བྷཱ་ཝ་ས་ཎྛི་ཏཱ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀཱ་རུ་ཉྙ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི.
ཡ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ས་མ་ཡེ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ས་ངྑཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་མཱ་པ་ཛྫི, ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནེ་ན ཏ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ཏི་ཀྑཾ སཱུ་རཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ཉྩ པ་ཝ་ཏྟེ་སི. ‘‘ཡ་ད་ཏྠ་ཉྩ མ་ཡཱ ཨེ་ཝཾ སུ་ཙི་ར་ཀཱ་ལཾ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ པ་ར་མུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏོ ཉཱ་ཎ་ས་མྦྷཱ་རོ ས་མྦྷ་ཏོ, ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ ཙ ཝི་མོ་ཀྑོ ས་མ་དྷི་ག་ཏོ, ཏ་སྶ ཝ་ཏ མེ སི་ཁཱ་པྤ་ཏྟ་ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ནི་ཊྛཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་ས་པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ ཨ་ཛྫ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི བྷི་ཡྻོ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ སོ་མ་ན་སྶ་པྤ་ཏྟ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱི་ཏི་ཝི་པྥཱ་རཱ་དི་གུ་ཎ་ཝི་པུ་ལ་ཏ་རཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ པ་རེ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎཱ་ཏི་ས་ཡོ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཡ་སྶ ས་མཱ་པ་ཏྟི་བ་ལ་ས་མུ་པ་བྲཱུ་ཧི་ཏ་སྶ ཉཱ་ཎཱ་ཏི་ས་ཡ་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དྭེ་མེ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ ས་མ་ས་མ་ཕ་ལཱ ས་མ་ས་མ་ཝི་པཱ་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (ཨུ་དཱ. ༧༥), ཏ་སྨཱ ཏ་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མ་བྷི་ཧ་ཏཱ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཨ་ཀ་མྤི་ཏྠ, ཏཾ པ་ན་སྶཱ ཏ་སྶཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨཱ་རོ་ད་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཏྟི ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨ་ཊྛ་མོ ཨཱ་རོ་ད་ནེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨི་དཱ་ནི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་ར་ནྟོ ‘‘མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪིཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ཡཾ པ་ན་ཏྠོཏི ‘‘སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་དཱ་ན་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ ཨ་ཏྠོ. པ་ཐ་ཝཱི་དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཝ་སེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་མུ་དྡ་དེ་ཝ་ཏཱ ཝི་ཡ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཨ་དྷི་དེ་ཝ་ཏཱ ཀི་ར ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཏཱ་དི་སེ ཀཱ་ར་ཎེ ས་ཏི ཏ་སྶཱ ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ས་ངྐ་མྤ་ཏི ས་མྤ་ཀ་མྤ་ཏི ས་མྤ་ཝེ་དྷ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཝཱ་ཏ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཝཱ་ཏཱ ཝཱ་ཡ་ནྟི, སཱི་ཏུ་ཎྷ་ཨ་བྦྷ་ཝ་སྶ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན སཱི་ཏཱ་ད་ཡོ བྷ་ཝ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཧི ཝི་སཱ་ཁ་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡཾ ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི་ཨ་ཏྠཾ བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སི་ནྣ་སྶ ལོ་ཀ་ནཱ་ཐ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཾ མཱ་ར་བ་ལཾ ཝི་དྷ་མི་ཏུཾ –
‘‘ཨ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡཾ པ་ཐ་ཝཱི, ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཡ སུ་ཁཾ དུ་ཁཾ;
སཱ་པི དཱ་ན་བ་ལཱ མ་ཡ྄ཧཾ, ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཀ་མྤ་ཐཱ’’ཏི. (ཙ་རི་ཡཱ. ༡.༡༢༤) –
ཝ་ཙ་ན་ས་མ་ན་ནྟ་རཾ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི བྷི་ཛྫི་ཏྭཱ ས་པ་རི་སཾ མཱ་རཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་སི. ཨེ་ཏནྟི སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་དཱ་ནཱ་དི. ཡ་དི་པི ན་ཏྠི ཨ་ཙེ་ཏ་ན་ཏྟཱ, དྷ་མྨ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན པ་ན ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན སི་ཡཱ་ཏི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ. དྷ་མྨ་ཏཱ པ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝོ, སོ པུ་ཉྙ་དྷ་མྨ་སྶ ཝཱ ཉཱ་ཎ་དྷ་མྨ་སྶ ཝཱ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ས་བྷཱ་ཝོ་ཏི. ཏ་ཡི་དཾ ས་བྦཾ ཝི་ཙཱ་རི་ཏ་མེ་ཝ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ –
‘‘ཨི་མེ དྷ་མྨེ ས་མྨ་ས་ཏོ, ས་བྷཱ་ཝ་ས་ར་ས་ལ་ཀྑ་ཎེ;
དྷ་མྨ་ཏེ་ཛེ་ན ཝ་སུ་དྷཱ, ད་ས་ས་ཧ་སྶཱི པ་ཀ་མྤ་ཐཱ’’ཏི. (བུ. ཝཾ. ༢.༡༦༦) –
ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ ས་མ་ཏྠི་ཏཾ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཡཾ པ་ན (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༤༩) མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཨ་པ་རེ་སུ་པི ཨ་ཊྛ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་ཀ་མྤི་ཏྠ མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནེ བོ་དྷི་མ་ཎྜཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནེ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་གྒ་ཧ་ཎེ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་དྷོ་ཝ་ནེ ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་རཱ་མ་སུ་ཏྟེ གོ་ཏ་མ་ཀ་སུ་ཏྟེ ཝེ་སྶ་ནྟ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀེ བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལེ་ཏི. ཏ་ཏྠ མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ན་བོ་དྷི་མ་ཎྜཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནེ་སུ ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལེ་ན ཨ་ཀ་མྤི་ཏྠ. པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་གྒ་ཧ་ཎེ ‘‘དྭི་ས་ཧ་སྶ་དཱི་པ་པ་རི་ཝཱ་རེ ནཱ་མ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་དཱི་པེ པ་ཧཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ སུ་སཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ག་ཎྷ་ནྟེ་ན དུ་ཀྐ་རཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཀ་ཏ’’ནྟི ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་ཝེ་གཱ་བྷི་ཧ་ཏཱ ཨ་ཀ་མྤི་ཏྠ. པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་དྷོ་ཝ་ན་ཝེ་སྶ་ནྟ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀེ་སུ ཨ་ཀཱ་ལ་ཀ་མྤ་ནེ་ན ཨ་ཀ་མྤི་ཏྠ. ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་རཱ་མ་གོ་ཏ་མ་ཀ་སུ་ཏྟེ་སུ (ཨ. ནི. ༤.༢༤; ༣.༡༢༦) ‘‘ཨ་ཧཾ ས་ཀྑཱི བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ས་ཀྑི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཀ་མྤི་ཏྠ. བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལེ (དཱི. ནི. ༡.༡༤༧) པ་ན དྭཱ་ས་ཊྛི་ཡཱ དི་ཊྛི་ག་ཏེ་སུ ཝི་ཛ་ཊེ་ཏྭཱ ནི་གྒུ་མྦཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་སི་ཡ་མཱ་ནེ་སུ སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀ་མྤི་ཏྠཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཨེ་ཏེ་སུ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ་སུ པ་ཐ་ཝཱི ཨ་ཀ་མྤི་ཏྠ, ཨ་ཐ ཁོ ཏཱི་སུ ས་ངྒ་ཧེ་སུ་པི མ་ཧཱ་མ་ཧི་ནྡ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨི་མཾ དཱི་པཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཛོ་ཏི་ཝ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏ་དི་ཝ་སེ་པི ཨ་ཀ་མྤི་ཏྠ. ཀ་ལྱཱ་ཎི་ཡ་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ ཙ པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཡ་ཏྠེ་ར་སྶ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བུ་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཾ པཱི་ཏིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ སུ་ཏྟ་ནྟཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་སྶ སུ་ཏྟ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཀ་མྤི་ཏྠ. ལོ་ཧ་པཱ་སཱ་ད་སྶ པཱ་ཙཱི་ན་ཨ་མྦ་ལ་ཊྛི་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་ཏྠ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ དཱི་གྷ་བྷཱ་ཎ་ཀ་ཏྠེ་རཱ བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལ་སུ་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྷིཾ་སུ. ཏེ་སཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ་པི ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་ཡ་ནྟ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝཱི ཨ་ཀ་མྤི་ཏྠ.
ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨ་ཊྛི་མེ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཧེ་ཏཱུ ཨ་ཊྛ པ་ཙྩ་ཡཱ མ་ཧ་ཏོ བྷཱུ་མི་ཙཱ་ལ་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱ’’ཏི ཀ་སྨཱ ཨ་ཊྛེ་ཝ ཧེ་ཏཱུ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི? ནི་ཡ་མ་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨི་མེ་ཡེ་ཝ ཧི ཨ་ཊྛ ཧེ་ཏཱུ ནི་ཡ་མ་ནྟི, ནཱ་ཉྙེ. ཏེ ཧི ཀ་དཱ་ཙི ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ནི་ཡ་མ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན ག་ཎི་ཏཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ནཱ་ག་སེ་ན་ཏྠེ་རེ་ན མི་ལི་ནྡ་པ་ཉྷེ (མི. པ. ༤.༡.༤) –
‘‘ཨ་ཊྛི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧེ་ཏཱུ ཨ་ཊྛ པ་ཙྩ་ཡཱ མ་ཧ་ཏོ བྷཱུ་མི་ཙཱ་ལ་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱ་ཏི. ཡཾ ཝེ་སྶ་ནྟ་རེ་ན ར་ཉྙཱ མ་ཧཱ་དཱ་ནེ དཱི་ཡ་མཱ་ནེ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཀ་མྤི་ཏཱ, ཏ་ཉྩ པ་ན ཨ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཀ་དཱ་ཙུ་པྤ་ཏྟི་ཀཾ ཨ་ཊྛ་ཧི ཧེ་ཏཱུ་ཧི ཝི་པྤ་མུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ག་ཎི་ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཧི ཧེ་ཏཱུ་ཧི.
‘‘ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ལོ་ཀེ ཏ་ཡོ་ཡེ་ཝ མེ་གྷཱ ག་ཎཱི་ཡ་ནྟི ཝ་སྶི་ཀོ, ཧེ་མ་ནྟི་ཀོ, པཱ་ཝུ་ས་ཀོ་ཏི. ཡ་དི ཏེ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙོ མེ་གྷོ པ་ཝ་སྶ་ཏི, ན སོ མེ་གྷོ ག་ཎཱི་ཡ་ཏི ས་མྨ་ཏེ་ཧི མེ་གྷེ་ཧི, ཨ་ཀཱ་ལ་མེ་གྷོ་ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཝེ་སྶ་ནྟ་རེ་ན ར་ཉྙཱ མ་ཧཱ་དཱ་ནེ དཱི་ཡ་མཱ་ནེ ཡཾ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཀ་མྤི་ཏཱ, ཨ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཨེ་ཏཾ ཀ་དཱ་ཙུ་པྤ་ཏྟི་ཀཾ ཨ་ཊྛ་ཧི ཧེ་ཏཱུ་ཧི ཝི་པྤ་མུ་ཏྟཾ, ན ཏཾ ག་ཎཱི་ཡ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཧི ཧེ་ཏཱུ་ཧི.
‘‘ཡ་ཐཱ ཝཱ པ་ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཧི་མ་ཝ་ནྟཱ པ་བྦ་ཏཱ པ་ཉྩ ན་དི་ས་ཏཱ་ནི ས་ནྡ་ནྟི, ཏེ་སཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པ་ཉྩ་ནྣཾ ན་དི་ས་ཏཱ་ནཾ ད་སེ་ཝ ན་དི་ཡོ ན་དི་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ག་ཎཱི་ཡ་ནྟི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ག་ངྒཱ, ཡ་མུ་ནཱ, ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏཱི, ས་ར་བྷཱུ, མ་ཧཱི, སི་ནྡྷུ, ས་ར་སྶ་ཏཱི, ཝེ་ཏྲ་ཝ་ཏཱི, ཝཱི་ཏཾ་སཱ, ཙ་ནྡ་བྷཱ་གཱ་ཏི. ཨ་ཝ་སེ་སཱ ན་དི་ཡོ ན་དི་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨ་ག་ཎི་ཏཱ. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ? ན ཏཱ ན་དི་ཡོ དྷུ་ཝ་ས་ལི་ལཱ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཝེ་སྶ་ནྟ་རེ་ན ར་ཉྙཱ མ་ཧཱ་དཱ་ནེ དཱི་ཡ་མཱ་ནེ ཡཾ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཀ་མྤི་ཏཱ, ཨ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཨེ་ཏཾ ཀ་དཱ་ཙུ་པྤ་ཏྟི་ཀཾ ཨ་ཊྛ་ཧི ཧེ་ཏཱུ་ཧི ཝི་པྤ་མུ་ཏྟཾ, ན ཏཾ ག་ཎཱི་ཡ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཧི ཧེ་ཏཱུ་ཧི.
‘‘ཡ་ཐཱ ཝཱ པ་ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ར་ཉྙོ ས་ཏ་མྤི དྭི་ས་ཏ་མྤི ཏི་ས་ཏ་མྤི ཨ་མ་ཙྩཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཚ་ཡེ་ཝ ཛ་ནཱ ཨ་མ་ཙྩ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ག་ཎཱི་ཡ་ནྟི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – སེ་ནཱ་པ་ཏི, པུ་རོ་ཧི་ཏོ, ཨ་ཀྑ་ད་སྶོ, བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀོ, ཚ་ཏྟ་གྒཱ་ཧ་ཀོ, ཁ་གྒ་གྒཱ་ཧ་ཀོ, ཨེ་ཏེ་ཡེ་ཝ ཨ་མ་ཙྩ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ག་ཎཱི་ཡ་ནྟི. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ? ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ རཱ་ཛ་གུ་ཎེ་ཧི. ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཨ་ག་ཎི་ཏཱ, ས་བྦེ ཨ་མ་ཙྩཱ་ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཝེ་སྶ་ནྟ་རེ་ན ར་ཉྙཱ མ་ཧཱ་དཱ་ནེ དཱི་ཡ་མཱ་ནེ ཡཾ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཀ་མྤི་ཏཱ, ཨ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཨེ་ཏཾ ཀ་དཱ་ཙུ་པྤ་ཏྟི་ཀཾ ཨ་ཊྛ་ཧི ཧེ་ཏཱུ་ཧི ཝི་པྤ་མུ་ཏྟཾ, ན ཏཾ ག་ཎཱི་ཡ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཧི ཧེ་ཏཱུ་ཧཱི’’ཏི.
བྷཱུ་མི་ཙཱ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཙཱ་པཱ་ལ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.