༡. མེ་ཏྟཱ་ཝ་གྒོ

༡. མེ་ཏྟཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡. ཨ་ཊྛ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་སྶ པ་ཋ་མེ ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ་ཡཱཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཝ་སེ་ན པ་རི་བྲཱུ་ཧི་ཏཱ་ཡ. པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ཏཱ་ཡཱཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ. ཡུ་ཏྟ་ཡཱ་ན་ས་དི་ས་ཀ་ཏཱ་ཡཱཏི ཡ་ཐཱ ཡུ་ཏྟ་ཨཱ་ཛ་ཉྙ་ཡཱ་ནཾ ཚེ་ཀེ་ན སཱ་ར་ཐི་ནཱ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི པ་ཝ་ཏྟཱ་ར་ཧ་ཏཾ ག་མི་ཏཱ་ཡ. པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ས་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན. པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཱ་ཡཱཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་རེ་ཧི པ་ཏི པ་ཏི ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏཱ་ཡ. ས་མ་ནྟ་ཏོ ཙི་ཏཱ་ཡཱཏི ས་བྦ་བྷཱ་གེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཙ་ཡཾ ག་མི་ཏཱ་ཡ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་ཙི་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི. སུ་ཊྛུ ས་མཱ་ར་དྡྷཱ་ཡཱཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ས་མྨ་དེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟི་ག་ཏཱ་ཡ.

ཡོ ཙ མེ་ཏྟཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡོ ཀོ་ཙི ག་ཧ་ཊྛོ ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཝཱ. མེ་ཏྟནྟི མེ་ཏྟཱ་ཛྷཱ་ནཾ.

ཨ་པྤ་མཱ་ཎནྟི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ. ཨ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨེ་ཀ་དེ་ས་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཕ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནོ་དྷི་སོ ཕ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ, ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཡ པ་གུ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ. ཏ་ནཱུ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཧོ་ནྟཱིཏི མེ་ཏྟཾ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛི་མེ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ སུ་ཁེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་གྷ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ད་ཡོ པ་ཧཱི་ཡ་མཱ་ནཱ ཏ་ནཱུ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.

ཨེ་ཝཾ ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ན་ཉྩ ནི་བྦཱ་ནཱ་དྷི་ག་མ་ཉྩ མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ སི་ཁཱ་པྤ་ཏྟ་མཱ་ནི་སཾ་སཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཉྙེ་པི ཨཱ་ནི་སཾ་སེ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཀ་མྤི ཙེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོཏི མེ་ཏྟཱ་བ་ལེ་ན སུ་ཊྛུ ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་བྱཱ་པཱ་ད་ཏཱ་ཡ བྱཱ་པཱ་དེ་ན ཨ་དཱུ་སི་ཏ་ཙི་ཏྟོ. མེ་ཏྟཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཧི་ཏ་ཕ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན མེ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏི. ཀུ་ས་ལཱིཏི ཨ་ཏི་ས་ཡེ་ན ཀུ་ས་ལ་ཝཱ མ་ཧཱ་པུ་ཉྙོ, པ་ཊི་གྷཱ་དི་ཨ་ན་ཏྠ་ཝི་ག་མེ་ན ཁེ་མཱི. ས་བྦེ ཙ པཱ་ཎེཏི ཙ-ས་དྡོ བྱ་ཏི་རེ་ཀོ. མ་ན་སཱ་ནུ་ཀ་མྤཱིཏི ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ནྟོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཨེ་ཀ་ས་ཏྟ་ཝི་ས་ཡཱ་པི ཏཱ་ཝ མེ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་ཀུ་ས་ལ་རཱ་སི, ས་བྦེ པ་ན པཱ་ཎེ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཧི་ཏ་ཕ་ར་ཎེ་ན མ་ན་སཱ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ནྟོ པ་ཧུ་ཀཾ པ་ཧུཾ ཨ་ན་པྤ་ཀཾ ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཙ་ཏུ་ས་ཊྛི་མ་ཧཱ་ཀ་པྤེ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་པཱ་ཀ་པྤ་བ་ནྡྷཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཾ ཨུ་ལཱ༹་རཾ པུ་ཉྙཾ ཨ་རི་ཡོ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ པུ་གྒ་ལོ་ཝ ཀ་རོ་ཏི ནི་པྥཱ་དེ་ཏཱི་ཏི. ས་ཏྟ་བྷ་རི་ཏནྟི ས་ཏྟེ་ཧི ཨ་ཝི་ར་ལ༹ཾ, ཨཱ་ཀི་ཎྞ་མ་ནུ་སྶ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.

ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱིཏི (སཾ. ནི. ཊཱི. ༡.༡.༡༢༠) ལོ་ཀ་སྶ ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. ནི་པྥ་ནྣ་ས་སྶ་ཏོ ན་ཝ བྷཱ་གེ ཀ་སྶ་ཀ་སྶ ད་ཏྭཱ ར་ཉྙཾ ཨེ་ཀ་བྷཱ་ག་གྒ་ཧ་ཎཾ ད་ས་མ་བྷཱ་ག་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཨེ་ཝཾ ཀ་སྶ་ཀཱ ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛཱ ས་སྶཱ་ནི ས་མྤཱ་དེ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་སྶ་ས་མྤཱ་ད་ནེ མེ་དྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ཏ་ཏོ ཨོ་ར་བྷཱ་གེ ཀི་ར ཚ་བྷཱ་ག་གྒ་ཧ་ཎཾ ཛཱ་ཏཾ. ཚ་མཱ་སི་ཀནྟི ཚ་ནྣཾ ཚ་ནྣཾ མཱ་སཱ་ནཾ པ་ཧོ་ན་ཀཾ. པཱ་སེ་ཏཱིཏི པཱ་ས་ག་ཏེ ཝི་ཡ ཀ་རོ་ཏི. ཝཱ་ཙཱ་ཡ པི་ཡཾ ཝཱ་ཙཱ་པི་ཡཾ, ཏ་སྶ ཀ་མྨཾ ཝཱ་ཙཱ་པེ་ཡྻཾ. ས་བྦ་སོ ར་ཊྛ་སྶ ཨི་དྡྷཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཁེ་མཾ. ནི་ར་བྦུ་དཾ ཙོ་རི་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨི་དྡྷ་ཉྷི ར་ཊྛཾ ཨ་ཙོ་རི་ཡཾ. ‘‘ནི་ར་གྒ་ལ༹’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་པཱ་རུ་ཏ་གྷ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ.

ཨུ་དྡྷཾ་མཱུ་ལ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཨུ་མྨཱུ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ. དྭཱི་ཧི པ་རི་ཡ་ཉྙེ་ཧཱིཏི མ་ཧཱ་ཡ་ཉྙ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ པ་ཙྪཱ ཙ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦེ་ཧི དྭཱི་ཧི པ་རི་ཝཱ་ར་ཡ་ཉྙེ་ཧི. ས་ཏྟ…པེ… བྷཱི་ས་ན་སྶཱཏི ས་ཏྟ་ན་ཝུ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ པ་སུ་ས་ཏཱ་ནཾ མཱ་ར་ཎེ་ན བྷེ་ར་ཝ་སྶ པཱ་པ་བྷཱི་རུ་ཀཱ་ནཾ བྷ་ཡཱ་ཝ་ཧ་སྶ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ད་ནྟི –

‘‘ཚ་ས་ཏཱ་ནི ནི་ཡུ་ཛྫ་ནྟི, པ་སཱུ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མེ ཧ་ནི;

ཨ་སྶ་མེ་དྷ་སྶ ཡ་ཉྙ་སྶ, ཨཱུ་ནཱ་ནི པ་སཱུ་ཧི ཏཱི་ཧཱི’’ཏི. (སཾ. ནི. ཊཱི. ༡.༡.༡༢༠; ཨ. ནི. ཊཱི. ༢.༤.༣༩);

ས་མྨནྟི ཡུ་ག་ཙྪི་དྡེ པ་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ་ད་ཎྜ་ཀཾ. པཱ་ས་ནྟཱིཏི ཁི་པ་ནྟི. སཾ་ཧཱ་རི་མེ་ཧཱིཏི ས་ཀ་ཊེ་ཧི ཝ་ཧི་ཏ་བྦེ་ཧི. པུ་བྦེ ཀི་ར ཨེ་ཀོ རཱ་ཛཱ ས་མྨཱ་པཱ་སཾ ཡ་ཛ་ནྟོ ས་ར་སྶ་ཏི་ན་དི་ཏཱི་རེ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཝི་ཝ་རེ དི་ནྣེ ནི་མུ་གྒོ་ཡེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ག་ཏཱ་ནུ་ག་ཏི་ག་ཏཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏ་སྶ ས་གྒ་ག་མ་ན་མ་གྒོ’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ས་མྨཱ་པཱ་སཾ ཡ་ཉྙཾ པ་ཊྛ་པེ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནི་མུ་གྒོ་ཀཱ་ས་ཏོ པ་བྷུ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཡཱུ་པོ ཨ་པྤ་ཀ་དི་ཝ་སོ ཡཱ་གོ, ས་ཡཱུ་པོ བ་ཧུ་དི་ཝ་སཾ སཱ་དྷེ་ཡྻོ ས་ཏྲ་ཡཱ་གོ. མ་ནྟ་པ་དཱ་བྷི་ས་ངྑ་ཏཱ་ནཾ ས་པྤི་མ་དྷཱུ་ནཾ ‘‘ཝཱ་ཛ’’མི་ཏི ས་མ་ཉྙཱ. ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞ་གོ་མ་ཧིཾ་སཱ་དི ས་ཏྟ་ར་ས་ཀ་ད་ཀྑི་ཎ་སྶ. སཱ་ར་ག་བྦྷ་ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་རཱ་དཱི་སུ ན་ཏྠི ཨེ་ཏྠ ཨ་གྒ་ལཱ༹་ཏི ནི་ར་གྒ་ལོ༹. ཏ་ཏྠ ཀི་ར ཡ་ཉྙེ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཨ་ནི་གཱུ་ཧི་ཏྭཱ ནི་ཡྻཱ་ཏཱི་ཡ་ཏི.

ཙ་ནྡ་པྤ་བྷཱཏི (ཨི་ཏི་ཝུ. ཨ་ཊྛ. ༢༧) ཙ་ནྡི་མ་སྶེ་ཝ པ་བྷཱ་ཡ. ཏཱ་རཱ་ག་ཎཱ་ཝ ས་བྦེཏི ཡ་ཐཱ ས་བྦེ་པི ཏཱ་རཱ་ག་ཎཱ ཙ་ནྡི་མ་སོ་བྷཱ་ཡ སོ་ལ༹་སི་མྤི ཀ་ལཾ ནཱ་གྒྷ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཏེ ཨ་སྶ་མེ་དྷཱ་ད་ཡོ ཡ་ཉྙཱ མེ་ཏྟ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན སུ་བྷཱ་ཝི་ཏ་སྶ སོ་ལ༹་སི་མྤི ཀ་ལཾ ནཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟི, ན པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, ནཱ་གྒྷ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཨི་དཱ་ནི ཨ་པ་རེ་པི དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀེ མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ནི་སཾ་སེ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡོ ན ཧ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡོཏི མེ་ཏྟཱ་བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ པུ་གྒ་ལོ. ན ཧ་ནྟཱིཏི ཏེ་ནེ་ཝ མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན དཱུ་ར་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་བྱཱ་པཱ་ད་ཏཱ་ཡ ན ཀ་ཉྩི ས་ཏྟཾ ཧིཾ་ས་ཏི, ལེ་ཌྜུ་ད་ཎྜཱ་དཱི་ཧི ན ཝི་བཱ་དྷ་ཏི ཝཱ. ན གྷཱ་ཏེ་ཏཱིཏི པ་རཾ ས་མཱ་ད་པེ་ཏྭཱ ན ས་ཏྟེ མཱ་རཱ་པེ་ཏི ན ཝི་བཱ་དྷཱ་པེ་ཏི ཙ. ན ཛི་ནཱ་ཏཱིཏི སཱ་ར་མྦྷ་ཝི་གྒཱ་ཧི་ཀ་ཀ་ཐཱ་དི་ཝ་སེ་ན ན ཀ་ཉྩི ཛི་ནཱ་ཏི སཱ་ར་མྦྷ་སྶེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཛཱ་ནི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ཊྚ་ཀ་ར་ཎཱ་དི་ནཱ ན ཀ་ཉྩི ཛི་ནཱ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ར་སྶ ཛཱ་ནིཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི. ན ཛཱ་པ་ཡེཏི པ་རེ་ཧི པ་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ པ་རེ་ས་མྤི དྷ་ན་ཛཱ་ནིཾ ན ཀཱ་རཱ་པེ་ཡྻ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན པ་རེ་ན པ་ར་སྶ ཛཱ་ནིཾ ཀཱ་རེ་ཏཱི’’ཏི. མེ་ཏྟཱ་ཡ ཝཱ ཨཾ་སོ ཨ་ཝི་ཧེ་ཋ་ན་ཊྛེ་ན ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་བྷཱུ་ཏོ་ཏི མེ་ཏྟཾ་སོ.

མེ་ཏྟཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༢-༤. པ་ཉྙཱ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢-༤. དུ་ཏི་ཡེ ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡི་ཀཱ་ཡཱཏི ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་མེ་ཝ ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡི་ཀཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨཱ་དི་བྷཱུ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨ་རི་ཡོཏི ནི་དྡོ་སོ པ་རི་སུ་དྡྷོ. ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝོ ན ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ མཱུ་ག་བྦ་ཏ་ག་ཧ་ཎཾ ཝི་ཡ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷོ་ཏི ཨ་རི་ཡོ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝོ. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནནྟི ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ནི་དྡེ་སེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ, པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནི་པི ཨ་རི་ཡོ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝོ་ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཛཱ་ནནྟི ཨི་དཾ ཀ་མྨ་སཱ་དྷ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་ཀཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. ཡ་ཐཱ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ཛཱ་ན་ནྟོ་པི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་སྶ་ནྟོ་པི ན པ་སྶ་ཏི, ན ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཛཱ་ན་ནྟོ ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་སྶ་ནྟོ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་ཏི་ཡཱ་དཱི་ནི སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ་ནི.

པ་ཉྙཱ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༥. པ་ཋ་མ་ལོ་ཀ་དྷ་མྨ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༥. པ་ཉྩ་མེ ལོ་ཀ་སྶ དྷ་མྨཱཏི ས་ཏྟ་ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ཝ་སྶཾ་བྷཱ་ཝི་དྷ་མྨཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏེ་ཧི མུ་ཏྟཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི’’ཏི་ཨཱ་དི. གྷཱ་ས་ཙྪཱ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ ལ་དྡྷི ལཱ་བྷོ, ཏཱ་ནི ཨེ་ཝ ཝཱ ལ་དྡྷ་བྦ་ཏོ ལཱ་བྷོ, ཏ་ད་བྷཱ་ཝོ ཨ་ལཱ་བྷོ, ལཱ་བྷ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙེ་ཏྠ ཏ་བྦི་ས་ཡོ ཨ་ནུ་རོ་དྷོ ག་ཧི་ཏོ, ཨ་ལཱ་བྷ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཝི་རོ་དྷོ. ཡ་སྨཱ ལོ་ཧི་ཏེ ས་ཏི ཏ་དུ་པ་གྷཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན པུ་བྦོ ཝི་ཡ ཨ་ནུ་རོ་དྷོ ལ་དྡྷཱ་ཝ་ས་རོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ལཱ་བྷེ ཨཱ་ག་ཏེ ཨ་ལཱ་བྷོ ཨཱ་ག་ཏོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ཡ་སཱ་དཱི་སུ་པི. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.

པ་ཋ་མ་ལོ་ཀ་དྷ་མྨ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༦-༨. དུ་ཏི་ཡ་ལོ་ཀ་དྷ་མྨ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༦-༨. ཚ་ཊྛེ ཨ་དྷི་ཀཾ པ་ཡ་ས་ཏི པ་ཡུ་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤ་ཡཱ་སོ, ས་ཝི་སེ་སཾ ཨི་ཏི་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་རི་ཡཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་དྷི་ཀ་པྤ་ཡོ་གོ’’ཏི. ས་ཏྟ་མ་ཊྛ་མེ་སུ ན་ཏྠི ཝ་ཏྟ་བྦཾ.

དུ་ཏི་ཡ་ལོ་ཀ་དྷ་མྨ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༩. ན་ནྡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༩. ན་ཝ་མེ དུ་ཝི་དྷཱ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ཛཱ་ཏི་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ཨཱ་ཙཱ་ར་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ཙ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ར་ཊྛ་པཱ་ལོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཐུ་ལླ་ཀོ་ཊྛི་ཀེ ཨ་གྒ་ཀུ་ལི་ཀ་སྶ པུ་ཏྟོ’’ཏི (མ. ནི. ༢.༢༩༤) ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཏཱ ཨུ་ཙྩཱ་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ཛཱ་ཏི་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ. ‘‘ས་དྡྷཱ་ཡེ་ཏེ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༧༨) ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཏཱ པ་ན ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཀུ་ལེ པ་སུ་ཏཱ་པི ཨཱ་ཙཱ་ར་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ནཱ་མ. ཨི་དྷ པ་ན ཨུ་ཙྩཱ་ཀུ་ལ་པྤ་སུ་ཏ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ནྡཾ ས་མྨཱ ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻཱ’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཛཱ་ཏི་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ’’ཏི. ཨུ་བྷོ་ཧི་པི པ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཏ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.

ན་ནྡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༡༠. ཀཱ་ར་ཎྜ་ཝ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༠. ད་ས་མེ པ་ཊི་ཙ་ར་ཏཱིཏི པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཙ་ར་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཊྛོ ཨེ་ཝ ཝཱ ཙ་ར་ཏི-ས་དྡོ ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ཏྟཱ དྷཱ་ཏཱུ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཉྙེ་ནཱ་ཉྙནྟི པ་ན པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ནཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཝཱཏི ཡཾ ཙོ་ད་ཀེ་ན ཙུ་དི་ཏ་ཀ་སྶ དོ་ས་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཝ་ཙ་ནཾ ཝཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན, ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏི. ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱཏི ཙོ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་མཱུ་ལཱ་ཡ ཨ་མཱུ་ལི་ཀ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ནི་ཡཱ ཡུ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ. ཝ་ཙ་ནེ་ནཱཏི ཏ་ད་ཏྠ་བོ་དྷ་ཀེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན. ‘‘ཀོ ཨཱ་པ་ནྣོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙོ་ད་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ་ཝ ཝི་ཀྑེ་པཱ་པ་ཛྫ་ནཾ ཨ་ཉྙེ་ནཱ་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙ་ར་ཎཾ. བ་ཧི་དྡྷཱ ཀ་ཐཱ་པ་ནཱ་མ་ནཱ ནཱ་མ ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ – ‘‘པཱ་ཊ་ལི་པུ་ཏྟཾ ག་ཏོ་མྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙོ་ད་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝི་སེ་སོ. ཡོ ཧི ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ‘‘ཀོ ཨཱ་པ་ནྣོ, ཀིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ, ཀི་སྨིཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ, ཀཾ བྷ་ཎ་ཐ, ཀིཾ བྷ་ཎ་ཐཱ’’ཏི ཝཱ ཝ་ད་ཏི, ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀི་ཉྩི ཏ་ཡཱ དི་ཊྛ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན སུ་ཎཱ་མཱི’’ཏི སོ་ཏཾ ཝཱ ཨུ་པ་ནེ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨ་ཉྙེ་ནཱ་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙ་ར་ཏི ནཱ་མ. ཡོ པ་ན ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ནཱ་མ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ་སཱི’’ཏི པུ་ཊྛོ ‘‘པཱ་ཊ་ལི་པུ་ཏྟཾ ག་ཏོ་མྷཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘ན ཏ་ཝ པཱ་ཊ་ལི་པུ་ཏྟ་ག་མ་ནཾ པུ་ཙྪཱ་མ, ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པུ་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏ་ཏོ ‘‘རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ག་ཏོ་མྷི. རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཝཱ ཡཱ་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧཾ ཝཱ, ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ་སཱི་ཏི. ཏཾ ཏ་ཏྠ མེ སཱུ་ཀ་ར་མཾ་སཾ ལ་དྡྷ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ཏི, ཨ་ཡཾ བ་ཧི་དྡྷཱ ཀ་ཐཾ ཨ་པ་ནཱ་མེ་ཏི ནཱ་མ. ས་མ་ཎ་ཀ་ཙ་ཝ་རོཏི ས་མ་ཎ་ཝེ་ས་དྷཱ་ར་ཎེ་ན ས་མ་ཎ་པྤ་ཏི་རཱུ་པ་ཀ་ཏཱ་ཡ ས་མ་ཎཱ་ནཾ ཀ་ཙ་ཝ་ར་བྷཱུ་ཏཾ.

ཀཱ་ར་ཎྜ་ཝཾ (སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༨༣-༢༨༤) ནི་དྡྷ་མ་ཐཱཏི ཝི་པ་ནྣ་སཱི་ལ་ཏཱ་ཡ ཀ་ཙ་ཝ་ར་བྷཱུ་ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ ཀ་ཙ་ཝ་ར་མི་ཝ ཨ་ན་པེ་ཀྑཱ ཨ་པ་ནེ་ཐ. ཀ་ས་མྦུཾ ཨ་པ་ཀ་སྶ་ཐཱཏི ཀ་ས་མྦུ་བྷཱུ་ཏ་ཉྩ ནཾ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་དཱི་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏཾ པ་བྷི་ནྣ་པ་གྒྷ་རི་ཏ་ཀུ་ཊྛཾ ཙ་ཎྜཱ་ལཾ ཝི་ཡ ཨ་པ་ཀ་ཌྜྷ་ཐ. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཾ? ས་ངྒྷཱ་རཱ་མོ ནཱ་མ སཱི་ལ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཀ་ཏོ, ན དུ་སྶཱི་ལཱ་ནཾ. ཡ་ཏོ ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏོ པ་ལཱ་པེ ཝཱ་ཧེ་ཐ, ཨ་སྶ་མ་ཎེ ས་མ་ཎ་མཱ་ནི་ནེ’’ཏི. ཡ་ཐཱ པ་ལཱ་པཱ ཨ་ནྟོ་སཱ་ར་ར་ཧི་ཏཱ ཨ་ཏ་ཎྜུ་ལཱ བ་ཧི ཐུ་སེ་ན ཝཱི་ཧཱི ཝི་ཡ དི་སྶ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ པཱ་པ་བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནྟོ སཱི་ལ་ར་ཧི་ཏཱ་པི བ་ཧི ཀཱ་སཱ་ཝཱ་དི་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཡ དི་སྶ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘པ་ལཱ་པཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏེ པ་ལཱ་པེ ཝཱ་ཧེ་ཐ ཨོ་པུ་ན་ཐ ཝི་དྷ་མ་ཐ, པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་སྶ་མ་ཎེ ས་མ་ཎ་ཝེ་ས་མ་ཏྟེ་ན ས་མ་ཎ་མཱ་ནི་ནེ. ཀ་པྤ་ཡ་ཝ྄ཧོཏི ཀ་པྤེ་ཐ, ཀ་རོ་ཐཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་ཏི་སྶ་ཏཱཏི ས་པྤ་ཏི་སྶཱ. ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནྟཾ ཀ་རི་སྶ་ཐ, པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཀཱ་ར་ཎྜ་ཝ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

མེ་ཏྟཱ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.