༣. གོ་ཏ་མ་ཀ་ཙེ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༦. ཏ་ཏི་ཡེ ས་མྦ་ཧུ་ལཱཏི པ་ཉྩ་ས་ཏ་མ་ཏྟཱ. པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ཀི་ར བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཏི་ཎྞཾ ཝེ་དཱ་ནཾ པཱ་ར་གཱུ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཀཱ་མེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ནེ་ཀྑ་མྨེ ཙ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ པ་སྶ་མཱ་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ ས་བྦཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ པ་རི་ཡ་ཏྟིཾ ནི་སྶཱ་ཡ མཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སུཾ – ‘‘ཡཾ ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀ་ཐེ་ཏི, ཏཾ ཏཾ མ་ཡཾ ཁི་པྤ་མེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་མ. བྷ་ག་ཝཱ ཧི ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཱ་དཱི་ནི ཏཱི་ཎི ལི་ངྒཱ་ནི, ནཱ་མཱ་དཱི་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི པ་དཱ་ནི, པ་ཋ་མཱ་ད་ཡོ ས་ཏྟ ཝི་བྷ་ཏྟི་ཡོ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ན ཀི་ཉྩི ཀ་ཐེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐི་ཏེ ཙ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ག་ཎྛི་པ་དཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི, ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཨ་གཱ་ར་ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་མྤི དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་མྤི ཨ་བྷི་ཎྷཾ ན ག་ཙྪ་ནྟི. ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཀི་ར བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ…པེ… དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ ན ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི. མུ་ཁ་པ་ཊི་ཉྙཾ ག་ཧེ་ཏྭཱཏི ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་མ་ཏྠཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙྩཾ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཝུ་ཏྟཾ པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ. ཏ་ཉྷི ཨ་ཏྟ་ནོ མུ་ཁེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘མུ་ཁ་པ་ཊི་ཉྙཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ནེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ན ག་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་དྡ་སཾ་སུ. ཀ་སྨཱ? ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ཏོ. ཏེ ཀི་ར ཏ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ན ཛཱ་ནིཾ་སུ. ཏེ་ས་ཉྷི ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཝི་ཙི་ཏྲ་ན་ཡཾ དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་ས་ཡུ་ཏྟ་མྤི ཏཾ སུ་ཏྟཾ གྷ་ན་པུ་ཐུ་ལེ་ན དུ་སྶ་པ་ཊྚེ་ན མུ་ཁཾ བ་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ ཋ་པི་ཏ་མ་ནུ་ཉྙ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི. ན་ནུ ཙ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ དེ་སི་ཏཾ དྷ་མྨཾ པ་རེ ཉཱ་པེ་ཏུཾ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ས་ངྑེ་ཡྻཱ་ནི པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ, སོ ཀ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ཏེ ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཏ་ཐཱ དེ་སེ་ཏཱི་ཏི? ཏེ་སཾ མཱ་ན་བྷ་ཉྫ་ན་ཏྠཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཧི ‘‘ཨ་བྷ་བྦཱ ཨི་མེ ཨི་མཾ མཱ་ན་ཁི་ལཾ ཨ་ནུ་པ་ཧ་ཙྩ མ་གྒཾ ཝཱ ཕ་ལཾ ཝཱ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏུ’’ནྟི ཏེ་སཾ སུ་ཏ་པ་རི་ཡ་ཏྟིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ས་ནཱ་ཀུ་ས་ལོ མཱ་ན་བྷ་ཉྫ་ན་ཏྠཾ ‘‘ས་བྦ་དྷ་མྨ་མཱུ་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ མཱུ་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་སུ་ཏྟཾ (མ. ནི. ༡.༡) ཨ་བྷཱ་སི.
ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཀ་ཐཱ ནི་ཡྻཱ་ཏཱི’’ཏི མུ་ཁ་ས་མྤ་ཏྟ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏཱི་ཏི ཙི་ནྟ་ཡིཾ་སཱུཏི ཨི་དཾ ཨ་ངྒུ་ཏྟ་ར་བྷཱ་ཎ་ཀཱ་ནཾ ཝ་ལ༹་ཉྫ་ན་ཀ་ཏ་ནྟི་ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཛ྄ཛྷི་མ་བྷཱ་ཎ་ཀཱ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟི – ཨེ་ཝཾ མཱ་ན་བྷ་ཉྫ་ན་ཏྠཾ དེ་སི་ཏ་ཉྩ པ་ན ཏཾ སུ་ཏྟཾ སུ་ཏྭཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཏཾ་ཡེ་ཝ ཀི་ར པ་ཐ་ཝིཾ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀོ ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏི, སེ་ཁོ་པི ཨ་ར་ཧཱ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་པི ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཀི ནཱ་མི་དཾ ཀ་ཐཾ ནཱ་མི་ད’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ནྟཱ ‘‘པུ་བྦེ མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཀ་ཐི་ཏཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཁི་པྤ་མེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་མ, ཨི་དཱ་ནི པ་ནི་མ་སྶ མཱུ་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་སྶ ཨ་ནྟཾ ཝཱ ཀོ་ཊིཾ ཝཱ ན ཛཱ་ནཱ་མ ན པ་སྶཱ་མ, ཨ་ཧོ བུ་དྡྷཱ ནཱ་མ ཨ་པྤ་མེ་ཡྻཱ ཨ་ཏུ་ལཱ’’ཏི ཨུ་དྡྷ་ཏ་དཱ་ཋཱ ཝི་ཡ ས་པྤཱ ནི་མྨ་དཱ ཧུ་ཏྭཱ བུ་དྡྷཱུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཉྩ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཨ་ཧོ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, ཏེ ནཱ་མ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཏ་ཐཱ མཱ་ན་མ་ད་མ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ མཱུ་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ནི་ཧ་ཏ་མཱ་ནཱ ཀ་ཏཱ’’ཏི ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ. ཏཾ སུ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དཱ་ནེ་ཝ, པུ་བྦེ་པི ཨ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ཨི་མེ མཱ་ན་པ་གྒ་ཧི་ཏ་སཱི་སེ ཙ་ར་ནྟེ ནི་ཧ་ཏ་མཱ་ནེ ཨ་ཀཱ་སི’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟོ ‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ དི་སཱ་པཱ་མོ་ཀྑོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི ཏི་ཎྞཾ ཝེ་དཱ་ནཾ པཱ་ར་གཱུ ས་ནི་གྷ་ཎྚུ་ཀེ་ཊུ་བྷཱ་ནཾ སཱ་ཀྑ་ར་པྤ་བྷེ་དཱ་ནཾ ཨི་ཏི་ཧཱ་ས་པ་ཉྩ་མཱ་ནཾ པ་ད་ཀོ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎོ ལོ་ཀཱ་ཡ་ཏ་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཨ་ན་ཝ་ཡོ, སོ པ་ཉྩ་མ་ཏྟཱ་ནི མཱ་ཎ་ཝ་ཀ་ས་ཏཱ་ནི མ་ནྟེ ཝཱ་ཙེ་ཏི. པ་ཎྜི་ཏ་མཱ་ཎ་ཝ་ཀཱ བ་ཧུ་ཉྩ ག་ཎྷ་ནྟི ལ་ཧུ་ཉྩ, སུ་ཊྛུ ཙ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཀ་ཐེ་སི.
ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘པུ་བྦེ་པི མ་ཡཾ མཱ་ནེ་ནེ་ཝ ཨུ་པ་ཧ་ཏཱ’’ཏི བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ ནི་ཧ་ཏ་མཱ་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་པ་རཱ་ཡ་ཎཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏ་ཏོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ནྟོ ཝེ་སཱ་ལིཾ པ་ཏྭཱ གོ་ཏ་མ་ཀེ ཙེ་ཏི་ཡེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨི་མེ་སཾ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཉཱ་ཎ་པ་རི་པཱ་ཀཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨི་དཾ གོ་ཏ་མ་ཀ་སུ་ཏྟཾ ཀ་ཐེ་སི. ཨི་ད་ཉྩ སུ་ཏྟཾ སུ་ཏྭཱ ཏེ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ས་ནེ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི.
ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷེ་དཾ ཁ་ནྡྷཱ་དི་བྷེ་ད་ཉྩ དེ་སེ་ཏ་བྦཾ དྷ་མྨཾ, ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཙ་རི་ཡཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཨཱ་དི་བྷེ་དཾ, ཏ་སྶ ཙ ནེ་སཾ དེ་སེ་ཏ་བྦ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཨ་བྷི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མེ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ དྭཱ་ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དི པ་ནེ་ཏྠ ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་པྤ་ཙྩ་ཡནྟི ས་ཀཱ་ར་ཎཾ, ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ཝཱ པུ་ཙྪཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ ས་ནི་མི་ཏྟཾ ཧེ་ཏཱུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་ས་ཧི་ཏ་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊི་ཧ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ, ཏ་དེ་ཝ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ, ས་ཧ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡེ་ནཱ་ཏི ས་པྤཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ. རཱ་གཱ་དི་པྤ་ཊི་སེ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཧི ས་ཏྠཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་པ་ཊི་ཧ་ར་ཎེ་ན ས་པྤཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི. ཨ་པ་རེ པ་ན ‘‘ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཨི་དྡྷི་ཨཱ་དེ་ས་ནཱ་ནུ་སཱ་ས་ནི་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ས་ཧི་ཏ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནི་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ར་ཧི་ཏཱ དེ་ས་ནཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
གོ་ཏ་མ་ཀ་ཙེ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.