༥. པ་རི་ས་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༣. པ་ཉྩ་མ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨུ་དྡྷ་ཙྩེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱཏི ཨ་ཀ་པྤི་ཡེ ཀ་པྤི་ཡ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡ, ཀ་པྤི་ཡེ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡ, ཨ་ཝ་ཛྫེ ཝ་ཛྫ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡ, ཝ་ཛྫེ ཨ་ཝ་ཛྫ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་པྤ་ཀ་ཏི་ཀཱ. ཡེ ཧི ཝི་ན་ཡེ ཨ་པ་ཀ་ཏ་ཉྙུ་ནོ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝོ་དཱ་ནི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ན ཀུ་ས་ལཱ ས་ཀི་ཉྩ་ན་ཀཱ་རི་ནོ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་བ་ཧུ་ལཱ, ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་ཉྩ ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣ་ཉྩ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. སཱ་རཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏུ་ཙྪ་ཏྟཱ ན་ལོ༹ ཝི་ཡཱ་ཏི ན་ལོ༹, མཱ་ནོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ནྣ་ལཱ༹་ཏི ཨུ་གྒ་ཏ་ན་ལཱ༹’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ཊྛི་ཏ་ཏུ་ཙྪ་མཱ་ནཱ’’ཏི. མཱ་ནོ ཧི སེ་ཡྻ་སྶ སེ་ཡྻོ་ཏི ས་དི་སོ་ཏི ཙ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཏུ་ཙྪོ. ཙཱ་པ་ལླེ་ནཱཏི ཙ་པ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཏ་ཎྷཱ་ལོ་ལུ་པྤེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མུ་ཁ་ཁ་རཱཏི མུ་ཁེ་ན ཕ་རུ་སཱ, ཕ་རུ་ས་ཝཱ་དི་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཝི་ཀི་ཎྞ་ཝཱ་ཙཱཏི ཝི་སྶ་ཊ་ཝ་ཙ་ནཱ ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པི་ཏཱ་ཡ ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཝ་ཙ་ནཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་སཾ་ཡ་ཏ་ཝ་ཙ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝི་སྶ་ཊྛ་ས་ཏི་ནོཏི ས་ཏི་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ. པ་ཙྩ་ཡ་ཝེ་ཀ་ལླེ་ན ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ་པི ས་ཏི་ཡཱ ས་ཏི་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ. ན ས་མྤ་ཛཱ་ན་ནྟཱི་ཏི ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ, ཏཾ་ཡོ་ག་ནི་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཙཱ་ཡཾ ཨ་ཀཱ་རོ ‘‘ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ དྷ་མྨཱ (དྷ. ས. དུ་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ ༢), ཨ་བྷི་ཀྑུ་ཀོ ཨཱ་ཝཱ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༧༦) ཝི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་པྤ་ཉྙཱ’’ཏི, པ་ཉྙཱ་ར་ཧི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝི་བྦྷ་ནྟ་ཙི་ཏྟཱཏི ཨུ་བྦྷ་ནྟ་ཙི་ཏྟཱ. ས་མཱ་དྷི་ཝི་ར་ཧེ་ན ལ་དྡྷོ་ཀཱ་སེ་ན ཨུ་དྡྷ་ཙྩེ་ན ཏེ་སཾ ས་མཱ་དྷི་ཝི་ར་ཧཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ པ་རི་བྦྷ་མ་ཏི ཝ་ན་མ་ཀྐ་ཊོ ཝི་ཡ ཝ་ན་སཱ་ཁཱ་སུ. པཱ་ཀ་ཏི་ནྡྲི་ཡཱཏི སཾ་ཝ་རཱ་བྷཱ་ཝེ་ན གི་ཧི་ཀཱ་ལེ ཝི་ཡ ཝི་ཝ་ཊ་ཨི་ནྡྲི་ཡཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཋི་ཏེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝི་ཝ་ཊེ་ཧཱིཏི ཨ་སཾ་ཝུ་ཏེ་ཧི.
༤༤. དུ་ཏི་ཡེ བྷ་ཎྜ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀ་ལ་ཧ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་གོཏི ཀ་ལ་ཧ་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ པ་རི་བྷཱ་སཱ ཏཾ་ས་དི་སཱི ཙ ཨ་ནི་ཊྛ་ཀི་རི་ཡཱ བྷ་ཎྜ་ནཾ ནཱ་མ. ཀ་ལ་ཧ་ཛཱ་ཏཱཏི ཧ་ཏྠ་པ་རཱ་མཱ་སཱ་དི་ཝ་སེ་ན མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟོ ཀ་ལ་ཧོ ཛཱ་ཏོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཀ་ལ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཝི་རུ་དྡྷ་ཝཱ་དནྟི ‘‘ཨ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་རུ་དྡྷ་ཝཱ་ད་བྷཱུ་ཏཾ ཝི་ཝཱ་དཾ. མུ་ཁ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ ཨི་དྷ ‘‘མུ་ཁ’’ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཱ ཝཱ་ཙཱ མུ་ཁ་ས་ཏྟི་ཡོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི’’ཏི. ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མྤི ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ སཱི་མཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣེ་ཧི པ་ཀ་ཏ་ཏྟེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ་པི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སོ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཨེ་ཀུ་དྡེ་སོ ནཱ་མ. པ་ཉྙ་ཏྟཾ པ་ན སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ས་བྦེ་ཧི་པི ལ་ཛྫཱི་པུ་གྒ་ལེ་ཧི ས་མཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་མ་སི་ཀྑ་ཏཱ ནཱ་མ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཁཱི་རོ་ད་ཀཱི་བྷཱུ་ཏཱཏི ཡ་ཐཱ ཁཱི་ར་ཉྩ ཨུ་ད་ཀ་ཉྩ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ སཾ་ས་ནྡ་ཏི, ཝི་སུཾ ན ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཨུ་པེ་ཏི. ས་ཏི་པི ཧི ཨུ་བྷ་ཡེ་སཾ ཀ་ལཱ་པཱ་ནཾ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ བྷེ་དེ པ་ཙུ་ར་ཛ་ནེ་ཧི པ་ན དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ནཱ་ན་ཏྟཾ ཁཱི་རོ་ད་ཀཾ ས་མོ་དི་ཏཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ སཾ་ས་ཊྛཾ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སཱ་མ་གྒི་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཏྟཱུ་པ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ ཝི་ཡཱ་ཏི ཁཱི་རོ་ད་ཀཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. མེ་ཏྟཱ་ཙ་ཀྑཱུ་ཧཱིཏི མེ་ཏྟཱ་ཙི་ཏྟཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀ་ན་ཙ་ཀྑཱུ་ཧི. ཏཱ་ནི ཧི པི་ཡ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏོ ‘‘པི་ཡ་ཙ་ཀྑཱུ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི.
༤༥. ཏ་ཏི་ཡེ ཨ་གྒ་ཝ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་གྒ-ས་དྡོ ཨུ་ཏྟ་མ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཏེ་ན ཝི་སི་ཊྛ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ, ཝི་སི་ཊྛཱ་ཡ ཝཱ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ག་ཧ་ཎཾ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་གྒ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨུ་ཏྟ་མ་པུ་གྒ་ལ་ཝ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཏ་ཎྷ་ཏཱ་ཡ ཏཾ ཏཾ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཛཱ་ཏཾ བ་ཧུཾ ལ་ནྟི ཨཱ་དི་ཡ་ནྟཱི་ཏི བ་ཧུ་ལཱ, བ་ཧུ་ལཱ ཨེ་ཝ བཱ་ཧུ་ལི་ཀཱ ཡ་ཐཱ ‘‘ཝེ་ན་ཡི་ཀོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༨.༡༡; པཱ་རཱ. ༨; མ. ནི. ༡.༢༤༦). ཏེ པ་ན ཡ་སྨཱ པ་ཙྩ་ཡ་བ་ཧུ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཡུ་ཏྟ་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་བཱ་ཧུ་ལླཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣཱ’’ཏི. སི་ཀྑཱ་ཡ ཨཱ་ད་ར་གཱ་ར་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སི་ཐི་ལཾ ཨ་ད་ལ༹ྷཾ ག་ཎྷ་ནྟཱི་ཏི སཱ་ཐ་ལི་ཀཱཏི ཝུ་ཏྟཾ. སི་ཐི་ལནྟི ཙ བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སོ, སི་ཐི་ལ་ས་དྡེ་ན ཝཱ ས་མཱ་ན་ཏྠ་སྶ སཱ་ཐ་ལ་ས་དྡ་སྶ ཝ་སེ་ན སཱ་ཐ་ལི་ཀཱ་ཏི པ་ད་སི་དྡྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཝ་ག་མ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ཨ་དྷོ་ག་མ་ན་ཊྛེ་ན, ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀེཏི ས་བྦཱུ་པ་དྷི་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝི་ཏྟེ. ཨོ་རོ་པི་ཏ་དྷུ་རཱཏི ཨུ་ཛ྄ཛྷི་ཏུ་སྶཱ་ཧཱ. དུ་ཝི་དྷ་མྤི ཝཱི་རི་ཡནྟི ཀཱ་ཡི་ཀཾ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཉྩ ཝཱི་རི་ཡཾ.
༤༦. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨི་དཾ དུ་ཀྑནྟི དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་སྶ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ དུ་ཀྑནྟི ཏ་སྶ པ་རི་ཙྪི་ཛྫ ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཨི་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ དུ་ཀྑཾ ན་ཏྠཱིཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་སེ་ཏྭཱ ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟཱིཏི ས་ར་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ ན་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཨ་ས་མྨོ་ཧ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཙ ཡ་ཐཱ ཏ་སྨིཾ ཉཱ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟེ པ་ཙྩཱ དུ་ཀྑ་སྶ རཱུ་པཱ་དི་པ་རི་ཙྪེ་དེ ས་མྨོ་ཧོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟི. ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཀྑ་ཡོཏི ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཀྑ་ཡ་ནི་མི་ཏྟཾ ནི་བྦཱ་ནཾ. ཨ་ས་མུ་པྤ་ཏྟཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡཾ ནི་བྦཱ་ནཾ མ་གྒ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛེ་ན ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ ཨཱ་ག་མྨ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏཾ ཏེ་སཾ ཨ་ས་མུ་པྤ་ཏྟི ནི་བྦཱ་ནཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༤༧. པ་ཉྩ་མེ ཝི་སེ་ས་ན་སྶ པ་ར་ནི་པཱ་ཏེ་ན ‘‘པ་རི་སཱ་ཀ་ས་ཊོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་ས་ཊ་པ་རི་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ཀ་ས་ཊ་པ་རི་སཱ’’ཏི ཧི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘པ་རི་སཱ་ཀ་ས་ཊོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་རི་སཱ་མ་ཎྜོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
༤༨. ཚ་ཊྛེ ག་མྦྷཱི་རཱཏི ཨ་གཱ་དྷཱ དུ་ཀྑོ་གཱ་ལ༹ྷཱ. པཱ་ལི༹་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཡོ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡ ཝི་ས་ཡོ ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱ་ཝོ, ཏ་མཱ་ཧ. དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶ ཧི དུ་ཀྐ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་སྶ པཱ་ལི༹་ཡཱ དུ་ཀྑོ་གཱ་ལ༹ྷ་ཏཱ་ཡ ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱ་ཝོ. ‘‘པཱ་ལི༹་ཝ་སེ་ན ག་མྦྷཱི་རཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ས་ལླ་སུ་ཏྟ་ས་དི་སཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཏ་སྶ ‘‘ཨ་ནི་མི་ཏྟ་མ་ན་ཉྙཱ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (སུ. ནི. ༥༧༩) པཱ་ལི༹་ཝ་སེ་ན ག་མྦྷཱི་ར་ཏཱ་ཡ ལ་བྦྷ་ན་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏ་ཏྠ ཏཱ གཱ་ཐཱ དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་རཱུ་པཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི. དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཉྷི ཉཱ་ཎེ་ན དུ་ཀྑོ་གཱ་ལ༹ྷ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ག་མྦྷཱི་ར’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པུ་བྦཱ་པ་ར་མྤེ་ཏྠ ཀཱ་ས་ཉྩི གཱ་ཐཱ་ནཾ དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑོ་གཱ་ལ༹ྷ་མེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ‘‘པཱ་ལི༹་ཝ་སེ་ན ག་མྦྷཱི་རཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ‘‘ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ག་མྦྷཱི་རཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. མ་ཧཱ་ཝེ་ད་ལླ་སུ་ཏྟ་སྶ (མ. ནི. ༡.༤༤༩ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ག་མྦྷཱི་ར་ཏཱ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ་ཝ. ལོ་ཀཾ ཨུ་ཏྟ་ར་ཏཱི་ཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ, ན་ཝ་ཝི་དྷོ ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་དྷ་མྨོ. སོ ཨ་ཏྠ་བྷཱུ་ཏོ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཨ་ཏྠ་དཱི་པ་ཀཱ’’ཏི.
ས་ཏྟ་སུ་ཉྙཾ དྷ་མྨ་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱཏི ས་ཏྟེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ སུ་ཉྙཾ ཀེ་ཝ་ལཾ དྷ་མྨ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏ་བྦནྟི ལི་ངྒ་ཝ་ཙ་ན་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦེ ཙ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏ་བྦེ ཙཱ’’ཏི. ཀ་ཝི་ནོ ཀ་མྨཾ ཀ་ཝི་ཏཱ. ཡཾ པ་ན་སྶ ཀ་མྨཾ, ཏཾ ཏེ་ན ཀ་ཏ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཝི་ཏཱ་ཏི ཀ་ཝཱི་ཧི ཀ་ཏཱ’’ཏི. ཨི་ཏ་རནྟི ཀཱ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི པ་དཾ, ཀཱ་བྱ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀཱ་བྱནྟི ཙ ཀ་ཝི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ཝི་ཙི་ཏྲ་ཨ་ཀྑ་རཱཏི ཝི་ཙི་ཏྟཱ་ཀཱ་ར་ཀྑ་རཱ ཝི་ཉྙཱ་པ་ནཱི་ཡཱ. སཱ་ས་ན་ཏོ བ་ཧི་བྷཱུ་ཏཱཏི ན སཱ་ས་ནཱ་ཝ་ཙ་རཱ. ཏེ་སཾ སཱ་ཝ་ཀེ་ཧཱིཏི བུ་དྡྷཱ་ནཾ སཱ་ཝ་ཀཱ་ཏི ཨ་པ་ཉྙཱ་ཏཱ་ནཾ ཡེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི. ན ཙེ་ཝ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪ་ནྟཱིཏི ཡེ ཝཱ་ཙེ་ནྟི, ཡེ ཙ སུ་ཎ་ནྟི, ཏེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ཏྠཱ་དིཾ ན་པྤ་ཊི་པུ་ཙྪ་ནྟི, ཀེ་ཝ་ལཾ ཝཱ་ཙ་ན་ས་ཝ་ན་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཏུ་ཊྛཱ ཧོ་ནྟི. ཙཱ་རི་ཀཾ ན ཝི་ཙ་ར་ནྟཱིཏི ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨ་ཏྠཱ་དིཾ ཛཱ་ན་ནྟཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པུ་ཙྪ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཙཱ་རི་ཀཾ ན ག་ཙྪ་ནྟི ཏཱ་དི་ས་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་སྶ ཙ པུ་བྦཱ་པ་ར་ཝི་རོ་དྷ་ཏོ. ཀ་ཐཾ རོ་པེ་ཏ་བྦནྟི ཀེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཏྠོ ནཱ་མ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཏོ ས་མྦ་ནྡྷ་ཏོ པུ་བྦཱ་པ་ར་ཏོ ཨཱ་དི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཏོ ཙ ཉཱ་ཏོ ས་མྨཱ་ཉཱ་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀོ ཨ་ཏྠོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་ཏནྟི ཨ་ཀྑ་ར་ས་ནྣི་ཝེ་སཱ་དི་ནཱ ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་ཏཾ. ཀ་ངྑཱ་ཡཱཏི སཾ་ས་ཡ་སྶ.
༤༩. ས་ཏྟ་མེ ཀི་ལེ་སེ་ཧཱི ཨཱ་མ་སི་ཏ་བྦ་ཏོ ཨཱ་མི་སཾ, ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡཱ. ཏ་དེ་ཝ ག་རུ ག་རུ་ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཨེ་ཏེ་སཾ, ན དྷ་མྨོ་ཏི ཨཱ་མི་ས་ག་རཱུ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཾ ལཱ་མ་ཀ་ཏོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་པ་རི་སཱ’’ཏི. ཨུ་བྷ་ཏོ བྷཱ་ག་ཏོ ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ. དྭཱི་ཧི བྷཱ་གེ་ཧི དྭེ ཝཱ་རེ ཝི་མུ་ཏྟོ. པ་ཉྙཱ་ཡ ཝི་མུ་ཏྟོཏི ས་མ་ཐ་ས་ནྣི་སྶ་ཡེ་ན ཝི་ནཱ ཨ་གྒ་མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཝི་མུ་ཏྟོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ’’ཏི. ཀཱ་ཡེ་ནཱཏི ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ་ན. ཛྷཱ་ན་ཕ་སྶཾ ཕུ་སི་ཏྭཱཏི ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་ཉྙི་ཏཾ ཛྷཱ་ན་ཕ་སྶཾ ཨ་དྷི་ག་མ་ཝ་སེ་ན ཕུ་སི་ཏྭཱ. པ་ཙྪཱ ནི་རོ་དྷཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ ཨཱ་ལོ་ཙི་ཏཾ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ་ན ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱི. ན ཏུ ཝི་མུ་ཏྟོ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་ཏྟཱ. དི་ཊྛ་ནྟཾ པ་ཏྟོཏི དི་ཊྛ་སྶ ཨ་ནྟོ ཨ་ན་ནྟ་རོ ཀཱ་ལོ དི་ཊྛ་ནྟོ, ད་སྶ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཋ་མ་ཕ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧི ཡཱ་ཝ ཨ་གྒ་མ་གྒཱ དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་མེ དྭེ་པི ཚ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ལ་བྦྷ་ནྟཱི’’ཏི.
ས་དྡ་ཧ་ནྟོ ཝི་མུ་ཏྟོཏི ཨེ་ཏེ་ན ས་བྦ་ཐཱ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟ་སྶ ས་དྡྷཱ་མ་ཏྟེ་ན ཝི་མུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟ་སྶ སེ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོཏི ཝཱ ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཚ་སུ ཋཱ་ནེ་སཱུཏི པ་ཋ་མ་ཕ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཚ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ. དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏཱིཏི པ་ཋ་མ་མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི. ས་དྡྷཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨུ་བྷོ་པི ཧེ་ཏེ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཊྛཱ་ཡེ་ཝ. ཨི་མཾ ཀ་སྨཱ ག་ཎྷ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་པཱ་སཾ་སེ་སུ ཨ་རི་ཡེ་སུ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ་སུ ཨི་མཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་ནྡི་ཏཾ ལཱ་མ་ཀཾ དུ་སྶཱི་ལཾ ཀ་སྨཱ ག་ཎྷ་ནྟི. ས་བྦེ་སུ ས་བྦ་ཏཱ ས་དི་སེ་སུ ལ་བྦྷ་མཱ་ནོ་པི ཝི་སེ་སོ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཝི་ས་བྷཱ་གེ པ་ན ས་ཏི ཨེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི པ་ཊ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ཡ ཙི་ཏྟ་པ་ཊ་སྶཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་ཙྩེ་སུ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ག་ནྠི་ཏཱཏི ཨ་ཝ་བ་དྡྷཱ. མུ་ཙྪི་ཏཱཏི མུ་ཙྪཾ ས་མྨོ་ཧཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ. ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ཨ་པ་ཀ་ཌྜྷ་ནཱ་ཡཱཏི ཚ་ནྡ་རཱ་ག་སྶ ཨ་པ་ན་ཡ་ན་ཏྠཾ. ནི་སྶ་ར་ཎ་པ་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཏ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཎཱ་ཝ་ཧཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཝི་ར་ཧི་ཏཱ.
པ་ཉྙཱ་དྷུ་རེ་ནཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སེ་ན. ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛོཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒཾ ཨོ་ཏི་ཎྞོ. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེཏི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ. དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་རཱི ནཱ་མ པ་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན དྷ་མྨེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སོ་ཏ་སྶ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ཏོ. ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱི ནཱ་མ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ་ན ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦ་སྶ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎ་ཏོ. ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ས་མུ་ཙྪེ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ. ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ཧི རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ཏོ, ཨ་གྒ་མ་གྒེ་ན སེ་ས་ཀཱ་ཡ་ཏོ་ཏི དྭཱི་ཧི བྷཱ་གེ་ཧི ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ན་ཉྩེ་ཏཾ. དི་ཊྛ་ནྟཾ པ་ཏྟོ, དི་ཊྛ་ཏྟཱ ཝཱ པ་ཏྟོ་ཏི དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ. ཏ་ཏྠ དི་ཊྛ་ནྟཾ པ་ཏྟོཏི ད་སྶ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དི་ཊྛ་ཏྟཱཏི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ད་སྶ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ནི་རོ་དྷ་སྶ དི་ཊྛ་ཏྟཱ. ཛྷཱ་ན་ཕ་སྶ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ སཱ་ཏི་ས་ཡཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
༥༠. ཨ་ཊྛ་མེ ན ས་མཱ་ཏི ཝི་ས་མཱ. ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ས་མ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཏ་ཏྠ པ་ཀྑ་ལ་ནཾ སུ་ལ་བྷ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་པ་ཀྑ་ལ་ན་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི. ནི་པྤ་ཀྑ་ལ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི པ་ཀྑ་ལ་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨུ་དྡྷ་མྨཱ་ནཱིཏི དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་པེ་ཏཱ་ནི. ཨུ་བྦི་ན་ཡཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
༥༡. ན་ཝ་མེ ཨ་དྷ་མྨི་ཀཱཏི ཨ་དྷ་མྨེ ནི་ཡུ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་དྡྷ་མྨཱ’’ཏི, དྷ་མྨ་ར་ཧི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༥༢. ད་ས་མེ ག་ཎྷ་ནྟཱིཏི པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟི. ན ཙེ་ཝ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ནྟཱིཏི མཱུ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཡ་ཐཱ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ ན ས་མྨཱ ཛཱ་ནཱ་པེ་ནྟི. ས་ཉྙཱ་པ་ན་ཏྠཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ ས་ཏི ཏ་ཏྠ ཡུ་ཏྟ་པ་ཏྟ་ཀ་ར་ཎེ་ན ས་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཏེ པ་ན ས་ཉྙཱ་པ་ན་ཏྠཾ ན ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི. ན པེ་ཀྑཱ་པེ་ནྟཱིཏི ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ མཱུ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ན པེ་ཀྑཱ་པེ་ནྟི. ཨ་ས་ཉྙ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནཱ ག་ཧི་ཏ་པ་ཀྑ་སྶ བ་ལཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨ་ས་ཉྙ་ཏྟི་བ་ལཱ. ན ཏ་ཐཱ མ་ནྟེ་ནྟཱིཏི ས་ནྡི་ཊྛི་པ་རཱ་མཱ་སི་ཨཱ་དྷཱ་ན་གྒཱ་ཧི་དུ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་གྒི་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་ཐཱ ན མ་ནྟེ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཐཱ་མ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠོ་ཡེ་ཝ ཀ་ཎྷ་པ་ཀྑེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ.
པ་རི་ས་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཋ་མ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.