༢. ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡. དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནེ ན ཀ་མྤ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་བ་ལཾ, ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ན་པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཝཱི་རི་ཡ་སཱི་སེ་ན ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ བྷཱ་ཝེ་ནྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣཾ བ་ལཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལཾ. ཝཱི་རི་ཡུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ན ཧི ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝ་ནཱ བ་ལ་ཝ་ཏཱི ཐི་རཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ བ་ལ་ཝ་ཏཱི ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝ་ནཱ བ་ལ་ཝ་ནྟོ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སཱི་སེ་ན ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཧོ་ནྟི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ – ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལཾ? ཡཱ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་མྨཾ, ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལཾ. ས་ཏྟ་པི བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལ’’ནྟི (དྷ. ས. ༡༣༦༡).
ཨ་ཀ་མྤི་ཡ་ཊྛེ་ནཱཏི པ་ཊི་པ་ཀྑེ་ཧི ཨ་ཀ་མྤ་ནཱི་ཡ་ཊྛེ་ན. དུ་ར་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི དུ་ར་བྷི་བྷ་ཝ་ནཱི་ཡ་ཊྛེ་ན. ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་མ་དྡ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ཨ་དྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་ན་ཝ་མ་དྡ་ན་ཊྛེ་ན. ཨེ་ཏཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནི དྭེ་པི བ་ལཱ་ནི. ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ ནཱ་ག་ཏནྟི ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭི་ནྣཾ བ་ལཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ ནཱ་ག་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
༡༢. དུ་ཏི་ཡེ ཝི་ཝེ་ཀཾ ནི་སྶི་ཏ་ནྟི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ, ཡ་ཐཱ ཝཱ ཝི་ཝེ་ཀ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཛྷཱ་ནཾ ‘‘ཝི་ཝེ་ཀ་ཛ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཝེ་ཀ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ‘‘ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏོ’’ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ནི་སྶ་ཡ་ཊྛོ ཙ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཨ་ས་ཏི་པི ཝཱ པུ་བྦཱ་པ་ར་བྷཱ་ཝེ ‘‘པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་མུ་པྤཱ་ད་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝི་དྷ་མྨ་བྱཱ་པཱ་རཱ ནི་སྶ་ཡ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི. ‘‘ཏ་ད་ངྒ་ས་མུ་ཙྪེ་ད་ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏ་སྶ ཨ་ཝ་ཙ་ནཾ ‘‘ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨི་དྷ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ་ནཾ ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. བྷཱ་ཝི་ཏ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཧི ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཱ བ་ལ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ, ཏེ་སཾ ཀི་ཙྩཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝི་ཝེ་ཀོ. ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏོཏི ‘‘ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ཙྪི་ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏོ. ཡ་དི་པི ཧི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཙི་ཏྟཾ, ས་ངྑཱ་རེ་སུ པ་ན ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ དི་སྭཱ ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑེ ནི་བྦཱ་ནེ ནི་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི ཨུ་ཎྷཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ སཱི་ཏ་ནི་ནྣ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ ཝི་ཡ.
‘‘པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏ་མྤཱི་ཏི ཨེ་ཀེ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཏྟ་ཡ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཝི་ཝེ་ཀ་དྭ་ཡཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏེ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ཎེ ཏཱ་ཝ ཀི་ཙྩ་ཏོ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ ‘‘ཨེ་ཝཱ་ཧཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཝི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏ་ཏྠ ནི་ནྣ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ མ་ཏེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཧེ་ཊྛཱ ཀ་སི་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨཱ་རུ་པྤཱ་ན་མྤི ག་ཧ་ཎཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨེ་ཏེ་སཾ ཛྷཱ་ནཱ་ན’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ་པི ཏེ་སཾ ས་ངྒ་ཧོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་སྨཱ པ་ཧཱ་ན་ཝི་ན་ཡོ ཝི་ཡ ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷཱ་པི ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཝི་ཝེ་ཀེ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ ནི་བྦི་སི་ཊྛཱ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ས ན་ཡོ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་སཱུ’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཝེ་ཀ་ཏྠཱ ཨེ་ཝ ཧི ཝི་རཱ་གཱ་ད་ཡོ’’ཏི.
ཝོ་སྶ་གྒ-ས་དྡོ པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཏྠོ པ་ཀྑ་ནྡ་ན་ཏྠོ ཙཱ་ཏི ཝོ་སྶ་གྒ་སྶ དུ་ཝི་དྷ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཝོ་སྶ་ཛྫ་ན་ཉྷི པ་ཧཱ་ནཾ ཝི་སྶ་ཊྛ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་རོ་དྷ་ན་པ་ཀྑ་ནྡ་ན་མྤི ཙ. ཏ་སྨཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ཏ་ད་ངྒ་ཝ་སེ་ན མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་པ་ཀྑ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ ཝོ་སྶ་གྒོ, ཏ་ཐཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ཏ་ནྣི་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ན, མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཝི་སྶ་ཊྛ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ ཝོ་སྶ་གྒོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠ པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཝོ་སྶ་གྒོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཡཾ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོཏི ཨ་ཡཾ མི་སྶ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ན་ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཏ་ནྣི་ནྣ་ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཙ. པུ་བྦེ ཝོ་སྶ་གྒ་ཝ་ཙ་ན་སྶེ་ཝ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཀ་ལེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ནཱ’’ཏི. པ་རི་ཎ་མ་ནྟནྟི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ཏ་ད་ངྒ་ཏ་ནྣི་ནྣ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན པ་རི་ཎ་མ་ནྟཾ. པ་རི་ཎ་ཏནྟི མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན པ་རི་ཎ་ཏཾ. པ་རི་ཎཱ་མོ ནཱ་མ ཨི་དྷ པ་རི་པཱ་ཀོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་པ་ཙྩ་ནྟཾ པ་རི་པ་ཀྐ་ཉྩཱ’’ཏི. པ་རི་པཱ་ཀོ ཙ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་ལཱ་བྷེ་ན ལ་དྡྷ་སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་སྶ ཀི་ལེ་སེ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏུཾ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཀྑ་ནྡི་ཏུཾ ཏི་ཀྑ་ཝི་ས་ད་བྷཱ་ཝོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡ་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ས ན་ཡོཏི ཡྭཱ་ཡཾ ན་ཡོ ‘‘ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ ཝུ་ཏྟོ, སེ་སེ་སུ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠ ནེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
‘‘ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་མ་ཏྠཾ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨི་དྷ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏེ་ཧཱིཏི ས་བྦེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨེ་ཧི. ས་བྦེ་སནྟི ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ. ཝི་ཝེ་ཀཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱཏི ནི་བྦཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝི་ཝེ་ཀཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ. ཏ་ཉྩ ཁོཏི ཏ་དེ་ཝ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ.
༡༣. ཏ་ཏི་ཡེ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ, དི་ཊྛ་དྷ་མྨེ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་སཱི་སེ་ན ཧི དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ. སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཧེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ ཧི ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟཱ སུ་ཁཾ དི་ཝ་སཾ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨི་ཙྩེ་ཝ ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟི. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་ད་ཀ་ཏྠཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན སེ་ཀྑ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ‘‘ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ས་མཱ་ཧི་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཝི་པ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་ད་ཀ་ཏྠཱ་ཡ བྷཱ་ཝེ་ནྟི.
ཡེ པ་ན ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཀོ་པི ཧུ་ཏྭཱ བ་ཧུ་དྷཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༢༣༨; མ. ནི. ༡.༡༤༧; སཾ. ནི. ༢.༧༠; ༥.༨༣༤, ༨༤༢) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ པ་ཏྠེ་ནྟཱ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟི, ཏེ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀ་ཏྠཱ་ཡ བྷཱ་ཝེ་ནྟི. ཡེ ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཨ་ཙི་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ནི་རོ་དྷཾ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ སུ་ཁཾ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟི, ཏེ ནི་རོ་དྷ་པཱ་ད་ཀ་ཏྠཱ་ཡ བྷཱ་ཝེ་ནྟི. ཡེ པ་ན ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་པ་རི་ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟི, ཏེ བྷ་ཝ་ཝི་སེ་ས་ཏྠཱ་ཡ བྷཱ་ཝེ་ནྟི.
ཡུ་ཏྟཾ ཏཱ་ཝ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཡ བྷ་ཝ་ཝི་སེ་ས་ཏྠ་ཏཱ ཝི་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་ད་ཀ་ཏྠ་ཏཱ་པི ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ཏི ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི ཛྷཱ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀ་ཏྠ་ཏཱ པ་ན ནི་རོ་དྷ་པཱ་ད་ཀ་ཏྠ་ཏཱ ཙ ཙ་ཏུ་ཏྠ་སྶེ་ཝ ཛྷཱ་ན་སྶ ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀཱ, སཱ ཀ་ཐཾ ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི? པ་ར་མྤ་རཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པ་ད་ཊྛཱ་ན་པ་ད་ཊྛཱ་ན་མྤི ཧི པ་ད་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀཱ་ར་ཎ་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཡ་ཐཱ ‘‘ཏི་ཎེ་ཧི བྷ་ཏྟཾ སི་དྡྷ’’ནྟི.
༡༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ས་ས་ཀ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏ་ནཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱིཏི པ་ཐ་ཝི་ཛི་གུ་ཙྪ་ན་ས་ས་ཀ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏ་ནཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ ཨ་ཏྠ་ས་ལླཱ་པི་ཀཱ ཨུ་པ་མཱ – པ་ཐ་ཝཱི ཀི་ར ས་ས་ཀཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཧེ ས་ས་ཀཱ’’ཏི. ས་ས་ཀོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀོ ཨེ་སོ’’ཏི. ཀ་སྨཱ མ་མེ་ཝ ཨུ་པ་རི ས་བྦ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ ཀ་པྤེ་ནྟོ ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟོ མཾ ན ཛཱ་ནཱ་སཱི་ཏི? སུ་ཊྛུ ཏ་ཡཱ ཨ་ཧཾ དི་ཊྛོ, མ་ཡཱ ཨ་ཀྐ་ནྟ་ཊྛཱ་ན་ཉྷི ཨ་ངྒུ་ལ་གྒེ་ཧི ཕུ་ཊྛ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ཝི་སྶ་ཊྛ་ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ, ཀ་རཱི་སཾ ཀ་ཊ་ཀ་ཕ་ལ་མ་ཏྟཾ, ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶཱ་དཱི་ཧི པ་ན ཨ་ཀྐ་ནྟ་ཊྛཱ་ན་མྤི མ་ཧ་ནྟཾ, པ་སྶཱ་ཝོ་པི ནེ་སཾ གྷ་ཊ་མ་ཏྟོ, ཨུ་ཙྩཱ་རོ་པི པ་ཙྪི་མ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཨ་ལཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཏ་ཡཱ་ཏི ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ པ་ཏི་ཏོ. ཏ་ཏོ ནཾ པ་ཐ་ཝཱི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཧོ དཱུ་རཾ ག་ཏོ་པི ན་ནུ མ་ཡ྄ཧཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་རི པ་ཏི་ཏོ་སཱི’’ཏི? སོ པུ་ན ཏཾ ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟོ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ པ་ཏི་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ པ་ཏ་མཱ་ནོ ས་ས་ཀོ ནེ་ཝ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཨ་ནྟཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི. ན ཀོ་ཊིནྟི ན པུ་བྦ་ཀོ་ཊིཾ. ཨི་ཏ་རེ་སནྟི ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙུ་ནེ་ཡྻ་པ་ད་པ་ར་མཱ་ནཾ.
༡༥. པ་ཉྩ་མེ ས་མ་ཐེ་ཧི ཨ་དྷི་ཀ་རཱི་ཡ་ཏི ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ, ཨ་ཊྛཱ་ར་ས བྷེ་ད་ཀ་ར་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཝི་ཝཱ་དོ་ཡེ་ཝ ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ. ‘‘ཨི་དྷ བྷི་ཀྑཱུ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ནུ་ཝ་ད་ནྟི སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༡༥) ཙ་ཏ་སྶོ ཝི་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཨ་ནུ་ཝཱ་དོ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ. པ་ཉྩ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ. ‘‘ས་ཏྟ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༡༥) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ. ‘‘ཡཱ ས་ངྒྷ་སྶ ཀི་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏཱ ཨ་པ་ལོ་ཀ་ན་ཀ་མྨཾ ཉ་ཏྟི་ཀ་མྨཾ ཉ་ཏྟི་དུ་ཏི་ཡ་ཀ་མྨཾ ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཀ་མྨ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༡༥) ཨེ་ཝ་མཱ་ག་ཏཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ས་ངྒྷ་ཀི་ཙྩཾ ཀི་ཙྩཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
༡༦. ཚ་ཊྛེ ཨ་པཱ་ཀ་ཊ་ནཱ་མོཏི ‘‘སེ་ལོ, ཀཱུ་ཊ་ད་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ན་བྷི་ཉྙཱ་ཏོ. ཡེ་ན ཝཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱཏི ཧེ་ཏུ་མྷི ཨི་དཾ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠོ ཧི ཀི་རི་ཡཱ་ཀཱ་ར་ཎཾ, ན ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ ཀི་རི་ཡ་ཏྠོ, ཏ་སྨཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་གུ་ཎ་ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མ་ཏྠཱ ཨི་དྷ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཏི ‘‘ཨ་ནྣེ་ན ཝ་ས་ཏི, ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ནེ་ན ཝ་ས་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠ་མེ་ཝེ་ཏཾ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ ཡུ་ཏྟཾ, ན ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཏ་སྶ ཨ་ཡུ་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡེ་ན ཝཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི. ཨ་ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ས་ཏ་ཏཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ནི་ར་ཏི་ས་ཡ་སཱ་དུ་ཝི་པུ་ལཱ་མ་ཏ་ར་ས་ས་དྡྷ་མྨ་ཕ་ལ་ཏཱ་ཡ སཱ་དུ་ཕ་ལ་ནི་ཙྩ་ཕ་ལི་ཏ་མ་ཧཱ་རུ་ཀྑེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་པ་མི་ཏོ. སཱ་དུ་ཕ་ལཱུ་པ་བྷོ་གཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཧི རུ་ཀྑ་སྶ སཱ་དུ་ཕ་ལ་ཏཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཏི. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ཨུ་པ་ས་ངྐ་ནྟོ. ས་མྤ་ཏྟ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཧི ཀི་ཉྩི ཋཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཏཾ་ཏཾ་པ་དེ་སཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ནེ་ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་ནྟོ་ཏི ཙ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ལ་བྷ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ག་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི, ཨུ་པ་ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱཏི པུ་བྦ་ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ནི་དྡེ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་དཱི་པ་ན’’ནྟི. ཏ་ཏོཏི ཡཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཏྟོ ‘‘ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ, ཏ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ.
ཡ་ཐཱ ཁ་མ་ནཱི་ཡཱ་དཱི་ནི པུ་ཙྪ་ནྟོཏི ཡ་ཐཱ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཀ་ཙྩི ཏེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ, ཀ་ཙྩི ཡཱ་པ་ནཱི་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཁ་མ་ནཱི་ཡཱ་དཱི་ནི པུ་ཙྪ་ནྟོ ཏེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟ་མོ་དོ ཨ་ཧོ་སི པུ་བྦ་བྷཱ་སི་ཏཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ སོ་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏ་ད་ནུ་ཀ་ར་ཎེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟ་མོ་དོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏཾ པ་ན ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟ་མོ་ད་ཏཾ ཨུ་པ་མཱ་ཡ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སཱི་ཏོ་ད་ཀཾ ཝི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ས་མྨོ་དི་ཏནྟི སཾ་ས་ནྡི་ཏཾ. ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝནྟི ས་མྨོ་ད་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ས་མཱ་ན་ཏཾ. ཁ་མ་ནཱི་ཡནྟི ‘‘ཨི་དཾ ཙ་ཏུ་ཙ་ཀྐཾ ན་ཝ་དྭཱ་རཾ ས་རཱི་ར་ཡ་ནྟཾ དུ་ཀྑ་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ དུ་སྶ་ཧཾ, ཀ་ཙྩི ཁ་མི་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ’’ནྟི པུ་ཙྪ་ཏི. ཡཱ་པ་ནཱི་ཡནྟི ཨཱ་ཧཱ་རཱ་དི་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝུ་ཏྟི་ཀཾ ཙི་ར་པྤ་བ་ནྡྷ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཡཱ་པ་ནཱ་ཡ ཀ་ཙྩི ཡཱ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཾ. སཱི་ས་རོ་གཱ་དི་ཨཱ་བཱ་དྷཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀ་ཙྩི ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷཾ. དུ་ཀྑ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀ་ཙྩི ཨ་པྤཱ་ཏ་ངྐཾ. ཏཾ་ཏཾ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎེ ཨུ་ཊྛཱ་ན་སུ་ཁ་ཏཱ་ཡ ཀ་ཙྩི ལ་ཧུ་ཊྛཱ་ནཾ. ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་བ་ལ་ཡོ་ག་ཏོ ཀ་ཙྩི བ་ལཾ. སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མྦྷ་ཝེ་ན ཀ་ཙྩི ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་བྦ་ཏྠ ཀ་ཙྩི-ས་དྡཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
བ་ལ་པྤ་ཏྟཱ པཱི་ཏི པཱི་ཏིཡེ་ཝ. ཏ་རུ་ཎ་པཱི་ཏི པཱ་མོ་ཛྫཾ. ས་མྨོ་དཾ ཛ་ནེ་ཏི ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཀཾ, ཏ་དེ་ཝ ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ. ས་མྨོ་དི་ཏ་བྦ་ཏོ ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡ་ནྟི ཨི་མཾ པ་ན ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་མྨོ་དི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་རི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ‘‘ས་ར་ཎཱི་ཡ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦེ དཱི་གྷཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘སཱ་ར་ཎཱི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. སུ་ཡྻ་མཱ་ན་སུ་ཁ་ཏོཏི ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏ་མ་དྷུ་ར་ཏཾ ཨཱ་ཧ, ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཡ་མཱ་ན་སུ་ཁ་ཏོཏི ཝི་མ་དྡ་ར་མ་ཎཱི་ཡ་ཏཾ. བྱ་ཉྫ་ན་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏཱ་ཡཱཏི ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་སྶཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ཝ་ཙ་ན་ཙཱ་ཏུ་རི་ཡ་མཱ་ཧ. ཨ་ཏྠ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨ་ཏྠ་སྶ ནི་རུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཏཾ. ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ཧཱིཏི ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི.
ཨ་ཏི་དཱུ་ར་ཨ་ཙྩཱ་ས་ནྣ་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ནཱ་ཏི་དཱུ་རཾ ན་ཙྩཱ་ས་ནྣཾ ནཱ་མ ག་ཧི་ཏཾ, ཏཾ པ་ན ཨ་ཝ་ཀཾ་ས་ཏོ ཨུ་བྷི་ནྣཾ པ་སཱ་རི་ཏ་ཧ་ཏྠཱ་ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནེ་ན ད་ཊྛ་བྦཾ. གཱི་ཝཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱཏི གཱི་ཝཾ པ་རི་ཝ་ཊྚ་ན་ཝ་སེ་ན པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ.
ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི ཨེ་ཏཾ ‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཧེ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་པུ་ཙྪཱ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝོ་ཙ. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱ’’ཏི པ་དཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ དུ་ཝི་དྷཱ ཧི པུ་ཙྪཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་ཙྪཱ་ཝི་བྷཱ་གཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་གཱ་རེ ནི་ཡུ་ཏྟོ ཨ་གཱ་རི་ཀོ, ཏ་སྶ པུ་ཙྪཱ ཨ་གཱ་རི་ཀ་པུ་ཙྪཱ. ཨ་གཱ་རི་ཀ་ཏོ ཨ་ཉྙོ ཨ་ན་གཱ་རི་ཀོ པ་བྦ་ཛྫཱུ་པ་ག་ཏོ, ཏ་སྶ པུ་ཙྪཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཀ་པུ་ཙྪཱ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ཉྙ་ཏྠ ‘‘ཛ་ན་ཀོ ཧེ་ཏུ, པ་གྒཱ་ཧ་ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ. ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ ཧེ་ཏུ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ པ་ཙྩ་ཡོ. ས་བྷཱ་གོ ཧེ་ཏུ, ཨ་ས་བྷཱ་གོ པ་ཙྩ་ཡོ. པུ་བྦ་ཀཱ་ལི་ཀོ ཧེ་ཏུ, ས་ཧ་པ་ཝ་ཏྟོ པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་བྷ་ཛྫ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨི་དྷ པ་ན ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ ཧེ་ཏུ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ པ་ཙྩ་ཡོ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༣.༨༦) ཝི་ཡ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་དྡཱ ས་མཱ་ན་ཏྠཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎ་ཝེ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཝི་ས་མ་ཙ་རི་ཡཱཏི བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སོ.
ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ, ཝི་ག་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཁ་ཡེ དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ནི་ཀྑ་ནྟོ པ་ཋ་མོ ཡཱ་མོ’’ཏི ཨུ་པ་རི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཏ་རོཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཀ་ནྟ་ཏ་རོ མ་ནོ་ར་མོ, ཏཱ་དི་སོ ཙ སུ་ནྡ་རོ བྷ་དྡ་ཀོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་ནྡ་རེ དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཀོཏི དེ་ཝ་ནཱ་ག་ཡ་ཀྑ་ག་ནྡྷ་བྦཱ་དཱི་སུ ཀོ ཀ་ཏ་མོ? མེཏི མ་མ. པཱ་དཱ་ནཱིཏི པཱ་དེ. ཨི་དྡྷི་ཡཱཏི ཨི་མཱ་ཡ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ དེ་ཝི་དྡྷི་ཡཱ. ཡ་ས་སཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨེ་དི་སེ་ན པ་རི་ཝཱ་རེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཙ. ཛ་ལནྟི ཝི་ཛྫོ་ཏ་མཱ་ནོ. ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ་ནཱཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཀ་ནྟེ་ན ཀ་མ་ནཱི་ཡེ་ན ཨ་བྷི་རཱུ་པེ་ན. ཝ་ཎྞེ་ནཱཏི ཚ་ཝི་ཝ་ཎྞེ་ན ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞ་ནི་བྷཱ་ཡ. ས་བྦཱ ཨོ་བྷཱ་ས་ཡཾ དི་སཱཏི ད་ས དི་སཱ པ་བྷཱ་སེ་ནྟོ, ཙ་ནྡོ ཝི་ཡ སཱུ་རི་ཡོ ཝི་ཡ ཙ ཨེ་ཀོ་བྷཱ་སཾ ཨེ་ཀཱ་ལོ་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟོ་ཏི གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྠོ. ཨ་བྷི་རཱུ་པེཏི ཨུ་ལཱ༹་ར་རཱུ་པེ ས་མྤ་ནྣ་རཱུ་པེ.
‘‘ཙོ་རོ, ཙོ་རོ; ས་པྤོ, ས་པྤོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ བྷ་ཡེ ཨཱ་མེ་ཌི་ཏཾ. ‘‘ཝི་ཛ྄ཛྷ, ཝི་ཛ྄ཛྷ; པ་ཧ་ར, པ་ཧ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀོ་དྷེ. ‘‘སཱ་དྷུ, སཱ་དྷཱུ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༣༢༧.སཾ. ནི. ༢.༡༢༧; ༣.༣༥; ༥.༡༠༨༥) པ་སཾ་སཱ་ཡཾ. ‘‘ག་ཙྪ, ག་ཙྪ; ལུ་ནཱ་ཧི, ལུ་ནཱ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏུ་རི་ཏེ. ‘‘ཨཱ་ག་ཙྪ, ཨཱ་ག་ཙྪཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀོ་ཏཱུ་ཧ་ལེ. ‘‘བུ་དྡྷོ, བུ་དྡྷོ་ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (བུ. ཝཾ. ༢.༤༤) ཨ་ཙྪ་རེ. ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ཐཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ, ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ཐཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཧཱ་སེ. ‘‘ཀ་ཧཾ ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀ, ཀ་ཧཾ ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༣༥༣; སཾ. ནི. ༢.༦༣) སོ་ཀེ. ‘‘ཨ་ཧོ སུ་ཁཾ, ཨ་ཧོ སུ་ཁ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨུ་དཱ. ༢༠; དཱི. ནི. ༣.༣༠༥; ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༣༢) པ་སཱ་དེ. ཙ-ས་དྡོ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྟོ. ཏེ་ན ག་ར་ཧཱ་ཨ་ས་མྨཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ‘‘པཱ་པོ, པཱ་པོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ག་ར་ཧཱ་ཡཾ. ‘‘ཨ་བྷི་རཱུ་པ་ཀ, ཨ་བྷི་རཱུ་པ་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ས་མྨཱ་ནེ ད་ཊྛ་བྦཾ.
ན་ཡི་དཾ ཨཱ་མེ་ཌི་ཏ་ཝ་སེ་ན དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཏྠ་དྭ་ཡ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ’’ནྟི ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ན་པུཾ་ས་ཀ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནཾ དྷ་མྨ་སྶ དེ་ས་ནཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. དོ་ས་ནཱ་ས་ན་ཏོཏི རཱ་གཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་ཝི་དྷ་མ་ན་ཏོ. གུ་ཎཱ་དྷི་ག་མ་ན་ཏོཏི སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎཱ་ནཾ ས་མྤཱ་པ་ན་ཏོ. ཡེ གུ་ཎེ དེ་ས་ནཱ ཨ་དྷི་ག་མེ་ཏི, ཏེ་སུ པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ ཏཱ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་དྡྷཱ་ཛ་ན་ན་ཏོ པ་ཉྙཱ་ཛ་ན་ན་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་དྡྷཱ་པ་མུ་ཁཱ ཧི ལོ་ཀི་ཡཱ གུ་ཎཱ, པ་ཉྙཱ་པ་མུ་ཁཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ.
སཱི་ལཱ་དི་ཨ་ཏྠ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ སཱ་ཏྠ་ཏོ, ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ. སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ས་དྡ་པྤ་ཡོ་ག་ཏཱ་ཡ ཨུ་ཏྟཱ་ན་པ་ད་ཏོ, ས་ཎྷ་སུ་ཁུ་མ་བྷཱ་ཝེ་ན དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ག་མྦྷཱི་ར་ཏྠ་ཏོ. སི་ནི་དྡྷ་མུ་དུ་མ་དྷུ་ར་ས་དྡ་པྤ་ཡོ་ག་ཏཱ་ཡ ཀ་ཎྞ་སུ་ཁ་ཏོ, ཝི་པུ་ལ་ཝི་སུ་དྡྷ་པེ་མ་ནཱི་ཡ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཧ་ད་ཡ་ངྒ་མ་ཏོ. མཱ་ནཱ་ཏི་མཱ་ན་ཝི་དྷ་མ་ནེ་ན ཨ་ན་ཏྟུ་ཀྐཾ་ས་ན་ཏོ, ཐ་མྦྷ་སཱ་ར་མྦྷ་ནི་མྨ་དྡ་ནེ་ན ཨ་པ་ར་ཝ་མྦྷ་ན་ཏོ. ཧི་ཏཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ པ་རེ་སཾ རཱ་ག་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ་དི་ཝཱུ་པ་ས་མ་ནེ་ན ཀ་རུ་ཎཱ་སཱི་ཏ་ལ་ཏོ, ཀི་ལེ་ས་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཝི་དྷ་མ་ནེ་ན པ་ཉྙཱ་ཝ་དཱ་ཏ་ཏོ. ཀ་ར་ཝཱི་ཀ་རུ་ཏ་མ་ཉྫུ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་པཱ་ཐ་ར་མ་ཎཱི་ཡ་ཏོ, པུ་བྦཱ་པ་རཱ་ཝི་རུ་དྡྷ་སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཝི་མ་དྡ་ཀྑ་མ་ཏོ. ཨཱ་པཱ་ཐ་ར་མ་ཎཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ སུ་ཡྻ་མཱ་ན་སུ་ཁ་ཏོ, ཝི་མ་དྡ་ཀྑ་མ་ཏཱ་ཡ ཧི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཙ ཝཱི་མཾ་སི་ཡ་མཱ་ན་ཧི་ཏ་ཏོ. ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན སཾ་སཱ་ར་ཙ་ཀྐ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ, ས་དྡྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ, མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ད་ཝི་ག་མ་ན་ཏོ, ས་མྨཱ་ཝཱ་ད་པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་ཏོ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་ས་མུ་དྡྷ་ར་ཎ་ཏོ, ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་སཾ་རོ་པ་ན་ཏོ, ཨ་པཱ་ཡ་དྭཱ་ར་པི་དྷཱ་ན་ཏོ, ས་གྒ་མོ་ཀྑ་དྭཱ་ར་ཝི་ཝ་ར་ཎ་ཏོ, པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཏོ, ཨ་ནུ་ས་ཡ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏ་ན་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཨ་དྷོ་མུ་ཁ་ཊྛ་པི་ཏནྟི ཀེ་ན་ཙི ཨ་དྷོ་མུ་ཁཾ ཋ་པི་ཏཾ. ཧེ་ཊྛཱ་མུ་ཁ་ཛཱ་ཏནྟི ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཧེ་ཊྛཱ་མུ་ཁ་ཛཱ་ཏཾ. ཨུ་པ་རི་མུ་ཁནྟི ཨུ་དྡྷཾ་མུ་ཁཾ. ཨུ་གྒྷཱ་ཊེ་ཡྻཱཏི ཝི་ཝ་ཊཾ ཀ་རེ་ཡྻ. ཧ་ཏྠེ ག་ཧེ་ཏྭཱཏི ‘‘པུ་ར་ཏྠཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཨུ་ཏྟ་རཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཝཱ ག་ཙྪཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ནི་སྶ་ནྡེ་ཧཾ ཨེ་ས མ་གྒོ, ཨེ་ཝཾ ག་ཙྪེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝ་དེ་ཡྻ. ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑ་ཙཱ་ཏུ་དྡ་སཱིཏི ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑེ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སཱི.
ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏཾ ཨཱ་དྷེ་ཡྻ་སྶ ཨ་ནཱ་དྷཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ བྷཱ་ཛ་ནཾ ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་ཀྐུ་ཛྫེ་ཡྻ. ཧེ་ཊྛཱ་མུ་ཁ་ཛཱ་ཏ་ཏཱ་ཡ ས་དྡྷ་མྨ་ཝི་མུ་ཁཾ, ཨ་དྷོ་མུ་ཁ་ཋ་པི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨ་ས་དྡྷ་མྨེ པ་ཏི་ཏནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ད་དྭ་ཡཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ, ན ཡ་ཐཱ་ས་ངྑྱཾ. ཀཱ་མཾ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་ད་ཡོ་པི པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀཱ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི པ་ན ས་ཝི་སེ་སཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཀཱ ས་ཏྟེ མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ག་ཧ་ན་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ’’ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་པ་ར་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ཛྫཾ ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༣༡༠). ས་བྦོ ཨ་པཱ་ཡ་གཱ་མི་མ་གྒོ ཀུ་མྨ་གྒོ ‘‘ཀུ་ཙྪི་ཏོ མ་གྒོ’’ཏི ཀ་ཏྭཱ. ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་ཛུ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་ད་ཡོ ཨ་ཊྛ མི་ཙྪ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ མི་ཙྪཱ་མ་གྒོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ཏ་དུ་བྷ་ཡ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ས་གྒ་མོ་ཀྑ་མ་གྒཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་རོ་ནྟེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་པྤི་ཨཱ་དི་ས་ནྣི་སྶ་ཡོ པ་དཱི་པོ ན ཏ་ཐཱ ཨུ་ཛྫ་ལོ, ཡ་ཐཱ ཏེ་ལ་ས་ནྣི་སྶ་ཡོ་ཏི ཏེ་ལ་པ་ཛྫོ་ཏ་གྒ་ཧ་ཎཾ.ཨེ་ཏེ་ཧི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ཧཱིཏི ཨེ་ཏེ་ཧི ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏུ་ཀྐུ་ཛྫ་ན་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཝི་ཝ་ར་ཎཱ་དི་ཨུ་པ་མོ་པ་མི་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ཧི.
པ་ས་ནྣ་ཀཱ་རནྟི པ་ས་ནྣེ་ཧི ཀཱ་ཏ་བྦཾ ས་ཀྐཱ་རཾ. ས་ར་ཎནྟི པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་རཱ་ཡ་ཎ’’ནྟི. པ་རཱ་ཡ་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཙ ཨ་ན་ཏྠ་ནི་སེ་དྷ་ནེ་ན ཨ་ཏྠ་ས་མྤ་ཊི་པཱ་ད་ནེ་ན ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་གྷ་སྶ, ཏཱ་ཏཱ, ཧི་ཏ་སྶ ཙ ཝི་དྷཱ་ཏཱ’’ཏི. ཨ་གྷ་སྶཱཏི དུ་ཀྑ་ཏོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, པཱ་པ་ཏོ་ཏི པ་ན ཨ་ཏྠོ ཡུ་ཏྟོ. ནི་སྶ་ཀྐེ ཙེ་ཏཾ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ནཱ་ཡཾ ག་མི-ས་དྡོ ནཱི-ས་དྡཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ དྭི་ཀ་མྨ་ཀོ, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་ཛཾ གཱ་མཾ ནེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ན ས་ཀྐཱ. ‘‘ས་ར་ཎ་ནྟི ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཙེ་ཏྠ ལུ་ཏྟ་ནི་དྡི་ཊྛོ. ཏ་སྶ ཙཱ་ཡ་མ་ཏྠོ – ག་མ་ན་ཉྩ ཏ་ད་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན བྷ་ཛ་ནཾ ཛཱ་ན་ནཾ ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ བྷ་ཛཱ་མཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པུ་རི་མ་སྶ པུ་རི་མ་སྶ པ་ཙྪི་མཾ པ་ཙྪི་མཾ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཙ་ནཾ. བྷ་ཛ་ནཾ ཝཱ ས་ར་ཎཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནཾ. སེ་ཝ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཱ་ཝ་ཙ་ར་ཏཱ. པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནཾ ཝ་ཏྟ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཐཱ་པི ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎ་ཏཾ་ཡེ་ཝ དཱི་པེ་ཏི. ‘‘ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི པ་ད་སྶ བུ་ཛ྄ཛྷཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཀ་ཐཾ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡེ་སཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨ་དྷི་ག་ཏ་མ་གྒེ ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་ནི་རོ་དྷེཏི པ་ད་དྭ་ཡེ་ན་པི ཕ་ལ་ཊྛཱ ཨེ་ཝ ད་སྶི་ཏཱ, ན མ་གྒ་ཊྛཱ་ཏི ཏེ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཙཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ན་ནུ ཙ ཀ་ལྱཱ་ཎ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ་པི ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི? ཀི་ཉྩཱ་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ན མ་གྒ་ཊྛཱ ཨེ་ཝ ཏ་ཐཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ, ན ཨི་ཏ་རེ ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མོ་ཀྐ་མ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏེ ཨེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་པཱ་ཡེ་སུ ཨ་པ་ཏ་མཱ་ནེ དྷཱ་རེ་ཏཱི’’ཏི. ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མོ་ཀྐ་མ་ནེ་ན ཧི ཨ་པཱ་ཡ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝོ. ཨ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཨཱ་དྱ་ཏྠོ, པ་ཀཱ་ར་ཏྠོ ཝཱ. ཏེ་ན ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ས་ངྑ་ཏཱ ཝཱ ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ ཝཱ, ཝི་རཱ་གོ ཏེ་སཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི (ཨི་ཏི་ཝུ. ༩༠; ཨ. ནི. ༤.༣༤) སུ་ཏྟ་པ་དཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི, ‘‘ཝི་ཏྠཱ་རོ’’ཏི ཝཱ ཨི་མི་ནཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཏཱ་ཡ, ནི་བྦཱ་ནཾ ཏ་སྶ ཏ་ད་ཏྠ་སི་དྡྷི་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨུ་བྷ་ཡ་མེ་ཝ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དྷ་མྨོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ནི་བྦཱ་ན་ཉྷི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཏ་ད་ཏྠ་སི་དྡྷི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི ཡ་སྨཱ ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལཱ་ནཾ ‘‘ཏཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ མ་གྒེ་ན ས་མུ་ཙྪི་ནྣཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་པྤ་ཧཱ་ན་ཀི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ནི་ཡྻཱ་ནཱ་ནུ་གུ་ཎ་ཏཱ་ཡ ནི་ཡྻཱ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཙ. པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨ་སྶ པ་ན ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་དྷ་མྨ་ས་མ་དྷི་ག་མ་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝོ ལ་བྦྷ་ཏི ཨེ་ཝ. སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ པཱ་ཋཱ་རུ་ལ༹ྷོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ན ཀེ་ཝ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཀཱ་མ་རཱ་གོ བྷ་ཝ་རཱ་གོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་བྷེ་དོ ས་བྦོ་པི རཱ་གོ ཝི་ར་ཛྫ་ཏི པ་ཧཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི རཱ་ག་ཝི་རཱ་གོཏི མ་གྒོ ཀ་ཐི་ཏོ. ཨེ་ཛཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་ནྟོ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ སོ་ཀ་སྶ ཙ ཏ་དུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ ས་བྦ་སོ པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་ཏྟཱ ཨ་ནེ་ཛ་མ་སོ་ཀ་ནྟི ཕ་ལཾ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལནྟི ཨ་ཝི་རོ་དྷ་དཱི་པ་ན་ཏོ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ཝི་རུ་དྡྷཾ, ཨི་ཊྛཾ པ་ཎཱི་ཏ་ནྟི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. པ་གུ་ཎ་རཱུ་པེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཏྟཱ, པ་ཀ་ཊྛ་གུ་ཎ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏོ ཝཱ པ་གུ་ཎཾ. ས་བྦ་དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
དི་ཊྛི་སཱི་ལ་ས་ངྒྷཱ་ཏེ་ནཱཏི ‘‘ཡཱ་ཡཾ དི་ཊྛི ཨ་རི་ཡཱ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ ནི་ཡྻཱ་ཏི ཏ་ཀྐ་ར་སྶ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ དི་ཊྛི་སཱ་མ་ཉྙ་ག་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༣༢༤, ༣༥༧; མ. ནི. ༡.༤༩༢; ༣.༥༤; ཨ. ནི. ༦.༡༢; པ་རི. ༢༧༤) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ, ‘‘ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི སཱི་ལཱ་ནི ཨ་ཁ་ཎྜཱ་ནི ཨ་ཙྪི་དྡཱ་ནི ཨ་ས་བ་ལཱ་ནི ཨ་ཀ་མྨཱ་སཱ་ནི བྷུ་ཛི་སྶཱ་ནི ཝི་ཉྙུ་པྤ་ས་ཏྠཱ་ནི ཨ་པ་རཱ་མ་ཊྛཱ་ནི ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ནི, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ཧི སཱི་ལེ་ཧི སཱི་ལ་སཱ་མ་ཉྙ་ག་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༣༢༤; མ. ནི. ༡.༤༩༢; ༣.༥༤; ཨ. ནི. ༦.༡༢; པ་རི. ༢༧༤) ཙ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ སཱི་ལཱ་ན་ཉྩ སཾ་ཧ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན, དི་ཊྛི་སཱི་ལ་སཱ་མ་ཉྙེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཾ་ཧ་ཏོཏི གྷ་ཊི་ཏོ, ས་མེ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལཱ ཧི ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི དཱུ་རེ ཋི་ཏཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཎ་སཱ་མ་གྒི་ཡཱ སཾ་ཧ་ཏཱ ཨེ་ཝ. ཨ་ཊྛ ཙ པུ་གྒ་ལ དྷ་མྨ་ད་སཱ ཏེཏི ཏེ པུ་རི་ས་ཡུ་ག་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛེ་ཝ ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ པ་ཙྩ་ཀྑ་ད་སྶཱ་ཝི་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་ད་སཱ. ཏཱི་ཎི ཝ་ཏྠཱུ་ནི ས་ར་ཎ་ནྟི ག་མ་ནེ་ན ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ག་མ་ནེ་ན ཙ ཏཱི་ཎི ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཱ་ནི. པ་ཊི་ཝེ་དེ་སཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཧ་ད་ཡ་ག་ཏཾ ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་ཝེ་དེ་སི.
ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་སྶ ཝི་ས་ཡ་པྤ་བྷེ་ད་ཕ་ལ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་བྷེ་དཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྟུ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཏ་ཏྠ ཀོ་ས་ལླཱ་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ་སུ ཨ་ཏྠ་ཀོ་ས་ལླ་ཏྠཾ ‘‘ས་ར་ཎཾ, ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ, ཡོ ཙ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪ་ཏི, ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་པྤ་བྷེ་དོ, ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་ཕ་ལཾ, སཾ་ཀི་ལེ་སོ, བྷེ་དོ་ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་དྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཏེ་ན ཝི་ནཱ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་སྶེ་ཝ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ཝོ་དཱ་ནཾ ན ག་ཧི་ཏཾ, ན་ནུ ཝོ་དཱ་ན་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་པི ཏ་ཏྠ ཀོ་ས་ལླཱ་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཏཾ པ་ན སཾ་ཀི་ལེ་ས་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ དཱི་པི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ན ག་ཧི་ཏཾ. ཡཱ་ནི ཧི ནེ་སཾ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ཨ་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནི, ཏེ་སཾ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནེ་ན, ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ན་ཉྩ པ་ཧཱ་ནེ་ན ཝོ་དཱ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ཧིཾ་ས་ཏྠ་སྶ དྷཱ་ཏུ་ས་དྡ་སྶ ཝ་སེ་ནེ་ཏཾ པ་དཾ ད་ཊྛ་བྦ་ནྟི ‘‘ཧིཾ་ས་ཏཱི་ཏི ས་ར་ཎ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ པ་ན ཧིཾ་ས་ནཾ ཀེ་སཾ, ཀ་ཐཾ, ཀ་སྶ ཝཱ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ སོ་དྷེ་ནྟོ ‘‘ས་ར་ཎ་ག་ཏཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ བྷ་ཡནྟི ཝ་ཊྚ་བྷ་ཡཾ. ས་ནྟཱ་སནྟི ཙི་ཏྟུ་ཏྲཱ་སཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་དུ་ཀྑ་སྶ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ དུ་ཀྑནྟི ཀཱ་ཡི་ཀཾ དུ་ཀྑཾ. དུ་གྒ་ཏི་པ་རི་ཀི་ལེ་སནྟི དུ་གྒ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ ས་བྦ་མྤི དུ་ཀྑཾ. ཏ་ཡི་དཾ ས་བྦཾ པ་ར་ཏོ ཕ་ལ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨེ་ཏནྟི ས་ར་ཎ་ནྟི པ་དཾ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ས་ར་ཎ་ས་དྡ་སྶ པ་ད་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཝི་སེ་ས་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཧི་ཏེ པ་ཝ་ཏྟ་ནེ་ནཱཏི ‘‘ས་མྤ་ནྣ་སཱི་ལཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༦༤, ༦༩) ཨ་ཏྠེ ནི་ཡོ་ཛ་ནེ་ན. ཨ་ཧི་ཏཱ ནི་ཝ་ཏྟ་ནེ་ནཱཏི ‘‘པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་སྶ ཁོ པཱ་པ་ཀོ ཝི་པཱ་ཀོ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶ་ནཱ་དི་མུ་ཁེ་ན ཨ་ན་ཏྠ་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན. བྷ་ཡཾ ཧིཾ་ས་ཏཱིཏི ཧི་ཏཱ་ཧི་ཏེ་སུ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཀཾ བྱ་ས་ནཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀ་ར་ཎེ་ན ཝི་ནཱ་སེ་ཏི བུ་དྡྷོ. བྷ་ཝ་ཀ་ནྟཱ་རཱ ཨུ་ཏྟཱ་ར་ཎེ་ན མ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏོ དྷ་མྨོ. ཨི་ཏ་རོ ཨ་སྶཱ་ས་དཱ་ནེ་ན ས་ཏྟཱ་ནཾ བྷ་ཡཾ ཧིཾ་ས་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཀཱ་རཱ་ནནྟི དཱ་ན་ཝ་སེ་ན པཱུ་ཛཱ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨུ་པ་ནཱི་ཏཱ་ནཾ ས་ཀྐཱ་རཱ་ནཾ. ཝི་པུ་ལ་ཕ་ལ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཀ་ར་ཎེ་ན ས་ཏྟཱ་ནཾ བྷ་ཡཾ ཧིཾ་ས་ཏི ས་ངྒྷོ ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་མི་ནཱ་པི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ་པི ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན.
‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ, སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ དྷ་མྨོ, སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ས་ངྒྷོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟོ ཏ་ཏྠ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡེ པ་སཱ་དོ ཏ་པྤ་སཱ་དོ, ཏ་དེ་ཝ ར་ཏྟ་ན་ཏྟ་ཡཾ ག་རུ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཏ་གྒ་རུ, ཏ་བྦྷཱ་ཝོ ཏ་གྒ་རུ་ཏཱ, ཏ་པྤ་སཱ་དོ ཙ ཏ་གྒ་རུ་ཏཱ ཙ ཏ་པྤ་སཱ་ད་ཏ་གྒ་རུ་ཏཱ. ཏཱ་ཧི ཏ་པྤ་སཱ་ད་ཏ་གྒ་རུ་ཏཱ་ཧི. ཝི་དྷུ་ཏ་དི་ཊྛི་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ས་མྨོ་ཧ་ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ་དི་ཏཱ་ཡ ཝི་ཧ་ཏ་ཀི་ལེ་སོ. ཏ་དེ་ཝ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡཾ པ་རཱ་ཡ་ཎཾ ག་ཏི ཏཱ་ཎཾ ལེ་ཎ་ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་པྤ་རཱ་ཡ་ཎ་ཏཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟོ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ས་ར་ཎ་ནྟི ག་ཙྪ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི. ཏཾ་ས་མ་ངྒཱིཏི ཏེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ བྷ་ཛ་ཏི སེ་ཝ་ཏི པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཏྠ ཙ པ་སཱ་ད་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ལོ་ཀི་ཡ་ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་མཱ་ཧ. ཏ་ཉྷི པ་སཱ་ད་པྤ་དྷཱ་ནཾ. ག་རུ་ཏཱ་ག་ཧ་ཎེ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ. ཨ་རི་ཡཱ ཧི ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་གུ་ཎཱ་བྷི་ཉྙ་ཏཱ་ཡ པཱ་སཱ་ཎ་ཙྪ་ཏྟཾ པི་ཡ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ པ་སྶ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏ་པྤ་སཱ་དེ་ན ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་ཧ་ཏ་ཀི་ལེ་སོ, ཏ་གྒ་རུ་ཏཱ་ཡ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ ཨ་གཱ་ར་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ན་ཏོ. ཏ་པྤ་རཱ་ཡ་ཎ་ཏཱ པ་ནེ་ཏྠ ཏ་གྒ་ཏི་ཀ་ཏཱ་ཏི ཏཱ་ཡ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མྤི ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝཱ པ་སཱ་ད་ག་རུ་ཏཱ ཛོ་ཏི་ཏཱ་ཏི པ་སཱ་ད་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་ད་སྶ ཨི་ཏ་ར་སྶ ཙ ག་ཧ་ཎཾ, ཏ་ཐཱ ག་རུ་ཏཱ་ག་ཧ་ཎེ་ནཱ་ཏི ཨུ་བྷ་ཡེ་ན་པི ཨུ་བྷ་ཡཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧུ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩཱ་དྷི་ག་མོ ཨེ་ཝ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཧི ནི་བྦཱ་ན་དྷ་མྨོ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན, མ་གྒ་དྷ་མྨོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཡ་མཱ་ནོ་ཡེ་ཝ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་ཏྟཾ སཱ་དྷེ་ཏི, བུ་དྡྷ་གུ་ཎཱ པ་ན སཱ་ཝ་ཀ་གོ་ཙ་ར་བྷཱུ་ཏཱ པ་རི་ཉྙཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན, ཏ་ཐཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ངྒྷ་གུ་ཎཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀི་ཙྩ་ཏོ ས་ཀ་ལེ་པི ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡེ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི. ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟ་ཉྩ ས་ཧེ་ཝ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ན ལོ་ཀི་ཡཾ ཝི་ཡ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡེ པ་ན ཝ་ད་ནྟི ‘‘ན ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, མ་གྒ་སྶ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ པ་ན ཨ་དྷི་ག་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཏེ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ ལོ་ཀི་ཡ་ཝི་ཛྫཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡཱ’’ཏི, ཏེ་སཾ ལོ་ཀི་ཡ་མེ་ཝ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ སི་ཡཱ, ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ, ཏ་ཉྩ ཨ་ཡུ་ཏྟཾ དུ་ཝི་དྷ་སྶ་པི ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ.
ཏནྟི ལོ་ཀི་ཡ་ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ. ས་དྡྷཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ས་དྡྷཱ་མཱུ་ལི་ཀཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ས་དྡྷཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ. ས་མྨཱ་དི་ཊྛི བུ་དྡྷ་སུ་བུ་དྡྷ་ཏཾ, དྷ་མྨ་སུ་དྷ་མྨ་ཏཾ, ས་ངྒྷ་སུ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཉྩ ལོ་ཀི་ཡཱ་ཝ་བོ་དྷ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ས་མྨཱ ཉཱ་ཡེ་ན ད་སྶ་ན་ཏོ. ས་དྡྷཱ་མཱུ་ལི་ཀཱ ཙ ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན ས་དྡྷཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཱ པ་ཉྙཱ ལོ་ཀི་ཡ་ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དི་ཊྛི་ཛུ་ཀ་མྨ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. དི་ཊྛི་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨུ་ཛུ ཀ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ, དི་ཊྛི ཝཱ ཨུ་ཛུ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི དི་ཊྛི་ཛུ་ཀ་མྨཾ, ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟོ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཏ་པྤ་རཱ་ཡ་ཎ་ཏཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟོ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ’’ཏི ཨི་ད་ཉྩ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མ་ཏྠི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ས་དྡྷཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་གྒ་ཧ་ཎཾ པ་ན ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་སྶ ཏ་པྤ་དྷཱ་ན་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ས་དྡྷཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོཏི ཨི་མི་ནཱ མཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཨུ་སྶཱ་ཧི་ཏ་དཱ་ར་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཉཱ་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི, ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ.
ཏ་ཡི་དཾ ལོ་ཀི་ཡཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ. ཨ་ཏྟཱ ས་ནྣི་ཡྻཱ་ཏཱི་ཡ་ཏི ཨ་པྤཱི་ཡ་ཏི པ་རི་ཙྩ་ཛཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྟ་ས་ནྣི་ཡྻཱ་ཏ་ནཾ, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ དི་ཊྛི་ཛུ་ཀ་མྨཾ. ཏཾ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡཾ པ་རཱ་ཡ་ཎཾ པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཏ་པྤ་རཱ་ཡ་ཎོ, པུ་གྒ་ལོ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ ཝཱ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཏ་པྤ་རཱ་ཡ་ཎ་ཏཱ, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ དི་ཊྛི་ཛུ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ. ས་ར་ཎ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན སི་སྶ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི སི་སྶ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནཾ. ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཎི་པ་ཏ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི པ་ཎི་པཱ་ཏོ. ས་བྦ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དི་ཊྛི་ཛུ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཏྟ་པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནནྟི སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑ་ནི་སྶ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝཱཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྟ་ས་ནྣི་ཡྻཱ་ཏ་ནཱ་དཱི་སུ་པི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏ་ད་ཉྙ་ནི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ས་ནྣི་ཡྻཱ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནི ཨེ་ཀེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་པ་རེ་ཧི་པི པ་ཀཱ་རེ་ཧི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནྟ་རེ་ཧི་པི ཨ་ཏྟ་ས་ནྣི་ཡྻཱ་ཏ་ནཾ ཀ་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་བྷི་ནྣ་ཏྟཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀཱ་དཱི་ནནྟི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན སཱ་ཏཱ་གི་རི་ཧེ་མ་ཝ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ན་ནུ ཙེ་ཏེ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀཱ་ད་ཡོ མ་གྒེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏ་ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཱ, ཀ་ཐཾ ཏེ་སཾ ཏ་པྤ་རཱ་ཡ་ཎ་ཏཱ་ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི? མ་གྒེ་ནཱ་ག་ཏ་ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ་ཧི་པི ‘‘སོ ཨ་ཧཾ ཝི་ཙ་རི་སྶཱ་མི…པེ… སུ་དྷ་མྨ་ཏཾ (སཾ. ནི. ༡.༢༤༦; སུ. ནི. ༡༩༤). ཏེ མ་ཡཾ ཝི་ཙ་རི་སྶཱ་མ, གཱ་མཱ གཱ་མཾ ན་གཱ ན་གཾ…པེ… སུ་དྷ་མྨ་ཏ’’ནྟི (སུ. ནི. ༡༨༢) ཙ ཏེ་ཧི ཏ་པྤ་རཱ་ཡ་ཎ་ཏཱ་ཀཱ་ར་སྶ པ་ཝེ་དི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཾ.
སོ པ་ནེ་ས ཉཱ་ཏི…པེ… ཝ་སེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཉཱ་ཏི་ཝ་སེ་ན, བྷ་ཡ་ཝ་སེ་ན, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན, ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི པ་ཙྩེ་ཀཾ ‘‘ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི པ་དཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཉཱ་ཏི་ཝ་སེ་ནཱཏི ཉཱ་ཏི་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི. ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་པ་ཎི་པཱ་ཏེ་ནཱཏི ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་ཏཱ་ཧེ་ཏུ་ཀེ་ན པ་ཎི་པ་ཏ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏ་རེ་ཧཱིཏི ཉཱ་ཏི་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཝ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ཧི ཏཱི་ཧི པ་ཎི་པཱ་ཏེ་ཧི. ཨི་ཏ་རེ་ཧཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་ནྡ་ཏཱིཏི པ་ཎི་པཱ་ཏ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པནྟི དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་ཉྷི ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཾ ཝཱ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནིཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟོ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་པ་ཎི་པཱ་ཏ་མེ་ཝ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་པྤ་བྷེ་དོཏི ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་ཝི་བྷཱ་གོ.
ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཨེ་ཝ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཱ་ནི ཝི་པཱ་ཀ་ཕ་ལ’’ནྟི. ས་བྦ་དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡོཏི ས་ཀ་ལ་སྶ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷོ. ཨེ་ཏནྟི ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི, ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི (དྷ. པ. ༡༩༠) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ ད་སྶ་ནཾ.
ནི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་ག་མ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱཏི ནི་ཙྩ་ནྟི ཨ་གྒ་ཧ་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན. ཨ་ཊྛཱ་ནནྟི ཧེ་ཏུ་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པོ. ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོཏི པ་ཙྩ་ཡ་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པོ. ཨུ་བྷ་ཡེ་ན་པི ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ཡནྟི ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན. དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣོཏི མ་གྒ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ. ཀ་ཉྩི ས་ངྑཱ་རནྟི ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀེ་སུ ས་ངྑ་ཏ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨེ་ཀ་ས་ངྑཱ་ར་མྤི. ནི་ཙྩ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱཏི ནི་ཙྩོ་ཏི ག་ཎྷེ་ཡྻ. སུ་ཁ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱཏི ‘‘ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁཱི ཨ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི ཨ་རོ་གོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༧༦, ༧༩) ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན སུ་ཁ་ཏོ གཱ་ཧཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. དི་ཊྛི་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན པ་ན ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཏྠཾ མ་ཏྟ་ཧ་ཏྠི་པ་རི་ཏཱ་སི་ཏོ ཝི་ཡ ཙོ་ཀྑ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨུ་ཀྐཱ་ར་བྷཱུ་མིཾ ཀ་ཉྩི ས་ངྑཱ་རཾ སུ་ཁ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ཝཱ་རེ ཀ་སི་ཎཱ་དི་པ་ཉྙ་ཏྟི་ས་ངྒ་ཧ་ཏྠཾ ‘‘ས་ངྑཱ་ར’’ནྟི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཉྩི དྷ་མྨ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མེ་སུ་པི ཋཱ་ནེ་སུ ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཙྪེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝཱ. ཡཾ ཡ་ཉྷི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ གཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ གཱ་ཧཾ ཝི་ནི་ཝེ་ཋེ་ཏི.
མཱ་ཏ་རནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཛ་ནི་ཀཱ མཱ་ཏཱ, ཛ་ན་ཀོ པི་ཏཱ, མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཨ་ར་ཧཱཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཀིཾ པ་ན ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻཱ་ཏི? ཨེ་ཏ་མྤི ཨ་ཊྛཱ་ནཾ, པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ན མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཙ ཕ་ལ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. པ་དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོཏི ཝ་དྷ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ན པ་དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ. ལོ་ཧི་ཏཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻཱཏི ཛཱི་ཝ་མཱ་ན་ཀ་ས་རཱི་རེ ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཀྑི་ཀཱ་ཡ པི་ཝ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ལོ་ཧི་ཏཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻ. ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡེ་ཡྻཱཏི ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀཾ ས་མཱ་ན་སཱི་མཱ་ཡཾ ཋི་ཏཾ ས་ངྒྷཾ ‘‘ཀ་མྨེ་ན ཨུ་དྡེ་སེ་ན ཝོ་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནེ་ན ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧེ་ནཱ’’ཏི (པ་རི. ༤༥༨) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི བྷི་ནྡེ་ཡྻ. ཨ་ཉྙཾ ས་ཏྠཱ་རནྟི ཨ་ཉྙཾ ཏི་ཏྠ་ཀ་རཾ ‘‘ཨ་ཡཾ མེ ས་ཏྠཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ག་ཎྷེ་ཡྻཱ་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྠོ.
ན ཏེ ག་མི་སྶ་ནྟི ཨ་པཱ་ཡནྟི ཏེ བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏཱ ཏ་ནྣི་མི་ཏྟཾ ཨ་པཱ་ཡཾ ན ག་མི་སྶ་ནྟི, དེ་ཝ་ཀཱ་ཡཾ པ་ན པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ད་ས་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧཱིཏི ད་ས་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི. ཨ་དྷི་ག་ཎྷ་ནྟཱིཏི ཨ་དྷི་བྷ་ཝ་ནྟི.
ཝེ་ལཱ་མ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཀ་རཱི་ས་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠ་བྷཱ་ག་པྤ་མཱ་ཎཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶ་ས་ངྑཱ་ནཾ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏི་རཱུ་པི་ཡ་པཱ་ཏི་ཀཾ་ས་པཱ་ཏཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ རཱུ་པི་ཡ་སུ་ཝ་ཎྞ་ཧི་ར་ཉྙ་པཱུ་རཱ་ནཾ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་ར་པྤ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡཱ ཧ་ཏྠི་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡཱ ཨ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡཱ ར་ཐ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡཱ དྷེ་ནུ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡཱ ཀ་ཉྙཱ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡཱ པ་ལླ་ངྐ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡཱ ཝ་ཏྠ་ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ, ཨ་པ་རི་མཱ་ཎ་སྶ ཙ ཁ་ཛྫ་བྷོ་ཛྫཱ་དི་བྷེ་ད་སྶ ཨཱ་ཧཱ་ར་སྶ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟ་མཱ་སཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ས་ཏྟ སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནི ནི་ར་ནྟ་རཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཝེ་ལཱ་མ་མ་ཧཱ་དཱ་ན་ཏོ ཨེ་ཀ་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ དི་ནྣ་དཱ་ནཾ མ་ཧ་པྥ་ལ་ཏ་རཾ. ཏ་ཏོ ས་ཏཾ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ དི་ནྣ་དཱ་ན་ཏོ ཨེ་ཀ་སྶ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ནོ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཀ་སྶ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཀ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏོ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཀ་སྶ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་སྶ, ཏ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ, ཏ་ཏོ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ དི་ནྣ་དཱ་ནཾ མ་ཧ་པྥ་ལ་ཏ་རཾ, ཏ་ཏོ ཙཱ་ཏུ་དྡི་སཾ ས་ངྒྷཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་ཀ་ར་ཎཾ, ཏ་ཏོ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ མ་ཧ་པྥ་ལ་ཏ་ར’’ནྟི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟ་སྶ ཝེ་ལཱ་མ་སུ་ཏྟ་སྶ (ཨ. ནི. ༩.༢༠) ཝ་སེ་ན. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ཡཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཝེ་ལཱ་མོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ དཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སི མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ, ཡོ ཨེ་ཀཾ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣཾ བྷོ་ཛེ་ཡྻ, ཨི་དཾ ཏ་ཏོ མ་ཧ་པྥ་ལ་ཏ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དི (ཨ. ནི. ༩.༢༠). ཝེ་ལཱ་མ་སུ་ཏྟཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་གྒ་པྤ་སཱ་ད་སུ་ཏྟཱདཱི་ནཾ (ཨ. ནི. ༤.༣༤; ཨི་ཏི་ཝུ. ༩༠) ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ ཝ་ཏྠུ་ཏྟ་ཡ་སྶ གུ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནཾ ཏ་ཏྠ ས་མྨོ་ཧོ, ‘‘བུ་དྡྷོ ནུ ཁོ, ན ནུ ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ སཾ་ས་ཡོ. མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎཾ ཏ་སྶ གུ་ཎཱ་ནཾ ཨ་གུ་ཎ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཀ་པྤ་ནེ་ན ཝི་པ་རཱི་ཏ་གྒཱ་ཧོ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་ནཱ་ད་རཱ་གཱ་ར་ཝཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ. ན མ་ཧཱ་ཛུ་ཏི་ཀནྟི ན ཨུ་ཛྫ་ལཾ, ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ ཨ་པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ན མ་ཧཱ་ཝི་པྥཱ་རནྟི ཨ་ནུ་ལཱ༹་རཾ. སཱ་ཝ་ཛྫོཏི དི་ཊྛི་ཏ་ཎྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་དོ་སོ. ལོ་ཀི་ཡཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ སི་ཀྑཱ་ས་མཱ་དཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡ་ནྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ ཁ་ནྡྷ་བྷེ་དེ་ན བྷེ་དོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ན་ཝ་ཛྫོ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི. སོཏི ཨ་ན་ཝ་ཛྫོ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་བྷེ་དོ. ས་ཏི་པི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཏྟེ ཨི་ཊྛ་ཕ་ལོ་པི ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཕ་ལོ’’ཏི. ཀ་སྨཱ? ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏྟཱ. ན ཧི ཏཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ནྟི.
ཀོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོཏི ས་རཱུ་པ་པུ་ཙྪཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཀིཾ་ལ་ཀྑ་ཎོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱཏི ཧེ་ཏུ་པུ་ཙྪཱ. ཏེ་ན ཀེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟེ་ན ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ས་དྡོ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ནི་རུ་ལ༹ྷོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་སྨཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. ས་དྡ་སྶ ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻོ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟཾ ཏ་ད་ཏྠ་སྶ ཏ་བྦྷཱ་ཝ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཀི་མ་སྶ སཱི་ལནྟི ཀཱི་དི་སཾ ཨ་སྶ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ སཱི་ལཾ, ཀི་ཏྟ་ཀེ་ན སཱི་ལེ་ནཱ་ཡཾ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀོ ཨཱ་ཛཱི་ཝོཏི ཀོ ཨ་སྶ ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ? སོ པ་ན མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝ་སྶ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི སོ་པི ཝི་བྷ་ཛཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི. ཀཱ ཝི་པ་ཏྟཱིཏི ཀཱ སཱི་ལ་སྶ, ཨཱ་ཛཱི་ཝ་སྶ ཝཱ ཝི་པ་ཏྟི. ཨ་ན་ནྟ་ར་སྶ ཧི ཝི་དྷི ཝཱ པ་ཊི་སེ་དྷོ ཝཱ་ཏི. ཀཱ ས་མྤ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཡོ ཀོ་ཙཱིཏི ཁ་ཏྟི་ཡཱ་དཱི་སུ ཡོ ཀོ་ཙི. ཏེ་ན ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་མེ་ཝེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ, ན ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཝི་སེ་སོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་པཱ་ས་ན་ཏོཏི ཏེ་ནེ་ཝ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ་ན ཏ་ཏྠ ཙ ས་ཀྐ་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨཱ་ད་ར་གཱ་ར་ཝ་བ་ཧུ་མཱ་ནཱ་དི་ཡོ་གེ་ན པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ན་ཏོ. ཝེ་ར་མ་ཎི་ཡོཏི ཝེ་རཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་དུ་སྶཱི་ལྱཾ, ཏ་སྶ མ་ཎ་ན་ཏོ ཧ་ན་ན་ཏོ ཝི་ནཱ་ས་ན་ཏོ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཡོ, པ་ཉྩ ཝི་ར་ཏི་ཡོ ཝི་ར་ཏི་པྤ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ ཏ་སྶ སཱི་ལ་སྶ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
མི་ཙྪཱ་ཝ་ཎི་ཛྫཱཏི ན ས་མྨཱ་ཝ་ཎི་ཛྫཱ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་ཎི་ཛྫཱ ཨ་སཱ་རུ་པྤ་ཝ་ཎི་ཛྫཱ. པ་ཧཱ་ཡཱཏི ཨ་ཀ་ར་ཎེ་ནེ་ཝ པ་ཛ་ཧི་ཏྭཱ. དྷ་མྨེ་ནཱཏི དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་ན་པེ་ཏེ་ན. ཏེ་ན ཨ་ཉྙ་མྤི ཨ་དྷ་མྨི་ཀཾ ཛཱི་ཝི་ཀཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ས་མེ་ནཱཏི ཨ་ཝི་ས་མེ་ན. ཏེ་ན ཀཱ་ཡ་ཝི་ས་མཱ་དི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་དི་ནཱ སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན ཨཱ་ཛཱི་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་ཏྠ་ཝ་ཎི་ཛྫཱཏི ཨཱ་ཡུ་དྷ་བྷ་ཎྜཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཝཱ ཡ་ཐཱ་ཀ་ཏཾ ཝཱ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཝི་ཀྐ་ཡོ. ས་ཏྟ་ཝ་ཎི་ཛྫཱཏི མ་ནུ་སྶ་ཝི་ཀྐ་ཡོ. མཾ་ས་ཝ་ཎི་ཛྫཱཏི སཱུ་ན་ཀཱ་རཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ མི་ག་སཱུ་ཀ་རཱ་དི་ཀེ པོ་སེ་ཏྭཱ མཾ་སཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཝི་ཀྐ་ཡོ. མ་ཛྫ་ཝ་ཎི་ཛྫཱཏི ཡཾ ཀི་ཉྩི མ་ཛྫཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཝི་ཀྐ་ཡོ. ཝི་ས་ཝ་ཎི་ཛྫཱཏི ཝི་སཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝི་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱ ཏ་སྶ ཝི་ཀྐ་ཡོ. ཏ་ཏྠ ས་ཏྠ་ཝ་ཎི་ཛྫཱ པ་རོ་པ་རོ་དྷ་ནི་མི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ ཝུ་ཏྟཱ. ས་ཏྟ་ཝ་ཎི་ཛྫཱ ཨ་བྷུ་ཛི་སྶ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ, མཾ་ས་ཝི་ས་ཝ་ཎི་ཛྫཱ ཝ་དྷ་ཧེ་ཏུ་ཏོ, མ་ཛྫ་ཝ་ཎི་ཛྫཱ པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ན་ཏོ.
ཏ་སྶེ་ཝཱཏི པ་ཉྩ་ཝེ་ར་མ་ཎི་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ སཱི་ལ་སྶ ཙེ་ཝ པ་ཉྩ་མི་ཙྪཱ་ཝ་ཎི་ཛྫཱ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་སྶ ཙ. ཝི་པ་ཏྟཱིཏི བྷེ་དོ པ་ཀོ་པོ ཙ. ཡཱ་ཡཱཏི ཡཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ. ཙ་ཎྜཱ་ལོཏི ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཙ་ཎྜཱ་ལོ. མ་ལནྟི ཨུ་པཱ་ས་ཀ་མ་ལཾ. པ་ཊི་ཀུ་ཊྛོཏི ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ནི་ཧཱི་ནོ. བུ་དྡྷཱ་དཱི་སུ ཀ་མྨ་ཀ་མྨ་ཕ་ལེ་སུ ཙ ས་དྡྷཱ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡཾ མི་ཙྪཱ་དྷི་མོ་ཀྑོ, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་སྶ་དྡྷོ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཝི་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན དུ་སྶཱི་ལོ. ‘‘ཨི་མི་ནཱ དི་ཊྛཱ་དི་ནཱ ཨི་དཾ ནཱ་མ མ་ངྒ་ལཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི – ཨེ་ཝཾ བཱ་ལ་ཛ་ན་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་ཀོ་ཏཱུ་ཧ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན དི་ཊྛ་སུ་ཏ་མུ་ཏ་མ་ངྒ་ལེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཀོ་ཏཱུ་ཧ་ལ་མ་ངྒ་ལི་ཀོ. མ་ངྒ་ལཾ པ་ཙྩེ་ཏཱིཏི དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལཱ་དི་བྷེ་དཾ མ་ངྒ་ལ་མེ་ཝ པ་ཏྟི་ཡཱ་ཡ་ཏི. ནོ ཀ་མྨནྟི ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཾ ནོ པ་ཏྟི་ཡཱ་ཡ་ཏི. ཨི་ཏོ བ་ཧི་དྡྷཱཏི ཨི་ཏོ ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ན་ཏོ བ་ཧི་དྡྷཱ བཱ་ཧི་ར་ཀ་ས་མ་ཡེ. ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཾ པ་རི་ཡེ་ས་ཏཱིཏི དུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཾ ད་ཀྑི་ཎཱ་ར་ཧ་ས་ཉྙཱི ག་ཝེ་ས་ཏི. པུ་བྦ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི དཱ་ན་མཱ་ན་ནཱ་དི་ཀཾ ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡཾ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་པ་རི་ཡེ་ས་ན་པུ་བྦ་ཀཱ་རེ ཨེ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཝི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ས་མྤ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི པ་རི་སཱ་ནཾ ར་ཏི་ཛ་ན་ན་ཊྛེ་ན ཨུ་པཱ་ས་ཀོ་ཝ ར་ཏ་ནཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ར་ཏ་ནཾ. གུ་ཎ་སོ་བྷཱ་ཀི་ཏྟི་ས་དྡ་སུ་ག་ནྡྷ་ཏཱ་ཧི ཨུ་པཱ་ས་ཀོ་ཝ པ་དུ་མཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་པ་དུ་མཾ. ཏ་ཐཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་པུ་ཎྜ་རཱི་ཀོ.
ཨཱ་དི་མྷཱིཏི ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠེ. ཀོ་ཊི་ཡནྟི པ་རི་ཡ་ནྟ་ཀོ་ཊི་ཡཾ. ཝི་ཧཱ་ར་གྒེ་ནཱཏི ཨོ་ཝ་ར་ཀ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ན, ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ག་བྦྷེ ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ ཨི་དཾ ནཱ་མ ཕ་ལཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཱ ཏཾ ཏཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཛྫ་ཏནྟི ཨ་ཛྫ ཨི་ཙྩེ་ཝ ཨ་ཏྠོ.
པཱ་ཎེ་ཧི ཨུ་པེ་ཏནྟི ཨི་མི་ནཱ ཏ་སྶ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་སྶ ཨཱ་པཱ་ཎ་ཀོ་ཊི་ཀ་ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡཱ་ཝ མེ ཛཱི་ཝི་ཏཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཛཱི་ཝི་ཏེ་ན་པི ཏཾ ཝ་ཏྠུ་ཏྟ་ཡཾ པ་ཊི་པཱུ་ཛེ་ནྟོ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ར་ཀྑཱ་མཱི་ཏི ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཏ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཧ་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. པཱ་ཎེ་ཧི ཨུ་པེ་ཏནྟི ཧི ཡཱ་ཝ མེ པཱ་ཎཱ དྷ་ར་ནྟི, ཏཱ་ཝ ས་ར་ཎཾ ཨུ་པེ་ཏཾ. ཨུ་པེ་ནྟོ ཙ ན ཝཱ་ཙཱ་མ་ཏྟེ་ན ན ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟེ་ན, ཨ་ཐ ཁོ པཱ་ཎཱ་ནཾ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ན་པི ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨུ་པེ་ཏ་ནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༡༧-༡༩. ས་ཏྟ་མེ ཛཱ་ཎུ་སྶོ་ཎཱིཏི ནེ་ཏཾ ཏ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི ཀ་ཏཾ ནཱ་མཾ, ཨ་པི་ཙ ཁོ ཋཱ་ན་ནྟ་ར་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷ་ལ་དྡྷ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཛཱ་ཎུ་སྶོ་ཎཱི་ཏི ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ ཀི་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཀཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རནྟི ཨེ་ཀཾ པུ་རོ་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨུ་ཎྷཱི་ས་ཨཱ་དི་ཀ་ཀུ་དྷ་བྷ་ཎྜེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ལ་དྡྷཾ ཏ་ཐཱ ཙ་སྶ ར་ཉྙཱ དི་ནྣ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀེ ཙ ལ་དྡྷ་ཛཱ་ཎུ་སྶོ་ཎི་ས་ཀྐཱ་ར་ཏྟཱ’’ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ཨ་ཊྛ་མ་ན་ཝ་མེ་སུ ན་ཏྠི ཝ་ཏྟ་བྦཾ.
༢༠-༢༡. ད་ས་མེ དུ་ནྣི་ཀྑི་ཏྟནྟི དུ་ཊྛུ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ པ་ད་པ་ཙྩཱ་བྷ་ཊྛཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ན་སི ཋ་པི་ཏཾ. པ་ཛྫ་ཏི ཉཱ་ཡ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི པ་དཾ, ཨ་ཏྠཾ བྱ་ཉྫ་ཡ་ཏི པ་ཀཱ་སེ་ཏཱི་ཏི བྱ་ཉྫ་ནཾ, པ་ད་མེ་ཝ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ…པེ… བྱ་ཉྫ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. པ་ད་ས་མུ་དཱ་ཡ་བྱ་ཏི་རེ་ཀེ་ན ཝི་སུཾ པཱ་ལི༹ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་བྷ་ཡ་མེ་ཏཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ་ཝ ནཱ་མ’’ནྟི. པ་ཀ་ཊྛཱ་ན་ཉྷི ཝ་ཙ་ན་པྤ་བ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ལི༹་ཡེ་ཝ པཱ་ལཱི༹་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མ་ཉྩ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ.
ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.