(༡༥) ༥. ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦༤. པ་ཉྩ་མ་སྶ པ་ཋ་མེ ‘‘ཨི་ཏོ པུ་བྦེ པ་རི་ཀ་མྨཾ པ་ཝ་ཏྟཾ, ཨི་ཏོ པ་རཾ བྷ་ཝ་ངྒཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ས་མཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ཧ པ་རི་ཀ་མྨེ་ན ཨ་པྤ་ནཱ་པ་རི་ཙྪེ་ད་པྤ་ཛཱ་ན་ནཱ པ་ཉྙཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ. ཝུ་ཊྛཱ་ནེ ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ. པ་གེ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ན་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་ཉཱ་ཎ་ནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
༡༦༥. དུ་ཏི་ཡེ ཨུ་ཛུ་ནོ བྷཱ་ཝོ ཨ་ཛྫ་ཝཾ, ཨ་ཛི་མྷ་ཏཱ ཨ་ཀུ་ཊི་ལ་ཏཱ ཨ་ཝ་ངྐ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ་པི (དྷ. ས. ༡༣༤༦) ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨ་ཛྫ་ཝོ? ཡཱ ཨ་ཛྫ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཛི་མྷ་ཏཱ ཨ་ཀུ་ཊི་ལ་ཏཱ ཨ་ཝ་ངྐ་ཏཱ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཛྫ་ཝོ’’ཏི. ཨ་ན་ཛྫ་ཝ་ཉྩ ཨ་ཛྫ་ཝ་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. གོ་མུ་ཏྟ་ཝ་ངྐ་ཏཱ, ཙ་ནྡ་ལེ་ཁཱ་ཝ་ངྐ་ཏཱ, ན་ངྒ་ལ་ཀོ་ཊི་ཝ་ངྐ་ཏཱ་ཏི ཧི ཏ་ཡོ ཨ་ན་ཛྫ་ཝཱ. ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཧི བྷི་ཀྑུ པ་ཋ་མ་ཝ་ཡེ མ་ཛ྄ཛྷི་མ-པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཡེ ཙ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ནེ་ས་ནཱ་སུ ཚ་སུ ཙ ཨ་གོ་ཙ་རེ་སུ ཙ་ར་ཏི, ཨ་ཡཾ གོ་མུ་ཏྟ་ཝ་ངྐ་ཏཱ ནཱ་མ, ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་ངྐ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཀོ པ་ཋ་མ་ཝ་ཡེ པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཡེ ཙ ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལཾ པཱུ་རེ་ཏི, ལ་ཛྫཱི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཀོ སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཝ་ཡེ པུ་རི་མ་ས་དི་སོ, ཨ་ཡཾ ཙ་ནྡ་ལེ་ཁཱ་ཝ་ངྐ་ཏཱ ནཱ་མ, པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ཊྛཱ་ནེ ཝ་ངྐ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཏོ. ཨེ་ཀོ པ་ཋ་མ་ཝ་ཡེ་པི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཝ་ཡེ་པི ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལཾ པཱུ་རེ་ཏི, ལ་ཛྫཱི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཀོ སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཡེ པུ་རི་མ་ས་དི་སོ, ཨ་ཡཾ ན་ངྒ་ལ་ཀོ་ཊི་ཝ་ངྐ་ཏཱ ནཱ་མ, པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཝ་ངྐ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཏོ. ཨེ་ཀོ ས་བྦ་མྤེ་ཏཾ ཝ་ངྐ་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཏཱི་སུ ཝ་ཡེ་སུ པེ་ས་ལོ ལ་ཛྫཱི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཀོ སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཡོ སོ ཨུ་ཛུ་བྷཱ་ཝོ, ཨི་དཾ ཨ་ཛྫ་ཝཾ ནཱ་མ, ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཛུ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷི་ཏོ.
མ་དྡ་ཝནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘ལ་ཛྫ་ཝ’’ནྟི་པི པ་ཋ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ལ་ཛྫ་ཝོ? ཡོ ཧི་རཱི་ཡ་ཏི ཧི་རཱི་ཡི་ཏ་བྦེ་ན ཧི་རཱི་ཡ་ཏི པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ལ་ཛྫ་ཝོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ ལ་ཛྫི་བྷཱ་ཝོ ལ་ཛྫ་ཝཾ ནཱ་མ. ཨི་དཾ པ་ནེ་ཏྠ ནི་བྦ་ཙ་ནཾ – ལ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ལ་ཛྫོ, ཧི་རི་མཱ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ལ་ཛྫ་ཝཾ, ཧི་རཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ལ་ཛྫཱ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ལ་ཛྫཱི ཡ་ཐཱ ‘‘མཱ་ལཱི མཱ་ཡཱི’’ཏི, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ལ་ཛྫི་བྷཱ་ཝོ, སཱ ཨེ་ཝ ལ་ཛྫཱ.
༡༦༦. ཏ་ཏི་ཡེ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ཁ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཁ་མ་ནཾ. ཏ་ཉྷི པ་རེ་སཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ དུ་རུ་ཏྟ་ཉྩ པ་ཊི་ཝི་རོ་དྷཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་རི ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ་ས་ན་ཏོ ‘‘ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཁ་ནྟི ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ཁ་ནྟི. སུ་ཙི་སཱི་ལ་ཏཱ སོ་ར་ཙྩཾ. སཱ ཧི སོ་བྷ་ན་ཀ་མྨ་ར་ཏ་ཏཱ. སུ་ཊྛུ ཝཱ པཱ་པ་ཏོ ཨོ་ར་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ར་ཏ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་ར་ཏ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ་པི (དྷ. ས. ༡༣༤༩) –
‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ སོ་ར་ཙྩཾ? ཡོ ཀཱ་ཡི་ཀོ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ ཝཱ་ཙ་སི་ཀོ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱ་ཙ་སི་ཀོ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ, ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི སོ་ར་ཙྩཾ, ས་བྦོ་པི སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རོ སོ་ར་ཙྩ’’ནྟི – ཨཱ་ག་ཏོ.
༡༦༧. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ས་ཁི་ལོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་ཎྷ་ཝཱ་ཙོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ སཱ་ཁ་ལྱཾ, ས་ཎྷ་ཝཱ་ཙ་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཎྷ་ཝཱ་ཙཱ་ཝ་སེ་ན ས་མྨོ་ད་མཱ་ན་བྷཱ་ཝོ’’ཏི. ས་ཎྷ་ཝཱ་ཙཱ་ཝ་སེ་ན ཧི ས་མྨོ་ད་མཱ་ན་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ ས་ཎྷ་ཝཱ་ཙ་ཏཱ. ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ (དྷ. ས. ༡༣༥༠) –
‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ སཱ་ཁ་ལྱཾ? ཡཱ སཱ ཝཱ་ཙཱ ཨ་ཎྜ་ཀཱ ཀ་ཀྐ་སཱ པ་ར་ཀ་ཊུ་ཀཱ པ་རཱ་བྷི་ས་ཛྫ་ནཱི ཀོ་དྷ་སཱ་མ་ནྟཱ ཨ་ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཱ, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པིཾ ཝཱ་ཙཾ པ་ཧཱ་ཡ ཡཱ སཱ ཝཱ་ཙཱ ནེ་ལཱ ཀ་ཎྞ་སུ་ཁཱ པེ་མ་ནཱི་ཡཱ ཧ་ད་ཡ་ངྒ་མཱ པོ་རཱི བ་ཧུ་ཛ་ན་ཀ་ནྟཱ བ་ཧུ་ཛ་ན་མ་ནཱ་པཱ, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པིཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཡཱ ཏ་ཏྠ ས་ཎྷ་ཝཱ་ཙ་ཏཱ ས་ཁི་ལ་ཝཱ་ཙ་ཏཱ ཨ་ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙ་ཏཱ, ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི སཱ་ཁ་ལྱ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཎྜ་ཀཱཏི ས་དོ་སེ ས་ཝ་ཎེ རུ་ཀྑེ ནི་ཡྻཱ་ས་པི་ཎྜོ, ཨ་ཧི་ཙྪ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཝཱ ཨུ་ཊྛི་ཏཱ་ནི ཨ་ཎྜ་ཀཱ་ནཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཕེ་གྒུ་རུ་ཀྑ་སྶ པ་ན ཀུ་ཐི་ཏ་སྶ ཨ་ཎྜཱ་ནི ཝི་ཡ ཨུ་ཊྛི་ཏཱ ཙུ་ཎྞ་པི་ཎྜི་ཡོ ཝཱ ག་ཎྛི་ཡོ ཝཱ ཨ་ཎྜ་ཀཱ. ཨི་དྷ པ་ན བྱཱ་པ་ཛྫ་ན་ཀ་ཀྐ་སཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀ་ཎྚ་ཀ་པྤ་ཊི་བྷཱ་གེ་ན ཝཱ་ཙཱ ཨ་ཎྜ་ཀཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. པ་དུ་མ་ནཱ་ལ༹ཾ ཝི་ཡ སོ་ཏཾ གྷཾ་ས་ཡ་མཱ་ནཱ པ་ཝི་ས་ནྟཱི ཀ་ཀྐ་སཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཀོ་དྷེ་ན ནི་བྦ་ཏྟཱ ཏ་སྶ པ་རི་ཝཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ ཀོ་དྷ་སཱ་མ་ནྟཱ. པུ་རེ སཾ་ཝ་དྡྷ་ནཱ་རཱི པོ་རཱི. སཱ ཝི་ཡ སུ་ཀུ་མཱ་རཱ མུ་དུ་ཀཱ ཝཱ་ཙཱ པོ་རཱི ཝི་ཡཱ་ཏི པོ་རཱི. ས་ཎྷ་ཝཱ་ཙ་ཏཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏཾ ཝཱ་ཙཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི.
༡༦༨. པ་ཉྩ་མེ ‘‘ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཏི ཀ་རུ་ཎཱ་པུ་བྦ་བྷཱ་གོ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟཾ, དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ངྒཱི་ཏི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༣༠༤) པ་ན ‘‘ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཏི ཀ་རུ་ཎཱ་པི ཀ་རུ་ཎཱ་པུ་བྦ་བྷཱ་གོ་པཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ་པི (ཝི་བྷ. ༡༨༢) ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ? ཡཱ ས་ཏྟེ་སུ ཀ་རུ་ཎཱ ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ་ནཱ ཀ་རུ་ཎཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ ཀ་རུ་ཎཱ་ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ’’ཏི ཨཱ་ག་ཏཾ. ཨེ་ཏྠཱ་པི ཧི ཡཱ ཀཱ་ཙི ཀ་རུ་ཎཱ ‘‘ཀ་རུ་ཎཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཀ་རུ་ཎཱ་ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི པ་ན ཨ་པྤ་ནཱ་པྤ་ཏྟཱ་ཝ.
སུ་ཙི་ས་དྡ་ཏོ བྷཱ་ཝེ ཡ་ཀཱ་རཾ ཨི་ཀཱ་ར་སྶ ཙ ཨུ་ཀཱ་རཱ་དེ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཡཾ ནི་དྡེ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སོ་ཙ་བྱཾ སུ་ཙི་བྷཱ་ཝོ’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ སོ་ཙ་བྱནྟི སཱི་ལ་ཝ་སེ་ན སུ་ཙི་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ངྒཱི་ཏི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༣༠༤) པ་ན ‘‘སོ་ཙེ་ཡྻ་ནྟི མེ་ཏྟཱ་ཡ ཙ མེ་ཏྟཱ་པུ་བྦ་བྷཱ་ག་སྶ ཙ ཝ་སེ་ན སུ་ཙི་བྷཱ་ཝོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ་པི ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ སོ་ཙ་བྱཾ? ཡཱ ས་ཏྟེ་སུ མེ་ཏྟི མེ་ཏྟཱ་ཡ་ནཱ མེ་ཏྟཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ མེ་ཏྟཱ་ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི, ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི སོ་ཙ་བྱ’’ནྟི ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ. ཨེ་ཏྠཱ་པི ཧི ‘‘མེ་ཏྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡཱ ཀཱ་ཙི མེ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཱ, མེ་ཏྟཱ་ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི པ་ན ཨ་པྤ་ནཱ་པྤ་ཏྟཱ་ཝ.
༡༦༩-༡༧༡. ཚ་ཊྛ་ས་ཏྟ་མ་ཨ་ཊྛ་མཱ་ནི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནེ་ཝ.
༡༧༢. ན་ཝ་མེ ཀཱ་མཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ ཐི་ར་བྷཱ་ཝོ་པི བ་ལ་ཊྛོ ཨེ་ཝ, པ་ཊི་པ་ཀྑེ་ཧི པ་ན ཨ་ཀ་མྤ་ནཱི་ཡ་ཏཾ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ བ་ལ་ཊྛོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མུ་ཊྛ་སྶ་ཙྩེ ཨ་ཀ་མྤ་ནེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
༡༧༣. ད་ས་མེ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨ་ས་མ་ན་ཏོ ས་མ་ཐོ, ས་མཱ་དྷཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མ་ཐོ་ཏི ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ’’ཏི. ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ནཱ ཝི་ཝི་དྷེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ད་སྶ་ན་ཏོ པ་སྶ་ན་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ, པ་ཉྙཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཉཱ་ཎ’’ནྟི.
༡༧༤. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མེ དུ་སྶཱི་ལྱནྟི ས་མཱ་དི་ནྣ་སྶ སཱི་ལ་སྶ བྷེ་ད་ཀ་རོ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ. དི་ཊྛི་ཝི་པ་ཏྟཱིཏི ‘‘ཨ་ཏྠི དི་ནྣ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ དཱུ་སི་ཀཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དི་ཊྛི་ཝི་པ་ཏྟཱི་ཏི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛཱི’’ཏི.
༡༧༥. དྭཱ་ད་ས་མེ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱཏི ས་བྦ་བྷཱ་ག་ཏོ ཏ་སྶ ཨ་ནཱུ་ན་ཏཱ་པ་ཏྟི པ་རི་པུ་ཎྞ་བྷཱ་ཝོ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ. པ་རི་པཱུ་ར་ཎ་ཏྠོ ཧེ་ཏྠ ས་མྤ་དཱ་ས་དྡོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘པ་རི་པུ་ཎྞ་སཱི་ལ་ཏཱ’’ཏི. དི་ཊྛི་ས་མྤ་དཱཏི ཨ་ཏྠི་ཀ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དི་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་པཱ་རི་པཱུ་རི་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཉཱ་ཎཾ. ཏ་ཉྩ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ་ན ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ’’ཏི.
༡༧༦. ཏེ་ར་ས་མེ སཱི་ལ་ཝི་སུ་དྡྷཱིཏི ཝི་སུ་དྡྷིཾ པཱ་པེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཾ སཱི་ལཾ, ཙི་ཏྟ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཨཱ་དི་ཨུ་པ་རི་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཾ ཝི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་མེ་ཝ ཧི སཱི་ལཾ ཏ་སྶཱ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སཱི་ལ་ཝི་སུ་དྡྷཱི་ཧི ཝི་སུ་དྡྷི་ས་མྤཱ་པ་ཀཾ སཱི་ལ’’ནྟི. ཨེ་ཏྠཱ་པི ཝི་སུ་དྡྷི་ས་མྤཱ་པ་ཀནྟི ཙི་ཏྟ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཨཱ་དི་ཨུ་པ་རི་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ས་མྤཱ་པ་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ (དྷ. ས. ༡༣༧༢) པ་ནཱ་ཡཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ སཱི་ལ་ཝི་སུ་དྡྷི? ཀཱ་ཡི་ཀོ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ ཝཱ་ཙ་སི་ཀོ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱ་ཙ་སི་ཀོ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི སཱི་ལ་ཝི་སུ་དྡྷཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་བྷ་ཏྟཱ.
དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷཱིཏི ཝི་སུ་དྡྷིཾ པཱ་པེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཾ ད་སྶ་ན་ཉཱ་ཎཾ ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི, པ་ར་མ་ཏྠ་ཝི་སུ་དྡྷིཾ ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ པཱ་པེ་ཏུཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཾ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏ་ཉཱ་ཎཱ་དི ས་མྨཱ་ད་སྶ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་སུ་དྡྷི་ས་མྤཱ་པི་ཀཱ…པེ… པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ་པི ཝཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱི’’ཏི. ཨེ་ཏྠཱ་པི ཝི་སུ་དྡྷི་ས་མྤཱ་པི་ཀཱཏི ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ད་སྶ་ན་ནི་བྦཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ པ་ར་མ་ཏྠ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཙ ས་མྤཱ་པི་ཀཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ (དྷ. ས. ༡༣༧༣) པ་ནཱ་ཡཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི? ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ, ས་ཙྩཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀཾ ཉཱ་ཎཾ, མ་གྒ་སྶ མ་གྒ་ས་མ་ངྒི་སྶ ཉཱ་ཎཾ, ཕ་ལ་ས་མ་ངྒི་སྶ ཉཱ་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཨི་དཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཾ ནོ ས་ཀཾ, ཨི་དཾ པ་ན ཀ་མྨཾ ས་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝཾ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏོ ཨ་ནྭ་ཡ་ཏོ ཙ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏ་ཛཱ་ན་ན་ཉཱ་ཎཾ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ. ཏི་ཝི་དྷ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ཉྷི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་མྤི པ་རེ་ན ཀ་ཏ་མྤི ནོ ས་ཀ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི ཨ་ཏྠ་བྷ་ཉྫ་ན་ཏོ, སུ་ཙ་རི་ཏཾ ས་ཀ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠ་ཛ་ན་ན་ཏོ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ པ་ན ཝ་ཙཱི་ས་ཙྩ་ཉྩ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏི, པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩ་ཉྩ ན ཝི་ལོ་མེ་ཏཱི་ཏི ས་ཙྩཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀ་ཉཱ་ཎནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ཉྷི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ར་མྦྷ་ཀཱ་ལེ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ན་ཏྟཱ’’ཏི པ་ཝ་ཏྟཾ ཝ་ཙཱི་ས་ཙྩ་ཉྩ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏི, ཏ་ཐེ་ཝ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩཾ ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ ན ཝི་ལོ་མེ་ཏི ན ཝི་རཱ་དྷེ་ཏི ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ ས་མྤཱ་པ་ན་ཏོ.
༡༧༧. ཙུ་དྡ་ས་མེ དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷཱིཏི པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཝུ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛི་སྶ ཙ པ་དྷཱ་ནནྟི ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝཱི་རི་ཡཾ. ཏེ་ནེ་ཝ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༣༠༤) ‘‘དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷཱི་ཏི ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛི་སྶ ཙ པ་དྷཱ་ན་ནྟི ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝཱི་རི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ཧི ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནནྟི ཉཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ ད་སྶ་ནཾ. ཏེ་ན ད་སྶ་ན་མ་གྒཾ ཝ་ད་ཏི. ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝཱི་རི་ཡནྟི པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཝཱི་རི་ཡ་མཱ་ཧ. ཨ་པི་ཙ དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷཱིཏི ས་བྦཱ་པི མ་གྒ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི. ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛི་སྶ ཙ པ་དྷཱ་ནནྟི ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝཱི་རི་ཡཾ. ཏེ་ནེ་ཝ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་པི་ཙ པུ་རི་མ་པ་དེ་ན ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ, པ་ཙྪི་མ་པ་དེ་ན ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཝཱི་རི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ཐ ཝཱ དི་ཊྛཱི་ཝི་སུ་དྡྷཱིཏི ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏ་ཉཱ་ཎཱ་དི་ས་ངྑཱ་ཏཱ ས་བྦཱ་པི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཝུ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛི་སྶ ཙ པ་དྷཱ་ནནྟི ཡོ ཙེ་ཏ་སི་ཀོ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷོ…པེ… ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ་ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཱ ས་མེ་ཏི. ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཧི ‘‘དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི ཁོ པ་ནཱ་ཏི ཡཱ པ་ཉྙཱ པ་ཛཱ་ན་ནཱ…པེ… ཨ་མོ་ཧོ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡོ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི. ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛི་སྶ ཙ པ་དྷཱ་ན་ནྟི ཡོ ཙེ་ཏ་སི་ཀོ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷོ…པེ… ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ དུ་ཀོ ཝི་བྷ་ཏྟོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༡༣༧༤) ‘‘ཡཱ པ་ཉྙཱ པ་ཛཱ་ན་ནཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏ་ཉཱ་ཎཱ་དཱི་ནེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རི ཉཱ་ཎཱ་ནི ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ནི. ‘ཡོ ཙེ་ཏ་སི་ཀོ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷོ’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ནི་དྡི་ཊྛཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ག་ཧི་ཏཾ པ་ཉྙཱ་ཡ ལོ་ཀི་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ལོ་ཀི་ཡཾ, ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཊྛཱ་ནེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨི་དྷཱ་པི ཝི་སུ་དྡྷི་ས་མྤཱ་པི་ཀཱ ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི, པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ་པི ཝཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷཱི་ཏི ཝི་སུ་དྡྷི་ས་མྤཱ་པི་ཀཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཧེ་ཊྛི་མ་མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཝཱི་རི་ཡནྟི ཨི་དཾ པ་ན ‘‘ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛི་སྶ ཙ པ་དྷཱ་ན་ནྟི པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཝཱི་རི་ཡ་ནྟི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝ་ད་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཏཾ་ཏཾ་བྷཱ་ཎ་ཀཱ་ནཾ མ་ཏ་བྷེ་དེ་ནཱ་ཡཾ ཝ་ཎྞ་ནཱ་བྷེ་དོ་ཏི ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་རོ་དྷོ ས་ངྐི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཐ ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛི་སྶ ཙ པ་དྷཱ་ན་ནྟི ཧེ་ཊྛི་མ་མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝཱི་རི་ཡཾ ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཉྷི ཏ་སྶཱ དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཏ་སྶཱ དི་ཊྛི་ཡཱཏི ཧེ་ཊྛི་མ་མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ. ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛི་སྶཱཏི ཨ་ནུ་རཱུ་པ་དི་ཊྛི་སྶ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དི་ཊྛི་སྶ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་པྤ་ཀཱ་ར་དི་ཊྛི་སྶ ཝཱ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་པ་དྷཱ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པ་དི་ཊྛི་སྶ ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛི་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཀི་རི་ཡ་སྶ ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མྤེ་ཏྠ ཨ་ཏྠཾ སཾ་ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི.
༡༧༨. པ་ནྣ་ར་ས་མེ ས་མ་ཏྟཾ ཏུ་སྶ་ནཾ ཏི་ཏྟི ས་ནྟུ་ཊྛི, ན་ཏྠི ཨེ་ཏ་སྶ ས་ནྟུ་ཊྛཱི་ཏི ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛི, ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛི་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛི་ཏཱ. ཡཱ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛ་སྶ བྷི་ཡྻོ་ཀ་མྱ་ཏཱ, ཏ་སྶཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏཱ་ཡ ཧི ས་མ་ངྒི་བྷཱུ་ཏོ པུ་གྒ་ལོ སཱི་ལཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ཛྷཱ་ནཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི, ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་རཱ ཝོ་སཱ་ནཾ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ‘‘ཨ་ལ་མེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཀ་ཏ་མེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ’’ཏི ས་ངྐོ་ཙཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཱ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛི་བྷཱ་ཝོ’’ཏི. ཏ་ཏྲ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ས་མྤ་ཏྟཾ ཝི་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་པྤ་ཊི་ཝཱ་ནི་ཏཱ ཙ པ་དྷཱ་ན་སྨི’’ནྟི ཨི་དཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི ན ཝི་བྷ་ཏྟཾ.
༡༧༩. སོ་ལ༹་ས་མེ མུ་ཊྛཱ ན་ཊྛཱ ས་ཏི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ མུ་ཊྛ་སྶ་ཙྩནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘མུ་ཊྛ་སྶ་ཙྩ་ནྟི མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི་བྷཱ་ཝོ’’ཏི. མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི་བྷཱ་ཝོཏི ཙ ས་ཏི་པྤ་ཊི་པ་ཀྑོ དྷ་མྨོ, ན ས་ཏི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟཾ. ཨ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙནྟི ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཨ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ? ཡཾ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ད་སྶ་ནཾ…པེ… ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ལ་ངྒྷཱི མོ་ཧོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ’’ནྟི (དྷ. ས. ༡༣༥༧) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝི་ཛྫཱ་པ་ཊི་པ་ཀྑོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཝི་ཛྫཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑོ ཨ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑེ ས་ཏི ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཉྙཱ་ཎ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི.
༡༨༠. ས་ཏྟ་ར་ས་མེ ཨ་པི་ལཱ་པ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ ས་ཏཱིཏི ཨུ་ད་ཀེ ལཱ་བུ ཝི་ཡ ཡེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པི་ལ་ཝི་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི, ན ཨོ་གཱ་ཧ་ཏི, ཏཾ པི་ལཱ་པ་ནཾ. ན པི་ལཱ་པ་ནཾ ཨ་པི་ལཱ་པ་ནཾ, ཏཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ ས་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཨ་པི་ལཱ་པ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ.
ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཏ་ཏི་ཡ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.