(༡༠) ༥. བཱ་ལ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༩. པ་ཉྩ་མ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ བྷཱ་རཾ ཝ་ཧ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ས་མྤ་ཏྟཾ བྷཱ་རཾ ཝ་ཧ་ཏི. ཨ་ཐེ་རོ་ཝ ས་མཱ་ནོ ཐེ་རེ་ཧི ཝ་ཧི་ཏ་བྦཾ བཱི་ཛ་ན་གྒཱ་ཧ་དྷ་མྨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ནཱ་དི་བྷཱ་རཾ ཝ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༥༩-༡༦༠) པ་ན ཡ་སྨཱ ས་མྨ་ཛྫ་ནཱ་དི་ན་ཝ་ཝི་དྷཾ པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ཨཱ་ཎ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ཉྩ ཨཱ་ཎ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ས་བྦཾ ཝི་ནཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ བྷཱ་རཾ ཝ་ཧ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་མྨ་ཛྫ་ནཱི པ་དཱི་པོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཉྷི ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏཾ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཙ –
‘‘ས་མྨ་ཛྫ་ནཱི པ་དཱི་པོ ཙ, ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ས་ནེ་ན ཙ;
ཨུ་པོ་ས་ཐ་སྶ ཨེ་ཏཱ་ནི, ‘པུ་བྦ་ཀ་ར་ཎ’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
‘‘ཚ་ནྡ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་ཏུ་ཀྑཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑུ་ག་ཎ་ནཱ ཙ ཨོ་ཝཱ་དོ;
ཨུ་པོ་ས་ཐ་སྶ ཨེ་ཏཱ་ནི, ‘པུ་བྦ་ཀི་ཙྩ’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ ༡༦༨) –
ཨེ་ཝཾ དྭཱི་ཧི ནཱ་མེ་ཧི ན་ཝ་ཝི་དྷཾ པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ད་སྶི་ཏཾ, ཏཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཐེ་རེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ན་ཝཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏུ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཐེ་རེ་ན ཨཱ་ཎ་ཏྟེ་ན ཨ་གི་ལཱ་ནེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, པཱ་ནཱི་ཡཾ པ་རི་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏ་བྦཾ, ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦཾ, པ་དཱི་པོ ཀཱ་ཏ་བྦོ, ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི.
ཐེ་རེ་ན་པི པ་ཏི་རཱུ་པཾ ཉ་ཏྭཱ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏ་བྦཾ, ཨཱ་ཎཱ་པེ་ནྟེ་ན་པི ཡཾ ཀི་ཉྩི ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝཱ ས་དཱ ཀཱ་ལ་མེ་ཝ ཨེ་ཀོ ཝཱ བྷཱ་ར་ནི་ཏྠ་ར་ཎ་ཀོ ཝཱ ས་ར་བྷཱ་ཎ་ཀ་དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ན ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་ར་ས་མྨ་ཛྫ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏ་བྦོ, ཨ་ཝ་སེ་སཱ པ་ན ཝཱ་རེ་ན ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ ཨཱ་ཎ་ཏྟོ ས་མྨ་ཛྫ་ནིཾ ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་མྤི ན ལ་བྷ་ཏི, སཱ་ཁཱ་བྷ་ངྒཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ས་མྨ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, ཏ་མྤི ཨ་ལ་བྷ་ནྟ་སྶ ལ་དྡྷ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཧོ་ཏི. པ་དཱི་པ་ཀ་ར་ཎེ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏ་བྦོ, ཨཱ་ཎཱ་པེ་ནྟེ་ན ཙ ‘‘ཨ་མུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ ཨོ་ཀཱ་སེ ཏེ་ལཾ ཝཱ ཀ་པ་ལླི་ཀཱ ཝཱ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ས་ཙེ ཏེ་ལཱ་དཱི་ནི ན་ཏྠི, པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦཱ་ནི. པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཨ་ལ་བྷ་ནྟ་སྶ ལ་དྡྷ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཧོ་ཏི. ཨ་པི ཙ ཀ་པཱ་ལེ ཨ་གྒི ཛཱ་ལེ་ཏ་བྦོ. ཨཱ་ས་ན་པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཡ་མྤི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏ་བྦོ, ཨཱ་ཎ་ཏྟེ་ན ཙ ས་ཙེ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རེ ཨཱ་ས་ནཱ་ནི ན་ཏྠི, ས་ངྒྷི་ཀཱ་ཝཱ་ས་ཏོ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་ན ཨཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཱ་ནི, ཨཱ་ས་ནེ་སུ ཨ་ས་ཏི ཀ་ཊ་སཱ་ར་ཀེ་པི ཏ་ཊྚི་ཀཱ་ཡོ་པི པ་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏཱ་སུ་པི ཨ་ས་ཏི སཱ་ཁཱ་བྷ་ངྒཱ་ནི ཀ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟ་སྶ ལ་དྡྷ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཧོ་ཏི.
ཚ་ནྡ་པཱ་རི་སུ་དྡྷཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ ས་ངྒྷེ བ་ཧི ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏེ་ན ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཀཱ་ཡ་སཱ་མ་གྒིཾ ཨ་དེ་ནྟེ་ན ཚ་ནྡོ དཱ་ཏ་བྦོ. ཡོ་པི གི་ལཱ་ནོ ཝཱ ཀི་ཙྩ་པྤ་སུ་ཏོ ཝཱ, ཏེ་ན པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ དེ་ནྟེ་ན ཚ་ནྡོ དཱ་ཏ་བྦོ. ཀ་ཐཾ དཱ་ཏ་བྦོ? ཨེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ནྟི་ཀེ ‘‘ཚ་ནྡཾ ད་མྨི, ཚ་ནྡཾ མེ ཧ་ར, ཚ་ནྡཾ མེ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཧཱི’’ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ཨུ་བྷ་ཡེ་ན ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ དི་ནྣོ ཧོ་ཏི ཚ་ནྡོ. ཨ་ཀ་ཏཱུ་པོ་ས་ཐེ་ན པ་ན གི་ལཱ་ནེ་ན ཝཱ ཀི་ཙྩ་པྤ་སུ་ཏེ་ན ཝཱ པཱ་རི་སུ་དྡྷི དཱ་ཏ་བྦཱ. ཀ་ཐཾ དཱ་ཏ་བྦཱ? ཨེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ནྟི་ཀེ ‘‘པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ད་མྨི, པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ མེ ཧ་ར, པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ མེ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཧཱི’’ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ཨུ་བྷ་ཡེ་ན ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ དི་ནྣཱ ཧོ་ཏི པཱ་རི་སུ་དྡྷི. ཏཾ པ་ན དེ་ནྟེ་ན ཚ་ནྡོ་པི དཱ་ཏ་བྦོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ – ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ད་ཧུ་པོ་ས་ཐེ པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ དེ་ནྟེ་ན ཚ་ནྡ་མྤི དཱ་ཏུཾ, ས་ནྟི ས་ངྒྷ་སྶ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ’’ནྟི. ཏ་ཏྠ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་དཱ་ནཾ ས་ངྒྷ་སྶ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ་པི ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་ར་ཎཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏི, ན ཨ་ཝ་སེ་སཾ ས་ངྒྷ་ཀི་ཙྩཾ. ཚ་ནྡ་དཱ་ནཾ ས་ངྒྷ་སྶེ་ཝ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་ར་ཎ་ཉྩ སེ་ས་ཀི་ཙྩ་ཉྩ ས་མྤཱ་དེ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ན ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཨ་ཀ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ དེ་ནྟེ་ན ཚ་ནྡོ་པི དཱ་ཏ་བྦོ.
ཨུ་ཏུ་ཀྑཱ་ནནྟི ‘‘ཧེ་མ་ནྟཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་ཏཱུ་ནཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་ཝ་སི་ཊྛ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཏཱུ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནཾ. བྷི་ཀྑུ་ག་ཎ་ནཱཏི ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་པོ་ས་ཐ་གྒེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ’’ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ག་ཎ་ནཱ. ཨི་ད་མྤི ཨུ་བྷ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ་ཝ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཨོ་ཝཱ་དོཏི བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཝཱ་དོ. ན ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ནཱི་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཧི ‘‘སྭེ ཨུ་པོ་ས་ཐོ’’ཏི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སོ, པ་ནྣ་ར་སོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ པུ་ན ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ, ཨ་ཡྻ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ པཱ་དེ ཝ་ནྡ་ཏི, ཨོ་ཝཱ་དཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་ཉྩ ཡཱ་ཙ་ཏི, ལ་བྷ་ཏུ ཀི་ར, ཨ་ཡྻ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ ཨོ་ཝཱ་དཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཡཱ་ཙ་ནྟི. ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ བཱ་ལ་གི་ལཱ་ན་ག་མི་ཡེ ཨ་ཉྙོ ས་ཙེ་པི ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀོ ཧོ་ཏི, ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཡེ་ན སོ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏོ, ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་གྒེ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ པཱ་དེ ཝ་ནྡ་ཏི, ཨོ་ཝཱ་དཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་ཉྩ ཡཱ་ཙ་ཏི, ལ་བྷ་ཏུ ཀི་ར, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ ཨོ་ཝཱ་དཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན’’ནྟི.
པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཀེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ – ‘‘ཨ་ཏྠི ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཝཱ་ད་ཀོ ས་མྨ་ཏོ’’ཏི. ས་ཙེ ཧོ་ཏི ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཝཱ་ད་ཀོ ས་མྨ་ཏོ, ཏ་ཏོ ཏེ་ན སོ ཝ་ཏྟ་བྦོ – ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་ཀོ བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཝཱ་ད་ཀོ ས་མྨ་ཏོ, ཏཾ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏཱུ’’ཏི. ས་ཙེ ན་ཏྠི, ཏ་ཏོ ཏེ་ན པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ – ‘‘ཀོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་སྶ་ཧ་ཏི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨོ་ཝ་དི་ཏུ’’ནྟི. ས་ཙེ ཀོ་ཙི ཨུ་སྶ་ཧ་ཏི, སོ་པི ཙ ཨ་ཊྛ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཏཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་མྨ་ནྣི་ཏྭཱ ཨོ་ཝཱ་ད་པྤ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀོ ཝ་ཏྟ་བྦོ – ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཝཱ་ད་ཀོ ས་མྨ་ཏོ, ཏཾ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏཱུ’’ཏི. ས་ཙེ པ་ན ན ཀོ་ཙི ཨུ་སྶ་ཧ་ཏི, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཀེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ – ‘‘ན་ཏྠི ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཝཱ་ད་ཀོ ས་མྨ་ཏོ, པཱ་སཱ་དི་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ ས་མྤཱ་དེ་ཏཱུ’’ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཧི སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ ས་ཀ་ལཾ སཱ་ས་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ པཱ་ཊི་པ་དེ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་མྤི ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་ཛ྄ཛྷི་ཊྛེ་ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦཾ, ཡོ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟེ་ན ན ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཐེ་རཱ་དྷེ་ཡྻཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ’’ནྟི ཧི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོ ཝཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻ, ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡོ ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ བྱ་ཏྟོ པ་ཊི་བ་ལོ, ཏ་སྶཱ་དྷེ་ཡྻཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ན་ཝ་ཀ་ཏ་རོ ཝཱ ཐེ་རེ་ན ཨཱ་ཎ་ཏྟོ. དུ་ཏི་ཡཱ་དཱི་ནི ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠཱ་ནེ་ཝ.
༡༠༩. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མེ ན ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ཏཱིཏི ན ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་ཀཾ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ཏི. སཱུ་ཀ་ར་མཾ་སཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཙྪ་མཾ་ས’’ནྟི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ཏི, ‘‘སཱུ་ཀ་ར་མཾ་ས’’ནྟི ཛཱ་ན་ནྟོ་པི ‘‘ཨ་ཙྪ་མཾ་ས’’ནྟི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ཏི, ན པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ མི་ག་མཾ་སཾ ‘‘དཱི་པི་མཾ་ས’’ནྟི, ཀཱ་ལེ ས་ནྟེ་ཡེ་ཝ ‘‘ཀཱ་ལོ ན་ཏྠཱི’’ཏི, ཨ་པྤ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཝཱ་རི་ཏོ་མྷཱི’’ཏི, པ་ཏྟེ ར་ཛ་སྨིཾ ཨ་པ་ཏི་ཏེ་ཡེ་ཝ ‘‘པ་ཏི་ཏ’’ནྟི, ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་དྡི་སྶ མ་ཙྪ་མཾ་སེ ཨ་ཀ་ཏེ་ཡེ་ཝ ‘‘མཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཀ་ཏ’’ནྟི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ཏི. ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ ན ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟཾ ན ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ཙྪ་མཾ་སཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘སཱུ་ཀ་ར་མཾ་ས’’ནྟི ན ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ཏི, ‘‘ཨ་ཙྪ་མཾ་ས’’ནྟི ཛཱ་ན་ནྟོ་པི ‘‘སཱུ་ཀ་ར་མཾ་ས’’ནྟི ན ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ཏི, མ་དྡི་ཏྭཱ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ དཱི་པི་མཾ་སཾ མི་ག་མཾ་ས་ནྟི…པེ… ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་དྡི་སྶ མ་ཙྪ་མཾ་སེ ཀ་ཏེ ‘‘མཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཀ་ཏ’’ནྟི ན ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ན ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ནྟི ས་ངྒྷ་བྷོ་ག་སྶ ཨ་པ་ཊྛ་པ་ནཾ ཨ་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཾ ན ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ ནཱ་མ, ཏཾ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ཏི. ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ནྟི ཏ་སྶེ་ཝ པ་ཊྛ་པ་ནཾ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཾ, ཏཾ ན ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ས་ངྒྷ་བྷོ་ག་སྶཱཏི ས་ངྒྷ་སྶ ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ དི་ནྣ་ཁེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ་ཏ་ལཱ༹་ཀཱ་དི་ཀ་སྶ, ཏ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣ་དྷ་ཉྙ་ཧི་ར་ཉྙཱ་དི་ཀ་སྶ ཙ ས་ངྒྷ་སྶ བྷོ་ག་སྶ. ཨ་པ་ཊྛ་པ་ནནྟི ཨ་སཾ་ཝི་ད་ཧ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝི་ཙཱ་ར་ཎ’’ནྟི. ཏ་སྶེ་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ས་ངྒྷ་བྷོ་ག་སྶ.
བཱ་ལ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
དུ་ཏི་ཡ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.