༧. པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་པ་ཉྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༧. ས་ཏྟ་མེ ཝུ་ཙྩེ་ཐཱཏི ཝུ་ཙྩེ་ཡྻ. དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་པཱིཏི ‘‘ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ཡཱ ཝཱ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནི’’ནྟི ཨེ་ཝཾ དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་ཀྱེ་པི. ཏེ ཀི་ར བྷི་ཀྑཱུ. ན ཙེ་ཝ ས་མྤཱ་ཡི་སྶ་ནྟཱིཏི ན ཙེ་ཝ ས་མྨ་དེ་ཝ པ་ཀཱ་རེ་ཧི ག་ཧེ་སྶ་ནྟི ཉཱ་པེ་སྶ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ཡ་སྨཱ ཨ་ཝི་ས་ཡེ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཝི་གྷཱ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨཱ་རཱ་དྷ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ས་པ་ཙྩ་ཡ་ནཱ་མ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝ་བོ་དྷོ ཨེ་ཝ ཨི་ཏོ བཱ་ཧི་ར་ཀཱ་ནཾ ན་ཏྠི, ཀུ་ཏོ པ་ཝེ་ད་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨཱ་རཱ་དྷ་ནནྟི ཡཱ་ཐཱ་ཝ་པ་ཝེ་ད་ནེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཏོ་ས་ནཾ.
ཨེ་ཀོ པ་ཉྷོཏི ཨེ་ཀོ པ་ཉྷ་མ་གྒོ, ཨེ་ཀཾ པ་ཉྷ་ག་ཝེ་ས་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀོ ཨུ་དྡེ་སོཏི ཨེ་ཀཾ ཨུ་དྡི་ས་ནཾ ཨ་ཏྠ་སྶ སཾ་ཁི་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎནྟི ནི་དྡི་ས་ནཾ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཐ་ནཾ. ཧེ་ཏུ་ནཱཏི ‘‘ཨ་ནྟ་ཝ་ནྟ་ཏོ ཨ་ན་ཙྩ་ནྟི་ཀ་ཏོ ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏོ ནི་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཡ་ཐཱ ཨི་མེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏཱི་ཏེ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཙ ཨ་ནི་ཙྩཱ ས་ངྑ་ཏཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ ཁ་ཡ་དྷ་མྨཱ ཝ་ཡ་དྷ་མྨཱ ཝི་རཱ་ག་དྷ་མྨཱ་ཏི ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏེ་སུ ན་ཡེ་ན.
ས་བྦེ ས་ཏྟཱཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་སཱ ས་ཏྟཱ. ཏེ པ་ན བྷ་ཝ་བྷེ་ད་ཏོ ས་ངྑེ་པེ་ནེ་ཝ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཀཱ་མ་བྷ་ཝཱ་དཱི་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. བྱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ན་མྤི བཱ་ཧི་ར་ཏྠ་ས་མཱ་སོ ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ ‘‘ཨུ་ར་སི་ལོ་མོ’’ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏོ ཋི་ཏི ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ’’ཏི. ཏི་ཊྛ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝཱ ཋི་ཏི, ཨཱ་ཧཱ་རོ ཋི་ཏི ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱཏི ཨེ་ཝཾ ཝཱ ཨེ་ཏྠ ས་མཱ་ས་ཝི་གྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱཏི པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛི་ཏི་ཀཱ, པ་ཙྩ་ཡཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ ཧེ་ཏྠ ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་དྡོ ‘‘ཨ་ཡ་མཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༤.༢༣༢) ཝི་ཡ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ‘‘ས་བྦེ ས་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ས་ཉྙ་ས་ཏྟཱ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. སཱ པ་ནཱ་ཡཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀ་ཏཱ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ས་ངྑཱ་ར་དྷ་མྨོ. ཏེ་ནཱ་ཧུ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ ‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ་ཏི ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡ ཝེ་ར་ཉྫ་ཀ་ཎྜ་ཝ་ཎྞ་ནཱ; ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༡༣༦). ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘‘ས་བྦེ ས་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཀ་ཐ་ནྟི? པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་དེ་ས་ནཱ་ཏི ནཱ་ཡཾ དོ་སོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཀ་དྷ་མྨེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་མྨཱ ནི་བྦི་ནྡ་མཱ་ནོ ས་མྨཱ ཝི་ར་ཛྫ་མཱ་ནོ ས་མྨཱ ཝི་མུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ས་མྨཱ པ་རི་ཡ་ནྟ་ད་སྶཱ་ཝཱི ས་མྨ་ད་ཏྠཾ ཨ་བྷི་ས་མེ་ཙྩ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏི. ཀ་ཏ་མ་སྨིཾ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨེ? ས་བྦེ ས་ཏྟཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ’’ཏི. ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ཡ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་བྦེ་སཾ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨོ ཝུ་ཏྟོ, ཨ་ཡཾ ཨཱ་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ.
ཙོ་ད་ཀོ ཝུ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཏྠཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནོ ནེ་ཡྻ་ཏྠཾ སུ་ཏྟ་པ་དཾ ནཱི་ཏ་ཏྠ་ཏོ ད་ཧ་ནྟོ ‘‘ས་བྦེ ས་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ན་ནུ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙོ་དེ་ཏི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་མ་ཏྠཾ པ་ཝེ་དེ་ནྟོ ‘‘ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་ས་ཉྷི ཛྷཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཛྷཱ་ནནྟི ཨེ་ཀ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝཱ་ཝ་ཧཾ ས་ཉྙཱ་ཡ ཝི་ར་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨ་ནཱ་ཧཱ་རཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ས་ཉྙ་བྷ་ཝེ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ཙྩ་ཡཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པཱིཏི ཨི་དཾ སཱ་ས་ནེ ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་དྡོ ནི་རུ་ལ༹ྷོ, ‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་དི ཏེ་ཡེ་ཝ ག་ཡ྄ཧ་ནྟི, ཨ་བྱཱ་པི་ཏ་དོ་ས་མཱ་པ་ནྣོ. ཨ་ཐ ས་བྦོ་པི པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨོ ཨཱ་ཧཱ་རོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ཨི་མཱ་ཡ ཨཱ་ཧཱ་ར་པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝི་རོ་དྷོ ཨཱ་པ་ནྣོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ‘‘ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཡེ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཝི་ཝ་ར་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཏ་སྨི་ཉྷི སུ་ཏྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ཨོ་ཛ་ཊྛ་མ་ཀ་རཱུ་པཱ་ཧ་ར་ཎཱ་དི ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨཱ་ཧཱ་ར་བྷཱ་ཝོ. ཡ་ཐཱ ཧི ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་རོ ཨོ་ཛ་ཊྛ་མ་ཀ་རཱུ་པཱ་ཧ་ར་ཎེ་ན རཱུ་པ་ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ ཝེ་ད་ནཱ་དི་ཨཱ་ཧ་ར་ཎེ་ན ནཱ་མ་ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་ཏི་པི ཛ་ན་ཀ་བྷཱ་ཝེ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཨོ་ཛཱ་དཱི་སུ སཱ་ཏི་ས་ཡོ ལ་བྦྷ་མཱ་ནོ མུ་ཁྱོ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛོ་ཏི ཏེ ཨེ་ཝ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨཱ་ཧཱ་ར་ལ་ཀྑ་ཎཱ དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟཱ.
ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ ཨཱ་ཧཱ་རོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ, ས་བྦོ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཨི་མཾ པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ན་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནནྟི ས་བྦེ་སཾ ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ. ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ སུ་ཏྟེ་ན ས་མ་ཏྠེ་ཏུཾ ‘‘ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡནྟི པ་ཙྩ་ཡཱ་ཧཱ་རོ. ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡཱ་ཧཱ་རོ་པི ག་ཧི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏཱིཏི ཡཱ་ཝ་ཏཱ སོ་པི པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཛ་ན་ཀོ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀོ ཙ ཧུ་ཏྭཱ ཏཾ ཏཾ ཕ་ལཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི.
ཏ་ཏྠཱཏི པ་རི་ཡཱ་ཡཱ་ཧཱ་རོ, ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡཱ་ཧཱ་རོ་ཏི དྭཱི་སུ ཨཱ་ཧཱ་རེ་སུ ཨ་ས་ཉྙ་བྷ་ཝེ ཡ་དི་པི ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡཱ་ཧཱ་རོ ན ལ་བྦྷ་ཏི, པ་རི་ཡཱ་ཡཱ་ཧཱ་རོ པ་ན ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ ཧི བུ་དྡྷེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པྤ་ནྣེ བུ་དྡྷེ ཏི་ཏྠ་ཀ་ར་མ་ཏ་ནི་སྶི་ཏཱ་ནཾ ཛྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ ‘‘ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ བུ་དྡྷེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སཱ་ས་ནི་ཀཱ ཏཱ་དི་སཾ ཛྷཱ་ནཾ ན ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟཱི་ཏི ‘‘ཏི་ཏྠཱ་ཡ་ཏ་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཧི ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཝི་སེ་སེ ཝི་མུ་ཏྟི་ས་ཉྙི་ནོ ས་ཉྙཱ་ཝི་རཱ་གཱ་ཝི་རཱ་གེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནི་སཾ་ས་ད་སྶི་ནོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ས་ཉྙ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ཀྑ་ཎ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ན སཱ་ས་ནི་ཀཱ. ཝཱ་ཡོ་ཀ་སི་ཎེ པ་རི་ཀྐ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཝཱ་ཡོ་ཀ་སི་ཎེ པ་ཋ་མཱ་དཱི་ནི ཏཱི་ཎི ཛྷཱ་ནཱ་ནི ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཙི་ཎྞ་ཝ་སཱི ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དྷི་ག་མཱ་ཡ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ’’ཏི.
ཀ་སྨཱ (དཱི. ནི. ཊཱི. ༡.༦༨-༧༣; དཱི. ནི. ཨ་བྷི. ཊཱི. ༡.༦༨-༧༣) པ་ནེ་ཏྠ ཝཱ་ཡོ་ཀ་སི་ཎེ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ, ཡ་ཐེ་ཝ ཧི རཱུ་པ་པ་ཊི་བྷཱ་ག་བྷཱུ་ཏེ་སུ ཀ་སི་ཎ་ཝི་སེ་སེ་སུ རཱུ་པ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནེ་ན རཱུ་པ་ཝི་རཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝི་སེ་སོ ས་ཙྪི་ཀ་རཱི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་རི་བྱ་ཏྟ་ཝི་གྒ་ཧ་ཏཱ་ཡ ཨ་རཱུ་པ་པ་ཊི་བྷཱ་ག་བྷཱུ་ཏེ ཀ་སི་ཎ་ཝི་སེ་སེ ཨ་རཱུ་པ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནེ་ན ཨ་རཱུ་པ་ཝི་རཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ནཱ ས་ངྑཱ་ཏོ རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝི་སེ་སོ ཨ་དྷི་ག་མཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ས་ཉྙཱ རོ་གོ, ས་ཉྙཱ ག་ཎྜོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༣.༢༤), ‘‘དྷི ཙི་ཏྟཾ, དྷི ཝ་ཏེ་ཏཾ ཙི་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ ན་ཡེ་ན ཨ་རཱུ་པ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ ཙ ས་ནྟ་པ་ཎཱི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནེ་ན རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎཾ ཨ་རཱུ་པ་ཝི་རཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ནཱ. རཱུ་པ་ཝི་རཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ནཱ པ་ན ས་དྡྷིཾ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ, ཏ་ཏྠཱ་པི ཝི་སེ་སེ་ན པ་ཋ་མཱ་རུ་པྤ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘‘པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ་ཀཱ་ས་ཀ་སི་ཎེ་པཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏ་སྶཱ་པི ཨ་རཱུ་པ་པ་ཊི་བྷཱ་ག་ཏཱ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི? ཨི་ཙྪི་ཏ་མེ་ཝེ་ཏཾ, ཀེ་ས་ཉྩི ཨ་ཝ་ཙ་ནཾ པ་ནེ་ཏྠ པུ་བྦཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཡ་ཐཱ ཧི རཱུ་པ་ཝི་རཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཝི་ར་ཛྫ་ནཱི་ཡ་དྷ་མྨཱ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟེ་ན པ་རི་ནི་པྥ་ནྣཱ, ཝི་ར་ཛྫ་ནཱི་ཡ་དྷ་མྨ་པ་རི་བྷཱ་ས་བྷཱུ་ཏེ ཙ ཝི་ས་ཡ་ཝི་སེ་སེ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་རཱུ་པ་ཝི་རཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ན ཀོ་ཙི ཝི་རོ་དྷོ. ཏི་ཏྠི་ཡེ་ཧེ་ཝ པ་ན ཏ་སྶཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཏེ་ས་ཉྩ ཝི་ས་ཡ་པ་ཐེ སཱུ་པ་ནི་བ་ནྡྷ་ན་སྶེ་ཝ ཏ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཏོ དི་ཊྛི་ཝ་ནྟེ་ཧི པུ་བྦཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ཡེ་ཝ བྷཱུ་ཏ་ཀ་སི་ཎེ ཨ་རཱུ་པ་ཝི་རཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཀི་ཉྩ ཝ་ཎྞ་ཀ་སི་ཎེ་སུ ཝི་ཡ པུ་རི་མ་བྷཱུ་ཏ་ཀ་སི་ཎ་ཏྟ་ཡེ་པི ཝ་ཎྞ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ཡཱ་ཝ པ་ཎྞ་ཏྟི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཛྷཱ་ན་སྶ ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རཱ་ནུ་རོ་དྷེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༥༧) པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎ་སྶ ཨཱ་དཱ་ས་ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལཱུ་པ་མ་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ ས་མ་ཏྠི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ པ་ན བྷཱུ་ཏ་ཀ་སི་ཎཾ བྷཱུ་ཏ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ཡ་མེ་ཝ ཛྷཱ་ན་སྶ གོ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཏ་སྶེ་ཝཾ ཨ་རཱུ་པ་པ་ཊི་བྷཱ་ག་ཏཱ ཡུ་ཏྟཱ་ཏི ཝཱ་ཡོ་ཀ་སི་ཎེ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
དྷཱི་ཏི ཛི་གུ་ཙྪ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, ཏ་སྨཱ དྷི ཙི་ཏྟནྟི ཙི་ཏྟཾ ཛི་གུ་ཙྪཱ་མི. དྷི ཝ་ཏེ་ཏཾ ཙི་ཏྟནྟི ཨེ་ཏཾ མ་མ ཙི་ཏྟཾ ཛི་གུ་ཙྪི་ཏཾ ཝ་ཏ ཧོ་ཏུ. ཝ་ཏཱཏི ས་མྦྷཱ་ཝ་ནེ. ཏེ་ན ཛི་གུ་ཙྪ་ནཾ ས་མྦྷཱ་ཝེ་ནྟོ ཝ་ད་ཏི. ནཱ་མཱཏི ཙ ས་མྦྷཱ་ཝ་ནེ ཨེ་ཝ. ཏེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ས་མྦྷཱ་ཝེ་ཏི. ཙི་ཏྟ་སྶ བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནི་སཾ་སེ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཙི་ཏྟ་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཁ་ནྟིཾ རུ་ཙིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱཏི ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ སཱ་དྷུ སུ་ཊྛཱུ་ཏི ཨི་མཾ དི་ཊྛི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟིཾ ཏ་ཏྠ ཙ ཨ་བྷི་རུ་ཙིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ. ཏ་ཐཱ བྷཱ་ཝི་ཏ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ཋི་ཏི་བྷཱ་གི་ཡ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་པ་རི་ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ. ཏི་ཏྠཱ་ཡ་ཏ་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶེ་ཝ ཏ་ཐཱ ཛྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ’’ཏི. པ་ཎི་ཧི་ཏོ ཨ་ཧོ་སཱིཏི མ་ར་ཎ་སྶ ཨཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཋ་པི་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. ཡ་དི ཋཱ་ནཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ནི་བྦ་ཏྟེ་ཡྻ ཀ་མྨ་བ་ལེ་ན, ཡཱ་ཝ བྷེ་དཱ ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཀཱ་རེ་ན ཏི་ཊྛེ་ཡྻཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ་ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ན་མྤཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ན་མྤི. པི-ས་དྡེ་ན པ་གེ་ཝ ས་ཙེ་ཏ་ནཱ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཀ་ཐཾ པ་ན ཨ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ནཾ ནེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ན་ནྟི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ནི་ད་སྶ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏེ་ན ན ཀེ་ཝ་ལ་མཱ་ག་མོ་ཡེ་ཝ, ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཡུ་ཏྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏཱ་ཝ ཏི་ཊྛ་ནྟཱིཏི ཨུ་ཀྐཾ་ས་ཏོ པ་ཉྩ མ་ཧཱ་ཀ་པྤ་ས་ཏཱ་ནི ཏི་ཊྛ་ནྟི.
ཡེ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཝཱི་རི་ཡེ་ན དི་ཝ་སཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ནི་སྶ་ནྡ་ཕ་ལ་མ་ཏྟཾ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ནྟི, ཏེ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཕ་ལཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ནོ. ཡེ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཉྙ་ཕ་ལ་མེ་ཝ ཨུ་པ་ཛཱི་ཝ་ནྟི, ཏེ པུ་ཉྙ་ཕ་ལཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ནོ. ནེ་ར་ཡི་ཀཱ་ནཾ པ་ན ནེ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཝཱི་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཛཱི་ཝི་ཀ་ཀ་པྤ་ནཾ, པུ་ཉྙ་ཕ་ལ་སྶ པ་ན ལེ་སོ་པི ན་ཏྠཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡེ པ་ན ནེ་ར་ཡི་ཀཱ…པེ… ཛཱི་ཝཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ཧ་ར་ཎེ་ན མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ཨཱ་ཧཱ་རོ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ན ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཕ་ལ་སྶཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཀིཾ པ་ཉྩ ཨཱ་ཧཱ་རཱ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཙོ་དེ་ཏི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡཱ་ཧཱ་རེ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏེ ‘‘སི་ཡཱ ཏ་ཝ ཙོ་ད་ནཱ ཨ་ཝ་ས་རཱ, སཱ པ་ན ཨེ་ཏྠ ཨ་ན་ཝ་ས་རཱ’’ཏི ཙ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་ཉྩ, ན པ་ཉྩཱ་ཏི ཨི་དཾ ན ཝ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ པ་རི་ཡཱ་ཡཱ་ཧཱ་ར་སྶེ་ཝ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ན་ནུ པ་ཙྩ་ཡོ ཨཱ་ཧཱ་རོ’ཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཨཱ་ཧཱ་རོ་ཏི ཨི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ. ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ ས་མ་ཏྠེ་ནྟོ ‘‘ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
མུ་ཁྱཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན་པི ནེ་ར་ཡི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་རཾ…པེ… སཱ་དྷེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ནེ་ར་ཡི་ཀཱ སུ་ཁ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ནོ་པི ཧོ་ནྟཱི་ཏི? ནོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཁེ་ལོ༹ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཡོཏི ཏ་ཡོ ཨ་རཱུ་པཱ་ཧཱ་རཱ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནནྟི ཨ་ས་ཉྙ་ས་ཏྟེ་ཧི ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ ཀཱ་མ་བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ ནི་བྦ་ཏྟ་ས་ཏྟཱ་ནཾ. པ་ཙྩ་ཡཱ་ཧཱ་རོ ཧི ས་བྦེ་སཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ་ཏི.
པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་པ་ཉྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.