༡༩. ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་མོ པ་རི་ཙྪེ་དོ
ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎ་ཝི་སུ་དྡྷི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༢༧. ཨ་ན་ནྟ་རཾ ནི་དྡི་ཊྛཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨེ་ཏ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན ཏ་ད་ཉྙ་ཏོ ཝི་སེ་ས་ན་ཏྠཾ ཏ་ད་ཉྙ་སྶ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ ཧི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ཧོ་ཏུ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ, ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷི་ཡཾ པ་ན ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ས་བྦ་མྤི ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེཏི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ, ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ན་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧ་ཎ་ཧེ་ཏུ ཧི་སྶ ཨ་དྡྷ་ཏྟ་ཡེ ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཝི་ཏ་རི་ཏྭཱཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ, ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ པ་ན ཉཱ་ཎཾ ཏ་ཐཱ་ཝི་ག་ཏཾ ཝ་སི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཾ ཛྷཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཡོ་གི་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ པ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཋི་ཏ’’ནྟི.
༡༢༢༩-༣༠. ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ…པེ… ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱཏི ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ཀུ་ས་ལོ བྷི་ས་ཀྐོ རོ་གཾ དི་སྭཱ ཏ་སྶ ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི, ཡ་ཐཱ ཝཱ པ་ན ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀོ པུ་རི་སོ ཀུ་མཱ་རཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་སེ་ཡྻཾ ར་ཐི་ཀཱ་ཡ ནི་པ་ནྣཾ དི་སྭཱ ‘‘ཀ་སྶ ནུ ཁོ ཨ་ཡཾ པུ་ཏྟ་ཀོ’’ཏི ཏ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཀོ ཧེ་ཏུ, ཀོ ཝཱ པ་ཙྩ་ཡོ བྷ་ཝེ. ན ཏཱ་ཝེ་ཏཾ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ས་བྦ་ཏྠ, ས་བྦ་དཱ, ས་བྦེ་ས་ཉྩ ཨེ་ཀ་ས་དི་ས་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཏོ, ན ཨི་སྶ་རཱ་དི་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཨི་སྶ་རཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡེ་པི ནཱ་མ་རཱུ་པ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨི་སྶ་རཱ་ད་ཡོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི ཏེ་སཾ ཨི་སྶ་རཱ་དི་ས་ངྑཱ་ཏ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཏོ, ཏ་སྨཱ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་མ་སྶ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི, ‘‘ཀོ ནུ ཁོ’’ཏི ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཨི་མ་སྶ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟེ་ན ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏྟཱ, སུ་པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཙ རཱུ་པ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧོ སུ་ཀ་རོ་ཏི པ་ཋ་མཾ ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧོ ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧོ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཝི་ས་མ་ཧེ་ཏུ་ཝཱ་ད་ནི་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་གཱ་ཝ་ཧ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ར་ཏི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཡཱ་པི ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ་ཏི ཏཾ དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀེ་སཱ ལོ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
༡༢༣༢-༣. ཨ་ཝི་ཛྫཱ…པེ… མ་ཏོཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཏ་ཎྷཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཀ་མྨ་ནྟི ཨི་དཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཧེ་ཏུ, ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ཨཱ་ཧཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་སྨཱ པ་ན པུ་རི་མཾ ཧེ་ཏུ, ཨི་ཏ་རོ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཛ་ན་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ ཝ་ཏྭཱ ཏཾ ལོ་ཀ་ཝ་སེ་ན ས་མ་ཏྠེ་ཏུཾ ‘‘ཧེ་ཏྭ་ངྐུ་ར་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཛ་ན་ཀོཏི, ཨ་ནུ་པཱ་ལ་ཀོཏི ཙ ཨ་ནྟོ་ག་ཏ་ཧེ་ཏྭ་ཏྠ་མི་དཾ ཝི་སེ་ས་ནཾ, ཛ་ན་ཀ་ཏྟཱ, ཨ་ནུ་པཱ་ལ་ཀ་ཏྟཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཛ་ན་ཀ་ཏྟཱཏི ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་ཏྟཱ. ཨི་མི་ནཱ བཱི་ཛཾ ཝི་ཡ ཨ་ངྐུ་ར་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ད་ཡོ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏཱ་ཡ ཧེ་ཏཱུ་ཏི ད་སྶི་ཏཾ. ཨ་ནུ་པཱ་ལ་ཀ་ཏྟཱཏི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་ཏྟཱ. ཨི་མི་ནཱ པ་ན ཨ་ངྐུ་ར་སྶ པ་ཐ་ཝཱི་ས་ལི་ལཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཨཱ་ཧཱ་རོ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ད་སྶི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༡༢༣༤-༧. ཨི་ཏི་མེ…པེ… ག་ཏཱཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ད་ཡོ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཧེ་ཏུབྷཱ་ཝཾ, པ་ཙྩ་ཡབྷཱ་ཝ་ཉྩ ག་ཏཱ. མཱ་ཏཱ་ཝ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ བྷ་ཝེ་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་དོ་ས་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་བྷཱ་ཝེ་ན, ཏ་ཎྷཱ པ་ཏྠ་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ ད་ལ༹ྷ་གྒཱ་ཧ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ངྑཱ་ར་བྷ་ཝཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ ཛ་ན་ཀ་ས་ཧཱ་ཡ་ཏཱ་ཡ བྷ་ཝ་ནི་ཀ་ནྟི་ཏཾ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཨཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རི་ཀཱ, ཨ་པ་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ཝཱ་ཏི མཱ་ཏཱ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ ཧོ་ནྟི. ཡ་ཐཱ པི་ཏུ་ཛ་ནི་ཏ་སུ་ཀྐེ པུ་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟཱི་ཏི པི་ཏཱ ཛ་ན་ཀོ, ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨཾ ས་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཏྟཱ ཛ་ན་ཀནྟི ཨཱ་ཧ. ཡ་ཐཱ དྷཱ་ཏཱི ཛཱ་ཏ་སྶ ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ ས་ནྡྷཱ་རི་ཀཱ, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཧཱ་རོ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ བྲཱུ་ཧེ་ཏཱ, ས་ནྡྷཱ་ར་ཀོ ཙཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དྷཱ་ཏཱི…པེ… བྷ་ཝེ’’ཏི. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ད་ཡོ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་སྶཱ་པི པ་ཙྩ་ཡོ, པ་ཀཱ་ར་ནྟ་རེ་ན པ་ན ཏ་སྶ པཱ་ཀ་ཊཾ པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧ་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཙ་ཀྑུ་ཉྩཱཏི ཙ-ས་དྡོ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ, ཏེ་ན ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དིཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ས་བྦཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཛཱ་ཏཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. རཱུ་པ་མཱ་ལོ་ཀ་མེ་ཝ ཙཱཏི པ་ན ཙ-ས་དྡེ་ན ཡ་ཐཱ བཱ་ཧི་ར་རཱུ་པཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡོ, ཡ་ཐཱ ཙ ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙ་མྤི བཱ་ཧི་རཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཛཱ་ཏཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. པ་ཊི་ཙྩཱཏི པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ལ་དྡྷཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན ཙ་ཀྑུ་སྶ ནི་སྶ་ཡ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཝ་སེ་ན, རཱུ་པཱ་ལོ་ཀཱ་ན་ཉྩ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཝ་སེ་ན, ཨི་ཏ་རེ་ས་ཉྩ ས་དྡ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་དི་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཕ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ས་ཧ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ས་མྨ་ས་ནཱུ་པ་གཾ ས་བྦཾ ནཱ་མཾ ས་ཧ པ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་སྶ པ་ཙྩ་ཡཾ པ་རི་ག་ཎྷ་ཏཱི’’ཏི.
༡༢༣༨-༤༠. དི་སྭཱ་ནཱཏི ཨེ་ཏ་ར་ཧི པ་ཝ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ. ཏ་ཐེ་ཝི་དནྟི ཨི་མི་ནཱ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ཙྩཱ་མ་ཊྛཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཡཱ་དི་སེ་ཧི ཨེ་ཏ་ར་ཧི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏཱ་དི་སེ་ཧི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧེ་ཝ ཨ་ཏཱི་ཏེ་པི པ་ཝ་ཏྟི་ཏྠཱ་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་ས་ཧི་ཏ་ཏཱ་པི པ་ཙྩཱ་མ་ཊྛཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. པུ་བྦ་ནྟེཏི ཨ་ཏཱི་ཏ་ཁ་ནྡྷ་པྤ་བ་ནྡྷ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ. པ་ཉྩ་དྷཱ་ག་ཏཱཏི –
‘‘ཨ་ཧོ་སིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧ་མ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ, ན ནུ ཁོ ཨ་ཧོ་སིཾ ཨ་ཧ་མ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ, ཀིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧོ་སིཾ ཨ་ཧ་མ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ, ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧོ་སིཾ ཨ་ཧ་མ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ, ཀིཾ ཧུ་ཏྭཱ ཀིཾ ཨ་ཧོ་སིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧ་མ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ན’’ནྟི (མ. ནི. ༡.༡༨; སཾ. ནི. ༢.༢༠; མ་ཧཱ་ནི. ༡༧༤) –
པ་ཉྩ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨཱ་ག་ཏཱ, པ་ཝ་ཏྟཱ ཝཱ. ཨ་པ་ར་ནྟེཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཁ་ནྡྷ་པྤ་བ་ནྡྷ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ. པ་ཉྩ་དྷཱ ས་མུ་དཱི་རི་ཏཱཏི –
‘‘བྷ་ཝི་སྶཱ་མི ནུ ཁོ ཨ་ཧ་མ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ, ན ནུ ཁོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི ཨ་ཧ་མ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ, ཀིཾ ནུ ཁོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི ཨ་ཧ་མ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ, ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི ཨ་ཧ་མ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ, ཀིཾ ཧུ་ཏྭཱ ཀིཾ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི ནུ ཁོ ཨ་ཧ་མ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ན’’ནྟི (མ. ནི. ༡.༡༨; སཾ. ནི. ༢.༢༠; མ་ཧཱ་ནི. ༡༧༤) –
ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་དྷཱ ཀ་ཐི་ཏཱ.
༡༢༤༡. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་པི ཨ་དྡྷཱ་ནེཏི ཨེ་ཏ་ར་ཧི པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཙུ་ཏི་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཨ་དྡྷཱ་ནེ་པི. ཨ་དྡྷཱ་ན-གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙེ་ཏྠ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཁ་ནྡྷ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་མེ་ཝ ཝ་ད་ཏི. ན ཧི ཏ་བྦི་ནི་མུ་ཏྟོ ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ཀཱ་ལོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ཚ་བྦི་དྷཱ པ་རི་ཀི་ཏྟི་ཏཱཏི –
‘‘ཨ་ཧཾ ནུ ཁོ་སྨི, ནོ ནུ ཁོ་སྨི, ཀིཾ ནུ ཁོ་སྨི, ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ་སྨི, ཨ་ཡཾ ནུ ཁོ ས་ཏྟོ ཀུ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ, སོ ཀུ་ཧིཾ གཱ་མཱི ཙ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༨; སཾ. ནི. ༢.༢༠; མ་ཧཱ་ནི. ༡༧༤) –
ཨེ་ཝཾ ཚ་བྦི་དྷཱ ཝུ་ཏྟཱ. ‘‘ས་བྦེ ཏ་ས་ནྟི ད་ཎྜ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. པ. ༡༢༩-༡༣༠) ཝི་ཡ པ་དེ་སེ་པི ས་བྦ-ས་དྡ་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ‘‘ས་བྦཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ་པི ‘‘ཨ་ན་ཝ་སེ་སཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ན་ཏྠི ཨེ་ཏི་སྶཱ ཨ་ཝ་སེ་སོ ཨ་ཝ་སི་ཊྛོ་ཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་སཱ, སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷཱ་པི ཙེ་སཱ ཨེ་ཀ་ཀ་ངྑཱ་ཝ་སེ་ནཱ་པི ཨ་ན་ཝ་སི་ཊྛཱ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་ཧི་ཡྻ་ཏཱིཏི ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཧི་ཡྻ་ཏི. ཀཱ་མཾ ནཱ་མ་རཱུ་པ་མ་ཏྟཾ ཝི་ནཱ ས་ཏྟ་སྶ ཨ་ད་སྶ་ནེ་ན དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ་ཝ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཀ་ངྑཱ པ་ཧཱི་ནཱ, ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏེ ཀ་ངྑཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནེ་ན པ་ན པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཀ་ངྑཱ་ཡ ཨ་ཏི་ས་ཡ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་དྷེ་ཝ སཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ཐ ཝཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ནི་སྶ་ཏྟ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ངྑཱ་ཡ ཨི་དྷེ་ཝ ཏཱི་ར་ཎ་ཏོ སཱ ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟཱ. ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ནཾ ཝཱ ཨེ་ཏཾ ཨི་དྷ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཀ་ངྑཱ་ཡ པ་ཧཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ ཡ་ཐཱ ཏཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒཱ་དཱི་སུ པ་ཧཱི་ནཱ་ན་མྤི ཙ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒཱ་དཱི་སུ ཝ་ཙ་ན་ནྟི.
༡༢༤༢. ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ནཱ་པཱིཏི པུ་རི་མ་ཀ་མྨ་བྷ་ཝ་སྨིཾ མོ་ཧོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ, ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཾ ས་ངྑཱ་རཱ, ནི་ཀ་ནྟི ཏ་ཎྷཱ, ཨུ་པ་ག་མ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ, ཙེ་ཏ་ནཱ བྷ་ཝོ ཨི་ཏི ཨི་མེ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ པུ་རི་མ་ཀ་མྨ་བྷ་ཝ་སྨིཾ ཨི་དྷ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡཱ, ཨི་དྷ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཨོ་ཀྐ་ནྟི ནཱ་མ་རཱུ་པཾ, པ་སཱ་དོ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཕུ་ཊྛོ ཕ་སྶོ, ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ ཝེ་ད་ནཱ ཨི་ཏི ཨི་མེ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝ་སྨིཾ པུ་རེ ཀ་ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ པ་ཙྩ་ཡཱ, ཨི་དྷ པ་རི་པ་ཀྐ་ཏྟཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ མོ་ཧོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ…པེ… ཙེ་ཏ་ནཱ བྷ་ཝོ ཨི་ཏི ཨི་མེ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ཀ་མྨ་བྷ་ཝ་སྨིཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཀ་མྨ་ཝ་ཊྚ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཊྚཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན. ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཊྚོ་པི ཙེ་ཏྠ ཀ་མྨ་ས་ཧཱ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཝ་ཊྚེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
༡༢༤༣. དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ དི་ཊྛ་དྷ་མྨོ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཙྩ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་ཏྠ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ཕ་ལཾ ཀ་མྨཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ. ཨུ་པ་པ་ཛྫཱ་པ་རཱ་པ་རི་ཡཱ་ཧོ་སི་ཀ་མྨ་ཝ་སཱ པ་ནཱཏི ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་ཨ་པ་རཱ་པ་རི་ཡ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་ཨ་ཧོ་སི་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན. ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པ་ཝ་སེ་ན ཧི ‘‘ཨུ་པ་པ་ཛྫཱ་པ་རཱ་པ་རི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་བྷ་ཝ་ཏོ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ཕ་ལཾ ཀ་མྨཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ. ཨ་པ་རེ ཨ་པ་རེ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཡ་ཏྠ་ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ཕ་ལཾ ཀ་མྨཾ ཨ་པ་རཱ་པ་རི་ཡ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ. ཨ་ཧོ་སི ཨེ་ཝ ཀ་མྨཾ, ན ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་ཏྠི, བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཧོ་སི་ཀ་མྨཾ.
པ་ཊི་པ་ཀྑེ་ཧི ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ, པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་སེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཝི་སེ་ས་ཏཱ་ཡ ཙ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཱ ཏཱ་དི་ས་སྶ པུ་བྦཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ཝ་སེ་ན སཱ་ཏི་ས་ཡཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཱ པ་ཋ་མ་ཛ་ཝ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཕ་ལ་དཱ་ཡི་ནཱི དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཱ ནཱ་མ. སཱ ཧི ཝུ་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ན བ་ལ་ཝ་ཏི ཛ་ཝ་ན་ས་ནྟཱ་ནེ གུ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཡུ་ཏྟེ་སུ ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ་ནུ་པ་ཀཱ་ར་ཝ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ, ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ལཱ་བྷེ་ན ཨ་པྤ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཙ ཨི་ཏ་ར་དྭ་ཡཾ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནུ་པ་ར་མཱ་པེ་ཀྑཾ, ཨོ་ཀཱ་ས་ལཱ་བྷཱ་པེ་ཀྑ་ཉྩ ཀ་མྨཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་དྷེ་ཝ པུ་པྥ་མ་ཏྟཾ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་པཱ་ཀ་མ་ཏྟཾ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཕ་ལཾ དེ་ཏི, ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཕ་ལ་དཱ་ནེ པ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ན་མྤི ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ. ཏ་ཐཱ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟནྟི ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨུ་པ་དྷི་པྤ་ཡོ་གཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་ར་ས་མ་ཝཱ་ཡེ་ནེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཝི་པཱ་ཀཾ དཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཾ. ཨ་ཧོ་སི་ཀ་མྨཾ…པེ… ཝི་པཱ་ཀོཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཧོ་སི ཀ་མྨ’’ནྟི པ་དཾ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ ‘‘ཨ་ཧོ་སི ཀ་མྨཾ ནཱ་ཧོ་སི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ, ཨ་ཧོ་སི ཀ་མྨཾ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ, ཨ་ཧོ་སི ཀ་མྨཾ ན་ཏྠི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༢༣༤). ཏ་ཏྠ ས་ཀ་ས་ཀ་ཀཱ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་སྶ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་སྶ, དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་སྶ ཙ ཝ་སེ་ན པུ་རི་མཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཉྷི ཀ་མྨ་སྶ, ཝི་པཱ་ཀ་ཀཱ་ལ་སྶ ཙ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཾ ལ་བྷ་ཏི, དུ་ཏི་ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟ་སྶ པུ་རི་མ་བྷ་ཝེ་སུ ཀ་ཏཾ ཨ་དི་ནྣ་ཝི་པཱ་ཀཾ ཨ་པ་རཱ་པ་རི་ཡ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏི་ཡཾ པ་ན ཨ་ན་ནྟ་ར་བྷ་ཝེ ཀ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ, ཨ་ར་ཧ་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏ་བྷ་ཝེ་སུ ཀ་ཏཾ ཨ་པ་རཱ་པ་རི་ཡ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་ཉྩ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པ་རེ པ་ན ‘‘ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཀ་མྨཾ ཨ་དྡྷ་ཏྟ་ཡེ ཝི་པཱ་ཀཱ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཏི་དྷཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི.
ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷི་ཀཱཏི དཱ་ནཱ་དི་པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཨ་ཏྠ་སྶ ནི་པྥཱ་དི་ཀཱ. ཀཱ པ་ན སཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྟ་མ་ཛ་ཝ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ’’ཏི. སཱ ཧི ས་ནྣི་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཝི་སེ་སཱ, པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝི་ནོ ཝི་པཱ་ཀ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ ཏ་ཐཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏཱ ས་མཱ་ནཱ ཨ་ན་ནྟ་ར་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ཡི་ནཱི ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ནཱ་མ. ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ ཙེ་ཏྠ ‘‘ས་ཏྟ་མ་ཛ་ཝ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སི་ཏཱ་དི་པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ པ་ན པ་ཉྩ་མཱ་དི་ཀཱ་པི ཧོ་ཏི. ཝི་པཱ་ཀཾ དེ་ཏཱིཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ད་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་པཱ་ཀཾ དེ་ཏི, ཨ་དི་ནྣ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཾ པ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་པཱ་ཀཾ དེ་ཏཱི་ཏི ན་ཏྠི. ཙུ་ཏི་ཨ་ན་ནྟ་ར་ཉྷི ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སོ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ པ་ན དི་ནྣཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ས་ཏེ་པི པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་པཱ་ཀཾ དེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏེ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ས་ཏ་གུ་ཎཱ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑི་ཏ་བྦཱ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༣༧༩). ཨུ་བྷི་ནྣ…པེ… དེ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎ་ཝི་ར་ཧ་ཏོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨཱུ་པ་པ་ཛྫ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ས་མྤ་ཏྟཱ པ་ཉྩ ཙེ་ཏ་ནཱ ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ནུ་པ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ ཡ་དཱ ཨོ་ཀཱ་སཾ ལ་བྷ་ཏི, ཏ་དཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་པཱ་ཀཾ, པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་པཱ་ཀཾ ཝཱ དེ་ཏི. ས་ཏི སཾ་སཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ས་ཏི སཾ་སཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཨ་ཧོ་སི་ཀ་མྨ་པ་ཀྑེ ཏི་ཊྛ་ཏི ཝི་པ་ཙྩ་ནོ་ཀཱ་ས་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི དཱི་པེ་ཏི.
༡༢༤༤. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ན་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ན་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ, ཀི་ཙྩ་ཏོ ཙ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ག་རུ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ག་རུ་ཀནྟི མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ, མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཨ་ཉྙེ་ན ཀ་མྨེ་ན པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཀ་མྨཾ. བ་ཧུ་ལནྟི ཨ་བྷི་ཎྷ་སོ ཀ་ཏཾ, ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ་པི ཨ་བྷི་ཎྷ་ས་མཱ་སེ་ཝི་ཏ་ཉྩ. ཨཱ་ས་ནྣནྟི མ་ར་ཎཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏཾ, ཏ་དཱ ཀ་ཏ་ཉྩ. ཀ་ཊ་ཏྟཱ་ཀ་མྨནྟི ག་རུ་ཀཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ས་མྤ་ཏྟཾ ཀ་ཏ་མ་ཏྟ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཀ་མྨ་ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཀ་མྨཾ. ཏ་ཏྠ ཀུ་ས་ལཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཝཱ, ག་རུ་ཀཱ་ག་རུ་ཀེ་སུ ཡཾ ག་རུ་ཀཾ མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀཱ་དི་ཀ་མྨཾ ཝཱ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཀ་མྨཾ ཝཱ, ཏ་དེ་ཝ པ་ཋ་མཾ ཝི་པ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཐཱ བ་ཧུ་ལཱ་བ་ཧུ་ལེ་སུ ཡཾ བ་ཧུ་ལཾ སུ་སཱི་ལྱཾ དུ་སྶཱི་ལྱཾ ཝཱ, ཏ་དེ་ཝ པ་ཋ་མཾ ཝི་པ་ཙྩ་ཏི. དཱུ་རཱ་ས་ནྣེ་སུ ཡཾ ཨཱ་ས་ནྣཾ མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏཾ, ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཀ་ཏེ ཙ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི. ཀ་ཊ་ཏྟཱ པ་ན ཀ་མྨཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ལ་དྡྷཱ་སེ་ཝ་ནཾ པུ་རི་མཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི. ཨི་ཏི ག་རུ་ཀཾ ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ ཝི་པ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཏཾ ‘‘ག་རུ་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ག་རུ་ཀེ ཨ་ས་ཏི བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཾ, ཏ་སྨི་མྤི ཨ་ས་ཏི ཨཱ་ས་ནྣཾ, ཏ་སྨི་མྤི ཨ་ས་ཏི ཀ་ཊ་ཏྟཱ་ཀ་མྨ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པུ་རི་མ་ཛཱ་ཏཱི་སུ ཀ་ཏ་ཀ་མྨཾ ཝི་པ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
༡༢༤༥. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་དཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་པཱ་ཀ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ ནི་བྦ་ཏྟ་ཀཾ ཛ་ན་ཀཾ. སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ, ནཱ་མ་རཱུ་པ་པྤ་བ་ནྡྷ་སྶ ཝཱ ཙི་ར་ཏ་ར་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ཏི, ཨ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི’’ཏི. སུ་ཁ་དུ་ཀྑེ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ བ་ཝ྄ཧཱ་བཱ་དྷ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱུ་པ་ནི་པཱ་ཏ་ནེ་ན ས་ཎི་ཀཾ ས་ཎི་ཀཾ ཏ་སྶ ཝི་བཱ་དྷ་ཀཾ ཨུ་པ་པཱི་ལ༹་ཀཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པཱི་ལེ༹་ཏི བཱ་དྷ་ཏི, ཨ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ན དེ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ཙྪེ་ད་ཀཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཀཾ ཨུ་པ་གྷཱ་ཏ་ཀཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྭཱ’’ཏི.
རཱུ་པ་ཉྩ ཨ་རཱུ་པ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀྑ་ནྡྷོ ཙཱ་ཏི རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀྑ་ནྡྷོ, ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པ་སྶཱ་པི ཝི་པཱ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ‘‘རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀྑ་ནྡྷེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙེ་ན ཀ་མྨེ་ནཱཏི ཀུ་ས་ལེ་ན ཝཱ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ན ཝཱ ཨ་ཉྙེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཀ་ཏྟུ་བྷཱུ་ཏེ་ན དི་ནྣཱ་ཡ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཝི་པཱ་ཀེ ཛ་ནི་ཏེ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཛ་ནི་ཏེ ཝི་པཱ་ཀེ’’ཏི. པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་པཱ་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཛ་ནི་ཏེ ཝི་པཱ་ཀེ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ཏཱིཏི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་ཀ་མྨཾ ཀུ་ས་ལཾ ས་མཱ་ནཾ ཨ་ཉྙེ་ན་པི ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་ཀཾ སུ་ཁཾ ཏ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝི་བཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ཏི. ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨ་ཉྙེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨེ་ན ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནཾ དུ་ཀྑཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ནྟཾ ཏཾ དཱི་གྷ་ཀཱ་ལཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི’’ཏི. ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པཱི་ལེ༹་ཏཱིཏི ཨུ་པ་པཱི་ལ༹་ཀཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ས་མཱ་ནཾ སུ་ཁི་ཏ་སྶ རོ་གཱ་དི་ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀཱ་ར་ཎ་ས་མྤཱ་ད་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ཁ་ས་ནྟཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡ་ནྟཾ པཱི་ལེ༹་ཏི, ཀུ་ས་ལ་ཉྩ རོ་གཱ་དི་ནཱ དུ་ཀྑི་ཏ་སྶ བྷེ་ས་ཛྫཱ་དི་སུ་ཁཱ་དི་ཀཱ་ར་ཎ་ས་མྤཱ་ད་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན དུ་ཀྑ་ས་ནྟཱ་ནཾ ཝི་ཙྪི་ནྡ་ནྟཾ པཱི་ལེ༹་ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟ་མྤི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་དཱ་ཡ་ཀ་ཀ་མྨ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ཡ་ཀ་ཀ་མྨཾ ཨུ་པ་པཱི་ལ༹་ཀ་ཀ་མྨ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ པ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷི་དཱ་ཡ་ཀ་མེ་ཝ ཛ་ན་ཀ་ཀ་མྨ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ སི་ཡཱ.
ཨ་པི་ཙ ཨུ་པ་གྷཱ་ཏ་ཀེ་ན ས་ཧ ཨི་མ་སྶ ཝི་སེ་ས་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཀ་ནྟི ཙེ? ཏཾ ན, ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི. ‘‘དུ་བྦ་ལཾ ཀ་མྨཾ གྷཱ་ཏེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན་ནུ ཏ་སྶ པུ་བྦེ་ཡེ་ཝ སི་དྡྷ་ཏྟཱ, ནི་རུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཙ ཀ་ཐ་མི་དཾ ཏ་དུ་པ་གྷཱ་ཏ་ཀཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་པ་ནྣཾ ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཀ་མྨ་སྶ གྷཱ་ཏ་ནཾ ནཱ་མ ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཊི་བཱ་ཧ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྭཱ’’ཏི. ཏཾ་པ་ཊི་བཱ་ཧ་ན་ཉྩ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་པཱ་ཀུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི. ཝི་པ་ཙྩ་ནཱ་ཡ ཀ་ཏོ་ཀཱ་སཾ ཀ་མྨཾ ཝི་པ་ཀྐ་མེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ…པེ… ཨུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ཨུ་པ་པཱི་ལ༹་ཀཾ ཨ་ཉྙ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཾ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡ་ཏི, ན ས་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་པཱ་ཀཾ དེ་ཏི, ཨུ་པ་གྷཱ་ཏ་ཀཾ པ་ན དུ་བྦ་ལ་ཀ་མྨཾ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་པཱ་ཀཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ. ཀེ་ཙི པ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཨ་པ་རེ་ནཱ་པི ན་ཡེ་ན ཛ་ན་ཀཱ་དི་ཀ་མྨཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི. ཀ་ཐཾ? ཡ་སྨིཾ ཀ་མྨེ ཀ་ཏེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ, པ་ཝ་ཏྟེ ཙ ཝི་པཱ་ཀ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཏཾ ཛ་ན་ཀཾ. ཡ་སྨིཾ པ་ན ཀ་ཏེ ཨ་ཉྙེ་ན ཛ་ནི་ཏ་སྶ ཨི་ཊྛ་སྶ ཝཱ ཨ་ནི་ཊྛ་སྶ ཝཱ ཕ་ལ་སྶ ཝི་བཱ་དྷ་ཀ་ཝི་ཙྪེ་ད་ཀ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ, ཨུ་པ་བྲཱུ་ཧ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཛ་ན་ཀཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་རཱུ་པཾ པ་རི་པོ་ས་ཀ་ཙི་ར་ཏ་ར་པྤ་བ་ནྡྷཱ ཧོ་ནྟི, ཏཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀཾ. ཛ་ན་ཀེ་ན ནི་བྦ་ཏྟི་ཏཾ ཀུ་ས་ལ་ཕ་ལཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཕ་ལཾ ཝཱ ཡེ་ན པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་བྷཱུ་ཏེ་ན རོ་ག་དྷཱ་ཏུ་ཝི་ས་མ་ཏཱ་དི་ནི་མི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ བཱ་དྷཱི་ཡ་ཏི, ཏཾ ཨུ་པ་པཱི་ལ༹་ཀཾ. ཡེ་ན པ་ན ཀ་མྨུ་ནཱ ཛ་ན་ཀ་སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཙི་ར་ཏ་ར་པྤ་བ་ནྡྷཱ་ར་ཧ་མྤི ས་མཱ་ནཾ ཕ་ལ་ཝི་ཙྪེ་ད་ཀ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པ་ཧ་ཉྙ་ཏི ཝི་ཙྪི་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ཨུ་པ་གྷཱ་ཏ་ཀ་ནྟི.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཀེ་ཙི ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷ་དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀ་ཏཱ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན དུ་ཏི་ཡ་སྶ ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝཾ, བ་ཝ྄ཧཱ་བཱ་དྷ་ཨ་པྤཱ་ཡུ་ཀ་ཏཱ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཝ་ཎྞེ་ནྟི, བྷཱུ་རི་ད་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ པ་ན ནཱ་གཱ་དཱི་ནཾ, ཨི་ཏོ ཨ་ནུ་པྤ་དི་ནྣ་ཡཱ་པ་ན་ཀ་པེ་ཏཱ་ན་ཉྩ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ནཱུ་པ་པཱི་ལ༹་ནཱུ་པ་གྷཱ་ཏ་ཀཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ས་ནྟཱི་ཏི ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝོ ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཀ་མྨཱ་ནཾ ཀ་མྨ་ནྟ་ར་ཉྩེ་ཝ ཝི་པཱ་ཀ་ནྟ་ར་ཉྩ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཉཱ་ཎ་སྶེ་ཝ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ས་ར་ས་ཏོ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི. བུ་དྡྷཱ་ཝེ་ཎི་ཀ་ཉྷེ་ཏཾ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི, ཝི་པ་སྶ་ཀེ་ན པ་ན ཨེ་ཀ་དེ་ས་ཏོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ. ན ཧི ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧོ པ་རི་པཱུ་ར་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཱ་དི་སཾ པ་རི་གྒ་ཧཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨི་ཏི ཨི་མ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཡཱ་དི་སེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཨ་དྡྷཱ་ནེ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི, ཏཱ་དི་སེ་ཧེ་ཝ ཨི་ཏ་ར་སྨི་མྤི ཨ་དྡྷ་དྭ་ཡེ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏེ ན་ཡཾ ནེ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ ཨི་ད’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་དྡྷ་ཏྟ་ཡེ་པི ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡཱ་ཕ་ལ་མ་ཏྟ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་པ་ར་ཏྟཱ ཙོ་ད་ནཱ་ཡ. ཨི་ཏཱི ཀ་མྨ་ཉྩེ་ཝཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ་ཏྠ་སྶ ནི་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶེ་ཝཾ…པེ… པ་ཧི་ཡྻ་ཏཱིཏི ཏ་སྶེ་ཝཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏོ ཡཱ སཱ པུ་བྦ་ནྟཱ་ད་ཡོ ཨཱ་ར་བྦྷ ‘‘ཨ་ཧོ་སིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ པ་ཧི་ཡྻ་ཏི.
༡༢༤༦-༨. པ་ཧཱི་ནཱ་ཡ པ་ན ཏཱ་ཡ ས་བྦ་བྷ་ཝ་ཡོ་ནི་ག་ཏི་ཋི་ཏི་ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སེ་སུ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་ས་མྦ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཁཱ་ཡ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་སྶ ས་མྦ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ནེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀཱ་ར་ཎ་སཱ་མ་གྒི་ཡཾ དཱ་ནཱ་དཱི་ཧི སཱ་དྷི་ཏ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ ཀ་ཏྟུ་ཝོ་ཧཱ་རོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ན ཙ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. པཱ་ཀ…པེ… པ་ཊི་ཝེ་ད་ཀཾ ན པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པཱ་ཀ་པ་ཊི་ཝེ་ད་ཀནྟི ཝི་པཱ་ཀ་ཝི་ནྡ་ཀཾ. ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ པ་ན ཀཱ་ར་ཎེ ས་ཏི ཀཱ་ར་ཀོ་ཏི, ཝི་པཱ་ཀ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཏི པ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ཀོ་ཏི ས་མ་ཉྙཱ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ པ་ཎྜི་ཏཱ ཝོ་ཧ་ར་ནྟི. ཨི་ཙྩེ་ཝཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏི. སུ་དྡྷ་དྷ་མྨཱཏི ཀེ་ན་ཙི ས་ཏྟེ་ན ཝཱ པུ་གྒ་ལེ་ན ཝཱ ཨ་མི་སྶ་དྷ་མྨཱ. ཨེ་ཝེ་ཏནྟི ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷཾ ཨེ་ཏཾ ད་སྶ་ནཾ ས་མྨ་ད་སྶ་ནཾ, ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ད་སྶ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
༡༢༤༩. བཱི་ཛ་རུ་ཀྑཱ་དི་ཀཱ་ནཾ ཝཱཏི ཡ་ཐཱ བཱི་ཛ་ཏོ རུ་ཀྑོ, རུ་ཀྑ་ཏོ བཱི་ཛ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ར་ཎ་པ་ར་མྤ་ར་ག་ཝེ་ས་ནེ ཨ་ནཱ་དི་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྟཱ བཱི་ཛ་རུ་ཀྑ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ པུ་བྦཱ ཀོ་ཊི ན་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་པཱ་ཀོ, ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཀ་མྨ་ནྟི པ་རི་ཡེ་ས་ནེ ཨ་ནཱ་དི་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྟཱ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ པུ་བྦཱ ཀོ་ཊི ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘ཀུ་ཀྐུ་ཊི་ཡཱ ཨ་ཎྜཾ, ཨ་ཎྜ་ཏོ ཀུ་ཀྐུ་ཊཱི, པུ་ན་པི ཀུ་ཀྐུ་ཊི་ཡཱ ཨ་ཎྜ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
༡༢༥༠-༣. ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་པི སཾ་སཱ་རེཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ཏཱི་ཏེ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་པི ཨ་དྡྷཱ་ནེ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ པ་ཊི་པཱ་ཊཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་སཾ་སཱ་རེ ས་ཏི. ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི ན དི་སྶ་ཏཱིཏི ཀ་མྨ་ཏོ ཝི་པཱ་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཝི་པཱ་ཀ་ཏོ ཀ་མྨ་ནྟི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཀཱ་རི་ཡ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ག་ཝེ་སི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་སྶ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནཾ ན དི་སྶ་ཏི, པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་ས་མྦ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ སཾ་སཱ་རེ ‘‘པུ་བྦཱ ཀོ་ཊི ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ ཨཱ་དི་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ, ‘‘ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི ན དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཕ་ལ་སྶ ཨ་ཝ་སཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི. ཨེ་ཏ་མ་ཏྠནྟི ‘‘ཀ་མྨ་སྶ ཀཱ་ར་ཀོ ན་ཏྠཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ. ཨ་ས་ཡཾ་ཝ་སཱིཏི ན ས་ཡཾ་ཝ་སི་ནོ, མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་པ་ར་ཝ་སཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་རོ་དྷི་ནོཏི ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་ར་ཝི་རུ་དྡྷཱ དི་ཊྛི་ཡོ ཝཱ དི་ཊྛི་ཡཱ ཝཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙེ་ན ས་ཧ ཝི་རོ་དྷི་ནོ. ག་མྦྷཱི་ར་ཉཱ་ཎ་གོ་ཙ་ར་ཏཱ་ཡ ག་མྦྷཱི་རཾ. ཏ་ཐཱ ནི་པུ་ཎཾ. ས་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་བྷཱ་ཝ་སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ཙ སུ་ཉྙཾ. པ་ཙྩ་ཡནྟི ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ པ་ཙྩ་ཡཾ, ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡ་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ནེ་ཝ ཙ ས་བྦཾ པ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
༡༢༥༤-༦. ཀ་མྨཾ ན་ཏྠི ཝི་པཱ་ཀ་མྷཱིཏི ཀུ་ཊྚཱ་དཱི་སུ ར་ཛཱ་དི ཝི་ཡ ཝི་པཱ་ཀེ ས་ནྟི་ཊྛ་མཱ་ནཾ ཀ་མྨཾ ན་ཏྠི. པཱ་ཀོ ཀ་མྨེ ན ཝི་ཛྫ་ཏཱིཏི ཏ་ཐཱ ཀ་མྨེ ས་ནྟི་ཊྛ་མཱ་ནོ ཝི་པཱ་ཀོ ན་ཏྠི. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཨུ་པ་མཱ་ཡ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ ན སཱུ་རི་ཡེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཎི་མྷཱིཏི སཱུ་རི་ཡ་ཀ་ནྟ་མ་ཎི་མྷི. ན ཏེ་སཾ བ་ཧི སོ ཨ་ཏྠཱིཏི ཏེ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཏེ་ཧི བ་ཧི སོ ཨ་གྒི ན་ཏྠི. ས་མྦྷཱ་རེ་ཧཱིཏི ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཨཱ་ཏ་པཱ་དཱི་ཧི ཏཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི. ན ཨ་ནྟོ ཀ་མྨ་སྶཱཏི་ཨཱ་དི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མྤི ཨུ་པ་མཱ་ནི་ག་མ་ན་ཏྠཾ པུ་ན་པི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
༡༢༥༧-༨. ཡ་དི ཧེ་ཏུ, ཕ་ལ་ཉྩ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ར་ཧི་ཏཾ, ཀ་ཐཾ ཧེ་ཏུ་ཏོ ཕ་ལཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་མྨ་ཉྩ ཁོ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཀ་མྨ་ཕ་ལ་མེ་ཝ སུ་ཉྙཾ ཀ་ཏྟུ་ར་ཧི་ཏཾ, ས་བྦ་མྤི དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཀ་ར་ཧི་ཏ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ན ཧེ་ཏྠ དེ་ཝོ’’ཏི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཧེ་ཏུ་ས་མྦྷཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱཏི ཨེ་ཀེ་ན ཧེ་ཏུ་ནཱ ཨེ་ཀ་སྶ, ཨ་ནེ་ཀ་སྶ ཝཱ ཕ་ལ་སྶ ཨ་ནི་བྦ་ཏྟི་ཏོ ཧེ་ཏུ་ས་མཱུ་ཧ་ནི་མི་ཏྟཾ, ས་མྦྷཱ་རོ་ཏི ཝཱ པ་ཙྩ་ཡཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
༡༢༥༩. ཨ་དྡྷཱ་སུ ཏ་རི་ཏྭཱ ཀ་ངྑནྟི ཏཱི་སུ ཨ་དྡྷཱ་སུ སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷཾ ཀ་ངྑཾ ཝི་ཏ་རི་ཏྭཱ. ན ཀེ་ཝ་ལ་མེ་ཏཾ སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷ་མེ་ཝ ཀ་ངྑཾ ཝི་ཏ་ར་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ‘‘ས་ཏྠ་རི ཀ་ངྑ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ (དྷ. ས. ༡༡༢༣; ཝི་བྷ. ༩༡༥) ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷཾ ཀ་ངྑ་མྤི པ་ཛ་ཧ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧེ་ཏྠ བུ་དྡྷོ དྷ་མྨོ ས་ངྒྷོ སི་ཀྑཱ་ཏི ཀ་ངྑཱ་ཡ གོ་ཙ་ར་བྷཱུ་ཏཱ ལོ་ཀི་ཡཱ དྷ་མྨཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ན ཧི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀི་ལེ་སཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟི. པུ་བྦ་ནྟོཏི ཨ་ཏཱི་ཏཱ ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡོ, ཨ་པ་ར་ནྟོཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ, པུ་བྦ་ནྟཱ་པ་ར་ནྟོཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ, ཨ་དྡྷཱ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཝཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་བྷཱ་ག་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ. པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏོ ཨ་ཊྛ་མོ ཀ་ངྑཱ་ཝི་ས་ཡོ ནཱ་མ་རཱུ་པ་མ་ཏྟཾ, ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ-གྒ་ཧ་ཎེ་ན པ་ན ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ག་ཧི་ཏོ, ཏ་སྨཱ སོ་ལ༹་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡ པ་ཧཱི་ནཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཀ་ངྑཱ ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛཱ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཏཱ་ས་ཉྩ པ་ཧཱ་ནེ་ན དྭཱ་ས་ཊྛི་དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནི་པི ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནྟི དི་ཊྛེ་ཀ་ཊྛ་ཏྟཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ. ཡ་ཐཱ ཧི དི་ཊྛི ས་མུ་ཙྪི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ས་མུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཡ་མཱ་ནཱ དི་ཊྛི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ཝི་ཀྑ་མྦྷཱི་ཡ་ཏི. ཨ་ཏྟཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ ཧི ‘‘ཨ་ཧོ་སིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ (མ. ནི. ༡.༡༨; སཾ. ནི. ༢.༢༠; མ་ཧཱ་ནི. ༡༧༤) སོ་ལ༹་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཀ་ངྑཱ, སཱ ཨེ་ཝ ཙ པུ་བྦ་ནྟཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ, ཨ་ཏྟཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ནི དྭཱ་ས་ཊྛི དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནི, བུ་དྡྷཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཙ ཏ་དེ་ཀ་ཊྛཱ་ཏི. ཨུ་ཊྛི་ཏནྟི ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ.
༡༢༦༠-༢. ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎཾ ནཱ་མཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎ་ཏོ ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎཾ ནཱ་མ. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎཾ ནཱ་མ, དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཉཱ་ཎ་ནྟི་པི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ནྟི་པི ས་མྨཱ་ད་སྶ་ན་ནྟི་པི ཨི་དཾ ས་མུ་དཱི་རི་ཏཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ དྷ་རཱི་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧཱི་ཏི དྷ་མྨཱ, ཏི་ཊྛ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཕ་ལཾ ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཋི་ཏི, དྷ་མྨཱ་ནཾ ཋི་ཏི དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི, པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ. ཨ་ཐ ཝཱ དྷ་མྨོཏི ཀཱ་ར་ཎཾ ‘‘དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཝི་བྷ. ༧༡༨-༧༢༡) ཝི་ཡ, དྷ་མྨ་སྶ ཋི་ཏི་ས་བྷཱ་ཝོ, དྷ་མྨ་ཏོ ཙ ཨ་ཉྙོ ས་བྷཱ་ཝོ ན་ཏྠཱི་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ, དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཡཾ ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཉཱ་ཎཾ. ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ, ཏ་ཏྠ ཉཱ་ཎ་ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ. ས་མྨཱ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ས་མྨཱ་ད་སྶ་ནཾ. ལ་དྡྷ་པྤ་ཏི་ཊྛོཏི སཱ་ས་ནེ པ་ཏི་ཊྛཱ ནཱ་མ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཏཾ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏོ་པི ཏ་ད་དྷི་ག་མུ་པཱ་ཡ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ལ་དྡྷ་པྤ་ཏི་ཊྛོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ལ་དྡྷ་པྤ་ཏི་ཊྛོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཙཱུ་ལ༹་ཀོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ, ལོ་ཀི་ཡཱ་ཧི སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་ཏྟ་རི ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཝི་ཡ ནི་ཡ་ཏོ, སུ་ག་ཏི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཙཱུ་ལ༹་སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ. སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཧི ཁཱི་ཎཱ་པཱ་ཡ་དུ་གྒ་ཏི་ཝི་ནི་པཱ་ཏོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ལ་དྡྷ་པྤ་ཏི་ཊྛོ ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎ་ཝི་སུ་དྡྷི་ས་མ་དྷི་ག་མེ་ན. ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་ད་སྶ་ནེ་ན ཧི ས་མྨ་དྡི་ཏ་དི་ཊྛི་ཀ་ཎྚ་ཀོ ཝི་ནི་དྡྷུ་ཏ་ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝི་ས་མ་ཧེ་ཏུ་ཝཱ་དོ ཡ་ཐཱ་ས་ཀ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧེ་ཝ དྷ་མྨ་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ ཉ་ཏྭཱ སཱ་ས་ནེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ས་དྡྷོ ལ་དྡྷ་པྤ་ཏི་ཊྛོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ་ན དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ, དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཉཱ་ཎེ་ན ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ, ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དི་ཝི་དྷི་ནཱ མ་གྒ་ས་ཙྩ་ཉྩ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ ཏ་སྶ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟེ ནི་རོ་དྷེ ཨེ་ཀཾ་སེ་ནེ་ཝ ནི་ནྣ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ ལོ་ཀི་ཡེ་ནེ་ཝ ཉཱ་ཎེ་ན ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ ཨ་བྷ་བྦུ་པྤ་ཏྟི་ཀོ, སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་བྷཱུ་མི་ཡ་ཉྩ བྷ་བྦུ་པྤ་ཏྟི་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཙཱུ་ལ༹་སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ནཱ་མཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཧི ཙཱུ་ལ༹་ཀོ’’ཏི. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ནི་སཾ་ས་མེ་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ, ཏ་སྨཱ ས་པ་ཉྙོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧི་ཏཱ་ནུ་པེ་ཀྑ་ན་པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མོ’’ཏི.
ཨི་ཏི ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་སི་ནི་ཡཱ ནཱ་མ
ཨ་བྷི་དྷ་མྨཱ་ཝ་ཏཱ་ར་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ
ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎ་ཝི་སུ་དྡྷི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.