༡༦. སོ་ལ༹་ས་མོ པ་རི་ཙྪེ་དོ
ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༤༣-༧. པ་རནྟི ཝི་སི་ཊྛཾ ཀ་ཏྭཱ, ཝི་སེ་ས་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མ་ཏྟེ་པཱིཏི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མ་ཏྟེ་པི, ནཱ་ཝ་སྶཾ ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ཧཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཊི་ལ་དྡྷོ་པི ཧི ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ བྷི་ཀྑུ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་མྤཱ་དེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཧེ་ཊྛཱ ཏཱི་ཎི ཛྷཱ་ནཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནི. ཏེ་སུ ཧི ཨ་ཙི་ཎྞ་ཝ་སཱི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུ་མྤི ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་སུ ཨ་ནུ་ཡོ་གཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་བྷི་ཉྙཱ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ནི་ཊྛ་ངྒ་ཏཱཏི ཨ་དྷི་ག་ཏཱ་ནི་སཾ་ས་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཝ བྷཱ་ཝ་ནཱ་སུ་ཁ་ཏཱ་ཡ ཙ ནི་ཊྛཾ ནི་པྥ་ཏྟིཾ ག་ཏཱ. ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཧི ལོ་ཀི་ཡཱ་བྷི་ཉྙཱ ཨུ་ད་ཡ་ཕ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན པཱ་ཀ་ཊཱ. སོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཙ ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ སུ་ཁེ་ནེ་ཝ པ་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ནཾ ས་མྤཱ་དེ་སྶ་ཏི.
༡༠༤༨-༩. དི་བྦཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དི ལོ་ཀི་ཡཱ་བྷི་ཉྙཱ་ནཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཨུ་དྡི་ས་ནཾ. དི་བྦཱ་ནི ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏཱ་ནཱིཏི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎཾ, དི་བྦ་སོ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨི་དྡྷཱིཏི ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་ཉཱ་ཎཾ. ཨི་མཱ པ་ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ པ་ཏྟུ་ཀཱ་མེ་ན ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀེ་ན ཡོ་གི་ནཱ ཡ་སྨཱ ཨོ་དཱ་ཏ་ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཡ་ནྟེ་སུ ཨ་ཊྛ་སུ ཀ་སི་ཎེ་སུ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ, ཏ་བྦ་སེ་ན ཙ ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཝཱ ན ཝཱ ཀ་སི་ཎཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཙུ་དྡ་ས་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ད་མེ་ཏ་བྦཾ. ན ཧི ཨེ་ཝཾ ཨ་ད་མེ་ཏྭཱ པུ་བྦེ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ནོ ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀོ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ པ་ཉྩ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ ནི་པྥཱ་དེ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཏ་སྨཱ ཏཾ ཙི་ཏྟ་པ་རི་ད་མ་ནཾ ཨ་ཝ་སྶཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀ་སི་ཎཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏཱ་དཱི་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་སི་ཎཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཀ་སི་ཎཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏཱ ཀ་སི་ཎ་པ་ཊི་ལོ་མ་ཏཱ ཀ་སི་ཎཱ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མ་ཏཱ ཛྷཱ་ནཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏཱ ཛྷཱ་ན་པ་ཊི་ལོ་མ་ཏཱ ཛྷཱ་ནཱ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མ་ཏཱ ཛྷཱ་ནུ་ཀྐ་ནྟི་ཀ་ཏཱ ཀ་སི་ཎུ་ཀྐ་ནྟི་ཀ་ཏཱ ཛྷཱ་ན་ཀ་སི་ཎུ་ཀྐ་ནྟི་ཀ་ཏཱ ཨ་ངྒ་ས་ངྐ་ནྟི་ཀ་ཏཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ངྐ་ནྟི་ཀ་ཏཱ ཨ་ངྒཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ངྐ་ནྟི་ཀ་ཏཱ ཨ་ངྒ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ན་ཏཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ན་ཏཱ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཙུ་དྡ་ས་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཊྛ་སུ ཀ་སི་ཎེ་སུ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ས་ཏ་ཀྑ་ཏྟུཾ ས་ཧ་སྶ་ཀྑ་ཏྟུ་མྤི ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ, ཏ་ཐེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ, པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཝ་སེ་ན ཙ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ནྟི ཨི་མེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ ཨཱ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཀ་སི་ཎཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏཱ་ད་ཡོ ཝུ་ཏྟཱ. པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཨ་ཡཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏཱ ནཱ་མ. ཏེ་སཾ པ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ ཛྷཱ་ན་པ་ཊི་ལོ་མ་ཏཱ ནཱ་མ. ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ ཛྷཱ་ན་ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མ་ཏཱ ནཱ་མ.
པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎེ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཏ་ཏི་ཡཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཏོ ཏ་དེ་ཝ ཨུ་གྒྷཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཏ་ཏོ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཀ་སི་ཎཾ ཨ་ནོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཛྷཱ་ན་སྶེ་ཝ ཨེ་ཀ་ནྟ་རི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་ཀྐ་མ་ནཾ ཛྷཱ་ནུ་ཀྐ་ནྟི་ཀ་ཏཱ ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ ཨཱ་པོ་ཀ་སི་ཎཱ་དི་མཱུ་ལི་ཀཱ་པི ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎེ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པུ་ན ཏ་དེ་ཝ ཏེ་ཛོ་ཀ་སི་ཎེ, ཏ་ཏོ ནཱི་ལ་ཀ་སི་ཎེ, ཏ་ཏོ ལོ་ཧི་ཏ་ཀ་སི་ཎེ་ཏི ཛྷཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཀ་སི་ཎ་སྶེ་ཝ ཨེ་ཀ་ནྟ་རི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་ཀྐ་མ་ནཾ ཀ་སི་ཎུ་ཀྐ་ནྟི་ཀ་ཏཱ ནཱ་མ. པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎེ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ, ཏེ་ཛོ་ཀ་སི་ཎེ ཏ་ཏི་ཡཾ, ནཱི་ལ་ཀ་སི་ཎཾ ཨུ་གྒྷཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ལོ་ཧི་ཏ་ཀ་སི་ཎ་ཏོ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ནྟི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཛྷཱ་ན་སྶ ཙེ་ཝ ཀ་སི་ཎ་སྶ ཙ ཨུ་ཀྐ་མ་ནཾ ཛྷཱ་ན་ཀ་སི་ཎུ་ཀྐ་ནྟི་ཀ་ཏཱ ནཱ་མ.
པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎེ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨི་ཏ་རེ་ས་མྤི ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ ཨ་ངྒ་ས་ངྐ་ནྟི་ཀ་ཏཱ ནཱ་མ. ས་བྦ་ཀ་སི་ཎེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶེ་ཝ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ངྐ་ནྟི་ཀ་ཏཱ ནཱ་མ. པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎེ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ, ཨཱ་པོ་ཀ་སི་ཎེ དུ་ཏི་ཡཾ, ཏེ་ཛོ་ཀ་སི་ཎེ ཏ་ཏི་ཡཾ, ཝཱ་ཡོ་ཀ་སི་ཎེ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ, ནཱི་ལ་ཀ་སི་ཎཾ ཨུ་གྒྷཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, པཱི་ཏ་ཀ་སི་ཎ་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ལོ་ཧི་ཏ་ཀ་སི་ཎ་ཏོ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཨོ་དཱ་ཏ་ཀ་སི་ཎ་ཏོ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ངྒཱ་ནཾ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ན་ཉྩ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ནཾ ཨ་ངྒཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ངྐ་ནྟི་ཀ་ཏཱ ནཱ་མ.
པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ནཱ་མ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀ་ནྟི ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡཾ ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ཀཾ, ཏ་ཏི་ཡཾ ཏི་ཝ་ངྒི་ཀཾ, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ དུ་ཝ་ངྒི་ཀཾ, ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ…པེ… ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཛྷཱ་ན་ངྒ་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ནཾ ཨ་ངྒ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ནཾ ནཱ་མ. ཏ་ཐཱ ‘‘ཨི་དཾ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཾ, ཨི་དཾ ཨཱ་པོ་ཀ་སི་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ནཾ ནཱ་མ. ཨ་ངྒཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ན་མྤི ཨེ་ཀེ ཨི་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ པ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨ་དྡྷཱ ཏཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་སུ་ཁཾ ན ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི པ་ན ཙུ་དྡ་ས་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཙི་ཏྟ་པ་རི་ད་མ་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷཱི་ནཾ ས་ཏེ་སུ, ས་ཧ་སྶེ་སུ ཝཱ ཨེ་ཀོ་ཝ ས་ཀྐོ་ཏི.
༡༠༥༠-༡. ད་ནྟེཏི ཙུ་དྡ་ས་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ད་ནྟེ. ས་མཱ་ཧི་ཏེཏི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷི་ནཱ ས་མཱ་ཧི་ཏེ. སུ་དྡྷེཏི ནཱི་ཝ་ར་ཎ་དཱུ་རཱི་བྷཱ་ཝེ་ན, པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ས་མ་ནེ་པི ཨ་བྱཱ་ཝ་ཊཱ་ཡ ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ས་མྤཱ་དི་ཏ་ས་ཏི་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ས་བྦྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ སུ་པ་རི་སུ་དྡྷེ. པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏེཏི སུ་དྷ་ནྟ་སུ་ཝ་ཎྞ་སྶ ནི་གྷཾ་ས་ནེ་ན ཝི་ཡ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏེ, པ་བྷ་སྶ་རེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ཀྑོ་བྷ་ཝི་ར་ཧ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ན་ངྒ་ཎེཏི ‘‘མཱ་དི་ས་སྶ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨཱི་དི་སེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཛྷཱ་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མ་མེ་ཝ ས་ཏྠཱ པ་ཊི་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ པ་ཊི་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨི་ཙྪཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ན་ངྒ་ཎེ. ཨ་ནུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེཏི ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཀི་ལི་སྶ་ན་ཊྛེ་ན ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ, ‘‘ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སོ, བྱཱ་པཱ་དོ, ཀོ་དྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཙི་ཏྟུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝཱ ཝི་ག་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ག་ཏུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ. མུ་དུ་བྷཱུ་ཏེཏི པ་གུ་ཎ་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ནེ་ན སུ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ མུ་དུ་བྷཱུ་ཏེ, ཝ་སི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝ་སི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟ་ཉྷི ཙི་ཏྟཾ སུ་པ་རི་མ་དྡི་ཏཾ ཝི་ཡ ཙ་མྨཾ སུ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཱ ཝི་ཡ ཙ ལཱ་ཁཱ མུ་དཱུ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་མྨ་ནཱི་ཡེཏི མུ་དུ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ན ཀ་མྨ་ཀྑ་མེ, ཝི་ཀུ་བྦ་ནཱ་དི་ཨི་དྡྷི་ཀ་མྨ་ཡོ་གྱེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. མུ་དུ་ཛཱ་ཏ་ཉྷི ཙི་ཏྟཾ ཀ་མྨ་ཀྑ་མཾ ཧོ་ཏི, སུ་དྷ་ནྟ་མི་ཝ སུ་ཝ་ཎྞཾ, ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཙེ་ཏཾ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙཾ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་མྤི ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི, ཡཾ ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཾ མུ་དུ་ཉྩ ཧོ་ཏི ཀ་མྨ་ནི་ཡ་ཉྩ, ཡ་ཐ་ཡི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙི་ཏྟ’’ནྟི (ཨ. ནི. ༡.༤༧). ཋི་ཏེཏི ཨེ་ཏེ་སུ པ་རི་སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཱ་དཱི་སུ ནི་ཙྩ་ལཾ ཨ་ཝ་ཊྛི་ཏེ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཋི་ཏེ. ཨ་ཙ་ལེཏི ཋི་ཏ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ཀ་མྤེ, ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. མུ་དུ་ཀ་མྨ་ཉྙ་བྷཱ་ཝེ་ཧི ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སེ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཋི་ཏེ, ས་དྡྷཱ་དཱི་ཧི པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཀ་མྤ་ན་ཏོ ཨ་ཙ་ལེ.
ཨ་ཊྛ་ངྒ་ས་མྤ་ནྣེཏི ཋི་ཏི་ཨ་ཙ་ལ་ཏཱ་ནཾ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཨ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ས་མཱ་ཧི་ཏེ་ཏི ཝི་སུཾ ཨེ་ཀ་ངྒཾ ཀ་ཏྭཱ. ཏཱ་སཾ པ་ན ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ག་ཧ་ཎེ སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ངྒ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ས་མཱ་ཧི་ཏེ་ཏི ཨི་མཾ ཨ་ངྒ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཱ་ཡཱཏི ཨི་དྡྷི་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ, ཨི་དྡྷི་པྤ་བྷེ་དཱ་ཡ ཝཱ. ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཱ ནཱ་མ ཨེ་ཀ་སྶ བ་ཧུ་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎཾ. ཨ་བྷི་ནཱི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་དྷི་ག་མ་ཏྠཱ་ཡ པ་རི་ཀ་མྨ་ཙི་ཏྟཾ ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་བྷི་མུ་ཁཾ པེ་སེ་ཏི. ཨི་དྡྷི་ཝི་ཀུ་བྦ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨི་དྡྷི, ནི་པྥ་ཛྫ་ཏི པ་ཊི་ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ཉྷི ནི་པྥ་ཛྫ་ཏི, པ་ཊི་ལ་བྦྷ་ཏི ཙ, ཏཾ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཀཱ་མཾ ཀཱ་མ་ཡ་མཱ་ན་སྶ, ཏ་སྶ ཙེ་ཏཾ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི; (སུ. ནི. ༧༧༢; མ་ཧཱ་ནི. ༡; ནེ་ཏྟི. ༥,༤༤);
ཨི་དྡྷི་ཡེ་ཝ ཝི་ཀུ་བྦ་ནཾ པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཎྞ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཀི་རི་ཡ་ནྟི ཨི་དྡྷི་ཝི་ཀུ་བྦ་ནཾ, ཨི་དཾ ཨི་དྡྷཱི་སུ ཝི་ཀུ་བྦ་ནི་དྡྷི་ཡཱ པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དྡྷི ཙ ཝི་ཀུ་བྦ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཝཱ ཨི་དྡྷི་ཝི་ཀུ་བྦ་ནཾ. ཝི་སུཾ ག་ཧ་ཎ་མྤི ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎེ་ནེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦཾ.
༡༠༥༢-༤. ཡ་ཐཱ པ་ན ཏཾ ནི་པྥཱ་དེ་ཏ་བྦཾ, ཏཾ ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི ཛྷཱ་ནཱ་ནི ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི ཀེ་ཙི, ཏཾ ཨ་ཡུ་ཏྟཾ. ཡ་དི་ཙྪ་ཀཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏྠ་ཉྷི ཙི་ཏྟ་པ་རི་ད་མ་ནཾ, ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མེ་ཝ ཙ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀཾ, ན ཨི་ཏ་རཱ་ནི. ས་ཏཾ…པེ… མཱ་ན་སནྟི ས་ཙེ ས་ཏཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ‘‘ས་ཏཾ ཧོ་མི, ས་ཏཾ ཧོ་མཱི’’ཏི, ས་ཙེ ས་ཧ་སྶཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ‘‘ས་ཧ་སྶཾ ཧོ་མི, ས་ཧ་སྶཾ ཧོ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཀ་མྨམཱ་ན་སཾ ཀ་ཏྭཱ. ‘‘པ་རི་ཀ་མྨ་མཱ་ན་ས’’ནྟི ཙ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ས་ཏཾ ཧོ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙི་ཏྟཾ, པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཉྩ. ཨ་བྷི…པེ… པུ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ པུ་བྦེ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ པ་རི་ཀ་མྨ་ཙི་ཏྟ་སྶ ས་མཱ་དྷཱ་ན་ཏྠཾ, པུ་ན ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཙི་ཏྟ་སྶ བ་ལ་གྒཱ་ཧ་ཏྠཾ. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ས་ཏཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝཱ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་རཱ ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན ས་ནྣི་ཊྛཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ནྟི ལ་དྡྷ་ནཱ་མེ་ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི, ས་ཏཾ ནི་པྥཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཧི ས་བྦ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༡༠༥༥-༧. ནི་མི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎནྟི པ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཾ. པ་རི་ཀ་མྨ་མ་ནཱ་ནེ་ཏྠ ས་ཏཱ་ར་མྨ་ཎི་ཀཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཏེ་སུ པ་རི་ཀ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་སུ པ་རི་ཀ་མྨ་མཱ་ན་སཱ་ནི ‘‘ས་ཏཾ ཧོ་མཱི’’ཏི པ་ཝ་ཏྟཱ་ནི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་མཱ་ན་སཱ་ནི ས་ཏཱ་ར་མྨ་ཎི་ཀཱ་ནི ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝ་སེ་ན ས་ཏཱ་ར་མྨ་ཎི་ཀཱ་ནི ཧོ་ནྟི པ་ཙྩེ་ཀཾ ‘‘ས་ཏཾ ཧོ་མཱི’’ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ས་ཧ་སྶཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་དཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཙི་ཏྟ་མྤཱིཏི ཏ་སྶ ས་ཏཱ་དི་ཀ་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཙི་ཏྟ་མྤི. ས་ཏཱ་ར་མྨ་ཎི་ཀ་ཏཱ ཙ པ་ན ནེ་སཾ ཝ་ཎྞ་ཝ་སེ་ན, ནོ ས་ཏྟ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན. རཱུ་པ་ཉྷི ས་ཏཾ ཝཱ ས་ཧ་སྶཾ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏ་བྦཾ, ན པ་ཉྙ་ཏྟི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་དི ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞ་མེ་ཝ ས་ཏཾ ཨ་བྷི་ནི་པྥཱ་དེ་ཏི, ཝ་ཎྞ་སྶ ཏཾ་ཏཾ་ས་ནྟཱ་ན་ཝ་སེ་ན ནཱ་ན་ཏྟེ་པི ནཱི་ལ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ པ་རི་ཀ་མྨ་ཙི་ཏྟཾ ས་བྦཾ ནཱི་ལ་ཛཱ་ཏཾ ཨཱ་ལ་མྦ་ཏི.
ཡ་དི པ་ན ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ནཱ་ཀི་རི་ཡ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཙི་ཏྟཱ་ན་མྤི བ་ཧུ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་ཝ་ཎྞཾ, ཨེ་ཀེ་ཀ་ཝ་ཎྞེ་སུ ཙ ནཱ་ནཱ་ཀི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཙི་ཏྟཾ པ་ན ཝ་ཎྞ་སཱ་མ་ཉྙཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་པི པ་རི་ཀ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ནི་པྥཱ་དེ་ཏི ཨ་ཙི་ནྟེ་ཡྻཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཨི་དྡྷི་ཝི་ས་ཡ་སྶ. ཨ་པྤ་ནཱ་ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཡཱཏི ཝི་ཡ-གྒ་ཧ་ཎཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཙི་ཏྟ་སྶ, ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟ་སྶ ཙ པ་ཋ་མུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ ས་དི་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཏ་སྶ ཨ་པྤ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཝི་སེ་སི་ཏ་ནྟི. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀནྟི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་ནྟཾ, ཏེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ, ཨི་མ་སྶ ཙ ཀོ ཝི་སེ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་ཀ་མྨ་ཝི་སེ་སོ་ཝཱ’’ཏི. ན ཧེ་ཏྠ པ་རི་ཀ་མྨ་ཝི་སེ་སཾ ཝི་ནཱ ཨ་ཉྙོ ཝི་སེ་སོ ཨ་ཏྠི. ཨ་པྤ་ནཱ་ཡ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ནི་པི ཏཱི་ཎི ཙ་ཏྟཱ་རི ཛ་ཝ་ནཱ་ནི ག་ཧི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན, ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཝཱ པ་རི་ཀ་མྨོ་པ་ཙཱ་རཱ་ནུ་ལོ་མཱ་ནི ས་བྦ་པ་ཙྪི་མཾ གོ་ཏྲ་བྷུ་ནཱ་མ་ཀ་ནྟི་ཨཱ་དི སེ་སཾ ས་མཱ་ན་མེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སེ་སཾ པུ་བྦ་ས་མཾ ཨི་དྷཱ’’ཏི. ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་ཉཱ་ཎ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༡༠༥༨. དི་བྦ་སོ་ཏནྟི དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ པི་ཏྟ་སེ་མྷཱ་དཱི་ཧི ཨ་པ་ལི་བུ་དྡྷེ་ཧི དཱུ་རེ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎ་ས་མ་ཏྠེ་ཧི དི་བྦ་སོ་ཏ་པ་སཱ་དེ་ཧི ས་མཱ་ན་ཏྟཱ, དི་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཏྟཱ, ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ དི་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ དི་བྦཾ, ས་ཝ་ན་ཊྛེ་ན སོ་ཏ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ, ཏཾ་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ ཙ སོ་ཏཾ. ཨི་དནྟི ཡཾ ཨུ་དྡེ་སེ ‘‘དི་བྦཱ་ནི ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི (ཨ་བྷི་དྷ. ༡༠༤༨) དི་བྦ་སོ་ཏཾ ཨུ་དྡི་ཊྛཾ, ཏཾ ཨི་ད་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
༡༠༥༩-༦༤. པ་ཋ་མཾ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ས་དྡཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ སུ་ཁུ་མ་ས་དྡ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏོ ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཧ་ནྟོ སུ་ཁུ་མོ་པི ཙཱ’’ཏི. པ་རི་ཙ་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠ་ཉྷི པ་ཋ་མཾ ཨ་ར་ཉྙེ སཱི་ཧཱ་དཱི་ནཾ ས་དྡེ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦེ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན སུ་ཁུ་མ་ས་དྡཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ, ཏ་ཐཱ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་དཱི་སུ དི་སཱ་སུ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ན་མྤི སུ་ཁུ་མཱ་ན་མྤི ས་དྡཱ་ནཾ ས་དྡ་ནི་མི་ཏྟཾ མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྶ ཏེ ས་དྡཱ པ་ཀ་ཏི་ཙི་ཏྟ་སྶ་པི པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ནྟི, པ་རི་ཀ་མྨ་ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ན ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པཱ་ཀ་ཊཱ. ཏ་སྶཱཏི ཏ་སྶ ཡོ་གི་ནོ. ས་དྡ་སྶ ནི་མི་ཏྟནྟི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་སྶ, སུ་ཁུ་མ་སྶ ཝཱ ས་དྡ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡུ་པཱ་དཱ་ཡ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་སུ་ཁུ་མཱ་ཀཱ་རཾ. མ་ན་སི ཀུ་བྦ་ཏོཏི ‘‘ཨི་མི་སྶཱ དི་སཱ་ཡ ཨ་ཡཾ ས་དྡོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ, སུ་ཁུ་མོ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཀ་མྨ་ཙི་ཏྟེ་ན མ་ན་སི ཀ་རོ་ནྟ་སྶ. ས་དྡེ་སཱུཏི ཡེ པ་རི་ཀ་མྨ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ, སུ་ཁུ་མཱ ཝཱ ས་དྡཱ, ཏེ་སུ. ཨ་ཉྙ་ཏ་རནྟི ཡ་ཏྠ པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ཎྷཾ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ པ་ཝ་ཏྟོ, ཏཾ ཨེ་ཀཾ ས་དྡཾ. ཡ་དི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཙི་ཏྟ་མྤི པ་རི་ཀ་མྨེ་ན ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ཏི, ཀོ པ་ན ཏ་སྶ, ཨི་མ་སྶ ཝཱ ཝི་སེ་སོ་ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – པ་རི་ཀ་མྨ་ཙི་ཏྟཾ ཨ་སུ་ཏ་སྶ ག་ཧ་ཎ་ཏོ ས་དྡ་མ་ཏྟཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཙི་ཏྟཾ པ་ན ཨ་སུ་ཏ་མྤི ག་ཎྷ་ནྟཾ ས་ཝ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ག་ཧ་ཎ་ཏོ ཨ་ཏྠཱ་ཝ་བོ་དྷ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ. སུ་ཏ་ཀོ་ཝི་དཱཏི པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཾ ཚེ་ཀཱ.
༡༠༦༥-༦. ཐཱ་མ་ཛཱ་ཏནྟི ཛཱ་ཏ་ཐཱ་མཾ, ད་ལ༹ྷ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝ་ཌྜྷེ་ཏ་བྦཾ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀི་ཏྟ་ཀ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏྠ་ནྟ་ར་ག་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི. པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་སི་ཎ་ནི་མི་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཋཱ་ནཾ ཕ་ར་ཏཱུ’’ཏི མ་ན་སི ཀ་རི་ཏྭཱ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཀ་སི་ཎ་ནི་མི་ཏྟཾ ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཋཱ་ནཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི. སོ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ པུ་ན པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨ་ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ་པི ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་བྷེ་དེ་པི ས་དྡེ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ཏི སུ་བྷཱ་ཝི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ན་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་དྡཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ན་ནྟ་རཾ ཙ་ཏྟཱ་རི, པ་ཉྩ ཝཱ ཛ་ཝ་ནཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏེ་སུ པ་ཙྪི་མཾ ཨི་དྡྷི་ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཡ་ཏྟ་ཀཾ ས་དྡཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཏ་ཏྠ ག་ཏཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཡེ་ན པ་ན ཨེ་ཝཾ ཀ་སི་ཎ་ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ, ཏེ་ན པུ་ན་པི པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. སོ ཧི ཏཾ ཋཱ་ན་ག་ཏ་ས་དྡཾ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ་ཝ ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཙི་ཏྟེ་ན སུ་ཎཱ་ཏི. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཧི ‘‘པཱ་ད་ཀཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན…པེ… སུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི སཱ་ས་ངྐཾ ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. མ་ཧཱ. ༢.༤༠༠) ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་ལཱ་བྷཱི པ་ན སེ་སཱ་བྷི་ཉྙ་ལཱ་བྷི་ནོ ཝི་ཡ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ས་དྡཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་རཱུ་པ་ནི་མྨཱ་པ་ན་ཏོ ས་བྦ་ཐཱ་པི དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ་ཝ ཏཾ ནི་པྥཱ་དེ་ཏི. ཨེ་ཀ་ངྒུ་ལ་དྭ་ངྒུ་ལ-གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ སུ་ཁུ་མ་ས་དྡཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཀ་ཏཾ.
༡༠༦༨. སུ་ཎ་ནྟོཏི ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ས་ཝ་ནེ་ན ཝ་སི་ཀ་ཏཱ་བྷི་ཉྙོ ཧུ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཝ་ཛྫི་ཏེ སུ་ཎ་ནྟོ. པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐ་མྤཱིཏི ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་པི ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ ཨེ་ཀ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛི་ཏེ ས་ངྑ་བྷེ་རཱི་པ་ཎ་ཝཱ་དི་ས་དྡེ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཝ་ཏྠུ་བྷེ་དེ་ན ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ས་ཏི ‘‘ཨ་ཡཾ ས་ངྑ་ས་དྡོ, ཨ་ཡཾ བྷེ་རཱི་ས་དྡོ, ཨ་ཡཾ པ་ཎ་ཝ་ས་དྡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཙྩེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི. དི་བྦ་སོ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༡༠༦༩-༧༣. ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་མཱ་ན་སནྟི པ་རི་ཡཱ་ཏཱི་ཏི པ་རི་ཡཾ, ས་རཱ་གཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཙྪི་ཛྫ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡེ་ས་ཉྷི དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ག་ཏི ཨ་ཏྠོ, བུ་དྡྷི་པི ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཡཾ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡཾ, མ་ན་སི བྷ་ཝ་ནྟི མཱ་ན་སཾ, ཉཱ་ཎཾ, ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉྩ ཏཾ མཱ་ན་ས་ཉྩཱ་ཏི ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་མཱ་ན་སཾ. དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཝ་སེ་ནེ་ཝཱཏི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ་ནེ་ཝ. ཏ་ཉྷི ཨེ་ཏ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ནེ པ་རི་ཀ་མྨཾ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨི་དཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ. དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱཏི དི་བྦ་ས་དི་ས་ཏཱ་དཱི་ཧི ‘‘དི་བྦ་ཙ་ཀྑཱུ’’ཏི ལ་དྡྷ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎེ་ན དི་སྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཧ་ད་ཡནྟི ན ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ, ཨ་ཐ ཁོ ཧ་ད་ཡ་མཾ་ས་པེ་སི. ཡཾ བ་ཧི ཀ་མ་ལ་མ་ཀུ་ལ༹་ས་ཎྛཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ ཀོ་སཱ་ཏ་ཀཱི་ཕ་ལ་ས་དི་ས་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཉྷི ནི་སྶཱ་ཡ ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ ལོ་ཧི་ཏཾ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ པ་ན ཨི་མཾ ལོ་ཧི་ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ལོ་ཧི་ཏཾ དི་སྭཱཏི ལོ་ཧི་ཏ་སྶ ཝ་ཎྞཾ དི་སྭཱ. དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནོ་པི ཧི ཝ་ཎྞ་མེ་ཝ དི་སྶ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ཏཾ ཙ་ཀྑུ་ས་དི་ས་ཏྟཱ ‘‘ཙ་ཀྑཱུ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ར་སྶཱཏི ཨ་ཉྙ་སྶ. ཡ་ཐཱ ཧི ཡོ པ་རོ ན ཧོ་ཏི, སོ ཨ་ཏྟཱ, ཨེ་ཝཾ ཡོ ཨ་ཏྟཱ ན ཧོ་ཏི, སོ པ་རོ. ཀ་ཐཾ པ་ན དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ལོ་ཧི་ཏ་སྶ ཝ་ཎྞ་ད་སྶ་ནེ་ན པ་ར་ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘སོ་མ་ན་སྶ་ཡུ་ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ལོ་ཧི་ཏནྟི ར་ཏྟཾ ནི་གྲོ་དྷ་ཕ་ལ་ས་མཱ་ན་ཝ་ཎྞཾ. ཀཱ་ལ༹་ཀནྟི ཛ་མྦུ་ས་དི་ས་ཝ་ཎྞཾ. ཏི་ལ་ཏེ་ལཱུ་པ་མནྟི ཨ་ནེ་ན པ་ས་ནྣ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ.
ཀ་ཐཾ པ་ན ཙི་ཏྟེ སོ་མ་ན་སྶ ས་ཧ་ག་ཏཱ་དི་མྷི ས་ཏི ཀ་མྨ་ཛ་སྶ ལོ་ཧི་ཏ་སྶ ཝི་ཝི་དྷ་ཝ་ཎྞ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི? ཀི་ཉྩཱ་པི ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཀ་མྨ་ཛཱ་ནེ་ཝ, ཏཾ པ་ན ལོ་ཧི་ཏཾ ཀ་མྨ་ཛ་མེ་ཝཱ་ཏི ན་ཏྠི ཙ་ཏུ་ས་ནྟ་ཏི་རཱུ་པ་སྶ་པི ཏ་ཏྠ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨི་དཾ རཱུ་པཾ སོ་མ་ན་སྶི་ནྡྲི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨི་དཾ དོ་མ་ན་སྶི་ནྡྲི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨི་དཾ ཨུ་པེ་ཀྑི་ནྡྲི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ནྟི པ་ར་སྶ ཧ་ད་ཡ་ལོ་ཧི་ཏ་ཝ་ཎྞཾ པ་སྶི་ཏྭཱ’’ཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༤༠༡) ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་མྤི ཡཾ ཏ་ཏྠ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཛཾ, ཏ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་བྷེ་དེ་ན ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི? བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ སེ་ས་ས་ནྟ་ཏི་རཱུ་པཱ་ནཾ ཏ་ད་ནུ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཧི ག་མ་ནཱ་དཱི་སུ ཙི་ཏྟ་ཛ་རཱུ་པཱ་ནི ཨུ་ཏུ་ཛ་ཀ་མྨ་ཛཱ་ཧཱ་ར་ཛ་རཱུ་པེ་ཧི ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟཱི་ཡ་ནྟི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཀཱ་ཡ་སྶ དེ་ས་ནྟ་ར་པྤ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ན སི་ཡཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ཙི་ཏྟ་ཛ་རཱུ་པཾ སེ་ས་ས་ནྟ་ཏི་རཱུ་པེ་ཧི ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟཱི་ཡ་ཏི, པ་སཱ་ད་ཀོ་དྷ་ཝེ་ལཱ་སུ ཙ ཙ་ཀྑུ་སྶ ཝ་ཎྞ་བྷེ་དཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཏ་སྶ་ཏྠ་སྶ ནི་ད་སྶ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, ཏ་སྨཱ སོ་མ་ན་སྶཱ་དི་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ན སེ་ས་ཏི་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པཱ་ན་མྤི ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞ་ཏཱ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི སུ་ཊྛུ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ལོ་ཧི་ཏཾ ལོ་ཧི་ཏཾ སི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. དི་སྭཱ ཧ་ད་ཡ་ལོ་ཧི་ཏནྟི པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ ཨ་ནུ་མཱ་ན་ཉཱ་ཎེ་ན ལོ་ཧི་ཏཾ དི་སྭཱ. ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཐཱ་མ་ཏཾ ག་ཏནྟི ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཐཱ་མ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཏཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ.
ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ཉྷི ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཡོ་གི་ནཱ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ལཱ་བྷི་ནཱ ཨེ་ཝ ས་ཏཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨ་ཊྛ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཀྑ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ པ་ར་སྶ ཧ་ད་ཡ་མཾ་ས་པེ་སིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་སྶ ལོ་ཧི་ཏ་སྶ ཝ་ཎྞ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨི་དཱ་ནི ཨི་མ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ‘‘སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ’’ནྟི ཝཱ ‘‘དོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏ’’ནྟི ཝཱ ན་ཡ་གྒཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པེ་ཏྭཱ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཨི་མ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཀཱ་ལ་ས་ཏ་མྤི ཀཱ་ལ་ས་ཧ་སྶ་མྤི པུ་ན་པྤུ་ནཾ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་ཐེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྶེ་ཝཾ དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཧ་ད་ཡ་ལོ་ཧི་ཏ་ཝ་ཎྞ་ད་སྶ་ནཱ་དི་ཝི་དྷི་ནཱ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཡཾ ཏ་དཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ, ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ནོ་དྭཱ་རཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ ཏཱི་ཎི ཙ་ཏྟཱ་རི ཝཱ ཛ་ཝ་ནཱ་ནི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནི ཛ་ཝ་ནྟི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ, པ་ཉྩ་མཾ ཝཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཙི་ཏྟཾ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀཾ. ཏ་ཏྠ ཡཾ ཏེ་ན ཨ་པྤ་ནཱ་ཙི་ཏྟེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཉཱ་ཎཾ, ཨི་དཾ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ. ཏ་ཉྷི ཡ་ཏྠ ཨ་ནེ་ན པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ, ཏཾ པ་ར་སྶ ཙི་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟ་མེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, རཱུ་པཾ ཝི་ཡ ཙ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎཾ, ས་དྡཾ ཝི་ཡ ཙ དི་བྦ་སོ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ. ཏ་ཏོ པ་རཾ པ་ན ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙི་ཏྟེ་ཧི ས་རཱ་གཱ་དི་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ནཾ ཧོ་ཏི ནཱི་ལཱ་དི་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ནཾ ཝི་ཡ.
༡༠༧༤-༥. ཨེ་ཝ་མ་དྷི་ག་ཏ་སྶ པ་ན ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཐཱ་མ་ག་མ་ན་ཝི་དྷཱ་ན་མྤི ཨ་དྷི་ག་མ་ཝི་དྷཱ་ན་ས་དི་ས་མེ་ཝ, ཏ་དེ་ཝེ་ཏྠ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ད་སྶི་ཏཾ. ཨེ་ཝཾ ཐཱ་མ་ག་ཏེཏི་ཨཱ་དི ཐཱ་མ་ག་མ་ནཱ་ནི་སཾ་ས་ད་སྶ་ནཾ. ས་བྦ་མེ་ཝཱཏི ཨི་དཾ ‘‘ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙི་ཏྟཾ, རཱུ་པཱ་རཱུ་པེ་སུ མཱ་ན་ས’’ནྟི ཨུ་བྷ་ཡ་པ་དེ་ན་པི ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ, ཙ་ཏུ་པ་ཎྞཱ་ས་ཝི་དྷཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙི་ཏྟཾ, པ་ཉྩ་ད་ས་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙི་ཏྟཾ, དྭཱ་ད་ས་ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙི་ཏྟ་ནྟི ས་བྦ་མེ་ཝ, པ་ཙྩེ་ཀཾ ས་རཱ་གཱ་དི་པྤ་བྷེ་ད་ཀཾ ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ ཝ་སེ་ནཱ་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཀ་ཐཱ་ཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཙི་ཏྟཾ ཨི་དྷ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཊཾ. ཏ་མྤི ཧི ཨུ་པ་རི་མོ, ས་དི་སོ ཝཱ ཨ་རི་ཡོ ཧེ་ཊྛི་མ་སྶ, ས་དི་ས་སྶ ཙ ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཧེ་ཊྛི་མོ པ་ན ཨུ་པ་རི་མ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏཾ, ཨེ་ཝཾ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཨ་ཀ་ཏཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ, སེ་ཁོ་པི ཝཱ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙི་ཏྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཀ་སྶ པ་ན ཝ་སེ་ན ཨི་དྷཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙི་ཏྟ་སྶཱ་པི ཛཱ་ན་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ར་ཧཱ པ་ན ཨཱ་རུ་པྤེ ཨ་ཀ་ཏཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ་པི ཏ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀ་ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཝི་ཧ་ཏ་ཏྟཱ ཏ་མྤི ཛཱ་ནཱ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༡༠༧༦-༧. པུ་བྦེ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཛཱ་ཏཱི་སུ ནི་ཝཱ་སཱ ནི་ཝུ་ཏྠཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ པ་ཝ་ཏྟཱ, ས་པ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ཧི གོ་ཙ་རཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨཱ་སེ་ཝི་ཏཱ ཙ ཁ་ནྡྷཱ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ. པ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ་པི ཧི པུ་བྦེ ནི་ཝ་སིཾ་སུ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏེ པ་ན ཚི་ནྣ་ཝ་ཊུ་མ་ཀཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎཱ་དཱི་སུ བུ་དྡྷཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝི་ས་ཡཱ, པུ་བྦེ ནི་ཝཱ་སེ་སུ ས་རཱུ་པ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ཀཾ ཉཱ་ཎཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཉཱ་ཎཾ. ཏེ་ན. ཏ་ད་ནུ་སྶ་ཏཱིཏི ཏེ་སཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནཾ ཨ་ནུ་སྶ་ཏི. ཧེ་ཊྛཱ ཏཱི་སུ ཛྷཱ་ནེ་སུ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁེ་ཧི ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ས་མྤཱི་ཎ་ནཱ་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རི ཛྷཱ་ནཱ་ནི ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཛྷཱ་ནཱ་ནི པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཉྙ་ཐཱ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ སི་ཡཱ. ཡཱ་ཡ ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎཱ་ར་མྦྷོ, སཱ ཨི་དྷ ས་བྦ་པ་ཙྪི་མཱ ནི་ས་ཛྫཱ.
༡༠༧༨-༨༠. ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི…པེ… ཀྐ་མཱཏི ཏ་སྨིཾ བྷ་ཝེ པུ་རི་མ་བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ ཀ་ཏཾ ས་བྦ་མྤི ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་བྦ་མཱ་ཝ་ཛྫི་ཏ་བྦནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཱ་དི་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏི. དི་ཝ་སེ ར་ཏྟི་ཡཾ ཀ་ཏནྟི ས་བྦ་པ་ཙྪི་མ་ནི་ས་ཛྫཱ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་ས་ན་པ་ཉྙཱ་པ་ནཾ སེ་ནཱ་ས་ན་པྤ་ཝེ་ས་ན་ནྟི པ་ཊི་ལོ་མེ་ན ས་ཀ་ལཾ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ཀ་ཏ་མཱ་ཝ་ཛྫི་ཏ་བྦནྟི ཡཾ ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩཾ, ས་བྦཾ ཏཾ པ་ཊི་ལོ་མ་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྟ་ཀཾ པ་ན པ་ཀ་ཏི་ཙི་ཏྟ་སྶ་པི པཱ་ཀ་ཊཾ, པ་རི་ཀ་མྨ་ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ན ཨ་ཏི་པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ. ས་ཙེ པ་ནེ་ཏྠ ཀི་ཉྩི ན པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི, པུ་ན པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན དཱི་པེ ཛ་ལི་ཏེ ཝི་ཡ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི. པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཉྷི ས་ཏྠ་ཀ་སྶ ཝི་ཡ ནི་སཱ་ན་སི་ལཱ ས་ཏི་པ་ཉྙཱ་ནཾ ནི་སི་ཏ་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧཾ, ཏ་སྨཱ ཏཱ ཏཾ་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནེ་ན པ་ར་མ་ནེ་པ་ཀྐ་པྤ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི. པུ་རི་མ་སྨིཾ བྷ་ཝེཏི ཨི་མ་མྷཱ བྷ་ཝཱ ཨ་ན་ནྟ་རེ པུ་རི་མ་སྨིཾ བྷ་ཝེ.
༡༠༨༡. ནི་བྦ་ཏྟཾ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཉྩཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ནི་བྦ་ཏྟ་ནཱ་མ་རཱུ་པཾ. སཱ་དྷུ་ཀནྟི སུ་ཊྛུ ཨ་པ་རི་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. པ་ཧོ་ཏི ཧི ཨི་མི་སྶཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ བྷི་ཀྑུ པ་ཋ་མ་ཝཱ་རེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨུ་གྒྷཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཙུ་ཏི་ཀྑ་ཎེ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀཱ་ཏུཾ, ཏ་ཐཱ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ་ནཱ་པི དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མེ་ཝ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཏོ ཙ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནྟེ་ན ཙ པ་ན པ་ཋ་མཾ རཱུ་པཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ནཱ་མཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ. ཨ་པ་རེ པ་ན ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝ་ད་ནྟི.
ཏ་ཏྠ པ་ཙྪི་མ་ནི་ས་ཛྫཱ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཡཱ་ཝ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཛཱ་ཏཱི་སུ ནི་ཝུ་ཏྠ་དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི, ཏཾ པ་ན པ་རི་ཀ་མྨ་ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ. ཡ་དཱ པ་ན་སྶ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཙུ་ཏི་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ནོ་དྭཱ་རཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ནི་རུ་དྡྷེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་པྤ་ནཱ་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཉཱ་ཎཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་དཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ཀིཾ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཙི་ཏྟེ་ན ཙུ་ཏི་ཀྑ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ས་བྦ་མྤི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཉྙེ་ན ཨ་ཉྙེ་ནཱ་ཏི. ཀི་ཉྩེ་ཏྠ ཡ་དི ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ, དཱུ་ར་ཏོ ཙི་ཏྟ་པ་ཊཾ པེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ ཝི་ཡ ཨ་ནི་རཱུ་པི་ཏ་རཱུ་པེ་ན ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཡ་དི ཙ ཨ་ཉྙེ་ན ཨ་ཉྙེ་ན, ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཱ་དི་ནཱ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི? ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ན དོ་སོ. ཨི་དྡྷི་ཝི་ས་ཡ་སྶ ཧི ཨ་ཙི་ནྟེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཨེ་ཀེ་ན་པི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཙི་ཏྟེ་ན ནཱ་མ་རཱུ་པེ པ་སྶ་ནྟོ ནི་རཱུ་པི་ཏ་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ པ་སྶ་ཏི, ན ཨ་ནི་རཱུ་པི་ཏ་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ པ་སྶ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་ན་པི ཝཱ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟེ་ན ཀ་ཏ་པ་རི་ཀ་མྨ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཏྟཱ པུ་ན ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ ཝི་ནཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི. པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༡༠༨༦-༨. དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱཏི དི་བྦ་ས་དི་ས་ཏྟཱ, དི་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ, ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ དི་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་ཛུ་ཏི་ཀ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཝཱ དི་བྦཾ, རཱུ་པ་ད་སྶ་ན་ཊྛེ་ན ཙ་ཀྑུ་མི་ཝཱ་ཏི ཙ་ཀྑུ. ཡ་ཐཱ ཧི མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ས་མ་ཝི་ས་མཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟཾ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨི་དཾ པ་ན ཏ་ཏོ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ཙ་ཀྑུ་ཀི་ཙྩ་ཀཱ་རཱི་ཏི དི་བྦ་ཉྩ ཏཾ ཙ་ཀྑུ ཙཱ་ཏི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ, ཏེ་ན དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ. ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎནྟི ཨ་ཊྛ་ནྣ་མྤི ཀ་སི་ཎཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཀྑ་མཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཙུ་དྡ་ས་ཝི་དྷེ་ན ཙི་ཏྟ་པ་རི་ད་མ་ནེ་ན ཨ་ཊྛ་ངྒ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཀྑ་མཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎཱ་བྷི་མུ་ཁཾ པེ་ས་ནཱ་ར་ཧཾ པེ་ས་ན་ཡོ་གྱཾ ཀ་ཏྭཱ. ‘‘ཏེ་ཛོ…པེ… ཀ་སི་ཎ་མྤི ཝཱ ཨཱ་ས་ནྣཾ ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི པཱ་ཋ་སེ་སོ. ཨཱ་ས་ནྣཾ ཀཱ་ཏ་བྦནྟི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་མཱི་པ་བྷཱུ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ པ་གུ་ཎ་ཏ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཡོ་གྱཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པ་ད་སྶ་ན་ཝི་ས་ཡེ. སེ་ཊྛ་ནྟི པ་རི་དཱི་པི་ཏནྟི ཨཱ་ལོ་ཀ་ཀ་སི་ཎ་སྶེ་ཝ པ་བྷཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ལོ་ཀ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨི་ཏ་རེ་ཧི ཝི་སི་ཊྛ་ཏྟཱ ཝི་སི་ཊྛ་ནྟི པ་རི་དཱི་པི་ཏཾ.
༡༠༨༩-༩༠. ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱཏི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནུ་པྤཱ་ད་ནེ་ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ. ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི. ཡ་སྨཱ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ལོ་ཀེ ཨ་པྤ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་མ་ཏྟཾ ཝི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལེ་ན ཨཱ་ལོ་ཀཾ ཕ་རི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ནཱ་པི ཡ་ཐཱ་པ་ཏྠ་ཊཾ ཐཱ་ཝ་རཾ ཀཱ་ཏུཾ, པ་རི་ཀ་མྨཾ པ་ན ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཀཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཾ, ཏ་སྨཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་བྷཱུ་མི་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཏཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་ཙཱ་ར་བྷཱུ་མི་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨུ་པ་ཙཱ་ར་བྷཱུ་མཱིཏི ཙེ་ཏྠ ཨཱ་ལོ་ཀ་སྶ ཐཱ་ཝ་ར་ཀ་ར་ཎ་ཝ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟཾ པ་རི་ཀ་མྨ་ཙི་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་པྤ་ནནྟི ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་པྤ་ནཾ. ན ཧི ཨ་ཀ་ཏ་པ་རི་ཀ་མྨ་སྶ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་པྤ་ནཱ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ནི་སྶི་ཏ’’ནྟི. པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ནི་སྶི་ཏནྟི པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ན དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་སྶ པ་རི་ཀ་མྨ་ནི་སྶི་ཏཾ པ་རི་ཀ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཙ ས་ཏི ཨཱ་ལོ་ཀ་ཝ་ཌྜྷ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ རཱུ་པ་ད་སྶ་ནཾ ན སི་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༡༠༩༡-༣. ཨ་ནྟོ…པེ… བྷ་ཝེཏི ཨ་ནྟོ་ག་ཏ་མེ་ཝ རཱུ་པ་ག་ཏཾ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ བྷ་ཝེ, ན བ་ཧི་དྡྷཱ ཝི་ཀྑེ་པུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ན ཧི ཨཱ་ལོ་ཀེ ཕ་རི་ཏེ་པི མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་སྶ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཧོ་ཏི. པ་རི་ཀ་མྨ་སྶ ཝཱ་རོ ཧི ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི ཏཱ་ཝ་དེཏི ཨི་དྷ པ་རི་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ, ཏཾ རཱུ་པ་ག་ཏཾ པ་སྶ་ཏོ ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཀ་སི་ཎཱ་ལོ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཙ རཱུ་པ་ག་ཏ་ད་སྶ་ནཾ ཀ་སི་ཎཱ་ལོ་ཀོ ཙ པ་རི་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི པ་རི་ཀ་མྨ་སྶ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ན ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ལོ་ཀོ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏེ རཱུ་པ་ག་ཏ་མྤི ན ཙ དི་སྶ་ཏི, རཱུ་པ་ག་ཏཾ པ་སྶ་ཏོ པ་རི་ཀ་མྨ་སྶ ཝཱ་རོ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི, པ་རི་ཀ་མྨ་པ་སུ་ཏ་སྶ ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི རཱུ་པ་ག་ཏཾ དི་སྶ་ཏི, ཀ་ཐཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
༡༠༩༤-༩. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ནཱཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཎྷཾ ཨཱ་ལོ་ཀ་ཕ་ར་ཎེ་ན. ཨཱ་ལོ་ཀོ ཐཱ་མ་ཝཱཏི ཨཱ་ལོ་ཀ་ག་ཏོ ཙི་ར་ཊྛཱ་ཡཱི སི་ཡཱ, ཏ་ཐཱ ཙ ས་ཏི ཏ་ཏྠ སུ་ཙི་ར་མྤི རཱུ་པ་ག་ཏཾ པ་སྶ་ཏེ་ཝ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨེ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ ཏི་ཎུ་ཀྐཱུ་པ་མཱ་ཡ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏི་ཎུ་ཀྐཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཀོ ཀི་ར ར་ཏྟི་ཡཾ ཏི་ཎུ་ཀྐཱ་ཡ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི, ཏ་སྶ སཱ ཏི་ཎུ་ཀྐཱ ཝི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི, ཨ་ཐ་སྶ ས་མ་ཝི་ས་མཱ་ནི ན པ་ཉྙཱ་ཡིཾ་སུ, སོ ཏཾ ཏི་ཎུ་ཀྐཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ གྷཾ་སི་ཏྭཱ པུ་ན ཨུ་ཛྫཱ་ལེ་སི, སཱ པ་ཛྫ་ལི་ཏྭཱ པུ་རི་མཱ་ལོ་ཀ་ཏོ མ་ཧ་ནྟ་ར་མཱ་ལོ་ཀཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཨེ་ཝཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝི་ཛ྄ཛྷཱ་ཏཾ ཨུ་ཛྫཱ་ལ་ཡ་ཏོ ཀ་མེ་ན སཱུ་རི་ཡོ ཨུ་ཊྛཱ་སི, སཱུ་རི་ཡེ ཨུ་ཊྛི་ཏེ ‘‘ཨུ་ཀྐཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཏཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ དི་ཝ་ས་མྤི ཨ་ག་མཱ་སི. ཏ་ཏྠ ཨུ་ཀྐཱ་ལོ་ཀོ ཝི་ཡ པ་རི་ཀ་མྨ་ཀཱ་ལེ ཀ་སི་ཎཱ་ལོ་ཀོ, ཨུ་ཀྐཱ་ཡ ཝི་ཛ྄ཛྷཱ་ཏཱ་ཡ ས་མ་ཝི་ས་མཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶ་ནཾ ཝི་ཡ རཱུ་པ་ག་ཏཾ པ་སྶ་ཏོ པ་རི་ཀ་མྨ་སྶ ཝཱ་རཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན ཨཱ་ལོ་ཀེ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏེ རཱུ་པ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶ་ནཾ, ཨུ་ཀྐཱ་ཡ གྷཾ་ས་ནཾ ཝི་ཡ པུ་ན་པྤུ་ནཾ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཾ, ཨུ་ཀྐཱ་ཡ པུ་རི་མཱ་ལོ་ཀ་ཏོ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རཱ་ལོ་ཀ་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ པུ་ན པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏོ བ་ལ་ཝ་ཏ་རཱ་ལོ་ཀ་ཕ་ར་ཎཾ, སཱུ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཐཱ་མ་ག་ཏཱ་ལོ་ཀ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝ་ཌྜྷི་ཏ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ, ཏི་ཎུ་ཀྐཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ དི་ཝ་ས་མྤི ག་མ་ནཾ ཝི་ཡ པ་དི་ཏྟཱ་ལོ་ཀཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཐཱ་མ་ག་ཏེ་ནཱ་ལོ་ཀེ་ན དི་ཝ་ས་མྤི རཱུ་པ་ད་སྶ་ནཾ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་སྶ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཛྫ་ན་པ་རི་ཀ་མྨ་ཉྩེ་ཝ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎ་ཉྩ ད་སྶི་ཏཾ, ན ཏ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀྐ་མོ་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཀྐ་མོ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ. ཏཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི པ་ཉྩ ཝཱཏི པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ལི་ཁ་ནྟི. ‘‘ཏཱི་ཎི ཙ་ཏྟཱ་རི ཝཱ པ་ནཱ’’ཏི པཱ་ཋོ.
༡༡༠༠. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀ་ཙི་ཏྟནྟི ཡ་ད་ཏྠཱ་ཡེ་ས པ་ཊི་པ་ནྣོ, ཏ་སྶ ཏ་ད་ཏྠ་སཱ་དྷ་ན་ཏོ ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀ་བྷཱུ་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ. ཏ་སྨི་ཉྷི ཨུ་པྤ་ནྣེ མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་སྶ ཨ་ནཱ་པཱ་ཐ་ཡོ་གྱཾ ཨ་ནྟོ་ཀུ་ཙྪི་ག་ཏཾ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ནི་སྶི་ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ་པ་ཐ་ཝཱི་ཏ་ལ་ནི་སྶི་ཏཾ ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚ་པ་བྦ་ཏ་པཱ་ཀཱ་ར་ག་ཏཾ པ་ར་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ག་ཏ་ནྟི ཨི་དཾ རཱུ་པཾ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་ནཱ དི་སྶ་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཏ་དེ་ཝ ཙེ་ཏྠ རཱུ་པཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ས་མ་ཏྠཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་ཡ. ན པ་ན ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་པ་རི་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ནི པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཙི་ཏྟཱ་ནི. ཏཱ་ནི ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནི་པི ན ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཏཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནཱ་དི་ཙི་ཏྟཱ་ནི ཝི་ཡཱ་ཏི.
༡༡༠༡-༢. ན་ནུ ཙ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎཾ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་ག་ཉཱ་ཎ་ནྟི དྭེ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎཱ་ནི ཨ་ཏྠི, ཀ་སྨཱ ཏཱ་ནི ཨི་དྷ ན ད་སྶི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱཏི ཝི་སུཾ པ་རི་ཀ་མྨ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎ་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ནེ་ཝ ཏ་སྶ པ་རི་ཝཱ་རཱ་ནི ཧུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཧི ཏཱ་ནི ཏ་སྶ པ་རི་བྷ་ཎྜ་ཉཱ་ཎཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཧི སི་ནེ་རུ་སྶ པ་རི་ཝཱ་ར་ཊྛཱ་ནི་ཡཱ་ནི ཏཾ་སི་དྡྷི་ཡཱ སི་དྡྷཱ་ནི མེ་ཁ་ལ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི པ་རི་བྷ་ཎྜཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨི་མཱ་ནི་པི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་སི་དྡྷི་ཡཱ སི་དྡྷཱ་ནི ཏ་སྶ པ་རི་བྷ་ཎྜཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
ཧོ་ཏུ ཏཱ་ཝ ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ པ་ན ཀིཾ ན ད་སྶི་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་ཉཱ་ཎ་མྤཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ ཧི ཙུ་ཏི་ཡཾ, ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡ་ཉྩ རཱུ་པཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟཾ ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏེ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་ཉཱ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ཝ་སེ་ས་རཱུ་པ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཀཱ་ལེ ‘‘དི་བྦ་ཙ་ཀྑཱུ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ནཱ་མ་དྭ་ཡེ་ན ཨཱ་ག་ཏཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ, དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎཾ ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ནྟི པ་ན བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ་ཡེ་ཝ ནཱ་ན་ནྟི. ཀ་ཏྠ་ཙི མ་ནོ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎ་ནྟི་པི ཝི་སུཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎཾ ཨཱ་ག་ཏཾ, ཏཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ. དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༡༡༠༣. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ. ཨ་ནེ་ན ཏ་རེ་ནཱཏི ཨ་ནེ་ན ཨ་བྷི་དྷ་མྨཱ་ཝ་ཏཱ་ར་ནཱ་མ་ཀེ་ན ཏ་རེ་ན.
ཨི་ཏི ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་སི་ནི་ཡཱ ནཱ་མ
ཨ་བྷི་དྷ་མྨཱ་ཝ་ཏཱ་ར་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ
ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.