༡༠. ད་ས་མོ པ་རི་ཙྪེ་དོ

རཱུ་པ་ཝི་བྷཱ་ག་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༦༢༢. ཨཱ་དི་མྷཱིཏི ཨུ་དྡེ་ས་གཱ་ཐཱ་ཡཾ. ཨི་དཱ་ནཱིཏི ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ན་ནྟ་རཾ. ཝི་བྷཱ་ཝ་ནནྟི ནི་དྡེ་ས་པ་ཊི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན ས་རཱུ་པ་ཏོ པ་ཀཱ་ས་ནཾ.

༦༢༣. རུ་པྤ་ཏཱིཏི སཱི་ཏུ་ཎྷཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཀཱ་ར་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨཱ་པཱ་དཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཀཱ་རཱ་པ་ཏྟི ཙ སཱི་ཏཱ་དི་ཝི་རོ་དྷི་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྣི་དྷཱ་ནེ ཝི་ས་དི་སུ་པྤ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ན ཧི ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཉྙེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཝི་ཀཱ་རཱ་པཱ་ད་ནཾ ས་ཀྐཱ ཀཱ་ཏུཾ, ཏ་སྨཱ པུ་རི་མུ་པྤ་ནྣ་རཱུ་པ་ས་ནྟ་ཏི ཝི་ཡ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཝི་ས་བྷཱ་ག་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མ་ཝཱ་ཡེ་ན ཝི་ས་དི་སུ་པྤ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཨི་དྷ ‘‘རུ་པྤ་ན’’ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ས་ངྒྷི་ཡཱ་ནཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཝཱ་དོ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཧོ་ཏི. ན་ནུ ཙ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ན་མྤི ཝི་རོ་དྷི་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མ་ཝཱ་ཡེ ཝི་ས་དི་སུ་པྤ་ཏྟི ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི? ས་ཙྩཾ ལ་བྦྷ་ཏི, ན པ་ན ཝི་བྷཱུ་ཏ་ཏ་རཱ. ཝི་བྷཱུ་ཏ་ཏ་རཱ ཧེ་ཏྠ ཝི་ས་དི་སུ་པྤ་ཏྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ག་ཏི་ཝ་སེ་ན ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་བྷི་རཱུ་པ་སྶ ཀ་ཉྙཱ དཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༧༨).

ཀུ་ཏོ ཨེ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཙེ? སཱི་ཏཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ –

‘‘ཀི་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པཾ ཝ་དེ་ཐ, རུ་པྤ་ཏཱི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་སྨཱ རཱུ་པ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀེ་ན རུ་པྤ་ཏི? སཱི་ཏེ་ན་པི རུ་པྤ་ཏི, ཨུ་ཎྷེ་ན་པི རུ་པྤ་ཏི, ཛི་གྷ་ཙྪཱ་ཡ་པི རུ་པྤ་ཏི, པི་པཱ་སཱ་ཡ་པི རུ་པྤ་ཏི, ཌཾ་ས་མ་ཀ་ས་ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པ་ས་རཱི་ས་པ་ས་མྥ་སྶེ་ན་པི རུ་པྤ་ཏི, རུ་པྤ་ཏཱི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་སྨཱ རཱུ་པ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༧༩).

ཨེ་ཏྠ ཧི སཱི་ཏཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎཾ སཱི་ཏཱ་དི་ནཱ ཕུ་ཊྛ་སྶ རུ་པྤ་ནཾ ཝི་བྷཱུ་ཏ་ཏ་རཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་དེ་ཝེ་ཏྠ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཉཱ་པ་ན་ཏྠཾ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ རུ་པྤ་ཏཱི་ཏི སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ སི་དྡྷེ སཱི་ཏཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀཾ སི་ཡཱ་ཏི.

ཡ་དི ཨེ་ཝཾ, ཀ་ཐཾ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ རཱུ་པ་ས་མ་ཉྙཱ? ན ཧི ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་གྷཱ་ཏ་ཀོ སཱི་ཏཱ་དི་ཕ་སྶ་ཝི་སེ་སོ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི? ས་ཙྩཾ, ཏ་ཏྠཱ་པི ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཨ་རུ་པྤ་ན་སྶཱ་པི ཧི རུ་པྤ་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ རཱུ་པ་ས་མ་ཉྙཱ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཨ་དུ་དྡྷ་མྤི ཁཱི་རཾ ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ‘‘དུ་དྡྷ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཀི་ཉྩཱ་པི ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་གྷཱ་ཏ་ཀོ སཱི་ཏཱ་དི་ཕ་སྶ་ཝི་སེ་སོ ན་ཏྠི, ཨ་ནུ་གྒཱ་ཧ་ཀོ པ་ན ཨ་ཏྠི. ཏ་ཐཱ ཧི བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ཨུ་ཏུ་ཛ་རཱུ་པཾ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྠེ་ཝ ཏ་ཏྠ རུ་པྤ་ན་ནྟི ན ཀོ་ཙི ཏ་ཏྠ རཱུ་པ་ས་མ་ཉྙཱ་ཡ ཝི་བ་ནྡྷོ་ཏི.

རཱུ་པ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝཱཏི ས་ཡཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནཾ ཝི་ཀཱ་ར་མཱ་པཱ་ད་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏི པུ་རི་མ་ཝི་གྒ་ཧེ་ན ཝི་ཀཱ་རུ་པྤ་ཏྟི ‘‘རུ་པྤ་ན’’ནྟི དཱི་པི་ཏཾ. ཨི་མི་ནཱ པ་ན ཝི་རོ་དྷི་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྣི་པཱ་ཏེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶེ་ཝ ཡོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ ཝི་ས་དི་སུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ, ཏཾ རུ་པྤ་ན་ནྟི དཱི་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཀྑེ ཨ་རཱུ་པ་སྶ རཱུ་པ་ས་མ་ཉྙཱ་པ་ས་ངྒོ ཨེ་ཝ ན་ཏྠི. ནི་རུ་དྡྷ་མེ་ཝ ཧི ཏཾ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨ་རཱུ་པཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ན ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ནྟི. གྷ་ཊྚ་ནེ ཝི་ཀཱ་རཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ རཱུ་པ-ས་དྡ་སྶ རུ་ལ༹ྷཱི, ཏ་སྨཱ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ གྷ་ཊྚ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན ཏེ་སུ རཱུ་པ་ས་མ་ཉྙཱ་ཏི ཀེ་ཙི. པ་ཊི་གྷཱ་ཏོ རུ་པྤ་ན་ནྟི ཨ་པ་རེ, ཏེ་སཾ མ་ཏེ་ན ཀི་ཉྩཱ་པི ས་པྤ་ཊི་གྷ་རཱུ་པཱ་ན་མེ་ཝ རཱུ་པ་ས་མ་ཉྙཱ་པ་ས་ངྒོ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ས་མུ་དཱ་ཡོ་པི ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ས་བྦ་མེ་ཝ རཱུ་པཾ རཱུ་པ་ས་མ་ཉྙཾ ལ་བྷ་ཏི. ཀེ་ཙི པ་ནེ་ཏྠ ‘‘རཱུ་པ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཉྷི ཝ་ཎྞ་ཝི་ཀཱ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་མཱ་ནཾ རཱུ་པ་ཡ་ཏི, ཧ་ད་ཡ་ངྒ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏཱི་ཏི. ཏ་ཡི་དཾ ཨུ་པ་རི ཝ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ན་ནི་དྡེ་སེ ཝི་སུཾ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ན ཏ་སྶ ཨི་དྷ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནེ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཏྠི. སུ་རཱུ་པོཏི དྭ་ཏྟིཾ་ས་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཨ་སཱི་ཏི་ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ་ཀེ་ཏུ་མཱ་ལཱ་དཱི་ཧི ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་ཏྟཱ སོ་བྷ་ན་རཱུ་པ་ཀཱ་ཡོ, ས་བྷཱ་ཝ་ཏྠོ ཝཱ རཱུ་པ-ས་དྡོ ‘‘ཡཾ ལོ་ཀེ པི་ཡ་རཱུ་པཾ སཱ་ཏ་རཱུ་པ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (པ་ཊི. མ. ༡.༡༡༤) ཝི་ཡ, ཏ་སྨཱ སུ་རཱུ་པོཏི སོ་བྷ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ, ཏེ་ན ད་ས་བ་ལ་ཙ་ཏུ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫཱ་དི་ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་གུ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ས་མཱ་ཡོ་ག་དཱི་པ་ན་ཏོ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་ཀཱ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ་པི སོ་བྷ་ན་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ཏི.

༦༢༤. བྷཱུ་ཏོ་པཱ་དཱ་ཡ་བྷེ་ད་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་ད་དྷཱི་ན་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ བྷ་ཝ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ་ནྟི བྷཱུ་ཏཾ. ཨ་ཐ ཝཱ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡེ་ཝ ཨི་དྷ པུ་རི་མ་པ་ད་ལོ་པ་ཝ་སེ་ན བྷཱུ་ཏ-ས་དྡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ’’ཏི. བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏེ་ཝ, ན པ་ན ས་ཡཾ ཏེ་ཧི ཨ་ཉྙེ་ཧི ཝཱ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ན་མྤི ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པ་ཏཱ་པ་ས་ངྒོ ན་ཏྠི. ན ཧི ཏེ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ནྟེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ས་ཡཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པེ་ཧི ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ-ས་དྡ་གྒ་ཧ་ཎ་སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཏོ ན མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པ་ཏཱ་པ་ས་ངྒོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པ’’ནྟི (དྷ. ས. ༥༨༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏཱ་ཝ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ན བྷཱུ་ཏ་ཏྟ་ཡཱ་དི་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏཱ་པཱི་ཏི ན ཏེ་སཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པ་ཏཱ་ཏི. བྷཱུ་ཏ་ཉྩ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་ཉྩ བྷཱུ་ཏོ་པཱ་དཱ་ཡཾ, ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན བྷེ་ད་ཏོ་ཏི བྷཱུ་ཏོ་པཱ་དཱ་ཡ་བྷེ་ད་ཏོ. བྷཱུ་ཏ་ས་དྡ་སྶ ཨུ་བྷ་ཡ་ལི་ངྒ་ཏྟཱ ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ’’ཏི. ཨུ་པཱ་དཱཏི ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པཱ་ནི ‘‘པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡོ་ནི་སོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཨེ་ཏྠ ཡ-ཀཱ་ར་ལོ་པོ ད་ཊྛ་བྦོ.

༦༢༥. ཀ་ཏ་མེ པ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ, ཀ་ཐ་ཉྩ ཏེ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་ས་ཉྙི་ཏཱ, ཀཱ་ནི ཙ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པཱ་ནི, ཀ་ཐ་ཉྩ ཏཱ་ནི ‘‘ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི ཨི་དཾ ཙོ་ད་ནཾ ཧ་ད་ཡེ ཀ་ཏྭཱ ཀ་མེ་ན སོ་དྷེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་མེ. མ་ཧཱ ཙ སོ བྷཱུ་ཏོ ཙཱ་ཏི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏོ, ཏེ་ན མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་ན ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝེ་ན པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ་ན ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ –

‘‘ཀཱ་ལོ གྷ་ས་ཏི བྷཱུ་ཏཱ་ནི,

ས་བྦཱ་ནེ་ཝ ས་ཧ་ཏྟ་ནཱ;

ཡོ ཙ ཀཱ་ལ་གྷ་སོ བྷཱུ་ཏོ,

ས བྷཱུ་ཏ་པ་ཙ་ནིཾ པ་ཙཱི’’ཏི. (ཛཱ. ༡.༢.༡༩༠) –

ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ བྷཱུ་ཏ-ས་དྡ་སྶ ས་ཏྟེ་སུ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ་སུ ཙ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་ནཱཏི མ་ཧ་ཏཱ ས་ཏྟེ་ན, མ་ཧཱ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ་ནཱ་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ་པི ཧི པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀ་ཏྟཱ བྷཱུ་ཏོ་ཡེ་ཝ ན བྷ་ཝ་ཏི, ན ཙ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི བྷཱུ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.

༦༢༦. མ་ཧ་ནྟཱ པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱཏི ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ས་ནྟཱ་ནེ་པི ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ས་ནྟཱ་ནེ་པི ས་ས་མྦྷཱ་ར་དྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ན མ་ཧ་ནྟཱ ཧུ་ཏྭཱ བྷཱུ་ཏཱ ཛཱ་ཏཱ ནི་བྦ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ས་ནྟཱ་ནེ –

‘‘དུ་ཝེ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཙ་ཏྟཱ་རི ན་ཧུ་ཏཱ་ནི ཙ;

ཨེ་ཏྟ་ཀཾ བ་ཧ་ལ་ཏྟེ་ན, ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡཾ ཝ་སུ་ནྡྷ་རཱ’’ཏི. (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༥༨༤) –

ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན མ་ཧ་ནྟ་པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ས་ནྟཱ་ནེ་པི ཨ་ནེ་ཀ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀ་མ་ཙྪ་ཀ་ཙྪ་པ་ཏི་གཱ་ཝུ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎ་དེ་ཝ་དཱ་ན་ཝཱ་དི་ས་རཱི་ར་ཝ་སེ་ན ད་ཊྛ་བྦཱ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཧེ་ཏཾ ‘‘ས་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཱ་པི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (ཨ. ནི. ༨.༢༠; ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༨༥; ཨུ་དཱ. ༤༥).

མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་ས་མཱཏི ཨ་ནེ་ཀ་བྦྷུ་ཏ་ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ནེ་ན, ཨ་ནེ་ཀ་བྷཱུ་ཏ་ད་སྶ་ནེ་ན ཙ མ་ཧ་ནྟཱ བྷཱུ་ཏཱ, མ་ཧ་ནྟཱ་ནི ཨ་བྦྷུ་ཏཱ་ནི ཝཱ ཨེ་ཏེ་སཱུ་ཏི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ, མཱ་ཡཱ་ཀཱ་རཱ, ཡ་ཀྑཱ་ད་ཡོ ཝཱ ཛཱ་ཏི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ མ་ཧ་ནྟཱ བྷཱུ་ཏཱ་ཏི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ, ཏེ་ཧི ཨེ་ཏེ ས་མཱ་ཏི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་ས་མཱ. ཨེ་ཏེ ཧི ཡ་ཐཱ མཱ་ཡཱ་ཀཱ་རཱ ཨ་མ་ཎིཾ ཨེ་ཝ ཨུ་ད་ཀཾ མ་ཎིཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟི, ཨ་སུ་ཝ་ཎྞཾ་ཡེ་ཝ ལེ་ཌྜུ་ཨཱ་དི་ཀཾ སུ་ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟི, ཡ་ཐཱ ཙ ས་ཡཾ ནེ་ཝ ཡ་ཀྑཱ ན པ་ཀྑི་ནོ ས་མཱ་ནཱ ཡ་ཀྑཱ་དི་བྷཱ་ཝ་མྤི ད་སྶེ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ས་ཡཾ ཨ་ནཱི་ལཱ་ནེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ནཱི་ལཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ནྟི, ས་ཡཾ ཨ་པཱི་ཏཱ་ཡེ་ཝ…པེ… ས་ཡཾ ཨ་ནོ་དཱ་ཏཱ་ཡེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཨོ་དཱ་ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ནྟཱི་ཏི མཱ་ཡཱ་ཀཱ་ར་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ.

ཡ་ཐཱ ཙ ཡ་ཀྑཱ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ ཡཾ ག་ཎྷ་ནྟི, ནེ་ཝ་སྶ ཨ་ནྟོ་ས་རཱི་རེ ཋཱ་ནཾ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, ན ས་རཱི་ར་ཏོ བ་ཧི, ན ཙ ཏ་སྶ ཨ་ངྒ་མ་ངྒཾ ནི་སྶཱ་ཡ ན ཏི་ཊྛ་ནྟི. ཡ་དི ཧི ས་རཱི་ར་སྶ ཨ་ནྟོ ཋི་ཏཱ, ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རེ བྱཱ་པ་ནཾ ན སི་ཡཱ. ཨ་ཐ བ་ཧི ཋི་ཏཱ, ཡ་ཀྑ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀེ་ན ཀ་ཏ་ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ ཡ་ཀྑ་སྶ ན སི་ཡཱ. ཡ་དི ཙ་སྶ ཨ་ངྒ་མ་ངྒཾ ནི་སྶཱ་ཡ ན ཋི་ཏཱ, ཡ་ཀྑ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀེ པ་ཧ་ཊེ ཡ་ཀྑ་སྶ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནུ་པྤ་ཏྟི ན སི་ཡཱ, ན ཙ ས་རཱི་རེ རཱ་ཛི་ཨུ་ཊྛཱ་ནཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཡ་སྨཱ པ་ནེ་ཏཾ ས་བྦཾ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཏེ ཨ་ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནཱ, ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་པི ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཨ་ནྟོ ན བ་ཧི ཋི་ཏཱ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ནྟི, ན ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ནི་སྶཱ་ཡ ན ཏི་ཊྛ་ནྟི. ཡ་དི ཧི ཏེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཨ་ནྟོ ཋི་ཏཱ, ན ས་ཀ་ས་ཀ་ཀི་ཙྩ་ཀ་རཱ སི་ཡུཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ནུ་པ་ཝེ་ས་ན་ཏོ. ཨ་ཐ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཏོ བ་ཧི ཋི་ཏཱ, ཝི་ནི་བྦྷུ་ཏྟཱ སི་ཡུཾ, ཏ་ཐཱ ཙ ས་ཏི ཨ་ཝི་ནི་བྦྷུ་ཏྟ་ཝཱ་དོ པ་རི་ཧཱ་ཡེ་ཡྻ, ཏ་སྨཱ ཨ་ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནཱ་ཏི. ཡ་ཀྑ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་ས་མཱ་ན་ཏཱ་ཡ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་ས་མཱ. ཨ་ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནཱ་པི ཙེ་ཏེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ནཱ ཡ་ཐཱ་ས་ཀ་ཀི་ཙྩ་ཝི་སེ་སེ་ན སེ་སཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ ཧོ་ནྟཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་ནཱ པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ནི་སྶཱ་ཡེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ནྟི.

ཝ་ཉྩ་ཀ་ཏྟཱ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ནཱཏི ཡ་ཀྑི་ནཱི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་ཏ་ཙྪེ་ན མ་ནཱ་པ་ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་དི་ནཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་ཉྩ་ཀ་ཏྟཱ མ་ཧ་ནྟཱ་ནི ཨ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཨེ་ཏེ་སཱུ་ཏི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི ས་མྨ་ཏཱ. ཡ་ཐཱ ཧི ཡ་ཀྑི་ནཱི་ཨཱ་ད་ཡོ མ་ནཱ་པེ་ཧི ཀཱ་ལ༹་སཱ་མཱ་དི་ཝ་ཎྞེ་ཧི, པུ་ཐུ་ལ་པཱི་ཝ་ར་ཀི་སཱ་དི་ས་ཎྛཱ་ནེ་ཧི, ཧ་ཏྠ་བྷ་མུ་ཨཱ་དི་ཝི་ཀྑེ་པེ་ཧི ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཡཱ་ན་ཀ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ས་ཏྟེ ཝ་ཉྩེ་ནྟི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སཾ ནེ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་པི ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ་དཱི་སུ མ་ནཱ་པེ་ན ཚ་ཝི་ཝ་ཎྞེ་ན, མ་ནཱ་པེ་ན ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒ་ས་ཎྛཱ་ནེ་ན, མ་ནཱ་པེ་ན ཙ ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་ཨ་ངྒུ་ལི་བྷ་མུ་ཀ་ཝི་ཀྑེ་པེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏྟཱ་དི་ས་རཱི་ར་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ བཱ་ལ་ཛ་ནཾ ཝ་ཉྩེ་ནྟི, ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝཾ ད་ཊྛུཾ ན དེ་ནྟཱ ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སཾ ནེ་ནྟི.

༦༢༧-༣༠. ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ རཱུ་པ་མེ་ཝ རཱུ་པ་ཏཱ. ཧ་ད་ཡ་ཉྩ ཏཾ ཝ་ཏྠུ ཙ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏཱུ་ན་ནྟི ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ, ཧ་ད་ཡ་སྶ ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝ་ཏྠཱུ་ཏི ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ, པུ་རི་མ་པ་ད་ལོ་པེ་ན པ་ན ‘‘ཝ་ཏྠུ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རོ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏཱ. ཀི་ཉྩཱ་པི དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཎི་ཡཾ རཱུ་པ་ནི་དྡེ་སེ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རོ ཨོ་སཱ་ནེ ཨུ་དྡི་ཊྛོ, ཨི་དྷ པ་ན ནི་པྥ་ནྣ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཨུ་དྡི་ཊྛོ་ཏི. ལ་ཧུ་ཏཱ ཨཱ་དི ཡཱ་སཾ མུ་དུ་ཏཱ་ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ་ན་ནྟི ལ་ཧུ་ཏཱ་ད་ཡོ, ཏཱ་སཾ ཏ་ཡཾ ལ་ཧུ་ཏཱ་དི་ཏྟ་ཡཾ, ཏ་ཏྠ ལ་ཧུ་བྷཱ་ཝོ ལ་ཧུ་ཏཱ, ཏ་ཐཱ མུ་དུ་ཏཱ་པི. ཀ་མྨ་ནི སཱ་དྷུ ཀ་མྨ་ཉྙཾ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ. ལ་ཧུ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ས་ཡཾ ཨ་ནི་པྥ་ནྣ་ཏྟཱ ནི་པྥ་ནྣ་རཱུ་པ་ཝི་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘རཱུ་པ་སྶཱ’’ཏི ཝི་སེ་ས་ནཾ ཀ་ཏཾ. ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏཱིཏི ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ, བ་ལ་ཝ་རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ནི་སེ་དྷ་ན་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ པ་ར་ཏོ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ནི་སྶཱ་ཡཱཏི ནི་སྶཱ་ཡ ཨེ་ཝ, ན པ་ན ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན་པི. ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨུ་པཱ་དཱ་ནེ་ཧི ནི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ནི་ཀྑ་ནྟཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཏོ མཱ་ན་སཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ནི་རུ་པཱ་དཱ་ན་མཱ་ན་སོ.

༦༣༡-༢. པ་ཏྠ་ཊ་ཏྟཱཏི པུ་ཐུ་ཏྟཱ, ཏེ་ན པུ་ཐུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པུ་ཐ་ཝཱི, པུ་ཐ་ཝཱི ཨེ་ཝ པ་ཐ་ཝཱི་ཏི ནི་རུ་ཏྟི་ན་ཡེ་ན ས་དྡ་སི་དྡྷི དཱི་པི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ན ས་མྦྷཱ་ར་པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཝ་སེ་ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. སཱ ཧི པུ་ཐུ་བྷཱུ་ཏཱ པ་ཏྠ་ཊཱ་ཏི. ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཝ་སེ་ན པ་ན པ་ཐ་ན་ཊྛེ་ན པ་ཐ་ཝཱི, ས་ཧ་ཛ་རཱུ་པཱ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཀྑཱ་ཡ་ཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པུ་རི་མོ་པི ཝཱ ཨ་ཏྠོ ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཝ་སེ་ན ལ་བྦྷ་ཏི. ཝཱ་ཡ་ན་ཏོཏི ས་མུ་དཱི་ར་ཎ་ཏོ, དེ་ས་ནྟ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན བྷཱུ་ཏ་ས་ངྒྷཱ་ཊ་སྶ པཱ་པ་ན་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ཛེ་ཏི པ་རི་པཱ་ཙེ་ཏི, ནི་སེ་ཏི ཝཱ, ཏི་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན སེ་ས་བྷཱུ་ཏ་ཏྟ་ཡཾ ཨུ་སྨཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏྠ ཨི་ཏི-ས་དྡ་ལོ་པ་ཏོ ‘‘ཏེ་ཛེ་ཏི’’ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི. ཏ་སྨཱ ཏེ་ཛེ་ཏཱི་ཏི ཏེ་ཛོ, ཨཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་པོཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨཱ་པེ་ཏི པཱ་ལ་ནཱཏི ཨ་ནུ་པཱ་ལེ་ཏ་བྦ་རཱུ་པ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཨཱ་པེ་ཏི པ་ཏྠ་ར་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧེ་ཏཾ ‘‘ཨཱ་བ་ནྡྷ་ན་ཀི་ཙྩ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨཱ་པཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་པོ. སོ་སཱི་ཡ་ཏི པི་ཝཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ་ཏི ཀེ་ཙི. ཨ་ཡཾ པ་ན་ཏྠོ ས་ས་མྦྷཱ་རཱ་པེ ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ལ་ཀྑ་ཎཱ་པེ་པི ཡུ་ཛྫ་ཏེ་ཝ. སོ་པི ཧི ཕ་རུ་ས་པཱ་ཙ་ན་ཝི་སོ་ས་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན སེ་ས་བྷཱུ་ཏ་ཏྟ་ཡེ་ན པཱི་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི. ཨཱ་པཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཨཱ་པོ, བྲཱུ་ཧེ་ཏི ཝ་ཌྜྷེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ ཧེ་ས པ་རི་བྲཱུ་ཧ་ན་ར་སོ. ཏེ་སནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ བྷཱུ་ཏོ་པཱ་དཱ་ཡ་བྷེ་དཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་ནཾ. ཝ་ཀྑཱ་མཱིཏི ཀ་ཐེ་སྶཱ་མི. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ལ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཧི-ས་དྡོ ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠོ. ཡ་སྨཱ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་སུ ཉཱ་ཏེ་སུ དྷ་མྨཱ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ པ་ར་ཏོ ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

༦༣༣-༤. ཀཱ་ནི པ་ན ཏཱ་ནི ལ་ཀྑ་ཎ་ར་ས་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ནཱ་མ, ཡེ་སུ ཉཱ་ཏེ་སུ དྷ་མྨཱ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨི་མཾ ཙོ་ད་ནཾ སོ་དྷེ་ཏུཾ ལ་ཀྑ་ཎ་ར་ས་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ས་རཱུ་པ་ཏོ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘སཱ་མ་ཉྙཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. སཱ་མ་ཉྙཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཀོ. ས་བྷཱ་ཝོ ཀ་ཀྑ་ལཱ༹་དི་ཕུ་ས་ནཱ་དི་ཀོ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ. ཀི་ཙྩནྟི ས་ནྡྷཱ་ར་ཎཱ་དི་ཀི་ཙྩཾ. ས་མྤ་ཏྟཱིཏི ས་མྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝོ. ‘‘སུ་ར་སོ ག་ནྡྷ་བྦོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཧི ག་ནྡྷ་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ར་ས-ས་དྡེ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་ཏྟཱ ས་མྤ་ཏྟི ར་སོཏི. ཕ་ལནྟི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ནཱ་ན་ཀྑ་ཎི་ཀ་ཝ་སེ་ན ཋི་ཏཾ ཕ་ལཾ. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ན་ཡོཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན ཉཱ་ཎ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ཀཱ་རོ. ཨཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ར་ཎནྟི པ་དྷཱ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ.

ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏྟཾ ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཱ. ན་ནུ ཙ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་ས་དྡ་ཏྠ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ས་མྦྷི་ནྣེ་པི དྷ་མྨེ ཀ་པྤ་ནཱ་སི་དྡྷེ་ན བྷེ་དེ་ན ཨེ་ཝཾ ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་སཱ་ཝ་བོ་དྷོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཀ་ཀྑ་ལཱ༹ ཧུ་ཏྭཱ ལ་ཀྑི་ཡ་མཱ་ནཱ དྷཱ་ཏུ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཱཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. སེ་སཱ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ར་སཱཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཀི་ཙྩཱ. ཨ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ན་མྤི ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏེ་ཝ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ནེ་སཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཉཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ. ཨི་མི་ནཱ ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ‘‘པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ད་སྶེ་ཏི. པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ པ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ཀྑ་ཏི.

པ་གྒྷ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཱཏི དྲ་ཝ་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་སྶ་ནྡ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ. བྲཱུ་ཧ་ན་ར་སཱཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ མི་ལཱ་ཏ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀི་ཙྩཱ. ཏ་ཐཱ ཧི སཱ ཏེ་སཾ པཱི་ཎི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་ངྒ་ཧ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱཏི བཱ་ཧི་ར་ཀ་ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ ན་ཧཱ་ནི་ཡ་ཙུ་ཎྞ་སྶ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་པྤ་ཀི་རི་ཏུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ངྒ་ཎྷ་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ. པ་རི་པཱ་ཙ་ན་ར་སཱཏི པ་རི་ཎ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ར་སཱ. མ་དྡ་ཝཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱཏི བཱ་ཧི་ར་གྒི ཝི་ཡ ཛ་ཏུ་ལོ་ཧཱ་དཱི་ནཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ མུ་དུ་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ. ཝི་ཏྠ་མྦྷ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱཏི པཱུ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཱ. ས་མུ་དཱི་ར་ཎ་ར་སཱཏི ཀ་མྤ་ན་ར་སཱ. ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རོ བྷཱུ་ཏ་ཏྟ་ཡ་སྶ དེ་ས་ནྟ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ, ནཱི་ཧ་ར་ཎཾ ཝཱ བཱི་ཛ་ཏོ ཨ་ངྐུ་རཱ་དི་ཀ་སྶ ཝི་ཡ. ཨེ་ཀེ་ཀཱ…པེ… ཏ་བྦཱཏི པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ ཨཱ་པཱ་དི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟ་ཡ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ, ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ པ་ཐ་ཝཱི་ཏེ་ཛཱ་དི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟ་ཡ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀེ་ཀཱ དྷཱ་ཏུ ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟ་ཡ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ.

ཨཱ་རོ་ཧ་པ་རི་ཎཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཧི མ་ཛ྄ཛྷི་མེ ཨི་མ་སྨིཾ ས་རཱི་རེ པ་རི་གྒ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ པ་ར་མཱ་ཎུ་བྷེ་ད་ས་ཉྩུ་ཎྞཱ སུ་ཁུ་མ་ར་ཛ་བྷཱུ་ཏཱ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ དོ་ཎ་མ་ཏྟཱ སི་ཡཱ. སཱ ཙ ཏ་ཏོ ཨུ་པ་ཌྜྷ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ཡ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཡ་ཐཱ ན ཝི་ཀི་ར་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་བ་ནྡྷ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ཡ་ཐཱ པ་ན པ་གྒྷ་ར་ཎ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝ་སེ་ན ཀི་ལི་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ པི་ཙྪ་ལ་བྷཱ་ཝཾ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་ནུ་པཱ་ལི་ཏཱ. ཡ་ཐཱ པ་ན ཏ་སྶཱ ཝ་སེ་ན ན ཝི་ཀི་རཱི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝི་ཏྠ་མྦྷི་ཏཱ ས་ངྒྷཱ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ པཱ་པི་ཏཱ. ཨེ་ཝཾ སུ་ཁུ་མ་ར་ཛ་བྷཱུ་ཏཱ་པི ཨཱ་བ་ནྡྷ་ན་པ་རི་པཱ་ཙ་ན་ས་མུ་དཱི་ར་ཎ་ཀི་ཙྩཱ་ཧི ཨཱ་པོ་ཏེ་ཛོ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏཱུ་ཧི ལ་དྡྷ་པ་ཙྩ་ཡཱ སི་ནེ་ཧེ་ན ཏེ་མི་ཏཱ, ཏེ་ཛ་སཱ པ་རི་པ་ཀྐཱ, ཝཱ་ཡུ་ནཱ ཝི་ཏྠ་མྦྷི་ཏཱ པི་ཊྛ་ཙུ་ཎྞཱ་ནི ཝི་ཡ ན ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཝི་ཀི་རཱི་ཡ་ཏི ཝི་དྡྷཾ་སཱི་ཡ་ཏི, ཨ་ཝི་ཀི་རི་ཡ་མཱ་ནཱ ཨ་ཝི་དྡྷཾ་སི་ཡ་མཱ་ནཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཀཾ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་ལི་ངྒཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཝི་བྷཱ་གཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཎུ་ཐཱུ་ལ་དཱི་གྷ་ར་སྶ་ཐི་ར་ཀ་ཐི་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཉྩ པ་ཀཱ་སེ་ཏི.

ཡཱུ་ས་ག་ཏཱ ཨཱ་བ་ནྡྷ་ནཱ་ཀཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ པ་ནེ་ཏྠ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ པ་ཐ་ཝཱི་པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ ཏེ་ཛཱ་ནུ་པཱ་ལི་ཏཱ ཝཱ་ཡོ་ཝི་ཏྠ་མྦྷི་ཏཱ ན ག་ལ༹་ཏི, ན པ་གྒྷ་ར་ཏི, ན པ་རི་སྶ་ཝ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏཱི་ཧི དྷཱ་ཏཱུ་ཧི ཨ་ནུ་པཱ་ལི་ཏཱ ཨ་པ་གྒྷ་ར་མཱ་ནཱ ཨ་པ་རི་སྶ་ཝ་མཱ་ནཱ པི་ཎྜི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་སཱ ཧི ཨ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ན་ར་སཱ.

ཨ་སི་ཏ་པཱི་ཏཱ་དི་པ་རི་པཱ་ཙི་ཏཱ ཙེ་ཏྠ ཨུ་སུ་མཱ་ཀཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ ཨུ་ཎྷ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ པ་ཐ་ཝཱི་པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ ཨཱ་པོ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ ཝཱ་ཡོ་ཝི་ཏྠ་མྦྷི་ཏཱ ཨི་མཾ ཀཱ་ཡཾ པ་རི་པཱ་ཙེ་ཏི, ཝ་ཎྞ་ས་མྤ་ཏྟི་ཉྩ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏི. སཱ ཧི ཡ་ཐཱ་ནུ་བྷུ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ཧཱ་ར་སྶ ས་མྨཱ པ་རི་ཎཱ་མ་ནེ་ན ར་སཱ་དི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི ཨི་མཾ ཀཱ་ཡཾ པ་རི་པཱ་ཙེ་ཏི, ཝ་ཎྞ་ས་མྤ་ཏྟི་ཉྩ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏི. ཀ་མྨཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་ཡ ཧི ཙི་ཏྟ་པ་སཱ་ད་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ཡ ཙ ས་རཱི་རེ ཝ་ཎྞ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡོ, པ་གེ་ཝ ཨུ་ཏུ་ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ཡ རཱུ་པ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི. ཏཱ་ཡ ཙ པ་ན པ་རི་པཱ་ཙི་ཏོ ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ན པཱུ་ཏི་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏི.

ཨ་ངྒ་མ་ངྒཱ་ནུ་ས་ཊཱ ཙེ་ཏྠ ས་མུ་དཱི་ར་ཎ་ཝི་ཏྠ་མྦྷ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནི པ་ཏི་ཊྛཱ་པཱི་ཡ་ཏི. ཡ་ཐཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨེ་ཧི ཝི་སུཾ ན ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏི. ཡ་ཐཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ ན པ་རི་སྶ་ཝ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་ནུ་པཱ་ལཱི་ཡ་ཏི. སཱ ཨེ་ཝཾ ཏཱི་ཧི དྷཱ་ཏཱུ་ཧི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཨ་ནུ་པཱ་ལི་ཡ་མཱ་ནཱ ཨི་མཾ ཀཱ་ཡཾ ཝི་ཏྠ་མྦྷེ་ཏི. ཏཱ་ཡ པ་ན ཝི་ཏྠ་མྦྷི་ཏོ ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ན པ་རི་པ་ཏ་ཏི, ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨི་ཙྩེ་ཝཾ ཨེ་ཀེ་ཀཱ་ཡ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཏི་སྶ་ནྣཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཀེ་ཀཱ ཙེ་ཏྠ སེ་ས་བྷཱུ་ཏ་ཏྟ་ཡ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ’’ཏི.

ཨེ་ཝཾ བྷཱུ་ཏ་རཱུ་པཱ་ནཾ ས་དྡྷིཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ་ཧི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ད་ཡོ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པཱ་ནི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ཏྟཱ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཙ་ཀྑ་ཏི-ས་དྡ་སྶ ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏྠ་ཏཱ་པི ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ཙ་ཀྑ་ཏཱིཏི པ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ས་མ་ཝི་ས་མཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟཾ ཝི་ཡ, ཨ་བྷི་བྱ་ཏྟཾ ཝ་ད་ནྟཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཙ་ཀྑ་ཏཱིཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དྷི་ཊྛི་ཏཾ རཱུ་པཾ ཨ་སྶཱ་དེ་ནྟཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙ་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཧི ཨ་ཡཾ ས་དྡོ ‘‘མ་དྷུཾ ཙ་ཀྑ་ཏི, བྱ་ཉྫ་ནཾ ཙ་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཨ་སྶཱ་ད་ཏྠོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ཙ་ཀྑུཾ ཁོ, མཱ་ག་ཎྜི་ཡ, རཱུ་པཱ་རཱ་མཾ རཱུ་པ་ར་ཏཾ རཱུ་པ་ས་མུ་དི་ཏ’’ནྟི (མ. ནི. ༢.༢༠༩). ཝ་ཀྑ་ཏི ཙ ‘‘རཱུ་པེ་སུ ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ན་ར་ས’’ནྟི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘‘སོ་ཏཾ ཁོ, མཱ་ག་ཎྜི་ཡ, ས་དྡཱ་རཱ་མ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (མ. ནི. ༢.༢༠༩) སོ་ཏཱ་དཱི་ན་མྤི ས་དྡཱ་དི་ཨ་སྶཱ་ད་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཏེ་ས་མྤི ཙ་ཀྑུ་ས་དྡཱ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནི་རུ་ལ༹ྷ་ཏྟཱ. ནི་རུ་ལ༹ྷོ ཧི ཨེ་ས ཙ་ཀྑུ-ས་དྡོ ལོ་ཙ་ནེ་ཡེ་ཝ པ་དུ་མཱ་དཱི་སུ པ་ངྐ་ཛཱ་དི་ས་དྡཱ ཝི་ཡཱ་ཏི.

༦༣༥-༦. ཙ་ཀྑུ་རཱུ་པ་སྶ ནི་དྡེ་ས་པྤ་ཀ་ར་ཎེ་པི ཙ་ཀྑུ-ས་དྡ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཾ ས་བྦ་མྤི ཙ་ཀྑུཾ པ་བྷེ་ད་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཙ་ཀྑཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཙ་ཀྑུ་ནི་དྡེ་སེ. པ་ཉྙཱ་མཾ་ས་པྤ་བྷེ་ད་ཏོཏི པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ མཾ་ས་ཙ་ཀྑཱུ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཉྙཱ་མཾ་སཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་བྷེ་ད་ཏོ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ དུ་ཝི་དྷེ ཙ་ཀྑུ་མྷི. པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཝ པ་ཉྙཱ་མ་ཡཾ. ནཱ་མ་ཏོཏི ནཱ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ནཱ་མེ་ཧཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བུ་དྡྷ་དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ བུ་དྡྷ་དྷ་མྨ་ས་མ་ནྟེ་ཧཱིཏི བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུ ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑཱུ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ནཱ་མེ་ཧི. ཉཱ་ཎ་དི་བྦེ་ཧཱིཏི ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ དི་བྦ་ཙ་ཀྑཱུ་ཏི ཙ ནཱ་མེ་ཧི. ཡ་ཐཱ་ནུ་ཀྐ་མ་ཏོཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཨ་ནུ་ཀྐ་མ་ཏོ. ནཱ་ན་ཏྟནྟི བྷེ་དཾ. མེཏི མ་ཡ྄ཧཾ ས་ནྟི་ཀཱ, མ་ཡ྄ཧཾ ཝ་ཙ་ན་ཏོ་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. ནི་བོ་དྷ་ཐ ཛཱ་ནཱ་ཐ.

༦༣༧. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་དྡ་སཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ལོ་ཀཾ ཝོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ས་ཏྟེ ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑེ མ་ཧཱ་ར་ཛ་ཀྑེ ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༢༨༣) ཨཱ་ག་ཏཾ བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ ནཱ་མཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡེཏི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཡེ ཙེ་ཝ ཨ་ནུ་ས་ཡེ ཙ, ཏ་སྨིཾ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ སེ་ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨཱ་ས་ཡོ. བྱ་གྒྷཱ་ས་ཡོ ཝི་ཡ. ཡ་ཐཱ ཧི བྱ་གྒྷོ གོ་ཙ་ར་ཏྠཱ་ཡ པ་ཀྐ་ནྟོ་པི པུ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝ་ན་ག་ཧ་ནེ་ཡེ་ཝ ས་ཡ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝ ཙ ཏཾ ཏ་སྶ ཨཱ་ས་ཡོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙ་ཏྠཱ་པི པ་ཝ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཡ་ཏྠ ས་ཡ་ཏི, ཏཾ ཏ་སྶ ཨཱ་ས་ཡོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སོ པ་ན ས་སྶ་ཏ་ད་སྶ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –

‘‘ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛཱི ཙ, ཁ་ནྟི ཙེ་ཝཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀཱ;

ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉྩ ཡཾ ཉཱ་ཎཾ, ཨེ་ཏཾ ཨཱ་ས་ཡ་ས་ཉྙི་ཏ’’ནྟི. (ཝི་སུ་དྡྷི. མ་ཧཱ. ༡.༡༣༦; དཱི. ནི. ཊཱི. ༡.པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ; སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ༡. པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཝ་ཎྞ་ནཱ; ཝི. ཝི. ཊཱི. ༡.ཝེ་ར་ཉྫ་ཀ་ཎྜ་ཝ་ཎྞ་ནཱ)

ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཀ་ཐཱ ཨུ་པ་རི ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི. ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ པ་རོ་པ་རེཏི ས་དྡྷཱ་པ་ཉྩ་མ་ཀཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཏི་ཀྑ་མུ་དུ་བྷཱ་ཝེ. ཏི་ཀྑ་ཉྷི ཨི་ནྡྲི་ཡཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ག་ཏ་ཏྟཱ པ་རཾ, མུ་དུ ཨ་པ་རཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་ཊྛ་ག་ཏ་ཏྟཱ. ཨི་དཾ པ་ན བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ ཚ་སུ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎེ་སུ པུ་རི་མ་དྭ་ཡ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.

༦༣༨. ཧེ་ཊྛཱ…པེ… ས་ཉྙི་ཏནྟི ‘‘ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ས་ནེ ཝི་ར་ཛཾ ཝཱི་ཏ་མ་ལཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧེ་ཊྛཱ ཏཱི་སུ མ་གྒེ་སུ ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུ་ནྟི ས་ཉྙི་ཏཾ. ཉཱ་ཎཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཱ པ་ནཱཏི ས་བྦ་ཉྙུ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ. ཏ་ཉྷི ས་བྦ་ཉྙཱུ་ཏི ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་སྶ, བུ་དྡྷི་ཡཱ ཙ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་བྦ་ཉྙུ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཉེ་ཡྻཾ ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུནྟི ཁ་ནྡྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་མ་ནྟ་ཏོ ས་བྦ་སོ ད་སྶ་ན་ཊྛེ་ན ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ་ནྟི ཉེ་ཡྻཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ –

‘‘ན ཏ་སྶ ཨ་དྡི་ཊྛ་མི་དྷ་ཏྠི ཀི་ཉྩི,

ཨ་ཐོ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་མ་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ;

ས་བྦཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་སི ཡ་ད་ཏྠི ཉེ་ཡྻཾ,

ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཏེ་ན ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑཱུ’’ཏི. (ཙཱུ་ལ༹་ནི. མོ་གྷ་རཱ་ཛ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༨༥);

༦༣༩. ཡཾ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དཱི་ཏི ཨཱ་ག་ཏནྟི ཡཾ ཉཱ་ཎཾ ‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༥) ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ སུ་ཏྟེ་སུ ཨཱ་ག་ཏཾ, ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཙྩེ་སུ ཏེ་པ་རི་ཝ་ཊྚ་ཝ་སེ་ན ‘‘དུ་ཀྑཾ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཾ པ་རི་ཉྙཱ་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ དྭཱ་ད་ས་ཝི་དྷེ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ, ཨི་དཾ ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ. ཡཱ པ་ན ‘‘ཨ་དྡ་སཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༢༨༤) ཨཱ་ག་ཏཱ པ་ཉྩ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ, ཨ་ཡཾ དི་བྦ་ཙ་ཀྑཱུཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཙི་ཏྟ་ཛཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ཋ་མ་ཏ་ཏི་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་ནི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནི་ཡེ་ཝ. ཙ་ཏུ་ཏྠ་མྤི པ་ན པུ་རི་མ་དྭ་ཡ་མི་ཝ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ནྟི ཨཱ་ན་ནྡཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུཾ ས་ཧ་ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ནྟི་པི ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་པ་རེ. ཨ་གྒ་མ་གྒེ་ན ས་ཧ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎ་ནྟི པ་ན ཡུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི.

༦༤༠-༤. ཨེ་ཝཾ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་སྶ པ་བྷེ་དཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པུ་ན མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་སྶཱ་པི པ་བྷེ་དཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ས་མྦྷཱ་ར་པ་སཱ་ད་ཏོཏི ས་ས་མྦྷཱ་ར་ཙ་ཀྑུ པ་སཱ་ད་ཙ་ཀྑཱུ་ཏི ཨི་མེ་སཾ དྭི་ནྣཾ ཝ་སེ་ན ས་མྦྷ་རཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ཧཱི་ཏི ས་མྦྷཱ་རཱ, ཨ་ཝ་ཡ་ཝཱ. ཏེ པ་ན ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་བྷཱུ་ཏཱ ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་རཱུ་པ་ས་ནྟ་ཏི་ཡོ ད་ཊྛ་བྦཱ. ས་ཧ ས་མྦྷཱ་རེ་ཧཱི་ཏི ས་ས་མྦྷཱ་རཾ. ས་ས་མྦྷཱ་ར་ཉྩ ནཱ་མ མཾ་ས་པི་ཎྜོ པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཀྑི་ཀཱུ་པ་ཊྛི་ནཱ ཧེ་ཊྛཱཏི ཧེ་ཊྛཱ་ག་ཏ་ཨ་ཀྑི་ཀཱུ་པ་སྶ ཨ་ཊྛི་ནཱ པ་རི་ཙྪི་ནྣོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨུ་དྡྷནྟི ཨ་ཀྑི་ཀཱུ་པ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ. ཨུ་བྷ་ཏོ ཨ་ཀྑི་ཀོ་ཊཱི་ཧཱིཏི ཨ་ཀྑི་ཀཱུ་པ་སྶ ཨུ་བྷ་ཡ་བྷཱ་གེ ཨ་ཀྑི་ཀོ་ཊཱི་ཧི. མ་ཏྠ་ལུ་ངྒེ་ན ཨ་ནྟ་ཏོཏི ཨ་ཀྑི་ཀཱུ་པ་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཋི་ཏེ་ན མ་ཏྠ་ལུ་ངྒེ་ན. ནྷཱ་རུ་སུ་ཏྟེ་ན ཨཱ་བ་ནྡྷོཏི ན་ཧཱ་རུ་ར་ཛྫཱུ་ཧི ཨ་ནྟོ མ་ཏྠ་ལུ་ངྒེ་ན ས་ཧ ཨཱ་བ་ནྡྷོ. ས་ཀ་ལོ་པི ཙ ལོ་ཀོཏི ས་ཀ་ལོ་པི བཱ་ལ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ལོ་ཀོ. ཡནྟི ཡཾ མཾ་ས་པི་ཎྜཾ. ཀ་མ་ལ་སྶ ད་ལཾ ཝི་ཡཱཏི པུ་ཐུ་ལ་ཝི་པུ་ལ་ནཱི་ལ་ཏཱ་ཡ ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་ད་ལཾ ཝི་ཡ. ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ག་ཎྷཱ་ཏི. ཙ་ཀྑུ ནཱ་མ ན ཏཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཏ་ཐཱ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཾ ཏཾ ཙ་ཀྑུ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཀི་ཉྩ་ར་ཧི ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཏྠུ ཏ་སྶཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་སྶཱཏི ཏ་སྶ ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་སྶ པ་ར་མ་ཏྠ་ཙ་ཀྑུ་ནོ. ཨི་དཾ པ་ནཱཏི ནི་ག་མ་ནཾ.

༦༤༥-༧. ཏཾ པ་ན ས་ས་མྦྷཱ་ར་ཙ་ཀྑུ ཡེ་ཧི ས་མྦྷཱ་རེ་ཧི ས་མྦྷ་རཱི་ཡ་ཏི, ཏེ ས་རཱུ་པ་ཏོ, ག་ཎ་ན་ཏོ ཙ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཝ་ཎྞོ ག་ནྡྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. བྷཱ་ཝོཏི ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨི་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ, པུ་རི་ས་སྶ པུ་མྦྷཱ་ཝོ་ཏི ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཀ་བྷཱ་ཝོ. ས་མྦྷ་ཝོཏི ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་མེ་ཝ ས་མྦྷ་ཝ་བྷཱུ་ཏ་མཱ་ཧ. ས་ཎྛཱ་ནནྟི ཙ ཏེ་ན ཏེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་ནྣི་ཝི་ཊྛེ་སུ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་སུ ཏཾ་ཏཾ་ས་ཎྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ནཾ ཝ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ན་མཱ་ཧ. ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཧི ཙ ཨ་ན་ཏྠ་ནྟ་ར་བྷཱུ་ཏཱ་ན་མྤི ས་མྦྷ་ཝ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་ནཾ ཝི་སུཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ, ཨ་ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་པཱ་དཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མཾ་ས་པི་ཎྜེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ན་ཉྷི ས་ནྟཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ཝི་སེ་སོ ས་མྦྷ་ཝོ ས་ཎྛཱ་ན་ཉྩཱ་ཏི. ད་སེ་ཏེཏི ཙ་ཏ་སྶོ དྷཱ་ཏུ་ཡོ, ཏ་ནྣི་སྶི་ཏཱ ཝ་ཎྞཱ་ད་ཡོ ཙཱ་ཏི ཨི་མེ ད་ས. ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱཏི ཨ་ནྟོ་ག་ཏ་ཧེ་ཏྭ་ཏྠ་མི་དཾ ཝི་སེ་ས་ནཾ, ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་ཏྟཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.

༦༤༨. ཙ་ཀྑུ…པེ… ཛཱི་ཝི་ཏ་མེ་ཝ ཙཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཨེ་ཀ་ནྟ་ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི, པུ་རི་མཱ་ནི ཙ ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཱི་ཏི ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཉྩ ཙ་ཏྟཱ་རི ཙ རཱུ་པཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི, ཙ་ཏུ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས རཱུ་པཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.

༦༤༩-༥༢. ཨི་མེ་སཾ པ་ན རཱུ་པཱ་ནཾ ཝ་སེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཙུ་དྡ་ས་ནྣཾ, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཙ་ཏུ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་ན་ཉྩ རཱུ་པཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན. པ་རི་པི་ཎྜི་ཏནྟི ས་མ་ནྟ་ཏོ པི་ཎྜི་ཏཾ. ཡ་ཏྠ སེ་ཏ་མྤི ཨ་ཏྠི, ཀ་ཎྷ་མྤི ལོ་ཧི་ཏ་མྤི པ་ཐ་ཝཱི་པི ཨཱ་པོ་པི ཏེ་ཛོ་པི ཝཱ་ཡོ་པི, ཨི་དཾ པ་ན སེ་མྷུ་སྶ་ད་ཏྟཱ སེ་ཏཾ ཧོ་ཏི, པི་ཏྟུ་སྶ་ད་ཏྟཱ ཀ་ཎྷཾ, རུ་ཧི་རུ་སྶ་ད་ཏྟཱ ལོ་ཧི་ཏ་ཀཾ, པ་ཐ་ཝུ་སྶ་ད་ཏྟཱ པ་ཏྠི་ནཾ ཧོ་ཏི, ཨཱ་པུ་སྶ་ད་ཏྟཱ པ་གྒྷ་ར་ཏི, ཏེ་ཛུ་སྶ་ད་ཏྟཱ པ་རི་ཌ་ཡ྄ཧ་ཏི, ཝཱ་ཡུ་སྶ་ད་ཏྟཱ ས་མྦྷ་མ་ཏི. ཨི་དཾ ས་མྦྷཱ་ར་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ས་མྦྷཱ་ར་ཙ་ཀྑཱུ་ཏི པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི བུ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི པ་ཀཱ་སི་ཏཾ པ་རི་དཱི་པི་ཏཾ. ཨེ་ཏྠ སི་ཏོཏི ཨེ་ཏཾ ས་ས་མྦྷཱ་ར་ཙ་ཀྑུཾ ནི་སྶི་ཏོ ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་བ་དྡྷོ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་ན བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ པ་སཱ་དོཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ པ་ས་ནྣ་ཏཱ་ས་བྷཱ་ཝོ པ་སཱ་དོ, ‘‘སེ་ཏེ་ན མ་ཎྜ་ལེ་ན་སྶཱ’’ཏི པཱ་ཋོ ཡུ་ཛྫ་ཏི. པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ པ་ན ‘‘སེ་ཏེ ཏུ མ་ཎྜ་ལེ ཏ་སྶཱ’’ཏི ལི་ཁ་ནྟི. ཀ་ཎྷ་མ་ཎྜ་ལ་མ་ཛ྄ཛྷེཏི ཨི་དྷཱ་པི ‘‘ཀ་ཎྷ་མ་ཎྜ་ལ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘ཙ་ཏུ་ཏྠ་དཱུ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཚ་ནྡཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ ཝི་བྷ་ཏྟི་ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཎྷ་མ་ཎྜ་ལ་མ་ཛ྄ཛྷེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཨ་ཏྠོ ཙ ཡོ་ཛ་ནཱ ཙ སུ་ཊྛུ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མྤི ཧི ‘‘སེ་ཏ་མ་ཎྜ་ལ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཀ་ཎྷ་མ་ཎྜ་ལ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ’’ཏི (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༥༩༦) ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པ་རེ པ་ན ཡ་ཐཱ་ཋི་ཏ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པཱ་ཋཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ས་བྦ་སོ པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཏ་སྶ ས་ས་མྦྷཱ་ར་སྶ ཙ་ཀྑུ་ནོ མ་ཛ྄ཛྷེ སེ་ཏ་མ་ཎྜ་ལེ ཀ་ཎྷ་མ་ཎྜ་ལེ མ་ཛ྄ཛྷེ’’ཏི ཡོ་ཛེ་ནྟི. དི་ཊྛ་མ་ཎྜ་ལེཏི ཨ་བྷི་མུ་ཁེ ཋི་ཏཱ་ནཾ ས་རཱི་ར་ས་ཎྛཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་དེ་ས་བྷཱུ་ཏེ དི་ཊྛ་མ་ཎྜ་ལེ.

༦༥༣-༥. ས་ནྡྷཱ་ར་ཎཱ…པེ… ཧུ་ཏྭཱ་ནཱཏི ས་ནྡྷཱ་ར་ཎ་ན་ཧཱ་པ་ན་མ་ཎྜ་ན་བཱི་ཛ་ན་ཀི་ཙྩཱ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི དྷཱ་ཏཱི་ཧི ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་མཱ་རོ ཝི་ཡ ས་ནྡྷཱ་ར་ཎཱ་བ་ནྡྷ་ན་པ་རི་པཱ་ཙ་ན་ས་མུ་དཱི་ར་ཎ་ཀི་ཙྩཱ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི དྷཱ་ཏཱུ་ཧི ཀ་ཏཱུ་པ་ཀཱ་རཾ ཧུ་ཏྭཱ. ཨུ་ཏུ་ཙི་ཏྟཱ་དི་ནཱཏི ཏཱི་ཧི ས་ནྟ་ཏི་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀེ་ཧི ཨུ་ཏུ་ཙི་ཏྟཱ་ཧཱ་རེ་ཧི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀ་ལཱ་པ་ནྟ་ར་ག་ཏཱ ཨུ་ཏུ་ཨཱ་ཧཱ་རཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨཱ་ཡུ་ནཱ ཀ་ཏ་པཱ་ལ་ནནྟི ཙ་ཏུ་དྷཱ་ཏུ་ནི་སྶི་ཏེ་ནེ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡེ་ན ར་ཀྑི་ཡ་མཱ་ནཾ. ཏ་ཐཱ ཧེ་ཏཾ ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པ་པ་རི་པཱ་ལ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷ་ར་སཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཨཱ་དི-གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨོ་ཛཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི, ‘‘ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷ་ར་སོ་ཛཱ་ཧཱི’’ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ. ཝ་ཏྠུ་དྭཱ་ར་ཉྩ སཱ་དྷ་ཡནྟི ཡ་ཐཱ་ཡོ་གཾ ཝ་ཏྠུ་དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝཾ སཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ནཾ. ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཧི ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝཾ, པ་ཝ་ཏྟི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཉྩ སཱ་དྷེ་ཏི. ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནཱ་དཱི་ནཾ པ་ན ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཝ་སཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ནི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ སཱ་དྷེ་ཏི, ན ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝཾ. ཨཱུ་ཀཱ་སི་ར་ས་མཱ་ནེ་ན པ་མཱ་ཎེ་ནཱཏི ཨཱུ་ཀཱ་སི་ར་ས་མཱ་ནེ་ན པ་དེ་ས་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ལ་ཀྑི་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱུ་ཀཱ་སི་ར་ས་མཱ་ན་པྤ་མཱ་ཎེ ཋཱ་ནེ་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. ཏི་ཊྛ་ཏཱིཏི ས་ཏྟ ཨ་ཀྑི་པ་ཊ་ལཱ་ནི བྱཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་སུ པི་ཙུ་པ་ཊ་ལེ་སུ ཨཱ་སི་ཏྟ་ཏེ་ལཾ ཝི་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཙ་ཀྑུ་སྶ ཨ་ནེ་ཀ་ཀ་ལཱ་པ་ག་ཏ་ཏཱ སི་དྡྷཱ ཧོ་ཏི. ཨུ་པ་དྡ་ཝཱ་ནཾ པ་ཊ་ལ་ནི་རཱ་ཀ་ར་ཎེ་པི ཧི ཙ་ཀྑུ ཝི་ཛྫ་ཏེ་ཝཱ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ ཙ་ཀྑུ, ཨེ་ཝ་མི་མ་སྶ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ཙ་ཏ་སྶོ དྷཱ་ཏུ་ཡོ, ཨཱ་ཡུ་ཝ་ཎྞཱ་དཱི་ནི ཙ ས་ཏྟ ཨ་ཀྑི་པ་ཊ་ལཱ་ནི བྱཱ་པེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ནེ་ཝ ཨ་ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་ཝུ་ཏྟི་ཏྟཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.

༦༥༦. ཝུ་ཏྟནྟི དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནཱ ཝུ་ཏྟཾ. རཱུ་པཱ་ནི མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱིཏི མ-ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ ‘‘ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་མ་ཎ་མ་ཙ་ལོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཨ་ཐ ཝཱ མ་ནཱུཏི མ་ཙྩོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཙ་ཀྑུ རཱུ་པཾ ན པ་སྶ་ཏི, ཀི་ཉྩ་ར་ཧི ཏ་ནྣི་སྶི་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘མ་ཉྩཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊྛིཾ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ནི་སྶི་ཏ་ཀི་རི་ཡཾ ནི་སྶ་ཡེ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ ཝོ་ཧཱ་ར་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ‘‘ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་དེ་ན པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཛོ་ཏི་པཱ་ལཏྠེ་རེ་ནཱ་པི ཧི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ད་མེ་ཏྠ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ, ཀིཾ ཙ་ཀྑུ རཱུ་པཾ པ་སྶ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི, ཀི་ཉྩེ་ཏྠ – ཡ་དི ཙ་ཀྑུ པ་སྶེ་ཡྻ, ཨ་ཉྙ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མ་ངྒི་ནོ་པི ཙ་ཀྑུ པ་སྶེ་ཡྻ. ཨ་ཐ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཀུ་ཊྚཱ་དི་ཨ་ནྟ་རི་ཏ་མྤི པ་སྶེ་ཡྻ ཏ་སྶ ཨ་པྤ་ཊི་གྷཱ་ཏ་ཏྟཱ? ནཱ་ཡཾ དོ་སོ. ཡ་སྶ ‘‘ཙ་ཀྑུ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི མ་ཏཾ, ཏ་སྶཱ་པི ན ས་བྦཾ ཙ་ཀྑུ པ་སྶ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དྷི་ཊྛི་ཏ་མེ་ཝ. ཡ་སྶ པ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི མ་ཏཾ, ཏ་སྶཱ་པི ན ས་བྦཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པ་སྶ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཙ་ཀྑུ་ནི་སྶི་ཏ་མེ་ཝ, ཏ་ཉྩ ཨ་ནྟ་རི་ཏེ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཏྠ ཨཱ་ལོ་ཀ་སྶ ཀུ་ཊྚཱ་དཱི་ཧི ཝི་ནི་བ་ནྡྷོ, ཡ་ཏྠ པ་ན སོ ན་ཏྠི ཕ་ལི་ཀ་ཨ་བྦྷ་པ་ཊ་ལཱ་དི་མྷི, ཏ་ཏྠ ཨ་ནྟ་རི་ཏེ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་ནྟ་རི་ཏཾ ན པ་སྶ་ཏི. ཨི་ད་མེ་ཝ ཙ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ, ཡཾ ཁོ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཏ་ཉྷི ད་སྶ་ན་ཀི་ཙྩཾ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐཾ ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ་ཏི. ཏེ་ན དྭཱ་རེ་ན ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་བྷི་ས་ནྡྷི. ཨ་ཐ ཝཱ ནི་སྶི་ཏ་ཀི་རི་ཡཱ ནི་སྶ་ཡ་སྶ པ་ཝུ་ཙྩ་ཏི ཡ་ཐཱ ‘‘མ་ཉྩཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊྛིཾ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི. ཨཱུ་ཀཱ་སི་ར་ས་མཱུ་པ་མནྟི ཨཱུ་ཀཱ་སི་ར་ས་མཱ་ནཱུ་པ་མཾ, ཨཱུ་ཀཱ་སི་ར་པྤ་མཱ་ཎ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨི་ད་ཉྩ་སྶ པ་ཏི་ཊྛཱ་ནོ་ཀཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པ་མཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན. ཏ་ཉྷི པ་ར་མཱ་ཎུ་པ་རི་ཡ་ནྟེ་ན པ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་ཏི་སུ་ཁུ་མ་མེ་ཝཱ་ཏི. ཨཱུ་ཀཱ་སི་ར་པྤ་མཱ་ཎེ པ་ན པ་དེ་སེ ཨི་དཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཨི་ད་མེ་ཝ, ས་བྦཱ་ནི་པི ས་བྦ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་རཱུ་པཱ་ནི ཏ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟེ་ཝ. ཨི་ད་ཉྩ ཏ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟཾ ཏཾ པ་དེ་སཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི. ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཎྞཱ་ས་ཀ་ལཱ་པ་ཝ་སེ་ན ཙ ས་ཧེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ས་ཏྟ་ར་ས་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཱ་ཡུ་ཀ་ཏྟཱ རཱུ་པཱ་ནཾ, ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཙ ཙི་ཏྟ་སྶ ཏཱི་སུ ཏཱི་སུ ཁ་ཎེ་སུ ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ.

༦༥༧. སུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི སོ་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཀིཾ སོ་ཏཾ སུ་ཎཱ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ནུ་ཏ་མྦ་ལོ་མཱ་ཙི་ཏེཏི ས་ས་མྦྷཱ་ར་སོ་ཏ་བི་ལ་སྶ ཨ་ནྟོ སུ་ཁུ་མེ་ཧི ཏ་མྦ་ཝ་ཎྞ་ལོ་མེ་ཧི ས་ཉྩི་ཏེ. ཨ་ངྒུ་ལི་ཝེ་དྷ་ཀ་ས་ཎྛཱ་ནེ པ་དེ་སེཏི ཨ་ངྒུ་ལི་མུ་དྡི་ཀཱ་ས་ཎྛཱ་ན་མཾ་ས་ཡུ་ཏྟེ པ་དེ་སེ. ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ཧཱིཏི ས་ནྡྷཱ་ར་ཎཱ་དི་ཀི་ཙྩཱ་ཧི. ཨཱ་ཡུ་ནཱ པ་རི་པཱ་ལི་ཡ་མཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཝ་ཎྞཱ་དཱི་ཧི པ་རི་ཝཱ་རི་ཏ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཏི་ཊྛ་ཏཱིཏི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཏཾ པ་དེ་སཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. གྷཱ་ཡ་ཏཱིཏི ག་ནྡྷོ་པཱ་དཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི. སཱ་ཡ་ཏཱིཏི ར་སཾ ཝི་ནྡ་ཏི. ཛཱི་ཝི་ཏ་མ་ཝ྄ཧཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ར་ས་གྒ་ཧ་ཎ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏ་ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ར་སོ ཛཱི་ཝི་ཏཾ, ཏཾ ཨ་ཝ྄ཧཱ་ཡ་ཏི ཏ་སྨིཾ ནི་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཝ྄ཧཱ་ཡ་ནྟ་མི་ཝ ཧོ་ཏི. ཨུ་པྤ་ལ་ད་ལ་གྒ་ས་ཎྛཱ་ནེ པ་དེ་སེཏི མ་ཛ྄ཛྷེ ཚི་ནྣ་སྶ ཨུ་པྤ་ལ་ད་ལ་སྶ ཨ་གྒ་བྷཱ་ག་ས་ཎྛཱ་ནེ པ་དེ་སེ. མ་ལཱ་ནནྟི ཀི་ལེ་སཱ་དི་མ་ལཱ་ན་ཉྩེ་ཝ མ་ལ་ཝི་ས་ཡཱ་ན་ཉྩ སཱ་ས་ཝ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟེ་སུ ཀཱ་མ་རཱ་ག་ནི་དཱ་ན་ཀ་མྨ་ཛ་ནི་ཏེ་སུ ཀཱ་མ་རཱ་ག་སྶ ཙ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡེ་སུ གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཀཱ་ཡེ་སུ ཀཱ་ཡ་སྶ ཝི་སེ་ས་ཏོ སཱ་ས་ཝ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ སོ་ཡེ་ཝ ཏེ་སཾ ཨཱ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ན ཧི ཕོ་ཊྛ་བྦ་སུ་ཁཾ ཨ་སྶཱ་དེ་ནྟཱ ས་ཏྟཱ མེ་ཐུ་ན་མྤི སེ་ཝ་ནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ ཀཱ་ཡི་ནྡྲི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁ་ནྡྷཱ བ་ལ་ཝ་ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་དི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་སེ་ས་ཏོ མ་ལཱ, ཏེ་ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཡོ ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཀཱ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ཡེཏི ཨི་མ་སྨིཾ ས་ས་མྦྷཱ་ར་ཀཱ་ཡེ. སོ་པི ཧི ཀུ་ཙྪི་ཏཱ་ནཾ ཀེ་སཱ་དི་མ་ལཱ་ནཾ ཨཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀཾ ཨ་ཏྠཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཀེ་ས་གྒ་ན་ཁ་གྒཱ་དཱི་སུ ཀཱ་ཡ་པ་སཱ་ད་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ. ཀ་པྤཱ་ས་པ་ཊ་ལེ སྣེ་ཧོ ཝི་ཡཱཏི ཨི་མི་ནཱ་སྶ ནི་ར་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝཾ. ཨི་མེ ཙ པ་ན ཙ་ཀྑཱ་ད་ཡོ རཱུ་པཱ་དི་གོ་ཙ་ར་ནི་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཝ་མྨི་ཀ་ཨུ་ད་ཀ་ཨཱ་ཀཱ་ས་གཱ་མ་སི་ཝ་ཐི་ཀཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་གོ་ཙ་ར་ནི་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཧི་སུཾ་སུ་མཱ་ར་པ་ཀྑི་ཀུ་ཀྐུ་ར་སི་གཱ་ལཱ ཝི་ཡ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཝི་ས་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ ཧི ཙ་ཀྑུ ཝ་མྨི་ཀ་ཙྪི་དྡཱ་བྷི་ར་ཏ་ས་པྤོ ཝི་ཡ, བི་ལ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ སོ་ཏཾ ཨུ་ད་ཀ་བི་ལཱ་བྷི་ར་ཏ་སུཾ་སུ་མཱ་རོ ཝི་ཡ, ཨཱ་ཀཱ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ གྷཱ་ནཾ ཨ་ཛ་ཊཱ་ཀཱ་སཱ་བྷི་ར་ཏ་པ་ཀྑི ཝི་ཡ, གཱ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ ཛི་ཝ྄ཧཱ གཱ་མཱ་བྷི་ར་ཏ་ཀུ་ཀྐུ་རོ ཝི་ཡ, ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ཡོ ཨཱ་མ་ཀ་སུ་སཱ་ནཱ་བྷི་ར་ཏ་སི་གཱ་ལོ ཝི་ཡཱ་ཏི. ཝི་ས་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ་ཡཱཏི ཙ་ཀྑུ་སྶ ཝི་ས་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཙ་ཀྑུ་མ་ཏོ ཝཱ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཀྑུ ཝི་ས་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི.

ད་ཊྛུ…པེ… ལ་ཀྑ་ཎནྟི ཨེ་ཏྠ ད་ཊྛུཾ ཀཱ་མེ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛུ་ཀཱ་མོ ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མ་ཏཱ, རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. སཱ པ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཀཱ་ཝི་ཛྫཱ་མཱུ་ལ་པ་ཏྠ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཨ་པཱ་ཀ་ཊཱ་ཏི དུ་ཝི་དྷཱ. ཏ་ཏྠ ཡཱ ཨ་ཡཾ ‘‘ཨཱི་དི་སཾ ཨཱི་དི་ས་ཉྩ སུ་ཁུ་མ་ཏ་མ་ཝི་ས་ཡ་གྒ་ཧ་ཎ་ས་མ་ཏྠཾ ཙ་ཀྑུ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཏོ པུ་བྦེ, པ་ཙྪཱ ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ པཱ་ཀ་ཊཱ. ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་སེ་སཾ པ་ན ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ན་བྷ་ཝ་ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཏྠེ་ཏྭཱ, ཨ་པ་ཏྠེ་ཏྭཱ ཝཱ ཏ་ཏྠ ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སེ་ན ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནུ་ས་ཡི་ཏཱ ཨ་པི ཀ་མྨ་སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཝི་ཙི་ཏྟ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་པཱ་ཀ་ཊཱ. སཱ དུ་ཝི་དྷཱ་པི ནི་དཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཡ་སྶ ཏཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ནི་དཱ་ནཾ, ཏ་དེ་ཝ ཀ་མྨཾ, ཏཾ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏེ་ས་ནྟི ད་ཊྛུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ནི་དཱ་ན་ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི, ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷཱ་ནཾ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ པ་སཱ་དོ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མ་ཏཱ…པེ… པ་སཱ་དོ, ཏཾ ལ་ཀྑ་ཎ་མ་སྶ, ཏ་ཐཱ ཧུ་ཏྭཱ ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ནི་དཱ་ན་ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏ་པ་སཱ་ད་ལ་ཀྑ་ཎཾ.

ཨེ་ཏྠ ཙ ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀཱ་ནཾ དི་ནྣ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཾ, ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ཀ་མྨཾ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི. ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ པ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ་ཝ པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཛ་ན་ཀ་མེ་ཝ ཀ་མྨཾ པ་རི་པུ་ཎྞ་ས་ཀ་ལ་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཀ་ཐཾ པ་ན ཨེ་ཀ་ཀ་མྨུ་ནཱ ནི་བྦ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཝི་སེ་སོ་ཏི? ཀཱ་ར་ཎ་སྶ བྷི་ནྣ་ཏྟཱ. ཏཾ་ཏཾ་བྷ་ཝ་པ་ཏྠ་ནཱ་བྷཱུ་ཏཱ ཧི ཏ་ཎྷཱ ཏཾ་ཏཾ་བྷ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་བྷི་ལཱ་ས་ཏཱ་ཡ ས་ཡཾ ཝི་ཙི་ཏྟ་རཱུ་པཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏཾ་ཏཾ་བྷ་ཝ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་ཀ་མྨ་སྶ་པི ཝི་ཙི་ཏྟ་བྷེ་ད་ཏཾ ཝི་ད་ཧ་ཏི. ཡ་ཏོ ཏ་དཱ་ཧི་ཏ་ཝི་སེ་སཾ ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡོ་གེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་རཱུ་པཱ་པ་ནྣཾ ཝི་ཡ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་སི་ཊྛ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཕ་ལཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི, ན ཙེ་ཏྠ ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཉྙཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཀཱ་ར་ཎ་ཝི་སེ་སེ་ན ཨཱ་ཧི་ཏ་ཝི་སེ་ས་སྶ ཝི་སི་ཊྛ་ཕ་ལ་ནི་པྥཱ་ད་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ ཀ་མྨ་སྶ སོ་ལ༹་སཱ་དི་ཝི་པཱ་ཀ་ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦོ. ལོ་ཀེ་པི ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ སཱ་ལི་བཱི་ཛ་སྶ པ་རི་པུ་ཎྞཱ་པ་རི་པུ་ཎྞ་ཏ་ཎྜུ་ལ་ཕ་ལ་ནི་བྦ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཏཱ དི་སྶ་ཏེ་ཝ. ཀིཾ ཝཱ ཨེ་ཏཱ་ཡ ཡུ་ཏྟི་ཙི་ནྟཱ་ཡ, ན ཙི་ནྟི་ཏ་བྦ་མེ་ཝེ་ཏཾ. ཡ་ཏོ ཀ་མྨ་ཕ་ལཾ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནི, ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ ཙ ས་བྦ་སོ བུ་དྡྷཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཉཱ་ཎ་སྶ ཝི་ས་ཡོ, ན ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་ཏ་ཀྐཱ་ཝ་ཙ་ར་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ ཨ་ཙི་ནྟེ་ཡྻོ, ན ཙི་ནྟེ་ཏ་བྦོ, ཡོ ཙི་ནྟེ་ཡྻ, ཨུ་མྨཱ་ད་སྶ ཝི་གྷཱ་ཏ་སྶ བྷཱ་གཱི ཨ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ (ཨ. ནི. ༤.༧༧) ད་སྶེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ.

རཱུ་པེ་སུ ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ན་ར་སནྟི ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ནཾ པུ་གྒ་ལ་སྶ, ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝཱ ཏ་ནྣི་ནྣ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ. ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནནྟི ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨཱ་ལོ་ཀཱ་དི་ས་ནྣི་སྶ་ཡེ་ན ཀ་དཱ་ཙི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ན་མྤི ཧི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལེ ཙ་ཀྑུཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི་ས་མ་ཡེ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟེ་སུ མ་ནྡཱ་མ་ནྡ་མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ཡུ་ཀེ་སུ ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཎྞཱ་ས་ཙ་ཀྑཱུ་སུ ཀ་ཏ་མཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱ་ཝཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ཏཱི་ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ –

‘‘པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཋཱ་ན་པྤ་ཏྟཾ པུ་རེ་ཛཱ་ཏཾ ཝ་ཏྠུཾ ནི་སྶཱ་ཡ དུ་ཏི་ཡ་བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཋཱ་ན་པྤ་ཏྟཾ པུ་རེ་ཛཱ་ཏཾ ཝ་ཏྠུཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏ་ཏི་ཡ་བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ’’ཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༧༠༠) –

མ་གྒཱ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཱ་ཏཱི་ཏཾ ཙ་ཀྑུ རཱུ་པེ གྷ་ཊྚི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་སྶ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ དྭཱི་སུ བྷ་ཝ་ངྒ་ཙ་ལ་ནེ་སུ པུ་རི་མ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་ན བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཧ ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཨི་དྷ སཱི་ཧ་ལ༹་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ, ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒ་སྶ སཱི་ཧ་ལ༹་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ་ཉྩ ཝུ་ཏྟོ.

ཏ་ལཱ༹་ཀ་གཱ་མ་མཱུ་ལ་ཝཱ་སི་དཱ་ཋཱ་ནཱ་ག་ཏྠེ་རེ་ན པ་ན ‘‘ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནེ་ན, ཏ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་ན བྷ་ཝ་ངྒེ་ན ཝཱ ས་ཧ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཙ་ཀྑུ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ དུ་ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི ཨ་ཉྙ་སྨིཾ གྷ་ཊྚི་ཏེ ཨ་ཉྙཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་སྶ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་ཉྩ བྷ་ཝ་ངྒ་ཙ་ལ་ན་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ཧི ཡཱ་ཝ ཏེ་ར་ས་མ་ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཧ ཨུ་པྤ་ནྣ་མྤི ནི་སྶ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ, ན ཙེ་ཏཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཙི་ཏྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀེ་ས་ཉྩི ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝཾ ན ག་ཙྪ་ཏི ནི་རུ་དྡྷ་ཏྟཱ, མ་ནོ་དྭཱ་ར་སྶ ནི་རུ་དྡྷ་སྶེ་ཝ དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝ་སྶ ད་སྶ་ན་ཏོ. ཡ་དི སི་ཡཱ ‘‘པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཝ་ཏྠུཾ ནི་སྶཱ་ཡ དུ་ཏི་ཡ་བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ‘‘ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཱ་ཏཱི་ཏ་མེ་ཝ ནི་སྶ་ཡོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ’’ནྟི ཨི་ད་མྤི ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཱ་ཏཱི་ཏཾ ནི་སྶ་ཡོ་ཏི ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ‘‘ཏ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་ན བྷ་ཝ་ངྒེ་ན ཝཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཡུ་ཛྫེ་ཡྻ, ཏེ་ན ཧི ‘‘ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎ་དྭ་ཡཱ་ཏཱི་ཏ་མྤི ནི་སྶ་ཡོ’’ཏི པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏཾ སི་ཡཱ, ཏ་སྨཱ ནཱ་ཡཾ ཐེ་ར་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ་ཏི དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་མོ’’ཏི ཙ ཨ་ན་ཏཱི་ཏེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎ་སྶ དུ་བྦ་ལ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན ཏ་སྶ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ན པ་ན དྭི་ཏི་ཙ་ཏུ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཱ་ཏཱི་ཏཱ་ནཾ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱ་ལ་ཏྠེ་རེ་ན ‘‘ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནཱ་དཱི་ནི ཙུ་ཏི་ཨཱ་ས་ནྣཱ་ནི ཏ་དུ་དྡྷཾ ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཐེ་ར་སྶ མ་ནོ་ར་ཐ་མེ་ཝཱ་ཏི ན སཱ་ར་ཏོ པ་ཙྩེ་ཏ་བྦཾ.

ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ་སུ བ་ཧཱུ་སུ པ་སཱ་དེ་སུ ཀིཾ ཨེ་ཀོ ནི་སྶ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ ས་བྦེ་ཡེ་ཝཱ་ཏི? ན་ནུ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པུ་བྦེ ཨེ་ཀ་མྤི ཙ་ཀྑུ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི, ཀ་ཏ་མཾ པ་ན ཏ་ནྟི? ཡཾ ཏ་ཏྠ ཝི་ས་དཾ ཧུ་ཏྭཱ རཱུ་པཱ་བྷི་གྷ་ཊྚ་ནཱ་ར་ཧཾ. ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒ་སཱི་ཧ་ལ༹་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ས་བྦེ་ཡེ་ཝ ནི་སྶ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘ཙ་ཀྑུ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ རཱུ་པེ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ’ནྟི ཨེ་ཏྠ ‘རཱུ་པེ ཙཱ’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་ཡ ‘ཙ་ཀྑཱུ་ནཱི’ཏི་པི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཨ་ནུ་ཡོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ་ཝི་སོ་དྷ་ན་ཏྠཾ ‘ས་ས་མྦྷཱ་ར་ཙ་ཀྑུ་དྭ་ཡ་ནི་སྶི་ཏཾ པ་སཱ་ད་དྭ་ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ག་ཎྷེ་ཡྻུ’ནྟི ཨི་མཾ ཝི་པྤ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ནི་རཱ་ཀ་རོ་ནྟེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་མ་ཀ་ཏྭཱ ‘རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༢) ཝི་ཡ སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱ་ལ་ཏྠེ་རེ་ན པ་ན ཏ་དེ་ཝ སཱི་ཧ་ལ༹་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟེ་ན ‘‘ཨེ་ཀ་མྤི ཙ་ཀྑུ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, རཱུ་པཾ པ་ན ཨ་ནེ་ཀ་མེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཝི་སེ་ས་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཙེ་ཝ ཨ་མྷེ་ཧི་པི ཧེ་ཊྛཱ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏ་ནྟི. ཡེ་སཾ བྷཱུ་ཏཱ་ན་མ་ཡཾ པ་སཱ་དོ, ཏེ་ཡེ་ཝ ཨི་མ་སྶ ཨཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ད་ཊྛུ…པེ… པ་ད་ཊྛཱ་ན’’ནྟི. སོ་ཏ་པ་སཱ་དཱ་དཱི་ན་མྤི ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ.

༦༥༨. ཀེ་ཙཱིཏི མ་ཧཱ་ས་ངྒྷི་ཡེ་སུ ཨེ་ཀ་ཙྩེ. ཙ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཏེ་ཛཱ་དི་ཨ་དྷི་ཀ་ཏཱ ནཱ་མ ཏ་ནྣི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཏ་ད་དྷི་ཀ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏེ་ཛཱ་དྷི་ཀཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏེ་ཛཱ་དྷི་ཀཱ་ནནྟི པ་མཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་ནྣཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ས་མཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་པི ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་ཨ་དྷི་ཀཱ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི. ཨཱ་ཀཱ་ས …པེ… སེ་ས་ཀཱཏི ཨཱ་ཀཱ་སཱ་དྷི་ཀཱ་ནཾ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ པ་སཱ་དོ སོ་ཏཾ, ཝཱ་ཡུ་ཨ་དྷི་ཀཱ་ནཾ གྷཱ་ནཾ, ཏོ་ཡཱ་དྷི་ཀཱ་ནཾ ཛི་ཝ྄ཧཱ, ཕོ་ཊྛ་བྦ་ས་ངྑཱ་ཏ་པ་ཐ་ཝཱ་དྷི་ཀཱ་ནཾ ཀཱ་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

༦༥༩. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཝ་ད་ནྟཱ་ནཾ ཀིཾ ཨུ་ཏྟ་ར་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. སུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཐཱཏི ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ས་ཀྐཱ ས་དྡྷཱ་ཏུཾ, ཏ་སྶ པ་ན པ་རི་དཱི་པ་ཀཾ སུ་ཏྟ་མཱ་ཧ་ར་ཐ. སུ་ཏྟེ ཧི ཨཱ་ཧ་ཊེ ཏ་སྶ ནེ་ཡྻ་ཏྠ་ཏཾ ནཱི་ཏ་ཏྠ་ཏཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ཡ་དི ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཐ, ག་ཎྷེ་ཡྻཱ་མ ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སུ་ཏྟ་མེ་ཝ…པེ… ཀི་ཉྩི་པཱིཏི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ སུ་ཏྟཾ ག་ཝེ་ས་མཱ་ནཱ་པི ཨ་དྡྷཱ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཀི་ཉྩི་པི ཨེ་ཀ་གཱ་ཐཱ་པ་ད་མ་ཏྟ་མྤི ཏ་ད་ཏྠ་པ་རི་དཱི་པ་ཀཾ སུ་ཏྟཾ ན ད་ཀྑི་སྶ་ནྟེ་ཝ ཏེ་པི་ཊ་ཀེ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནེ ཏཱ་དི་ས་སྶེ་ཝ སུ་ཏྟ་ནྟ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.

༦༦༠. ཀི་ཉྩཱ་པི སུ་ཏྟ་ནྟ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ན དི་སྶ་ཏི, ཡུ་ཏྟི་ཏོ པ་ན དི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཙེ, ཏ་མྤི ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་སེ་སེ ས་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. བྷཱུ་ཏཱ་ན་ཉྷི ཝི་སེ་སེ ས་ཏི པ་སཱ་དོ ཀ་ཐཾ བྷ་ཝེ, ནེ་ཝ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ན ཙ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མཱ་ནཱ་ན་ཉྷི བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ, པ་སཱ་དོ པ་རི་དཱི་པི་ཏོ’’ཏི. ཡ་སྨཱ ས་མཱ་ནཱ་ན་མེ་ཝ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ པ་སཱ་དོ པོ་རཱ་ཎེ་ཧི པ་རི་དཱི་པི་ཏོ, ན ཝི་ས་མཱ་ནཱ་ནཾ. པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཨ་དྷི་ཀ་ཀ་ལཱ་པ་སྶ ཧི ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏྟཱ, ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཨ་དྷི་ཀ་ཀ་ལཱ་པ་སྶ ཝི་སྶ་ནྡ་ན་ཏོ, ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་ཨ་དྷི་ཀ་ཀ་ལཱ་པ་སྶ པ་རི་གྒ་ཡ྄ཧ་མཱ་ན་ཏྟཱ, ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཨ་དྷི་ཀ་ཀ་ལཱ་པ་སྶ ཙ ཝི་སྶ་ར་ཎ་ཏོ ན ཏེ་སུ པ་སཱ་དོ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ཀི་ཙྩ་ཏོ ས་མཱ་ནཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་སཱ་དོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ན ཝི་ས་མཱ་ནཱ་ན་ནྟི.

༦༦༡-༢. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐཾ པ་སཱ་དཱ་ནཾ ཝི་སེ་ས་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན པ་སཱ་ད་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ནཾ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཝི་སེ་སེ་ན ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏེ་སཾ པ་སཱ་ད་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨི་ད་མཱུ་ནཾ, ཨི་ད་མ་དྷི་ཀ་ནྟི ཨེ་ཏཾ ཝི་སེ་ས་པ་རི་ཀ་པྤ་ནཾ ས་བྦ་སོ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཧཱ་ཡ ཉེ་ཡྻཱ ཀ་མྨ་ཝི་སེ་སེ་ན པ་སཱ་དཱ་ནཾ ཝི་སེ་ས་ཏཱ. ཡ་ཐཱ ཨ་ཝི་སེ་སེ་པི བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་ནཾ ར་སཱ་ད་ཡོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་ས་དི་སཱ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཙ་ཀྑཱ་ད་ཡོ་པི བྷཱུ་ཏ་ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝེ་པི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་ས་དི་སཱ ཧོ་ནྟི. སོ པ་ནཱ་ཡཾ ཝི་སི་ཊྛ་བྷཱ་ཝོ ཀ་མྨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཀ་མྤི ཧི ཀ་མྨཾ པ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནི་ཀ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ཏྠ་ནཱ་ནི་པྥ་ནྣཾ ཙ་ཀྑཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝི་སི་ཊྛཾ སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཝི་སེ་ས་ཏོ. ན ཧི ཡེ་ན ཝི་སེ་སེ་ན ཙ་ཀྑུ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ, ཏེ་ནེ་ཝ སོ་ཏ་སྶ ཧོ་ཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཏོ. ‘‘པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ མ་ཧ་གྒ་ཏཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ ས་བྦེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨེ་ཀཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ནཱ་ནཱ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཧི ཏ་དཱ ཨི་ནྡྲི་ཡུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ ས་ཏི པ་རི་ཏྟེ་ན ཙ མ་ཧ་གྒ་ཏེ་ན ཙ ཀ་མྨེ་ན ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ, ན ཙེ་ཀཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ཨ་ནེ་ཀ་ཀ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷ་མེ་ཀེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཨ་ནེ་ཀི་ནྡྲི་ཡུ་པྤ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི. ‘‘ན ཧི བྷཱུ་ཏ་ཝི་སེ་སེ་ན, ཧོ་ཏི ཏེ་སཾ ཝི་སེ་ས་ཏཱ’’ཏི ཨི་དཾ ནི་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ.

༦༦༣. ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ཝི་སི་ཊྛེ་སུ ཙ ཨེ་ཏེ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎེ་པི ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པྤ་ཏྟ་གཱ་ཧ་ཀནྟི ཨ་ས་མྤ་ཏྟ་གྒཱ་ཧ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་སྶ་ཡེ་ན ས་ཧ ཨ་ན་ལླཱི་ཡ་ན་ནི་སྶ་ཡེ ཨེ་ཝ རཱུ་པཱ་དི་ཝི་ས་ཡེ ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཀེ་ཙི པ་ན ཏ་མྤི ‘‘ས་མྤ་ཏྟ་གྒཱ་ཧ་ཀ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན སུ་ནྡ་རཾ སཱ་ནྟ་རེ ཨ་དྷི་ཀེ ཙ ཝི་ས་ཡེ ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་དི ཧི ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏཱ་ནི ས་མྤ་ཏྟ་ཝི་ས་ཡ་མེ་ཝ ག་ཎྷ་ནྟི, ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་ད་ཏོ ཝི་ཙྪི་ནྣ་དེ་སེ ཋི་ཏེ་སུ ཏཱ་ར་ཀཱ་དཱི་སུ ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཙ པ་མཱ་ཎ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀེ་སུ ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལཱ་དཱི་སུ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ སོ་ཏ་པ་སཱ་ད་ཏོ ཙ ཝི་ཙྪི་ནྣ་དེ་ས་ས་མྦྷཱུ་ཏེ་སུ ཨུ་ད་ར་ཙ་མྨ་ས་ནྡྷི་ཙ་མྨཱ་དི་ཨ་ནྟ་རི་ཏེ་སུ ཀུ་ཙྪི་ས་དྡ་ས་ནྡྷི་ས་དྡཱ་དཱི་སུ པུ་ཐུ་ལེ་སུ ཙ ས་མུ་དྡ་ས་དྡཱ་དཱི་སུ ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི ན སི་ཡཱ ས་མྤ་ཏྟ་གྒཱ་ཧ་ཀཱ་ནཾ ཀཱ་ཡི་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཏ་ཐཱ ཨ་ད་སྶ་ན་ཏོ.

ཨེ་ཏྠ ཙ ཝ་དེ་ཡྻ – ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཏོ བ་ཧི་ནྡྲི་ཡ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྤ་ཏྟ་ཝི་ས་ཡ་མེ་ཝ ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཝི་ས་ཡཾ, ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཝི་ས་ཡཾ ག་ཧ་ཎཱ་ཀཱ་རཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་སི་དྡྷ་མེ་ཏཾ ‘‘སཱ་ནྟ་རེ ཨ་དྷི་ཀེ ཙ ཝི་ས་ཡེ ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི? ཏཾ ན, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཏོ བ་ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝཱ. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་དེ་སེ ཨེ་ཝ ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཏ་ཏྠ ཀི་ཙྩཱ་དི་པྤ་ཡོ་ག་ད་སྶ་ན་ཏོ. ས་ཏི ཙ ཨེ་ཏ་སྶ བ་ཧི པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ པི་ཧི་ཏེ་པི ཝི་ས་ཡ་གྒ་ཧ་ཎཾ སི་ཡཱ, ཏ་སྨཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་དེ་སེ ཋི་ཏཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ས་མྤ་ཏྟ་ཝི་ས་ཡ་སྶེ་ཝ ག་ཧ་ཎ་ཏོ ནཱ་སི་དྡྷ་མེ་ཏཾ ‘‘སཱ་ནྟ་རེ ཨ་དྷི་ཀེ ཙ ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧུ པོ་རཱ་ཎཱ –

‘‘ས་བྦ་གོ་ཙ་ར་ཡོ་གེ་པི, དི་ཊྛཾ རཱུ་པ་ར་ཝེ་སུ ཡཾ;

ཝི་ཙྪི་ནྣ་པུ་ཐུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ས་མྤ་ཏྟ་གྒཱ་ཧ་བཱ་དྷ་ཀ’’ནྟི.

ཏ་སྶ་ཏྠོ – ས་བྦེ་སཾ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ གོ་ཙ་རེ་ན རཱུ་པཱ་དི་ནཱ ཡོ་གེ ཨེ་ཀ་ཀཱ་རི་ཡ་སཱ་དྷ་ཀ་ཏྟཱ ས་མྦ་ནྡྷེ གྷ་ཊྚ་ནེ ཝཱ ས་མཱ་ནེ ས་ཏི རཱུ་པ་ར་ཝེ་སུ རཱུ་པ་ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་སུ ཙ་ཀྑཱ་དི་ཏོ དཱུ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཙེ་ཝ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ན་ནྟ་རི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ཝི་ཙྪི་ནྣེ་སུ པ་མཱ་ཎ་ཏོ པུ་ཐུ་ལེ་སུ ཙ ཝི་ས་ཡེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཏཾ ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏཱ་ནཾ ས་མྤ་ཏྟ་གྒཱ་ཧ་སྶ ས་མྤ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ བཱ་དྷ་ཀ་ནྟི.

ཨ་པི་ཙ ཡ་དི ཙ་ཀྑུ ས་མྤ་ཏྟ་གྒཱ་ཧ་ཀཾ སི་ཡཱ, ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ཎྜ་ལེ ཋི་ཏཾ ཝ་ཎྞ་མྤི པ་སྶེ་ཡྻ. ཏ་ཐཱ ཨ་ཀྑི་པུ་ཊེ ཨ་ཉྫ་ནཾ པ་ཁུ་མ་མཱུ་ལེ ཨ་ཀྑི་ཝ་ཎྞཾ པ་ཁུ་མ་མཱུ་ལེ གྷ་ཊྚི་ཡ་མཱ་ནཾ ཨ་ཉྫ་ན་ས་ལཱ་ཀ་མྤི པ་སྶེ་ཡྻ, ན ཙ པ་ནེ་ཏཾ དི་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་ནྣི་སྶ་ཡེ དེ་སེ ཋི་ཏ་མེ་ཝ ཝི་ས་ཡཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. སོ་ཏཱ་ཡ་ཏ་ན་མྤི ཡ་དི ས་མྤ་ཏྟ་གྒཱ་ཧ་ཀཾ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ, ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ནཾ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཀ་དཱ་ཙི་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡོ ན སི་ཡཱ. ན ཧི བ་ཧི་དྡྷཱ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཨ་ཏྠི. པ་ཊྛཱ་ནེ ཙ ‘‘ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ནཾ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༢) ཨ་ཝི་སེ་སེ་ནེ་ཝ ས་དྡ་སྶ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ. ཀི་ཉྩ ཡ་དི སོ་ཏཾ ས་མྤ་ཏྟ་གྒཱ་ཧ་ཀཾ སི་ཡཱ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ས་ཡ་པ་དེ་སེ་ཡེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏོ ག་ནྡྷ་སྶ ཝི་ཡ ས་དྡ་སྶཱ་པི དི་སཱ་དེ་ས་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ན སི་ཡཱ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་དྡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཀ་ཎྜཾ པཱ་ཏེ་ནྟ་སྶ ས་དྡ་ཝེ་དྷི་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཎྞ་བི་ལེ་ཡེ་ཝ ས་ར་པཱ་ཏ་ནཾ སི་ཡཱ, ཏ་སྨཱ ཡ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ནྣོ ས་དྡོ, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཋི་ཏོ སོ་ཏ་པ་ཐེ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ཏི.

ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐཾ དཱུ་རེ ཋི་ཏེ་ཧི ར་ཛ་ཀཱ་དི་ས་དྡཱ ཙི་རེ་ན སུ་ཡྻ་ནྟི. ཨ་ས་མྤ་ཏྟ་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཏྟེ ཧི དཱུ་རཱ་ས་ནྣ་དེ་ས་ཝ་ཏྟཱི་ནཾ ས་མ་ཀ་མེ་ཝ ས་ཝ་ནེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི? ན་ཡི་ད་མེ་ཝཾ དཱུ་རཱ་ས་ནྣཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་པཱ་ཀ་ཊེ ས་དྡེ ག་ཧ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཧི དཱུ་རཱ་ས་ནྣཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ན་ས་དྡེ ཡ་ཐཱ་པཱ་ཀ་ཊེ་ཝ ག་ཧ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨ་ཀྑ་ར་ཝི་སེ་ས་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ, ཨ་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ར་ཛ་ཀཱ་དི་ས་དྡེ་པི ཨཱ་ས་ནྣ་སྶ ཨཱ་དི་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཡཱ་ཝ ཨ་ཝ་སཱ་ནཱ ཀ་མེ་ན པཱ་ཀ་ཊཱི་བྷཱུ་ཏེ, དཱུ་ར་སྶ ཙ ཨ་ཝ་སཱ་ནེ, མ་ཛ྄ཛྷེ ཝཱ པི་ཎྜ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་པཱ་ཀ་ཊཱི་བྷཱུ་ཏེ ཡ་ཐཱ་པཱ་ཀ་ཊཾ ནི་ཙྪ་ཡ་གྒཱ་ཧ་ཀཱ་ནཾ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱི་ཐི་ཡཱ པ་ར་ཏོ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་ཛ་ཝ་ནཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ལ་ཧུ་ཀཾ སུ་ཏོ, ཙི་རེ་ན སུ་ཏོ་ཏི ཨ་བྷི་མཱ་ནོ ཧོ་ཏི. སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟི པ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ས་མཱ་ནཱ ས་དྡ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་དེ་སེ ཋི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ སོ་ཏཱ་པཱ་ཐ་ག་མ་ན་ཏོ. ཡ་དི ས་དྡ་སྶ བྷཱུ་ཏ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ས་མ་ནྟ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟི ན་ཏྠི, ཀ་ཐཾ པ་ཊི་གྷོ་སུ་པྤ་ཏྟཱི་ཏི? དཱུ་རེ ཋི་ཏོ་པི ས་དྡོ ཨ་ཉྙ་ཏྠ པ་ཊི་གྷོ་སུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ, བྷཱ་ཛ་ནཱ་དི་ཙ་ལ་ན་སྶ ཙ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི ཨ་ཡོ་ཀ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་ཡོ་ཙ་ལ་ན་སྶཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

སེ་སཾ…པེ… གཱ་ཧ་ཀནྟི ཡཾ པ་ན ཨ་ཝ་སེ་སཾ གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་སཱ་ད་ཏྟ་ཡཾ, ཏཾ ས་མྤ་ཏྟ་གྒཱ་ཧ་ཀཾ ཧོ་ཏི ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ ས་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་སྶ་ཡེ ཨ་ལླཱི་ནེ་ཡེ་ཝ ཝི་ས་ཡེ ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ག་ནྡྷ་ར་སཱ་ནཾ ནི་སྶ་ཡེ་སུ གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ནི་སྶ་ཡེ་ཧི ས་ཧ ཨ་ལླཱི་ནཱ་ཡེ་ཝ ག་ནྡྷ་ར་སཱ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི. ཕོ་ཊྛ་བྦ་ཉྩ བྷཱུ་ཏ་ཏྟ་ཡ་རཱུ་པཾ ཀཱ་ཡ་ནི་སྶ་ཡེ་ན ཨ་ལླཱི་ན་མེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི.

ཝ་ཎྞ་ཝི་ཀཱ་ར་མཱ་པ་ཛྫ་མཱ་ནནྟི དོ་སཱ་དཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཨ་མ་ནཱ་པ་ཝ་ཎྞ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཝ་ཎྞ་ཝི་ཀཱ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་མཱ་ནཾ. ཧ་ད་ཡ་ངྒ་ཏ་བྷཱ་ཝནྟི ཙི་ཏྟ་ག་ཏཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ. པ་ཀཱ་སེ་ཏཱིཏི རཱུ་པ་མི་ཝ པ་ཀཱ་སཾ ཀ་རོ་ཏི, ས་ཝི་གྒ་ཧ་མི་ཝ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ཏྟཱ ཧི དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ པ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠོ ཨེ་ཝ རཱུ་པ-ས་དྡོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏཾ པ་ན རཱུ་པ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཙ་ཀྑུ་མྷི, ཙ་ཀྑུ་སྶ ཝཱ པ་ཊི་ཧ་ན་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཙ་ཀྑུ་པ་ཊི་ཧ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཨེ་ཝཾ སོ་ཏ་པ་ཊི་ཧ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི. པ་ཊི་ཧ་ན་ན་ཉྩེ་ཏྠ ཝི་ས་ཡ་ཝི་ས་ཡཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝོ ཡོ་གྱ་དེ་སཱ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏོ ཝི་ཡཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ. ཡ་ཐཱ པ་ཊི་གྷཱ་ཏེ ས་ཏི དུ་བྦ་ལ་སྶ ཙ་ལ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝི་ས་ཡཱ་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི ཝི་ས་ཡི་ནོ ཏཾ་ས་མྦ་ནྡྷ་སྶ ཙ ཝ་ཏྠུ་རཱུ་པ་སྶ, ཏ་ནྣི་སྶི་ཏ་སྶ ཙ བྷ་ཝ་ངྒ་སྶ ཙ་ལ་ནཾ ཧོ་ཏི. སོ རཱུ་པ་སྶ ཙ་ཀྑུ་མྷི, ཙ་ཀྑུ་སྶ ཝཱ རཱུ་པེ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་མྷི ཙ་ཀྑུ་མྷི ཨ་ནི་ད་སྶ་ན་མྷི ས་པྤ་ཊི་གྷ་མྷི རཱུ་པཾ ས་ནི་ད་སྶ་ནཾ ས་པྤ་ཊི་གྷཾ པ་ཊི་ཧ་ཉྙི ཝཱ, ཡཾ ཙ་ཀྑུ ཨ་ནི་ད་སྶ་ནཾ ས་པྤ་ཊི་གྷཾ རཱུ་པ་མྷི ས་ནི་ད་སྶ་ན་མྷི ས་པྤ་ཊི་གྷ་མྷི པ་ཊི་ཧ་ཉྙི ཝཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༥༩༧) ཙ ཨཱ་དི. ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ. གོ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ས་ཡ་ཏཱ, ཏ་བྦ་ཧུ་ལ་ཏཱ གོ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་ས་ཡ་གོ་ཙ་རཱ་ནཾ ཝི་སེ་སོ. ས་དྡཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཨུ་དཱ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏི, ས་ཀེ་ཧི ཝཱ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ནཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ག་ནྡྷ་ཡ་ཏཱིཏི སུ་ག་ནྡྷཾ, དུ་གྒ་ནྡྷ་ནྟི ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སཱུ་ཙ་ཡ་ཏཱི’’ཏི.

༦༦༤. ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡཾ. ཡ་ཐཱ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི པུ་རི་ས་སྶ་པི ཧོ་ནྟི, ན་ཡི་དཾ ཏ་ཐཱ. ཨི་དཾ པ་ན ནི་ཡ་མེ་ན ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡེ་པི. ཨི་ཏྠི་ཡཱ བྷཱ་ཝོ, ཨི་ཏྠཱི་ཏི བྷ་ཝ་ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཙི་ཏྟཾ, ཨ་བྷི་དྷཱ་ནཾ ཝཱ་ཏི ཨི་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ས་མུ་ཊྛི་ཏོཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ་ཡེ་ཝ ས་མུ་ཊྛི་ཏོ, པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཧ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ས་མུ་ཊྛི་ཏོ. ཨེ་ཏེ་ན ཋ་པེ་ཏྭཱ ལི་ངྒ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡ ཨི་མ་སྶ ཨ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ. ཡ་ཉྩེ་ཏཾ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཱ་དཱིཏི ཡཾ པ་ནེ་ཏཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏཾ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཱ་དི. ཨཱ་དི-གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨི་ཏྠི་ནི་མི་ཏྟ་ཨི་ཏྠི་ཀུ་ཏྟ་ཨི་ཏྠཱ་ཀ་པྤཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ. ཏ་ཏྠ ཝི་ས་ད་ཨ་ཝི་ས་ད་ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་དི་ཏཱ ས་ཎྛཱ་ནཾ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཾ. ཨི་ཏྠཱི་ན་ཉྷི ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་གཱི་ཝཱ་ཨུ་ར་ཨཱ་དི་ས་ཎྛཱ་ནཾ ན པུ་རི་སཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཏཱ་སཾ ཧེ་ཊྛི་མ་ཀཱ་ཡོ ཝི་ས་དོ, ཨུ་པ་རི་མ་ཀཱ་ཡོ ཨ་ཝི་ས་དོ, ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ ཁུ་དྡ་ཀཱ, མུ་ཁཾ ཁུ་དྡ་ཀཾ, ཐ་ན་མཾ་སཱ ཨ་ཝི་ས་དཱ, ཏཱ ནི་མྨ་སྶུ་དཱ་ཋི་ཀཱ. ཀེ་ས་བ་ནྡྷ་ཝ་ཏྠ་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩ ཨི་ཏྠི་ནི་མི་ཏྟཾ. ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ་པི སུ་པྤ་ཀ་མུ་ས་ལ་ཀཱ་དཱི་ཧི ཀཱི་ལཱ༹ མ་ཀ་ཙི་ཝཱ་ཀེ་ན སུ་ཏྟ་ཀ་ནྟ་ན་ནྟི ཙ ཨེ་ཝ་མཱ་དི ཨི་ཏྠི་ཀུ་ཏྟཾ, ཨི་ཏྠི་ཀི་རི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཝི་ས་ད་ཊྛཱ་ན་ག་མ་ནཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རོ ཨི་ཏྠཱ་ཀ་པྤོ. པུ་རི་ས་མྤི ཧི ཨ་ཝི་ས་དཾ དི་སྭཱ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ཝི་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི ནི་པ་ཛྫ་ཏི ནི་སཱི་ད་ཏི ཁཱ་ད་ཏི བྷུ་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨི་དཾ པ་ན ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཱ་དི་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་པི ཝ་ཎྞེ་ནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ. ཀ་ཐཾ? ཡོ་ནི་པ་དེ་སོ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཾ, ས་རཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ ཨི་ཏྠི་ནི་མི་ཏྟཾ, ཨ་ཝི་ས་ད་ཊྛཱ་ན་ག་མ་ནཱ་ད་ཡོ ཨི་ཏྠི་ཀུ་ཏྟཾ, ཨི་ཏྠི་ས་ཎྛཱ་ནཾ ཨི་ཏྠཱ་ཀ་པྤོ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ནཱ་མ པུ་རི་ས་སྨིཾ མེ་ཐུ་ན་ཏ་ཎྷཱ. སཱ ཧི ཏཱ་སཾ ནི་ཙྩཾ བ་ལ་ཝ་ཏ་རཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨ་ཏོ སཱ་པི ཨི་ཏྠཱི་ཏི ས་ཉྫཱ་ན་ན་སྶ ནི་མི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཨི་ཏྠི་ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཨི་ཏྠཱི་ཏི ས་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་མི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཀུ་ཏྟཱ་ཀ་པྤཱ་ན་མྤི ནི་མི་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏཱ, ཏ་ཐཱ་པི ཏེ་སཾ ཝི་སུཾ ག་ཧ་ཎ་ཏོ ས་རཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ ཨེ་ཝ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ.

༦༦༥. ཀིཾ པ་ནེ་ཏཾ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཱ་དི ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡཾ ཝི་ཡ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཧི ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཱ་དཱི་ནི ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཀ་མྨཱ་དི་ནཱ པ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་མུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན པ་ན ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡ་ས་ཧི་ཏེ་ཡེ་ཝ ས་ནྟཱ་ནེ ཏཾ་ཏ་དཱ་ཀཱ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཨི་ཏ་ར་ཏྠ ཙ ན བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཏེ་སཾ ཏ་བྦྷཱ་ཝ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩེ་ཝ ཛཱ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཨི་ཏྠི…པེ… ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི. ཨཱི་དི་སེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨ་དྷི་པ་ཏི་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་སྶ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་ཧི་ཏེ ས་ནྟཱ་ནེ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་ར་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ན་ཏོ, ན པ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧེ་ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་ཀ་ལཱ་པ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རོ ཝི་ཡ ཀ་ལཱ་པ་ནྟ་ར་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་མ་ནུ་པཱ་ལ་ཀཾ ཝཱ ན ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨི་མ་སྶ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ, ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ཙ པཱ་ལི༹་ཡཾ ན ཝུ་ཏྟཱ. ཡ་སྨཱ པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་རཱ་དྷཱི་ནཱ་ནི ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཱ་དཱི་ནི, ཏ་སྨཱ ཡ་ཏྠ་སྶ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ, ཏཾ་ས་དི་སེ་སུ མ་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏ་རཱུ་པེ་སུ་པི ཏཾ་ས་ཎྛཱ་ན་ཏཱ དི་སྶ་ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ནེ་ཏེ ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ ཛཱ་ཡ་ནྟཱ་པི ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ ན ས་མུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, པ་ཝ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ས་མུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཝ་ཏྟེ…པེ… པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡ’’ནྟི.

༦༦༦-༧. སཾ་སེ་ད་ཛ་ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ པ་ན ཀི་ཉྩི ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡེ་ན ས་ཧ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡ་མེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི. ན ཙཱཏི ཙ-ཀཱ་རོ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ནྟ་ར་ས་མུ་ཙྩ་ཡེ. ‘‘ཀི་ཉྩཱ’’ཏི ཨི་མ་སྶ ཨ་ཏྠེ ད་ཊྛ་བྦོ. ཡ་སྨཱ ལི་ངྒཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རེ་སུ རཱུ་པེ་སུ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཱ་ད་ཡོ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཡོ་གཾ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ་ནི ཙེ་ཝ མ་ནོ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ་ནི ཙ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན ཝཱ’’ཏི. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ པ་པ་ཉྩོ པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡེ་པི ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏི་དེ་སཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་སེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. སེ་སེ་པཱིཏི ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟེ ཨི་ཏོ སེ་སེ་སུ ས་བྦེ་སུ་པཱི་ཏི ཀ་དཱ་ཙི ཀོ་ཙི ཙི་ནྟེ་ཡྻཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡེ’’ཏི. པ་ཋ་མ་ཀ་པྤཱ་ནནྟི པ་ཋ་མ་ཀ་པྤི་ཀ་ན་རཱ་ནཾ. ཏེ་ས་ཉྷི ཨཱ་བྷ་སྶ་ར་ལོ་ཀ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ནྣཱ་ནཾ དཱི་གྷ་སྶ ཀཱ་ལ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏཾ མུ་ཏྟ་ཀ་རཱི་སེ་སུ ས་ཉྫཱ་ཏེ་སུ ཏེ་སཾ ནི་ཀྑ་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝ་ཎ་མུ་ཁཱ་ནི བྷི་ཛྫ་ནྟི, པུ་རི་ས་སྶ པུ་རི་ས་བྷཱ་ཝོ, ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཙ ཨི་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི. ཏ་ཐཱ ཧི པུ་རི་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛྷཱ་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ ཀཱ་མ་རཱ་ག་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝེ་གོ ན པ་ཊི་པ་སྶ་མྦྷ་ཏི, ན ཏཱ་ཝ བ་ལ་ཝ་ཀཱ་མ་རཱ་གཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་ནི ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི པཱ་ཏུ་ར་ཧེ་སུཾ. ཡ་དཱ པ་ན་སྶ ཝི་ཙྪི་ནྣ་ཏཱ་ཡ བ་ལ་ཝ་ཀཱ་མ་རཱ་གོ ལ་དྡྷཱ་ཝ་ས་རོ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་དཱ ཏ་དཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་ནྟཱ་ནེ ས་ཉྫཱ་ཡ་ནྟི.

༦༦༨. པ་ར་ཏོཏི པ་ཋ་མ་ཀ་པྤ་ཏོ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ. པ་ཝ་ཏྟེ…པེ… པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ ཏཾ སོ་རེ་ཡྻ་ཀ་སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་པི-ས་དྡེ་ན པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ཡཾ ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་བྷི་ཀྑུ་སྶ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཝི་ཡ ཙ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ ས་མུ་ཊྛི་ཏ་སྶ་པི པ་ཝ་ཏྟེ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ དཱི་པེ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཾ པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རི་སྶཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པུ་རི་ས་ལི་ངྒཾ པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༦༩).

ཡ་སྶ པ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ དྭཱི་སུ ཨེ་ཀ་མྤི ན ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ, སོ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཀོ ནཱ་མ, ཏ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཡ་མྤི ཨི་ནྡྲི་ཡུ་པྤ་ཏྟི ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

༦༦༩. ཀིཾ པ་ནེ་ཏ་སྶ ཨུ་བྷ་ཡ་སྶ་པི ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ, ཝི་ནཱ་ས་ན་སྶ ཙ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཡ་ཏོ ཨི་དཾ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨི་མཾ ཨ་ནུ་ཡོ་གཾ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཧ་ཏཱ པཱ་པ་ཀ་མྨེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ མ་ཧ་ཏཱཏི པ་ར་དཱ་རི་ཀ་ཀ་མྨཱ་དི་ནཱ མ་ཧཱ་བ་ལེ་ན. པཱ་པ་ཀ་མྨེ་ན ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་ན. མ་ཧ་ཏཱ ཀུ་ས་ལེ་ནེ་ཝཱཏི ཨི་དཾ སུ་ག་ཏིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. དུ་གྒ་ཏི་ཡཾ པ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨེ་ནེ་ཝ ཛཱ་ཡ་ཏི.

༦༧༠. ཨི་ནྡྲི་ཡེ ཝི་ན་ཊྛེ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ ལི་ངྒ་མྤི ཝི་ན་སྶ་ཏེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཾ ཝི་ན་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ད་ཊྛ་བྦོ – ཨི་མེ་སུ དྭཱི་སུ པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ, ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡཾ ཧཱི་ནཾ, པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ མ་ཧ་ནྟེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཧོ་ཏི, ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ཧ་ནྟེ་ན ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨེ་ན, ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ དུ་བྦ་ལཱ་ཀུ་ས་ལེ་ན, ས་མུ་ཊྛཱ་ན་མྤི དུ་བྦ་ལ་ཀུ་ས་ལེ་ན, དུ་གྒ་ཏི་ཡཾ པ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་སྶཱ་པི ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ, ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ནེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཡ་དི སུ་ག་ཏི་ཡཾ ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡ་མྤི ཀུ་ས་ལེ་ནེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི, ཀ་ཐ་ཉྩ་ར་ཧི ‘‘པ་ར་དཱ་རི་ཀ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ར་ཡེ པ་ཙྩི་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ པཱ་པ་ཀ་མྨེ་ན པ་ཉྩ་ས་ཏ་ཀྑ་ཏྟུཾ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ ཨི་ཏྠཱི ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ནྟི? ནཱ་ཡཾ ཝི་རོ་དྷོ ནི་སྶ་ནྡ་ཕ་ལ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཧི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ ཏཱ་ཝ པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡ་ནི་བྦ་ཏྟ་ནཱ་ར་ཧ་མྤི ཀ་མྨཾ ཀ་དཱ་ཙི པ་ར་དཱ་རི་ཀཱ་དི་ནཱ བ་ལ་ཝ་པཱ་པ་ཀ་མྨེ་ན པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏ་སཱ་མ་ཏྠི་ཡཾ ཨ་སྶ, ཏ་དཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡ་ནི་བྦ་ཏྟ་ནེ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡ་མེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི. པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ པ་ར་དཱ་རི་ཀ་མ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟཾ ཀ་དཱ་ཙི ལ་དྡྷ་སཱ་མ་གྒི་ཏཱ་ས་ཉྫཱ་ཏ་བ་ལ་ཝི་སེ་སེ་ན པ་ར་དཱ་རི་ཀཱ་དི་ནཱ ཀ་མྨེ་ན པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏ་སཱ་མ་ཏྠི་ཡཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏ་དཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དུ་བྦ་ལ་ཏཱ་ཡ པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡཾ ན ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི, ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡ་མེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ར་དཱ་རི་ཀཱ་དི་ཀ་མྨཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ་ན ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཏོ ཏཾ ཏེ་ན ནི་བྦ་ཏྟི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི.

༦༧༡-༢. ཡ་དཱ པ་ན ཏཾ ཀ་མྨཾ པུ་ན སཱ་མ་གྒི་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏོ, པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་པཱ་པ་ཀ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཝཱ བ་ལ་ཝ་པྤ་ཏྟཾ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ, ཏ་དཱ དི་ནྣ་ཝེ་དྷཾ ཝི་ཡ རུ་ཀྑཾ ཏ་ད་པ་ག་མེ ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལཱ་ནུ་རཱུ་པཾ པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི, ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡཾ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཡ་སྶ པ་ན ནི་བྦ་ཏྟི་ཡ་མྤི ཝི་ས་དི་སི་ནྡྲི་ཡ་ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཏོ པུ་རེ ས་ཏྟ་ར་ས་མ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཋི་ཏི་ཀཱ་ལ་མུ་པཱ་དཱ་ཡ ཏཾ་ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཀ་མྨཾ ཏཾ ཏཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ ན ཛ་ནེ་ཏི. ས་ཏྟ་ར་ས་མ་ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཧ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཝི་ས་དི་སི་ནྡྲི་ཡུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ པུ་རི་མ་ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཧ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཡ་དི ཧི ས་ཏྟ་ར་ས་མ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཏོ པ་ར་མྤི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ཨི་ཏ་རཾ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་ནྟཱ་ནེ དྭི་ནྣཾ ས་ཧུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ‘‘ཡ་སྶ ཝཱ པ་ན པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (ཡ་མ. ༣.ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཡ་མ་ཀ.༡༨༨) ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཉྷེ ‘‘ནོ’’ཏི (ཡ་མ. ༣.ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཡ་མ་ཀ.༡༨༨) པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཀ་ཏོ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་སྶཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྩ ནི་རུ་དྡྷེ ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཱ་ནི ལི་ངྒཱ་དཱི་ནི ཀ་ཏི་པ་ཡ་དི་ཝ་སེ་ཧི ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཏེ་སུ ནི་རུ་དྡྷེ་སུ ཨི་ཏ་རཱ་ནི ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཛཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ. ཨི་ཏྠི་ནི་མི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཀ་མྨ་ཏོ, པུ་རི་ས་ནི་མི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཀ་མྨ་ཏོ ཝཱ་ཏི ཨུ་བྷ་ཏོ དུ་ཝི་དྷཾ བྱ་ཉྫ་ན་མ་སྶཱ་ཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ནོ. ཏ་སྶཱ་པཱིཏི ཡ་སྶ དུ་ཝི་དྷཾ བྱ་ཉྫ་ན་མ་ཏྠི, ཏ་སྶཱ་པི ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ སི་ཡཱ, ཀིཾ པ་ན ཨི་ཏ་ར་སྶཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.

ན་ནུ ཙ དུ་ཝི་དྷེ བྱ་ཉྫ་ནེ ས་ཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་དྭ་ཡེ་ནཱ་པི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, བྱ་ཉྫ་ན་ཉྷི ཏཾ ཏཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ ཛཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི? ས་ཙྩཾ ཛཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨི་ཏྠི་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་སྶ ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨི་ཏྠི་ནི་མི་ཏྟ་མེ་ཝ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, པུ་རི་ས་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་སྶ པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ པུ་རི་ས་ནི་མི་ཏྟ་མེ་ཝ, ཨི་ཏ་རཾ པ་ན ན ཏ་སྶ ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡ་པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡ་ཧེ་ཏུ་ཏོ ཛཱ་ཡ་ཏི. ཏཾ པ་ན ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཧོ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ’’ཏི ཨ་ནུ་ཡོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ན ཙཱ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ སོ་དྷ་ནཾ ཏུ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨི་ནྡྲི་ཡེ ས་ཏི. ཨ་བྷཱ་ཝོ ཙཱཏི ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ ཛཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པུ་རི་ས་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་སྶ ཨི་ཏྠི་བྱ་ཉྫ་ནཱ་བྷཱ་ཝོ, ཨི་ཏྠི་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་སྶ པུ་རི་ས་བྱ་ཉྫ་ནཱ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཙཱ་བྷཱ་ཝོ སི་ཡཱཏི ནེ་ཝ དུ་ཏི་ཡ་བྱ་ཉྫ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝོ སི་ཡཱ. ན ཏཾ བྱ་ཉྫ་ན་ཀཱ་ར་ཎནྟི ཏཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ དུ་ཏི་ཡ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ ན ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ས་དཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨི་ཏྠི་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་སྶ ཧི ཡ་དཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ རཱ་ག་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་དཱ པུ་རི་ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི, ཨི་ཏྠི་བྱ་ཉྫ་ནཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ གུ་ལ༹ྷཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨི་ཏ་ར་སྶ ཨི་ཏ་རཾ. ཡ་དི ཙ ཏེ་སཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ དུ་ཏི་ཡ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ས་དཱ་པི བྱ་ཉྫ་ན་དྭ་ཡཾ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ, ན པ་ན ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་མེ་ཏཾ ‘‘ན ཏ་སྶ ཏཾ བྱ་ཉྫ་ན་ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི. ཀི་ཉྩ་ར་ཧི ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཙེ? ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྶཱ…པེ… ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི. ཏ་ཏྠ ཀ་མྨ་ས་ཧཱ་ཡནྟི པུ་རི་མ་བྷ་ཝ་སི་དྡྷ་སྶ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་ཀ་མྨ་སྶ ས་ཧཱ་ཡཾ. རཱ་ག་ཙི་ཏྟནྟི ཨི་ཏྠི་ཡཱ པུ་རི་ས་སྨིཾ, པུ་རི་ས་སྶ ཨི་ཏྠི་ཡཾ ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣཾ མེ་ཐུ་ན་རཱ་ག་ཙི་ཏྟཾ. ཏ་སྨི་ཉྷི ཨུ་པྤ་ནྣེ ཏཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷེ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཧོ་ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ནི་མ་སྶ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨི་ཏྠི་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀོ ས་ཡ་མྤི པ་རཾ ཨུ་དྡི་སྶ ག་བྦྷཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་དྡི་སྶ པ་ར་མྤི ག་ཎྷཱ་པེ་ཏི. སོ ཧི ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ས་ཡཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, པ་རེ་སུ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ པ་རཾ ག་ཎྷཱ་པེ་ཏི. པུ་རི་ས་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀོ པ་རེ་སུ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ པ་རཾ ག་བྦྷཾ ག་ཎྷཱ་པེ་ཏི, ས་ཡཾ པ་ན པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ག་བྦྷཾ ན ག་ཎྷཱ་ཏི.

ཡ་སྨཱ ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡེ ས་ཏི ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཱ་ད་ཡོ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སུ ཙ ས་ནྟེ་སུ ཨི་ཏྠཱི་ཏི པ་ཀཱ་སོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཏ་སྶ པ་ཀཱ་ས་ན་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཏྠཱི་ཏི པ་ཀཱ་ས་ན་ར་ས’’ནྟི. དུ་ཝི་དྷ་མྤི པ་ནེ་ཏཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ ཀཱ་ཡ་པ་སཱ་དོ ཝི་ཡ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་ར་བྱཱ་པ་ཀ་མེ་ཝ, ན ཙ་སྶ ཀཱ་ཡ་པ་སཱ་དེ་ན ས་ངྐ་རོ ལ་ཀྑ་ཎ་བྷེ་ད་ཏོ, ནི་སྶ་ཡ་བྷེ་ད་ཏོ ཙ.

༦༧༣. ས་ཧ་ཛ་རཱུ་པ་པ་རི་པཱ་ལ་ན་ལ་ཀྑ་ཎནྟི ཡ་ཐཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཱ་ནི ཏཱི་སུ ཁ་ཎེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་པཱ་ལ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཀ་མྨ་ཛ་ཏྟཱ ས་ཧ་ཛ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་པཱ་ལེ་ཏ་བྦཱ་ན་མྤི ཀ་མྨ་ཛ་བྷཱ་ཝོ་ཝ སི་དྡྷོ་ཏི ཀ་མྨ་ཛ་གྒ་ཧ་ཎཾ ན ཀ་ཏཾ. ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཁ་ཎ་ཏྟ་ཡ་མ་ཏྟ་ཊྛཱ་ཡཱི་ན་མྤི ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཏཾ ཨ་ནུ་པཱ་ལ་ཀཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏེ་སཾ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ར་ས’’ནྟི. པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཉྩེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཏེ་སཾ ཡཱ་པ་ནཾ ཋ་པ་ནཾ ཋི་ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏཱ. ན ཧི ཀ་མྨ་ཛཱ་ནཾ ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཋི་ཏི་ཧེ་ཏུ བྷ་ཝི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི ཨཱ་ཧཱ་ར་ཛཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རཱ་དི ཝི་ཡ. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཾ? ཏ་ངྑ་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཀ་མྨ་ཉྷི ནི་རུ་དྡྷཾ རཱུ་པ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པཱ་ནི མ་ཏ་པི་ཏི་ཀཱ ཝི་ཡ པུ་ཏྟཱ ཙཱུ་ལ༹་པི་ཏུ་ཨཱ་དི་ནི་སྶ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ནི་སྶ་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཨ་ཉྙ་ཉྩ ཏེ་སཾ ཡཱ་པ་ན་ས་མ་ཏྠཾ ན་ཏྠི ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡེ་ནཱ་ཏི ཏ་དེ་ཝ ཏེ་སཾ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ར་སཾ. ཨཱ་ཧཱ་ར་ཛཱ་ད་ཡོ པ་ན དྷ་ར་མཱ་ན་ཀ་པི་ཏི་ཀཱ ཝི་ཡ པུ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙ་ནི་ར་པེ་ཀྑཱ ས་ཀ་ས་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ད་ཡོ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠི་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ རཱུ་པཱ་ནི ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཋི་ཏི་པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ་ཝ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ནི་ར་པེ་ཀྑཱ་ནི. སེ་སཱ་ནི་པི ཏཾ་ཏཾ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ནྟཱི་ཏི ན ཨ་ཉྙཾ ཋ་པ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟི. ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་མྤི ཙེ་ཏཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་པཱ་ལ་ཀཾ. ཡཱ་པེ་ཏ་བྦཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦཱ་ནི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི པ་ད་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཡཱ་པེ་ཏ་བྦ་བྷཱུ་ཏ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ.

༦༧༤. མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏཱུཏི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུཾ ཨ་ཝ་སེ་སཱ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་རེ’’ཏི. པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་རེ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ, མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཙ ཡཾ རཱུ་པཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཏཾ ‘‘ཝ་ཏྠཱུ’’ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་རེཏི ཙ ཝི་སེ་ས་ནཾ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཏཾ, མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ པ་ན ཙ་ཏུ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ ན་ཏྠེ་ཝ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་སྶཱ་པི ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ནོ ཨཱ་ག་མ་ཏོ, ཡུ་ཏྟི་ཏོ ཙ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་མོ ཏཱ་ཝ –

‘‘ཡཾ རཱུ་པཾ ནི་སྶཱ་ཡ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ ཙ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ ཙ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཏཾ རཱུ་པཾ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༨) –

ཨེ་ཝ་མཱ་དི པ་ཊྛཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡུ་ཏྟི པ་ན ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ – ནི་པྥ་ནྣ་ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ དྷཱ་ཏུ་དྭ་ཡཾ པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ རཱུ་པ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝུ་ཏྟི་ཏྟཱ. ཡཾ ཡ་ཉྷི རཱུ་པ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝུ་ཏྟི, ཏཾ ཏཾ ནི་པྥ་ནྣ་ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ དི་སྶ་ཏི ཡ་ཐཱ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ. ཏ་ཏྠ ན ཏཱ་ཝ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནཾ, ཨོ་ཛཱ་ཡ ཙ ཏ་ནྣི་སྶ་ཡ་ཏཱ ཡུ་ཛྫ་ཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཏོ བ་ཧི་པི ཏེ་སཾ པ་ཝ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏོ, ནཱ་པི ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡ་པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝི་ར་ཧི་ཏེ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ས་ནྟཱ་ནེ་པི དྷཱ་ཏུ་དྭ་ཡ་ད་སྶ་ན་ཏོ. ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶཱ་པི ས་ཧ་ཛ་པ་རི་པཱ་ལ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་ཀི་ཙྩ་ནྟ་རཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ན ཏ་ནྣི་སྶ་ཡ་ཏཱ ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཉྷི ཀི་ཙྩ་ནྟ་རེ པ་སུ་ཏཾ ན ཨི་མཱ་སཾ ནི་སྶ་ཡོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་སྨཱ པཱ་རི་སེ་ས་ཏོ ཏེ་སཾ ནི་སྶ་ཡོ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦཾ. ཧོ་ཏུ ཏཱ་ཝ དྷཱ་ཏུ་དྭ་ཡ་ནི་སྶ་ཡོ ཝ་ཏྠུ, ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པ་ཉྩ, ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཊི་ནི་ཡ་ཏ་ཀི་ཙྩཾ ཧ་ད་ཡ་པྤ་དེ་སེ ཋི་ཏ་མེ་ཀ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཀ་ཐ་མེ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཝ་ཏྠུ་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཙ་ཀྑུ ཝི་ཡ. ཡ་ཉྷི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཾ རཱུ་པཾ, ཏཾ ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་དོ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ པ་ཊི་ནི་ཡ་ཏ་ཀི་ཙྩཾ ཨ་ཊྛིཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ས་བྦཾ ཙེ་ཏ་སཱ ས་མ་ནྣཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀི་ཉྩི ཙི་ནྟེ་ནྟ་སྶ ཧ་ད་ཡ་པྤ་དེ་ས་སྶ ཁི་ཛྫ་ན་ཏོ ཏ་ཏྠེ་དཾ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧུ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ –

‘‘ཀ་མྨ་ཛཾ ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝཱ ཏཾ, ཙ་ཀྑུཾ་ཝ ནི་ཡ་ཏ་ཀྲི་ཡཾ;

ཙི་ནྟཱ་ཡ ཙ ཨུ་རོ་ཁེ་དཱ, ཏ་ཏྲ ཏི་ཊྛ་ནྟི ཝི་ཛཱ་ནི་ཡ’’ནྟི.

ཡ་དི མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏཾ རཱུ་པ་ཀ་ཎྜེ ན ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི ལ་བྦྷ་མཱ་ན་སྶ ཨ་ཝ་ཙ་ནེ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི? ནོ ན་ཏྠི ཀཱ་ར་ཎ་ནྟ་ར་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཀིཾ པ་ན ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ? དེ་ས་ནཱ་བྷེ་དོ. ཡ་ཐཱ ཧི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནི ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཙ་ཀྑཱ་དི་ནི་སྶ་ཡཱ་ནི, ན ཨེ་ཝཾ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ནི་སྶི་ཏཾ པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ་ཡེ་ཝ ཏ་ནྣི་སྶ་ཡ་ཏྟཱ, ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ནི་སྶི་ཏ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཙ ཝ་ཏྠུ་དེ་ས་ནཱ པ་ཝ་ཏྟཱ. ‘‘ཨ་ཏྠི རཱུ་པཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝ་ཏྠུ, ཨ་ཏྠི རཱུ་པཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ན ཝ་ཏྠཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ༥༨༤) ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ཧི ནི་སྶི་ཏེ་ཧི ཝི་སེ་སི་ཏ་ཏྟཱ. ཡ་མྤི ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ནི་སྶ་ཡཾ ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ‘‘ཨ་ཏྠི རཱུ་པཾ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝ་ཏྠཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དུ་ཀཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ་སུ ན ཏ་ད་ནུ་གུ་ཎཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་དུ་ཀཱ་ད་ཡོ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི. ན ཧི ‘‘ཨ་ཏྠི རཱུ་པཾ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཨ་ཏྠི རཱུ་པཾ ན མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ’’ནྟི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུ་ནྟི ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎ་དུ་ཀཱ བྷི་ནྣ་ག་ཏི་ཀཱ སི་ཡུཾ, ན ཨེ་ཀ་ར་སཱ དེ་ས་ནཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨེ་ཀ་ར་ས་ཉྩ དེ་ས་ནཾ དེ་སེ་ཏུཾ ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ ན ཝུ་ཏྟཾ, ན ཨ་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ཨེ་སཱ ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཀ་ཏི, ཡཾ ཨེ་ཀ་ར་སེ་ནེ་ཝ དེ་ས་ནཾ དེ་སེ་ཏུཾ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་སྶཱ་པི ཀ་སྶ་ཙི ཨ་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ནི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཎྜེ་པི ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཨ་ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ཝི་ཙཱ་ར་པ་ད་ཝི་ས་ཛྫ་ནེ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝི་ཙཱ་རོ ཙཱ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ན ས་ཀྐཱ་ཏི ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟ་པ་ད་ཝི་ས་ཛྫ་ནེ ལ་བྦྷ་མཱ་ནོ་པི ཝི་ཏ་ཀྐོ ན ཨུ་དྡྷ་ཊོ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ‘‘ཝི་ཏ་ཀྐོ ཙཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ་ཏི. ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་རི ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ཧ་ནྟཾ ཝི་ཡ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཨུ་བྦཱ་ཧ་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ.

༦༧༥. ཙ་ཏཱུ་སུ ཨཱ་ཧཱ་རེ་སུ ཨི་དྷ རཱུ་པཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏོ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏཱ་ཏི ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རོ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཀ་བ་ལ༹ཾ ཀ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ. ཨཱ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧཱ་རོ, ཀ་བ་ལ༹ཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ད་ཉྩ ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་སྶ པ་ན ཨོ་ཛཱ ཨི་དྷ ཨཱ་ཧཱ་རོ ནཱ་མ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡཱ་ཡ ཨོ་ཛཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. སོ ཙ རཱུ་པཱ་ཧ་ར་ཎ་ས་བྷཱ་ཝོ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་བ་ལ་ཀ་རོ ཨ་ངྒ་མ་ངྒཱ་ནུ་སཱ་རཱི་ར་སཱ་ཧ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏོ བྷཱུ་ཏ་ནི་སྶི་ཏོ ཨེ་ཀོ ཝི་སེ་སོ. བཱ་ཧི་རཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ཧཱ་རོ རཱུ་པཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་པི རཱུ་པཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨོ་ཛ་ཊྛ་མ་ཀཾ རཱུ་པཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི. ཨོ་ཛཱ ཨ་ཊྛ་མཱི ཡ་སྶ ཏཾ ཨོ་ཛ་ཊྛ་མ་ཀཾ. ཡཱ་ཡ ཨོ་ཛཱ་ཡཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་ད་ཡཱ་ན་ནྟ་རཾ རཱུ་པ་ཛ་ན་ན་ཏོ ཨོ་ཛཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཨོ་ད་ན་ཀུ་མྨཱ་སཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་ག་ཏཱ་ཡ ཡཱ་ཡ ཕ་ར་ཎ་ཨོ་ཛཱ་ཡ. ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠཱཏི ཡ་མྷི ཡ་མྷི ཛ་ན་པ་དེ, ན་ག་རཱ་དཱི་སུ ཙ. ‘‘ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རོ’’ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏི ཏ་བྦ་ཏྠུ་ཀ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.

༦༧༦. ཀིཾ པ་ན ཝ་ཏྠུ་ནོ ཀི་ཙྩཾ, ཀིཾ ཨོ་ཛཱ་ཡཱ་ཏི ཙེ? པ་རི་སྶ་ཡ་ཧ་ར་ཎཾ ཝ་ཏྠུ་སྶ ཀི་ཙྩཾ, པཱ་ལ་ནཾ ཨོ་ཛཱ་ཡཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནྣ་པཱ་ནཱ་དི་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨ་གྒིཾ ཧ་ར་ཏི ཀ་མྨ་ཛནྟི ཀ་མྨ་ཛ་ཏེ་ཛཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ནྟོ་ཀུ་ཙྪི་ཡ་ཉྷི ཨོ་ད་ནཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི ཀ་མྨ་ཛ་ཏེ་ཛོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ར་པ་ཊ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏ་མུ་པཱ་དི་ནྣ་རཱུ་པཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ‘‘ཚཱ་ཏོ་མྷི, ཨཱ་ཧཱ་རཾ མེ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་དཱ་པེ་ཏི, བྷུ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཨུ་ད་ར་པ་ཊ་ལཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ཝ་ཏྠུཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨ་ཐ ས་ཏྟོ ཨེ་ཀ་གྒོ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི ཚཱ་ཡཱ་ར་ཀྑ་སོ ཚཱ་ཡཱ་པ་ཝི་ཊྛཾ དི་སྭཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ས་ངྑ་ལི་ཀཱ་ཡ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཝ་ནེ མོ་ད་ནྟོ ཚཱ་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ སཱི་སེ དཾ་ས་ཏི, སོ ད་ཊྛ་ཏྟཱ ཝི་ར་ཝ་ཏི, ཏཾ ཝི་ར་ཝཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཙེ ཨ་ཉྙེ་པི མ་ནུ་སྶཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, སོ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ས་ཀ་བྷ་ཝ་ནེ མོ་ད་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཡཾ ཡཾ ཨ་ནྣ་པཱ་ནཱ་དི་ཀཾ ཝ་ཏྠུ, ཏཾ ཏཾ ཀ་མྨ་ཛ་ཏེ་ཛོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཛཱི་རཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་ན ཨུ་ད་ར་པ་ཊ་ལཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ནྣ་པཱ་ནཱ་དི་ཀཾ ཝ་ཏྠུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་ད་ར་པ་ཊ་ལཾ པ་ཝི་ཊྛ་ཀཱ་ལེ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀཱ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཏ་ཏོ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ག་ཎྷཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ཧ་ར་ཏི. ཀེ་ཝ་ལནྟི ཨོ་ཛཱ་ཝི་ཡུ་ཏྟཾ ཝ་ཏྠུ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཀ་མྨ་ཛ་བྷཱུ་ཏཾ ཏཾ པཱ་ལེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི.

༦༧༧. ཨོ་ཛཱ…པེ… པཱ་ཙ་ཀནྟི ཨོ་ཛཱ ཛཱི་ཝི་ཏཾ པཱ་ལེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཀ་མྨ་ཛཾ ཏེ་ཛཾ ཧ་རི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི ཨཱ་མཱ་ས་ཡ་སྶ ཨ་པུ་ཎྞ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོཏི ཨོ་ཛ་ཊྛ་མ་ཀ་རཱུ་པ་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨི་མ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཀཱ་ཡེ་ནཱཏི རཱུ་པ་ཀཱ་ཡེ་ན. ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་ཝནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ. ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟཱ་ནནྟི པ་རེ་སཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ནྟཱ་ནཾ. ཀཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནཱཏི ཕ་ནྡ་མཱ་ན་ཀཱ་ཡ་ག་ཏ་ཝ་ཎྞ་སྶ ག་ཧ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རི་ཀ་ཛ་ཝ་ནཱ་ན་ནྟ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་ཙྪ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་ཛ་ཝ་ནཱ་ནཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎེ་ན ཏེ་སཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ ཧི རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏེ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཛ་ཝ་ནེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨོ་ཏི་ཎྞེ མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་ཛ་ཝ་ནཾ ཏ་དེ་ཝཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨོ་ཏ་ར་ཏི, པུ་ན ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ དྭཱ་རེ ཝི་ས་ཡཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པེ་ཏྭཱ ཛ་ཝ་ནཾ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨོ་ཏ་ར་ཏི, ཏ་སྨཱ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རི་ཀ་ཛ་ཝ་ནཱ་ན་ནྟ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ ཛ་ཝ་ན་ཝཱ་རཱ་ན་མ་ན་ནྟ་རཾ ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ མ་ནོ་དྭཱ་ར་ཛ་ཝ་ན་ཝཱི་ཐི་ཡཱ ཨེ་ཝ ག་ཧི་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཏཱ་ཡ ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝཱ་རེ མ་ནོ་དྭཱ་རེ ཛ་ཝ་ནེ་ནེ་ཝ བྷཱ་ཝོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ན ཝི་ཉྙ་ཏྟི-ས་དྡ་སྶ ཀ་ར་ཎ་སཱ་དྷ་ན་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ས་ཡཾ ཝཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ན ཀ་མྨ་སཱ་དྷ་ན་ཏྟ་མཱ་ཧ.

ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙ་ཏྟི-ས་དྡ་སྶ ཀཱ་ར་ཀ་དྭ་ཡེ ས་མྦྷ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཀཱ་ཡ-ས་དྡེ་ན ས་ཧ ཀ་མྨ་དྷཱ་ར་ཡ་ས་མཱ་སཾ ད་སྶེ་ཏུཾ, ‘‘ཀཱ་ཡོ’’ཏི ཝོ་ཧཱ་ར་སྶ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡ་མྤི ཙ པ་ཝ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཀཱ་ཡེ་ན སཾ་ཝ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི་སུ་ཏྟ་མཱ་ཧ. ཀཱ་ཡ་ཝི་པྥ་ནྡ་ནེ་ན ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱཏི ཝི་པྥ་ནྡ་མཱ་ན་ཀཱ་ཡེ་ན ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡེ་ན ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི་པི ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་ཡ་ཝི་པྥ་ནྡ་ན་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏཾ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཀཱ་ཡ་ཝི་པྥ་ནྡ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཀཱ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏཱི་ཏི. ཏ་ཐཱ ཀཱ་ཡ་ཝི་པྥ་ནྡ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ན་ཏྟཱ ས་ཡ་ཉྩ ཀཱ་ཡེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི་པི ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི.

༦༧༨. ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ནི་ལ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱཏི ཨ་བྷི་ཀྐ་མཱ་དི་པ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ. ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་ཀཱ་ར་ཏཱཏི ཨཱ་ཀཱ་ར་བྷཱུ་ཏོ ཝི་ཀཱ་རོ. ཀ་སྶ པ་ན སཱ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་ཀཱ་ར་ཏཱ་ཏི? སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཏོ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཨ་དྷི་ཀཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ཛ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ. ཀིཾ ཏཾ སཱ་མ་ཏྠི་ཡཾ? ཙ་ལ་ན་ཧེ་ཏུ་ཏཱ, ཙི་ཏྟ་ཛ་ཏཱ, ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པ་ཏཱ ཙ. ཨ་ཐ ཝཱ ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ནི་ལ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨེ་ཀཱ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་ཀཱ་ར་ཏཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྷི སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ ཙ་ལ་ན་ས་མྦ་ནྡྷཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཨེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་ཀཱ་ར་ས་མྦ་ནྡྷཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ་པཱི་ཏི.

ཡ་དི ཨེ་ཝཾ, ཀ་ཐཾ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པ་ཏྟཾ. ‘‘ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ནི་ལ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ’’ཏི ཧི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་ཀཱ་ར་ཏཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཙ ཨེ་ཀ་བྷཱུ་ཏ་ནི་སྶི་ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་རཱུ་པ’’ནྟི (དྷ. ས. ༥༨༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ་ཏི? ནཱ་ཡཾ དོ་སོ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝི་ཀཱ་ར་ཏཱ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨེ་ཀ་སྶ་པི ཧོ་ཏི ཙ་ཏུ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་དྷ་ནཾ ཝི་ཡ. ཨ་ནི་ལ་དྷཱ་ཏུ་ཨ་དྷི་ཀ་ཀ་ལཱ་པོ ཝཱ ཨི་དྷ ‘‘ཨ་ནི་ལ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ད་དྷི་ཀེ ཏཾ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཏོ ཡ་ཐཱ ས་མྦྷཱ་ར་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་དྷི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཐ་ཝཱི་ཝོ་ཧཱ་རོ, ཏ་སྨཱ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཨ་དྷི་ཀཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ཛ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ཀཱ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་ཀཱ་ར་ཏཱ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི ན ཀོ་ཙི ཝི་རོ་དྷོ. ཨ་དྷི་ཀ་ཏཱ ཙ་སྶཱ སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཏོ ད་ཊྛ་བྦཱ, ན པ་མཱ་ཎ་ཏོ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཧི ཏེ་སཾ ཨ་ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ ན ཡུ་ཛྫེ་ཡྻ. ཨ་དྷི་ཀ་ཏཱ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དྷི་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨི་ཏ་རེ་ཧི ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཧོ་ཏི. སཱ་མ་ཏྠི་ཡཱ་དྷི་ཀ་ཉྩ ཀཱ་ར་ཎཱ་ནུ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ. ཀཱ་ར་ཎ་ཉྷི ཨ་བྷི་ཀྐ་མཱ་དི་པ་ཝ་ཏྟ་ཀཾ ཙི་ཏྟཾ, ཏཾ ཙ་ལ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཏ་ཏོ ས་མུ་ཊྛི་ཏེ ཀ་ལཱ་པེ ཨ་ནུ་ཀ་རོ་ནྟེ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨེ་ཝ ཨ་དྷི་ཀ་ཏྟཾ ཡུ་ཏྟ་ནྟི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨེ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་ཀཱ་ར་ཏཱ’’ཏི ག་ཎྷ་ནྟི, ཏེ་སཾ མ་ཏེ་ན ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ་ཏྟཾ དུ་རཱུ་པ་པ་ནྣཾ. ན ཧི ཨེ་ཀ་སྶ ཝི་ཀཱ་རོ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ་ནྟི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ.

ཀཱི་དི་སཱི པ་ནཱ་ཡཾ ཝི་ཀཱ་ར་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་སྶ རཱུ་པ་སྶ ཙ་ལ་ནེ ཧེ་ཏཱུ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་སྶཱཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་སྶ. ཡ་སྨཱ ཨུ་ཏུ་ཙི་ཏྟཱ་ཧཱ་ར་ཛཱ་ནཾ ཙ་ལ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ཛ་རཱུ་པ་ས་མྦ་ནྡྷེ་ནེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན་དཱི་སོ་ཏ་ཙ་ལ་ནེ་ན ཏ་ཏྠ པ་ཀྑི་ཏྟ་སུ་ཀྑ་གོ་མ་ཡ་པི་ཎྜཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ. ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ན ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ན་མེ་ཝ ཙ་ལ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་སྶཱ’’ཏི. རཱུ་པ་སྶཱཏི རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ. ཙ་ལ་ནེཏི ས་ནྠ་མྦྷ་ན་ས་ནྡྷཱ་ར་ཎ་ཙ་ལ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ ཙ་ལི་ཏ་བྷཱ་ཝེ. ས་ནྠ་མྦྷ་ནཱ་དི་ཀ་མྤི ཧི ཙ་ལ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁ་ཏཱ་ཡ ཙ་ལ་ན་ནྟི ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཧེ་ཏཱུཏི ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མ ནེ་ཝ ཕ་ནྡ་མཱ་ན་རཱུ་པ་ཀཱ་ཡོ, ན ཙ ཕ་ནྡ་མཱ་ནཱ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ, ཨ་ཐ ཁོ མ་ཧ་ནྟཾ པཱ་སཱ་ཎཾ ཨུ་ཀྑི་པ་ནྟ་སྶ ས་བྦ་ཐཱ་མེ་ན ག་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལེ ས་རཱི་ར་སྶ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ན་ཝི་ཀཱ་རོ ཝི་ཡ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ པ་རི་པྥ་ནྡ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ལ་བྦྷ་མཱ་ནོ ཨེ་ཀོ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་ཀཱ་རོ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.

ན་ནུ ཙ ཕ་ནྡ་མཱ་ན་ཝ་ཎྞཱ་དི་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ཀོ་ཙི ཝི་ཀཱ་རོ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྶ ཝ་ཎྞ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ན་ནྟ་རཾ ག་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཐ་མེ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི? ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ. ན ཧི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་ཀཱ་ར་ར་ཧི་ཏེ་སུ རུ་ཀྑ་ཙ་ལ་ནཱ་དཱི་སུ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎཾ དི་ཊྛཾ, ཧ་ཏྠ་ཙ་ལ་ནཱ་དཱི་སུ པ་ན དི་ཊྛཾ, ཏ་སྨཱ ཕ་ནྡ་མཱ་ན་ཝ་ཎྞཱ་དི་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ཀོ་ཙི ཝི་ཀཱ་རོ ཨ་ཏྠི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་པ་ཀོ་ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦ་མེ་ཏཾ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན. ཉཱ་པ་ཀོ ཙ ཧེ་ཏུ ས་ཡཾ ག་ཧི་ཏོ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦ་མ་ཏྠཾ ཉཱ་པེ་ཏི, ན ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མ་ཏྟེ་ནཱ་ཏི. ཉཱ་པེ་ཏ་བྦ་ཝ་ཎྞ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ན་ནྟ་རཾ ཝི་ཀཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎ་མྤི ཨ་ནུ་མཱ་ན་ཏོ སི་དྡྷཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ད་ནྟི –

‘‘ཝི་ས་ཡ་ཏྟ་མ་ནཱ་པ་ནྣཱ,

ས་དྡཱ ནེ་ཝ་ཏྠ་བོ་དྷ་ཀཱ;

ན ས་ཏྟཱ་མ་ཏྟ་ཏོ ཨ་ཏྠེ,

ཏེ ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ པ་ཀཱ་ས་ཀཱ’’ཏི.

ཡ་དི ཝི་ཀཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎ་མེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ, ཀ་སྨཱ ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་ས་ངྐེ་ཏཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི? ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཝི་ཀཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ ག་ཧ་ཎ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཨ་ཐ ཁོ པུ་རི་མ་སི་དྡྷ་ས་མྦ་ནྡྷ་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩ ཨི་མ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ ཧི ཨ་ར་ཉྙེ ཨུ་ད་ཀ་ཏི་ཏྠེ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་གོ་སཱི་སཱ་དཱི་ནི ཨུ་ད་ཀ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི དི་སྭཱ ཏ་ད་ན་ནྟ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་ནྟ་རཱ་ཡ མ་ནོ་དྭཱ་ར་ཛ་ཝ་ན་ཝཱི་ཐི་ཡཱ གོ་སཱི་སཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་ད་ཀ་ས་ཧ་ཙཱ་རཱི་པ་ཀཱ་ར་ས་ཉྙཱ་ཎཱ་ཀཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་ད་ཀ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཛཱ་ན་ནཾ, ཨེ་ཝཾ ཕ་ནྡ་མཱ་ན་ཝ་ཎྞཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ད་ན་ནྟ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་ནྟ་རཱ་ཡ མ་ནོ་དྭཱ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཱ པུ་རི་མ་གྒ་ཧི་ཏ་ས་མྦ་ནྡྷཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་ཧི་ཏཱ་ཡ སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི.

༦༨༡-༢. ས་ཧ་ཛ་རཱུ་པ་ཙ་ལ་ན་སྶ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་ཀཱ་ར་ས་ཧི་ཏཱ་ཡ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ཡུ་ཏྟོ, ཀིཾ ས་བྦཱ ཨེ་ཝ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ ས་ཧ་ཛ་རཱུ་པཾ ཙཱ་ལེ་ཏཱི་ཏི ཨི་མཾ ཙོ་ད་ནཾ སོ་དྷེ་ཏུཾ ‘‘ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་ནུ་པ་ཏྠ་མྦྷ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷཾ, ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཝཱི་ཐི་ཡནྟི མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་ཛ་ཝ་ན་ཝཱི་ཐིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀ་ཝཱི་ཐི་ཡཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཧེ་ཊྛཱ་ཧི ཚ་ཧི ཙ ཙི་ཏྟེ་ཧཱིཏི ས་ཏྟ་སུ ཛ་ཝ་ནེ་སུ ཧེ་ཊྛི་མེ་ཧི ཚ་ཧི ཛ་ཝ་ནེ་ཧི ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀེ་ཙི པ་ན པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ‘‘ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛི་ཏ’’ནྟི པཱ་ཋཾ དི་སྭཱ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ནྟི བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ ཚ་ཧི ཙི་ཏྟེ་ཧི ཨུ་པྤ་ནྣ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ནྟི. ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་ཧི་ཏ་ཏྟ་ནཱཏི ས་ཡཾ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་ཧི་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཾ ཙི་ཏྟ་ཛ་རཱུ་པཾ དེ་ས་ནྟ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ་ལ་ཡ་ཏི, ན ཨི་ཏ་རཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ས་ཏྟ་ཧི ཡུ་གེ་ཧི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏ་བྦ་ས་ཀ་ཊེ ས་ཏྟ་མ་ཡུ་ག་ཡུ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ གོ་ཎཱ ཧེ་ཊྛཱ ཚ་སུ ཡུ་གེ་སུ ཡུ་ཏྟ་གོ་ཎེ་ཧི ལ་དྡྷུ་པ་ཏྠ་མྦྷཱ ས་ཀ་ཊཾ ཙཱ་ལེ་ནྟི, པ་ཋ་མ་ཡུ་གཱ་དི་ཡུ་ཏྟཱ པ་ན ས་ནྠ་མྦྷ་ན་ས་ནྡྷཱ་ར་ཎ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ སཱ་དྷེ་ནྟཱ ཏེ་སཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ས་ཏྟ་མ་ཛ་ཝ་ན་ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ ཧེ་ཊྛཱ ཚ་ཧི ཛ་ཝ་ནེ་ཧི ས་མུ་ཊྛི་ཏ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཏོ ལ་དྡྷུ་པ་ཏྠ་མྦྷཱ ཙི་ཏྟ་ཛ་རཱུ་པཾ ཙཱ་ལེ་ཏི. པ་ཋ་མ་ཛ་ཝ་ནཱ་དི་ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ པ་ན ས་ནྠ་མྦྷ་ན་ས་ནྡྷཱ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ སཱ་དྷེ་ནྟཱ ཏ་སྶ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀཱ ཧོ་ནྟི, དེ་ས་ནྟ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ཙ་ལ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་དེ་ས་ཏོ ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི དྷ་མྨཱ་ནཾ ཙ་ལ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་བྱཱ་པཱ་ར་ཏཱ, ཁ་ཎི་ཀ་ཏཱ ཙ ན སི་ཡཱ. ཀ་ཐཾ པ་ན་སྶ ས་ཧ་ཛ་རཱུ་པཱ་ནཾ དེ་ས་ནྟ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ་ཏི? ཡ་ཐཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཧ་ཛ་རཱུ་པཱ་ནི ཧེ་ཊྛི་མ་ཛ་ཝ་ནཱ་དི་ས་མུ་ཊྛི་ཏ་རཱུ་པེ་ཧི པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཏེ་ཧི ས་ཧ ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡེ་ཝ་སྶ དེ་ས་ནྟ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

ཨ་ཐ ཕ་ནྡ་མཱ་ན་ཝ་ཎྞ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ན་ནྟ་རཾ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་ཧི་ཏཱ་ཏི ས་ཏྟ་མ་ཛ་ཝ་ན་ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཙ ཝི་སེ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཙ་ལ་ནཱ་ཀཱ་ར་ས་ཧི་ཏཱ་ཡེ་ཝ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ ཝི་ཀཱ་ར་ས་ཧི་ཏཱ་ཏི? ན་ཡི་ད་མེ་ཝཾ དེ་ས་ནྟ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ་ལ་ཡི་ཏུ་མ་ས་ཀྐོ་ནྟི་ཡོ་པི ས་ནྠ་མྦྷ་ན་ས་ནྡྷཱ་ར་ཎ་མ་ཏྟ་ཀ་ར་ཎེ་ན པ་ཋ་མ་ཛ་ཝ་ནཱ་དི་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ་པི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་ཀཱ་ར་ས་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཝ. ཡེ་ན དི་སཱ་བྷཱ་གེ་ན ག་ནྟྭཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་མཱ་དཱི་ནི པ་ཝ་ཏྟེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཏ་ད་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་ཝི་ཀཱ་ར་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ས་ཧ་བྷཱ་ཝི་ན་ཉྷི ཝི་ཀཱ་རཾ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་མཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟི. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཀ་ཏ་མཾ ཏཾ རཱུ་པཾ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི? ཡཱ ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཝཱ…པེ… ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཝཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ ཝཱ…པེ… པ་སཱ་རེ་ནྟ་སྶ ཝཱ ཀཱ་ཡ་སྶ ཐ་མྦྷ་ནཱ ས་ནྠ་མྦྷ་ནཱ ས་ནྠ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཾ ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཝི་ཉྙཱ་པ་ནཱ ཝི་ཉྙཱ་པི་ཏ་ཏྟཾ. ཨི་དཾ ཏཾ རཱུ་པཾ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི (དྷ. ས. ༧༢༠) ས་ནྠ་མྦྷ་ན་ས་ནྡྷཱ་ར་ཎཱ་ན་མྤི པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཱ་ཀཱ་རོ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ མ་ནོ་དྭཱ་རཱ་ཝ་ཛྫ་ན་སྶཱ་པི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཏཱ་ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཊྛུ ཨུ་པ་པ་ནྣཾ ཧོ་ཏི.

༦༨༣-༤. ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ཏཱ་ཡ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་གྷ་ཊྚ་ནེ པ་ཙྩ་ཡོ ཡོ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་ཀཱ་རོ, ཨ་ཡཾ ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ཏཱ་ཡཱཏི ཝ་ཙཱི་བྷེ་ད་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ཡ. ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་གྷ་ཊྚ་ནེཏི ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ཀ་ལཱ་པ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨ་ཀྑ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་སྶ གྷ་ཊྚ་ན་ས་ཉྙི་ཏེ ཀི་ཙྩེ གྷ་ཊྚ་ན་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཙྩ་ཡོཏི ཏ་སྶ ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏོ. ཨེ་ཀོ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་ཀཱ་རོཏི གྷ་ཊྚི་ཡ་མཱ་ན་ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་རཱུ་པ་ཏོ, གྷ་ཊྚ་ནྟི ཡཱ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཏོ ཙ ཝི་ནི་ཝ་ཊྚོ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་གྷ་ཊྚ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་ས་བྷཱ་ཝ་རཱུ་པོ ཨེ་ཀོ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཐ་ཝི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱཏི སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ ‘‘ཨུ་བྷ་ཡ་ས་མྦ་ནྡྷཱ་པེ་ཀྑ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ཡ་ཐཱ ཏ་ཏྠ ཕ་ནྡ་མཱ་ན་ཝ་ཎྞ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ན་ནྟ་རཾ ག་ཡ྄ཧ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དྷ སུ་ཡྻ་མཱ་ན་ས་དྡ་ས་ཝ་ནཱ་ན་ནྟ་ར་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨི་ད་ཉྩ ས་ནྠ་མྦྷ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན གྷ་ཊྚ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ས་དྡ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ‘‘ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་ནུ་པ་ཏྠ་མྦྷ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ན་ཡོ ན ལ་བྦྷ་ཏི. གྷ་ཊྚ་ན་ཉྷི པ་ཋ་མ་ཛ་ཝ་ནཱ་དཱི་སུ་པི ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་དྡ་ཝ་སཱ’’ཏི. ཨ་ཐ གྷ་ཊྚ་ན་ཙ་ལ་ནཱ་ནཾ ཀོ ཝི་སེ་སོ་ཏི? གྷ་ཊྚ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་སེ་ན བྷཱུ་ཏ་ཀ་ལཱ་པཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨཱ་ས་ནྣ་ཏ་རུ་པྤཱ་ད་ཏཱ, ཙ་ལ་ནཾ ཨེ་ཀ་སྶཱ་པི དེ་ས་ནྟ་རུ་པྤཱ་ད་ན་པ་ར་མྤ་ར་ཏཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ. གོ་སཱི་སཱ་དི་ཨུ་པ་མཱ་པེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. སཱ་ཝཱཏི སཱ ཨེ་ཝ ས་ཧ་ས་དྡཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི. ས་ཀྱ་ཀུ་ལི་ནྡུ་ནཱཏི སུ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ག་ག་ན་ཏ་ལ་སྶ ས་ཀྐ་རཱ་ཛ་ཀུ་ལ་སྶ ཨ་ཝ་བྷཱ་ས་ཀ་ཊྛེ་ན ཏ་སྶ ནི་སཱ་ཀ་ར་བྷཱུ་ཏེ་ན. ཨ་ཐ ཝཱ ཨི་ནྡ་ཏི པ་ར་མི་སྶ་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨི་ནྡུ. ཨི་ནྡུ-ས་དྡ་སྶ ཨུ་ཏྟ་མ་ཝཱ་ཙ་ཀ་ཏྟཱ ས་ཀྐ་ཀུ་ལུ་ཏྟ་མེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

༦༨༥. ཨ་ཐ ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཏཱ་ཝ ས་ཧ་ས་དྡཱ་ཝ, ས་དྡོ པ་ན ཙི་ཏྟ་ཛོ ཨ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཀོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཙེ? ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་དྡོ ན ཙི་ཏྟ་ཛོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝི་ཉྙ་ཏྟི་གྷ་ཊྚ་ནནྟི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡཾ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ གྷ་ཊྚ་ནཾ. དྷཱ་ཏུ་ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནེ་ནེ་ཝཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ས་མ་ཏྠེ་ཏི. ཡ་སྨཱ དྷཱ་ཏུ་ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནེ་ནེ་ཝ ས་དྡོ ཛཱ་ཡ་ཏི, ན ཏེ་ན ཝི་ནཱ, ཏ་སྨཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནེ་ན ཙ ཡེ ཝ་ད་ནྟི ‘‘ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་པྥཱ་ར་ས་དྡོ ན སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ་ཏི མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་པྥཱ་ར་ས་དྡོ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ནཱ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ‘ཡཱ ཏཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཝི་ཉྙཱ་པ་ནཱ’ཏི (དྷ. ས. ༦༣༦) ཧི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻེ་ན ས་དྡེ་ན ས་ཧ ཝི་ཉྙ་ཏྟི ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཏོ་ཝ ཙི་ཏྟ་ཛོ་པི ས་དྡ་ན་ཝ་ཀོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི, ཏེ་སཾ ཝཱ་དཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝཱ་དོ་པི ཧི ས་དྡོ་ཝ ཧོ་ཏི, ན སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ་ཏི ཝི་རུ་དྡྷ་མེ་ཏ་ནྟི མ་ཉྙ་མཱ་ནེ་ཧི ས་ངྒ་ཧ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ་ཝ. ཨཱ་ན་ནྡཱ་ཙ་རི་ཡོ པ་ན མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝཱ་དཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ་ཝ ཏ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝ་ཎྞེ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ‘‘ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཏཱ་ལུ་ཙ་ལ་ནཱ་དི་ཀ་ར་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་ཧ་ཛ་མེ་ཝ སུ་ཁུ་མ་ས་དྡཾ དི་བྦ་སོ་ཏེ་ན སུ་ཏྭཱ ཨཱ་དི་ས་ཏཱི’’ཏི སུ་ཏྟེ, པ་ཊྛཱ་ནེ ཙ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ས་དྡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་པྥཱ་ར་ས་དྡ་སྶ ཨ་སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི.

༦༨༦-༧. ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་ཏོཏི ཝ་ཙཱི་གྷོ་སེ་ན ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ. ས་ཡཾ ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏོཏི ག་ཧ་ཎཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝ་ཙཱི་གྷོ་སེ་ན ཝཱ ཧེ་ཏུ་ནཱ ས་ཡཾ ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ. ཏ་སྶཱཏི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་དྡ་སྶ. ས་མྦྷ་ཝོ ཀཱ་ར་ཀ་དྭ་ཡེཏི ཝི་ཉྙཱ་པ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཉྙ་ཏྟི, ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཧེ་ཏུ་མྷི, ཀ་མྨ་ནི ཝཱ ཏ་སྶ ས་མྦྷ་ཝོ ནི་བྦ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀིཾ པ་ནེ་ཏཾ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་དྭ་ཡཾ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཀ་མྨཱ་དི་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཝི་ཉྙ་ཏྟི་དྭ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨ་ཊྛ རཱུ་པཱ་ནི ཝི་ཡཱཏི ས་ཀ་ས་ཀ་ཀ་ལཱ་པ་ག་ཏ་ཨ་ཊྛ་རཱུ་པཱ་ནི ཝི་ཡ, ཝི་ཉྙ་ཏྟི་དྭ་ཡ་སྶ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་ཧ་ཛ་ཀ་ལཱ་པེ ས་དྡོ ན ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཀ་ལཱ་པེ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་མྤི ཏཾ ཧི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཊྛ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ.

ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་ཀཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎ་མུ་ཁེ་ན ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་དཾ ནཱ་མ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ར་སཱ’’ཏི. ཀཱ་ཡ་ཝི་པྥ་ནྡ་ན་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ ཏ་སྶཱ ཀཱ་ཡ་ཝི་པྥ་ནྡ་ན་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀཱ་ཡ…པེ… པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི. ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཀི་ཙྩཱ་དྷི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ཧ ‘‘ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི. ཝ་ཙཱི་གྷོ་ས་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝ་ཙཱི་གྷོ་ས་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཙི་ཏྟ་ཛ་ས་དྡ་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ.

ཀེ་ཙི པ་ནེ་ཏྠ ‘‘གྷ་ཊྚ་ནེ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ གྷ་ཊྚ་ནཱ་ན་ནྟ་རཾ ས་དྡ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་གྷ་ཊྚ་ན་མ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏི, གྷ་ཊྚི་ཏ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ་ཝ ས་དྡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, སོ པ་ན ཙི་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏེ་སཾ མ་ཏེ་ན ཙི་ཏྟ་ཛ་ས་དྡོ་ཡེ་ཝ ན ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་ཏཱ་པ་ན་ཀཱ་ལེ ཨ་ནྟོ་ཨུ་ད་ཀེ་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ས་དྡོ ཝི་ཡ ཨུ་པཱ་དི་ནྣེ གྷ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ས་མ་ཀཱ་ལ་མེ་ཝ ཏ་སྨིཾ ཀ་ལཱ་པེ ན་ཝ་མཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ཡེ་ཝ བྷཱུ་ཏི་ཀ་ས་དྡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྨཱ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ས་དྡོ་པི ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཙྪ་རཱ་པ་ཧ་ར་ཎཱ་དི་ས་དྡོ པ་ན ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙི་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི.

༦༨༨. ཝི་གྒ་ཧཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན ཀ་སྶ་ཏི, ཀ་སི་ཏུཾ ཚི་ནྡི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཀཱ་སོ, སོ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཀ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཀཱ་སོ’’ཏི, ཀོ པ་ནེ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘རཱུ་པཱ་ནཾ ཝི་ཝ་རོ’’ཏི, ཀ་ཎྞ་ཙྪི་དྡཱ་དི་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནེ་ན ཨ་ཛ་ཊཱ་ཀཱ་ས་མཱ་ཧ. ཡོ…པེ… པ་རི་ཙྪེ་དོཏི པ་ན ཨི་མི་ནཱ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་མཱ་ཀཱ་སཾ, སོ པ་ན རུ་ལ༹ྷཱི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཀཱ་སོ་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏི.

རཱུ་པཱ་ནི པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ཏི, ས་ཡཾ ཝཱ ཏེ་ཧི པ་རི་ཙྪི་ཛྫ་ཏི, ཏེ་སཾ ཝཱ པ་རི་ཙྪེ་ད་མ་ཏྟ་ནྟི རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དོ, ཏཾ ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཏ་སྶཱ་ཏི རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ལ་ཀྑ་ཎོ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཏཾ ཏཾ རཱུ་པ་ཀ་ལཱ་པཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ནྟོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘རཱུ་པ་པ་རི་ཡ་ནྟ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ར་སོ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཡཾ རཱུ་པཱ་ནཾ ཧེ་ཊྛི་མོ པ་རི་ཡ་ནྟོ, ཨ་ཡཾ ཨུ་པ་རི་མོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཀི་ཙྩོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ཡ་སྨཱ རཱུ་པཱ་ནཾ པ་རི་ཙྪེ་ད་མ་ཏྟཾ ཧུ་ཏྭཱ ག་ཡ྄ཧ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘རཱུ་པ་མ་རི་ཡཱ་ད་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ’’ཏི. ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ཀིཾ པ་ནེ་ས རཱུ་པེ པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ནྟོ ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཀ་ལཱ་པ་ཏོ པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ཏི, ཨ་ཐ ཨེ་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་བ་ཧུ་ཀ་ལཱ་པ་ཏོ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨེ་ཀེ་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཨེ་ཀེ་ཀ་ཀ་ལཱ་པ་ཏོ, ཨེ་ཀེ་ཀ་རཱུ་པ་ཏོ ཝཱ་ཏི? ཨེ་ཀེ་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཨེ་ཀེ་ཀ་ཀ་ལཱ་པ་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

ཡ་དི ཧི ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཀ་ལཱ་པ་ཏོ, ཨེ་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་བ་ཧུ་ཀ་ལཱ་པ་ཏོ ཝཱ པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ས་མྥུ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ ཝཱ པ་རི་ཙྪི་ནྡེ་ཡྻ, ཨེ་ཀ་ཀ་ལཱ་པ་ག་ཏ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཝི་ཡ ནཱ་ནཱ་ཀ་ལཱ་པ་ག་ཏ་རཱུ་པཱ་ན་མྤི ཨ་ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ ཝཱ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨེ་ཀེ་ཀ་རཱུ་པ་ཏོ པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཨེ་ཀེ་ཀ་ཀ་ལཱ་པ་ག་ཏ་རཱུ་པཱ་ན་མྤི ནཱ་ནཱ་ཀ་ལཱ་པ་ག་ཏ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་པ་ས་ངྒོ སི་ཡཱ, ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི པ་ནེ་ཏཾ ཨ་ནི་ཊྛཾ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀེ་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཨེ་ཀེ་ཀ་ཀ་ལཱ་པ་ཏོ པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

ཨ་ས་མྥུ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཚི་དྡ་ཝི་ཝ་ར་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ ཝཱཏི ཨ་ས་མྥུ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ ཝཱ ཚི་དྡ་ཝི་ཝ་ར་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨིཾ ཀ་ལཱ་པེ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ པ་རི་ཙྪེ་དོ, ཏེ་ཧེ་ཝ ཨ་ས་མྥུ་ཊྛ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་ས་མྥུ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཧི ཀ་ལཱ་པ་ནྟ་ར་བྷཱུ་ཏཱ ཀ་ལཱ་པ་ནྟ་ར་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ས་མྥུ་ཊྛཱ་ཝ ཨེ་ཀ་གྷ་ན་པི་ཎྜ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ་པི དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་ཝི་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་སཾ་ཀི་ཎྞཱ ཨེ་ཝ. ཏེ་སཾ ཡཱ ཝི་ཝི་ཏྟ་ཏཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་སཾ་ཀི་ཎྞ་ཏཱ, ཨ་ཡཾ པ་རི་ཙྪེ་དོ. བྷཱུ་ཏ་ནྟ་རེ་ཧི ཝི་ཡ ཏེ་ཧི སོ ཨ་ས་མྥུ་ཊྛོ་ཝ, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཏཱ ན སི་ཡཱ ཏེ་སཾ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ བྱཱ་པི་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཏོ. ཨ་བྱཱ་པི་བྷཱ་ཝོ ཧི ཨ་ས་མྥུ་ཊྛ་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མ་སྶ ནི་དྡེ་སེ ‘‘ཨ་ས་མྥུ་ཊྛཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་ཧཱི’’ཏི (དྷ. ས. ༦༣༧).

ཨ་ཐ ཝཱ ཀ་ལཱ་པ་ནྟ་ར་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་སཾ་ཀི་ཎྞ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་ས་མྥུ་ཊྛ་ཏཱ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ, ཀ་ཎྞ་ཙྪི་དྡ་མུ་ཁ་ཝི་ཝ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཚི་དྡ་ཝི་ཝ་ར་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཚི་དྡ་ཝི་ཝ་ར་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དེ ཧི ས་ཏི ཚི་དྡ་ཝི་ཝ་ར་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི. ཡེ་སཾ རཱུ་པཱ་ནཾ པ་རི་ཙྪེ་དོ, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཏེ་སཾ པ་རི་ཙྪེ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་རི་ཙྪི་ནྣ་རཱུ་པ་པ་ད་ཊྛཱ་ནོ’’ཏི.

༦༨༩-༩༡. རཱུ་པ་སྶ་ལ་ཧུ་ཏཱ་དི་ཏྟ་ཡ་ནི་དྡེ་སེཏི རཱུ་པ་སྶ་ལ་ཧུ་ཏཱ རཱུ་པ་སྶ་མུ་དུ་ཏཱ རཱུ་པ་སྶ་ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ་ཏི ཨི་མ་སྶ རཱུ་པ་ལ་ཧུ་ཏཱ་དི་ཏྟ་ཡ་སྶ ནི་དྡེ་སེ ས་མྤ་ཏྟེ ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ཨ་རཱུ་པ་སྶ ལ་ཧུ་ཏཱ་དཱི་སུ ‘‘ཀཱ་ཡ་ལ་ཧུ་བྷཱ་ཝོ ཀཱ་ཡ་ལ་ཧུ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནེ་ཝ ‘‘རཱུ་པ་སྶ ལ་ཧུ་བྷཱ་ཝོ ལ་ཧུ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ རཱུ་པ་ས་མྦ་ནྡྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན རཱུ་པ་ཝི་ཀཱ་རཱ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦཱ. རཱུ་པ་སྶ ལ་ཧུ་བྷཱ་ཝོ ལ་ཧུ་ཏཱ, སཱ རཱུ་པ་སྶ ག་རུ་བྷཱ་ཝ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ལ་ཀྑ་ཎཱ, ག་རུ་བྷཱ་ཝ་ནི་མྨ་དྡ་ན་ར་སཱ, ཨ་ད་ནྡྷ་ཏཱ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ, ལ་ཧུ་རཱུ་པ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ. རཱུ་པ་སྶ མུ་དུ་བྷཱ་ཝོ མུ་དུ་ཏཱ, སཱ རཱུ་པ་སྶ ཐ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ལ་ཀྑ་ཎཱ, ཐ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ནི་མྨ་དྡ་ན་ར་སཱ, ས་བྦ་ཀི་རི་ཡཱ་སུ ཨ་ཝི་རོ་དྷི་ཏཱ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ, མུ་དུ་རཱུ་པ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ. རཱུ་པ་སྶ ཀ་མྨ་ཉྙ་བྷཱ་ཝོ ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ, སཱ རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙ་བྷཱ་ཝ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ལ་ཀྑ་ཎཱ, ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙ་བྷཱ་ཝ་ནི་མྨ་དྡ་ན་ར་སཱ, ས་རཱི་ར་ཀི་རི་ཡཱ་སུ ཨ་ནུ་ཀཱུ་ལ་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ, ཀ་མྨ་ཉྙ་རཱུ་པ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཏྠོ པ་ནེ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨ་མྷེ་ཧི ཝུ་ཏྟཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་མཱ པ་ན ཏི་སྶོ རཱུ་པཱ་ནཾ ཝི་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘རཱུ་པ་ཝི་ཀཱ་རཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏི་སྶོ…པེ… ཝི་བྷཱ་ཝི་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ པ་ནེ་ཏཱ རཱུ་པ་སྶ ད་ནྡྷ་ཏྟ་ཀ་ར་དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ, ཐ་དྡྷ་ཏྟ་ཀ་ར་དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ, རཱུ་པཱ་ནཾ ས་རཱི་ར་ཀི་རི་ཡཱ་སུ ཨ་ན་ནུ་ཀཱུ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷོཏི ཝཱ་ཏ་པི་ཏྟ་སེ་མྷ་པ་ཀོ་པོ, ར་སཱ་དི་དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཝཱ ཝི་ཀཱ་རཱ་ཝ་ཏྠཱ, དྭི་དྷཱ ཝུ་ཏྟཱ་པི ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝི་ཀཱ་རོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. པ་ཊི་པ་ཀྑ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་པྤཱ་ཡ་ཨུ་ཏུ་ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ, སཱ ཙ ཏཾ་ཏཾ་ཝི་ཀཱ་ར་སྶ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཱ, ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན པ་ན ས་བྦེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡཱ, ཏ་ཐཱ ཧི ཏེ ཀ་དཱ་ཙི་པི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ན ཝི་ཛ་ཧ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་ཛ་ཧ་ནྟཱ་ནཾ པ་ན དུ་བྦི་ཛཱ་ནཱི་ཡཾ ནཱ་ན་ཏྟ་ནྟི ཏཾ་པ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨེ་ཏཱ་ས’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་མ་ཏོ་ཝ ནི་ད་སྶ་ན་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ལ་ཧུ་ཏཱ་ཡ ཧི ཨ་རོ་གཱི ནི་ད་སྶ་ནཾ, མུ་དུ་ཏཱ་ཡ མ་དྡི་ཏ་ཙ་མྨཾ, ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ སུ་དྷ་ནྟ་སུ་ཝ་ཎྞཾ.

ན་ནུ ཙེ་ཏྠ ཨ་རོ་གི་ནོ ཏཱ་ཝ ནི་ད་སྶ་ནཾ ཡུ་ཏྟཾ ཏ་སྶ ཨི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷ་ས་ནྟཱ་ན་ཏྟཱ, སུ་པ་རི་མ་དྡི་ཏ་ཙ་མྨ་སུ་དྷ་ནྟ་སུ་ཝ་ཎྞཱ་ནཾ པ་ན ཀ་ཐཾ. ན ཧི ཨ་ནི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷ་རཱུ་པ་ས་ནྟཱ་ནེ ལ་ཧུ་ཏཱ་དཱི་ནི ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི ཏ་ཐཱ དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་པ་ཙྩ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ? ས་ཙྩཾ, མུ་དུ་ཀ་མྨ་ཉྙ་ས་དི་ས་རཱུ་པ་ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཏཾ, ན པ་ན ཏ་ཏྠ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་མུ་དུ་ཏཱ་ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ, ཀ་ཐཾ ཏཱུ་ལ་པི་ཙུ་ཨཱ་དཱི་སུ ལ་ཧུ་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཀ་ནྟི? ན ཏ་ཏྠ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ལ་ཧུ་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཀཾ ཨ་ཏྠི, ག་རུ་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ པ་ན ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་ཏྠ ལ་ཧུ་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཝོ་ཧཱ་རོ.

ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཏཱ་སཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་པ་ཙྩ་ཡཱ་པེ་ཀྑ་ཏྟཱ, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ས་བྦ་དཱ་བྷཱ་ཝི་ནཱི་ཧི ལ་ཧུ་ཏཱ་དཱི་ཧི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ སི་ཡཱ་ཏི. ཨ་ད་ནྡྷ་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ཎཱཏི ཨ་ག་རུ་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཱ. ག་རུ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝི་ནོ་ད་ནཾ ཁི་པ་ནཾ ཨ་པ་ན་ཡ་ནཾ ཀི་ཙྩ་མེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ག་རུ་བྷཱ་ཝ་ཝི་ནོ་ད་ན་ར་སཱ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཧི ཨ་ཡཾ རཱུ་པཱ་ནཾ ག་རུ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ག་རུ་རཱུ་པ་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ་ནཾ པ་ན ཨ་ད་ནྡྷ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཝི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ ‘‘ཛཱ་ཏི ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ག་རུ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏི ནཱ་མ. ཏ་སྶ་ཉྷི ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ག་རུ་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ མུ་དུ་ཏཱ་ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ་སུ. ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ལ་ཧུ་ཏཱ་ད་ཡོ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཱ་ནཾ ཏཾ་ཏཾ་ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་དྡྷཾ་ས་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཝི་ཀཱ་ར་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནེ་ཝ ཏཱ་སཾ ཏཾ་ཀི་ཙྩ་ཏཱ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱཏི ཨ་ད་ནྡྷ་སྶ ཨ་རོ་གཱི་པུ་རི་ས་སྶ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ས་ངྐ་ནྟི པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ད་ནྡྷ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་སྶ རཱུ་པ་སྶ ལ་ཧུ་ཏཱ, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝི་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ན་ཏོ ལ་ཧུ་རཱུ་པ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ. ཨེ་ཝ་མི་ཏ་རཱ་སུ་པི. ཨ་ཐ་དྡྷ་ཏཱཏི ཨ་ཀ་ཐི་ན་ཏཱ. ཨ་ཏྟ་ནོ མུ་དུ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ས་བྦ་ཀི་རི་ཡཱ་སུ ཨ་ཝི་རུ་དྡྷཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝི་རོ་དྷི་ཏཱ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ. མུ་དུ ཧི ཀ་ཏྠ་ཙི ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏཱི་སུ་པི ཋཱ་ནེ་སུ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏྠེ ཨ-ཀཱ་རོ. ད་ནྡྷ་ཏཱ་དི་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ ལ་ཧུ་ཏཱ་དཱི་ན་ནྟི ཀེ་ཙི. ཨ་པ་རེ པ་ན ས་ཏྟཱ་པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ས་རཱི་རེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཀཱུ་ལ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཀ་མྨ་ཉྙ་བྷཱ་ཝོ ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ས་རཱི་ར་ཀི་རི་ཡཱ་ནུ་ཀཱུ་ལ་ཀ་མྨ་ཉྙ་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཱ. ཨ་ཀ་མྨ་ཉྙཾ དུ་བྦ་ལཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ ཨ་དུ་བྦ་ལ་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ.

༦༩༢. རཱུ་པཱ་ན་མཱ་ཙ་ཡོ ཡོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡོ ནི་པྥ་ནྣ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨཱ་དི་ཏོ ཙ་ཡོ, ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་སྶ ཝི་ཡ ཙ་ཡོ་ཏི ཝཱ ཨཱ་ཙ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏོ རཱུ་པཱ་ནཾ པ་ཋ་མུ་པྤཱ་དོ ཝ་ཌྜྷི ཙ, སོ ཨུ་པ་ཙ་ཡོཏི ཨུ་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟོ ‘‘ཨུ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཨུ་པ་སི་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཨུ་པ-ས་དྡ་སྶ པ་ཋ་མཱུ་པ་རི་ཨ་ཏྠ་ད་སྶ་ན་ཏོ. ཡཱ པ་ན ཏེ་སཾཡེ་ཝ རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷ་ཏཱ ཨ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི, སཱ ས་ནྟ་ཏཱི་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཧི རཱུ་པུ་པྤ་ཏྟི་ཨཱ་དི་ཙ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་ཙ་ཡོ ནཱ་མ, ཏ་ཏོ པ་རཾ ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་ར་ས་མ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ ཝ་ཌྜྷི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ཙ་ཡོ ནཱ་མ. ཏ་དཱ ཧི རཱུ་པ་སྶ ཀ་མྨ་ཙི་ཏྟ་ཨུ་ཏཱུ་ཧི ཙ་ཡོ་ཡེ་ཝ, ན ཧཱ་ནི. ཨ་ཐ ཝཱ ཡཱ་ཝ ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ན རཱུ་པུ་པྤཱ་དོ, ཙ་ཀྑཱ་དི་ཨུ་པྤཱ་དོ ཝཱ, ཏཱ་ཝ ཨུ་པ་ཙ་ཡོ ནཱ་མ, ཏ་ཏོ པ་རཾ པ་ན ཙུ་ཏི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ས་ནྟ་ཏི ནཱ་མ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ –

‘‘ཡོ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་ཙ་ཡོ, སོ རཱུ་པ་སྶ ཨུ་པ་ཙ་ཡོ. ཡོ རཱུ་པ་སྶ ཨུ་པ་ཙ་ཡོ, སཱ རཱུ་པ་སྶ ས་ནྟ་ཏཱི’’ཏི (དྷ. ས. ༦༤༡-༦༤༢) –

ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ཙ་ཡ་ས་ནྟ་ཏཱི་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ནཱ་ན་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ –

‘‘ཨཱ་ཙ་ཡོ ནཱ་མ ནི་བྦ་ཏྟི, ཨུ་པ་ཙ་ཡོ ནཱ་མ ཝ་ཌྜྷི, ས་ནྟ་ཏི ནཱ་མ པ་ཝ་ཏྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ན་དཱི་ཏཱི་རེ ཁ་ཏ་ཀཱུ་པ་སྨི་ཉྷི ཨུ་ད་ཀུ་གྒ་མ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨཱ་ཙ་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟི, པ་རི་པུ་ཎྞ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཙ་ཡོ ཝ་ཌྜྷི, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ག་མ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ས་ནྟ་ཏི པ་ཝ་ཏྟཱི’’ཏི (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༦༤༡; ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༤༤༤) –

ཨུ་པ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ. ‘‘རཱུ་པཱ་ན་མཱ་ཙ་ཡོ’’ཏི ཙེ་ཏྠ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡེ་སེ་ན ཨུ་པྤཱ་དོ ནཱ་མ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཝི་ཀཱ་རོ. ཝི་ཀཱ་ར་ཏྟེ ཙ ས་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཀཱ་ར་ཝ་ནྟ་དྷ་མྨ་བྷེ་ད་བྷི་ནྣ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ བ་ཧཱུ་ན་མྤི རཱུ་པཱ་ནཾ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤཱ་ད་ཝི་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝོ, ན པི་ཎྜ་སྶེ་ཝཱ་ཏི དཱི་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ རཱུ་པཱ་ན་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཨཱི་དི་སཱི, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ན་མྤི ཨུ་པྤཱ་དོ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཛ་ར་ཏཱ, ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ, རཱུ་པ་སྶ ལ་ཧུ་མུ་དུ་ཀ་མྨ་ཉྙ་ཏཱ ཙཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

༦༩༣. ཛཱ་ཏི་རཱུ་པ་ནྟི དཱི་པི་ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཨུ་བྷ་ཡ་སྶ་པི རཱུ་པུ་པྤཱ་ད་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ, ཀ་སྨཱ ཝི་བྷ་ཛྫ ཝུ་ཏྟཾ? བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཏ་ཐེ་ཝ དེ་སི་ཏ་ཏྟཱ. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་པི ཀ་སྨཱ ཏ་ཐཱ དེ་སི་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝུ་ཏྟ་མཱ་ཀཱ་ར་ནཱ་ན་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨཱ་ཀཱ་ར་ནཱ་ན་ཏྟཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏ་མེ་ཝ. ཨ་ཀྑ་ར་སྶ པ་ཋ་མུ་པྤ་ཏྟི ཨུ་པ་ཙ་ཡོ, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི ས་ནྟ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏི་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པཱ་ན་མྤི ད་ཊྛ་བྦ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཏེ་སཾ ཨཱ་ཀཱ་ར་ནཱ་ན་ཏྟཾ ཝ་ཎྞེ་ནྟི. ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝཱཏི ཏ་དཱ ཀི་ར སོ་ཏཱུ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཨ་ཡཾ ཛཱ་ཏི ས་བྦེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་བྷ་ཝོ, ས་ཡཾ པ་ན ན ཀུ་ཏོ་ཙི ཛཱ་ཡ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཏཾ ‘‘པ་ཀ་ཏི་ཝཱ་དཱི་ནཾ པ་ཀ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ་སཾ མི་ཙྪཱ་གཱ་ཧཾ ཝི་དྷ་མེ་ནྟོ ‘‘ཛཱ་ཏི ནཱ་མ ན ཨ་ཉྙཱ, ཨུ་པ་ཙ་ཡ་ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཋི་ཏཱ རཱུ་པུ་པྤ་ཏྟི་ཡེ་ཝ པ་ན ཏ་ཐཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི, སཱ ཙ ཡ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དོ, ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧེ་ཝ ཛཱ་ཏ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨུ་པ་ཙ་ཡོ ས་ནྟ་ཏཱི་ཏི དྭི་དྷཱ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ དེ་སེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ.

པུ་བྦ་ནྟ་ཏོ པུ་བྦ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཏོ, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ རཱུ་པ་དྷ་མྨེ ཨུ་པྤཱ་དོ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ཨུ་མྨུ་ཛྫཱ་པེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་མྨུ་ཛྫཱ་པ་ན་ར་སོ’’ཏི. ‘‘ཨི་མེ རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཐ ནེ’’ཏི ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ནྟོ ཝི་ཡ ག་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནི་ཡྻཱ་ཏ་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ’’ཏི. པ་རི་པུ་ཎྞ་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ ཨུ་པ་རི ཙ་ཡོ ཨུ་པ་ཙ་ཡོ་ཏི ཨི་མ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡ་ཐཱ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི ཨཱ་དི་ཀ་མྨེ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན, ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎ་ག་ཏཾ ཨུ་པ་ཙི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་པ་ཙི་ཏ་རཱུ་པ་པ་ད་ཊྛཱ་ནོ’’ཏི.

པ་ཝ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎཱཏི ཨ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་རཱུ་པཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ནྟི ལ་ཀྑི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷ་ན་ར་སཱཏི པུ་བྦཱ་པ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷ་ན་ཀི་ཙྩཱ. ཨ་ས་ཏི ཧི ཨུ་པྤཱ་དེ པུ་བྦཱ་པ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷོ ན སི་ཡཱ. ཨ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷ་ར་ས་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་པ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་པ་ཙྪེ་ད་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི. པུ་བྦཱ་པ་ར་ཝ་སེ་ན གྷ་ཊི་ཏ་རཱུ་པེ་སུ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ན་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷ་རཱུ་པ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི.

༦༩༤. ཛཱི་ར་ཎནྟི ཛི་ཎྞ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་བྷི་ན་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཧཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.

པཱ་ཀ་ཊཱ རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་སུ ཁ་ཎྜི་ཙྩཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ད་ནྟཱ་དཱི་སུ ཝི་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཏོ, ཨི་ཏ་རཱ ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་པཱ་ཀ་ཊཱ. ཀཱ་མཾ རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ན་མྤི ཁ་ཎི་ཀ་ཛ་རཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཨེ་ཝ, ཡཱ ‘‘ཨ་ཝཱི་ཙི་ཛ་རཱ’’ཏི ཝཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ན ཛ་རཱ་ཡ སུ་ཊྛུ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘པཱ་ཀ་ཊཱ རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་སཱུ’’ཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཁ་ཎྜི་ཙྩཱ་དི་ཝི་ཀཱ་རོ པ་ན ཁ་ཎི་ཀ་ཛ་རཱ་ཡ ན་ཏྠི. རཱུ་པ་པ་རི་པཱ་ཀོ རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཛི་ཎྞ་ཏཱ, ཛ་རཾ པ་ཏྟ་སྶ བྷ་ངྒོ ཨ་ཝ་སྶཾ་བྷཱ་ཝཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་པ་ན་ཡ་ན་ར་སཱ’’ཏི, བྷ་ངྒཱུ་པ་ན་ཡ་ན་ཀི་ཙྩཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་བྷཱ་ཝཱ་ན་པ་ག་མེ་པཱིཏི་ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏྟཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝཱ་ན་པ་ག་མེ་པི, ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ ཧི ཛ་རཱ ནཱ་མ, ན ཙ ཏ་དཱ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏི. ན་ཝ་བྷཱ་ཝོ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཝ་ཏྠཱ, ཏ་སྶཱ ཨ་པ་ག་མ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན་ཝ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ག་མ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི. ཝཱི་ཧི་པུ་རཱ་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡཱཏི ཝཱི་ཧི་བྷཱ་ཝཱ་ན་པ་ག་མེ་པི ཨ་བྷི་ན་ཝ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ག་མ་ན་ཀ་རོ ཝཱི་ཧི་པུ་རཱ་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ. ཝཱི་ཧི་པུ་རཱ་ཎ་བྷཱ་ཝོ ས་བྦཱ་ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་པ་ནེ་ཏི, ཨ་ཡཾ པ་ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཝ་ཏྠ་མེ་ཝ ཨ་པ་ནེ་ཏི. པ་རི་ཏོ ས་བྦ་ཏོ བྷི་ཛྫ་ན་ནྟི ལ་ཀྑི་ཏ་བྦཱ་ཏི པ་རི་བྷེ་ད་ལ་ཀྑ་ཎཱ. ནི་ཙྩཾ ནཱ་མ དྷུ་ཝཾ, རཱུ་པཾ པ་ན ཁ་ཎ་བྷ་ངྒི་ཏཱ་ཡ ན ནི་ཙྩ་ནྟི ཨ་ནི་ཙྩཾ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ. སཱ པ་ན ཋི་ཏི་པྤ་ཏྟ་རཱུ་པཾ ཋི་ཏི་ཡ་མེ་ཝ ཝི་ནཱ་ས་ན་བྷཱ་ཝེ་ན སཾ་སཱི་དེ་ནྟཱི ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི སཾ་སཱི་ད་ན་ར་སཱ. ཡ་སྨཱ ཙ སཱ བྷ་ངྒ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཁ་ཡ་ཝ་ཡཱ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ ག་ཡ྄ཧ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཁ་ཡ་ཝ་ཡ་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི. ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཝི་ནཱ་སོ ཁ་ཡོ ནཱ་མ, དཱི་པ་ཝ་ཊྚི་ཀཱ་ཡ ས་ཧ ཏེ་ལ་སྶ ཝི་ཡ ས་ཧ ནི་རོ་དྷོ ཝ་ཡོཏི ཝ་ད་ནྟི.

༦༩༦-༧. ས་མོ་དྷཱ་ན་ཏོཏི རཱ་སི་ཏོ. ཀེ་ཙཱིཏི ཨ་བྷ་ཡ་གི་རི་ཝཱ་སི་ནོ. མི་དྡྷ་རཱུ་པ་སྶ ཝ་ད་ན་སཱི་ལཱ, མི་དྡྷ་ཝཱ་དོ ཝཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི མི་དྡྷ་ཝཱ་དི་ནོ. མི་དྡྷ་རཱུ་པཾ ནཱ་མཱཏི ཨུ་ཏུ་ཙི་ཏྟཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཏི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ མི་དྡྷཾ ནཱ་མ རཱུ་པཾ. ཏེ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀ་ཐཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མུ་ནཱི་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ན་ཏྠི ནཱི་ཝ་ར་ཎཱཏི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ན ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སྶ, ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་བྱཱ་པཱ་ད་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནཾ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ཐི་ན་མི་དྡྷ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ན་ཉྩ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཡ་དི མི་དྡྷཾ རཱུ་པཾ སི་ཡཱ, ཨ་པྤ་ཧཱ་ཏ་བྦཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ. རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻོ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻོ ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦོ ན བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦོ ན ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦོ. ‘‘ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ ནེ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ. ཙ་ཏཱུ་སུ བྷཱུ་མཱི་སུ ཀུ་ས་ལཾ, ཙ་ཏཱུ་སུ བྷཱུ་མཱི་སུ ཝི་པཱ་ཀོ, ཏཱི་སུ བྷཱུ་མཱི་སུ ཀི་རི་ཡཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ, རཱུ་པ་ཉྩ ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ནེ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༤༠༧) ཝ་ཙ་ནེ་ན རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི ཏ་སྶ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ན ཧི ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏྟེ –

‘‘ཡཱ མེ ཀ་ངྑཱ པུ་རེ ཨཱ་སི, ཏཾ མེ ཨ་ཀྑཱ་སི ཙ་ཀྑུ་མཱ;

ཨ་དྡྷཱ མུ་ནཱི་སི ས་མྦུ་དྡྷོ, ན་ཏྠི ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ ཏ་ཝཱ’’ཏི. (སུ. ནི. ༥༤༦) –

ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཐོ་མ་ནཾ ཡུ་ཛྫེ་ཡྻ. ཡ་དི སི་ཡཱ, ‘‘རཱུ་པཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ, ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཐཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (མ. ནི. ༡.༢༤༧; སཾ. ནི. ༣.༣༣-༣༤) རཱུ་པ་སྶ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ་པི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི? ཏཾ ན, ཏ་བྦི་ས་ཡ་ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ན་སྶ ཏ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཡོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པེ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ཝི་ན་ཡོ, ཏཾ ཏ་ཏྠ པ་ཧཱ་ན’’ནྟི. ན ཙ པ་ནེ་ཏཾ ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘ཏ་བྦི་ས་ཡ་ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི སཱ་དྷ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་དཱི་ནཾ ཏ་ཏྠ པ་ཧཱ་ན་སྶ ཨ་ན་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ ཙ, ཏ་སྨཱ ‘‘ན་ཏྠི ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ ཏ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ ན མི་དྡྷཾ རཱུ་པ་ནྟི.

ཡ་དི པ་ན པ་རོ ད་ལ༹ྷ་མཱུ་ལ༹ྷ་གྒཱ་ཧི་ཏཱ་ཡ ཏཾ་ཝི་ས་ཡ་ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ས་ཀ་ཝཱ་དཾ ཨོ་ཌྜེ་ཡྻ, ཏ་སྶ ཏ་ནྣི་སེ་དྷ་ན་ཏྠཾ པུ་ན ཐི་ན་མི་དྡྷ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ན ས་ཧ ས་མྤ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཐི་ན་མི་དྡྷ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཐི་ན་མི་དྡྷ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཉྩེ་ཝ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་མྤ་ཡོ་གོ’’ཏི (དྷཱ་ཏུ. ༣) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ན་མེ་ཝ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ས་མྤ་ཡོ་གོ ལ་བྦྷ་ཏི, ན རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་རཱུ་པེ་ན ཝཱ, ཏ་སྨཱ ཡ་དི མི་དྡྷཾ རཱུ་པཾ སི་ཡཱ, ན ཏཾ ས་མྤ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ན་མ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཐ སི་ཡཱ – ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏྠ ས་ཀྐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏུཾ, ‘‘ས་ཀྑ་ར་ཀ་ཐ་ལ་མྤི མ་ཙྪ་གུ་མྦ་མྤི ཙ་ར་ནྟ་མྤི ཏི་ཊྛ་ནྟ་མྤཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༢༤༩) ཝི་ཡ. ཡ་ཐཱ ཧི ‘‘ས་ཀྑ་ར་ཀ་ཐ་ལི་ཀཾ མ་ཙྪ་གུ་མྦ་མྤི ཙ་ར་ནྟ་མྤི ཏི་ཊྛ་ནྟ་མྤཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་ཀྑ་ར་ཀ་ཐ་ལི་ཀ་སྶ ཙ་ར་ཎཱ་ཡོ་ག་ཏོ མ་ཙྪ་གུ་མྦཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཙ་ར་ཎཾ, ཨུ་བྷ་ཡཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཋཱ་ན་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷོ ཡོ་ཛཱི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ཐི་ནཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ས་མྤ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨུ་བྷ་ཡཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི? ཏ་མྤི ན, རཱུ་པ་བྷཱ་ཝ་སྶེ་ཝ ཨ་སི་དྡྷ་ཏྟཱ. སི་དྡྷེ ཧི རཱུ་པ་བྷཱ་ཝེ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཡུ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི. ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ མི་དྡྷ་སྶ ཨ་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝེ སི་དྡྷེ་པི ཡ་ཐཱ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ བ་ནྡྷཾ སུ་བ་ནྡྷཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་ནེ་ཀ་སུ་ཏྟ་སཱ་དྷི་ཏཾ ཨ་པྤ་དྷཾ་སི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི པ་ཊྛཱ་ན་པྤ་ཀ་ར་ཎེ ‘‘ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ…པེ… པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༣.༨.༨) ཨི་མ་སྶ ཝི་བྷ་ངྒེ ‘‘ཨ་རཱུ་པེ…པེ… ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༣.༨.༨) ཝུ་ཏྟཾ ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝུ་པྤ་ཏྟི་མྤི ཨཱ་ཧ་ར་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཧཱ་པ་ཀ་ར་ཎ་པ་ཊྛཱ་ནེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཛྷཱ་ན་ནི་ཀ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་ན་མྤི དྷ་མྨ་ཏོ ལོ་བྷཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་དཱི་ཧི ཨ་བྷི་ནྣ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི.

ཨེ་ཏྠ སི་ཡཱ – ‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཝ་ར་ཎཱ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༥.༥༡) ཐི་ན་མི་དྡྷ་སྶ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨི་དྷཱ་པི ‘‘ཐི་ན་མི་དྡྷ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཀ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ, ཐི་ན་མེ་ཝ ཙ པ་ན ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཐི་ན་མི་དྡྷ་ནྟི? ཏ་ཡི་ད་མ་སཱ་རཾ, ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་སྶ ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཡ་དི ཧི ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཧི་ཏ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཨི་དྷཱ་པི ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཧ་ཎཾ སི་ཡཱ, ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་སྶ་པི ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨི་དྷ ག་ཧ་ཎཾ ས་མྦྷ་ཝེ་ཡྻ, ན ཙ པ་ནེ་ཝཾ ཨ་ཏྠི ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ནྟྭེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ན ཏ་སྶ ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝུ་པྤ་ཏྟིཾ ས་ཀྐཱ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏུ་ནྟི. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘ཀེ་ཝ་ལོ ཧཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་རཱ་སི, ཡ་དི་དཾ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ (ཨ. ནི. ༥.༥༢), ཨི་མེ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ པ་ཧཱ་ཡ, ཝི་ག་ཏ་ཐི་ན་མི་དྡྷོ་ཏི ཏ་སྶ ཐི་ན་མི་དྡྷ་སྶ ཙ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝ་ནྟ་ཏྟཱ མུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཊྛ་ཏྟཱ, ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ཝི་ག་ཏ་ཐི་ན་མི་དྡྷོ་ཏི, ཨི་དཾ ཙི་ཏྟཾ ཨི་མ་མྷཱ ཐི་ན་མི་དྡྷ་མྷཱ སོ་དྷེ་ཏི ཝི་སོ་དྷེ་ཏི པ་རི་སོ་དྷེ་ཏི མོ་ཙེ་ཏི ཝི་མོ་ཙེ་ཏི པ་རི་མོ་ཙེ་ཏི ཝཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༥༥༡) ཨེ་ཝ་མཱ་དིཾ པཱ་ལི༹ཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.

ཡ་དི་པི སི་ཡཱ དུ་ཝི་དྷཾ མི་དྡྷཾ རཱུ་པཾ, ཨ་རཱུ་པ་ཉྩ. ཏ་ཏྠ ཡཾ ཨ་རཱུ་པཾ, ཏཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་སུ དེ་སི་ཏཾ, ན རཱུ་པ་ནྟི? ཏ་མྤི ན, ཝི་སེ་ས་ཝ་ཙ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ན ཧི ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ མི་དྡྷཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་སུ དེ་སི་ཏཾ ‘‘ཡ་ད་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཐི་ནཾ, ཏ་ད་པི ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ, ཡ་ད་པི མི་དྡྷཾ, ཏ་ད་པི ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ, ཐི་ན་མི་དྡྷཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་ཏི ཧི་དཾ ཨུ་དྡེ་སཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ མི་དྡྷ་སྶ དུ་ཝི་དྷ་ཏཾ པ་རི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ་པི ན ས་ཀྐཱ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ. ས་ཀྐཱ ཧི ཝ་ཏྟུཾ ཡཾ ཏཾ ཨ་རཱུ་པ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ མི་དྡྷཾ པ་རི་ཀ་པྤི་ཏཾ, ཏ་མྤི ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ མི་དྡྷ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཨི་ཏ་རཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ ཝི་ཡཱ་ཏི. ཡ་དི མི་དྡྷ་སྶ རཱུ་པ་བྷཱ་ཝཾ ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཐ, ཀ་ཐཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ནི་དྡཱ ཧོ་ཏི, ན་ནུ མི་དྡྷ་སྶ ‘‘ནི་དྡཱ པ་ཙ་ལཱ་ཡི་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་བྷ་ངྒེ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ནི་དྡཱ་བྷཱ་ཝོ སི་དྡྷོ་ཏི? ན་ཡི་ད་མེ་ཝཾ, ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ནི་དྡཱ་ཧེ་ཏུ་ནོ མི་དྡྷ་སྶ ནི་དྡཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝ་མྤི ནི་དྡཱ་ཧེ་ཏུ་ནོ མི་དྡྷ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀ་ཐཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ནི་དྡཱ་ཏི ཙེ? སཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ན་ཏྠཱི་ཏི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ ‘‘ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན…པེ… དི་ཝཱ སུ་པི་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (མ. ནི. ༡.༣༨༧) ན ནི་དྡཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ མི་དྡྷེ་ན, ཨ་ཐ ཁོ ས་རཱི་ར་གེ་ལ་ཉྙེ་ན, ཏ་ཉྩ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ན་ཏྠཱི་ཏི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ ‘‘པི་ཊྛི མེ ཨཱ་གི་ལཱ་ཡ་ཏི, ཏ་མ་ཧཾ ཨཱ་ཡ་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི (མ. ནི. ༢.༢༢; སཾ. ནི. ༤.༢༤༣) ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ན ཙེ་ཏྠ ཨེ་ཝ་མ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ ད་ཊྛ་བྦཾ ‘‘མི་དྡྷ་མེ་ཝ ནི་དྡཱ་ཧེ་ཏཱུ’’ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཉྙོ་པི ཨ་ཏྠི ནི་དྡཱ་ཧེ་ཏུ. ཀོ པ་ན སོ་ཏི? ས་རཱི་ར་གེ་ལ་ཉྙཾ, ཏ་སྨཱ ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ནི་དྡཱ མི་དྡྷ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

༦༩༨. ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱཏི ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དི་ཏོ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ. ཀ་ཐཾ པ་ན སོ ད་སྶི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡ་བ་ལཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་སོ ཏ་སྶཱ ཝི་པྥཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཏོ བཱ་ལཱ་ནཾ བ་ལ་ནྟི ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཡ བ་ལ་རཱུ་པཾ ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝཱ’’ཏི. ས་མྦྷ་ཝོ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཾ ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡོ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ས་མྦྷ་ཝ་རཱུ་པ’’ནྟི. ག་ཧི་ཏཱ་ཡ ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨུ་པ་ཙ་ཡ་ས་ནྟ་ཏི་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ རཱུ་པུ་པྤཱ་དོ ན་ཏྠི, ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ཙ ཨ་ཉྙཱ ཛཱ་ཏི ནཱ་མ ན་ཏྠེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་པ་ཙ་ཡ་ས་ནྟ་ཏཱི་ཧི ཛཱ་ཏི་རཱུ་པ’’ནྟི. ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སྶ་པི རོ་ག་སྶ ཝི་ས་བྷཱ་ག་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་པྤ་ནྣོ དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷོ ཨཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ར་ཎཾ, པ་གེ་ཝ ཨི་ཏ་ར་སྶ. སོ ཨ་ཏྠ་ཏོ རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པཱ་ཀཱ་ཝ་ཏྠཱ ཋི་ཏི་བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཨེ་ཝ སི་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཛ་ར་ཏཱ་ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དཱི་ཧི རོ་ག་རཱུ་པཾ ག་ཧི་ཏ’’ནྟི.

༦༩༩-༧༠༤. རཱུ་པཱ་ནི ས་མུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི ཛཱ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ཧཱི་ཏི རཱུ་པ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི. ཀཱ་ནི པ་ན ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ཏུ་ཙི་ཏྟཱ་ཧཱ་ར་ཀ་མྨཱ་ནཱི’’ཏི.

ཨཱ་ཧཱ་རོ རཱུ་པ་ཧེ་ཏུ་ཡོཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི-ས་དྡོ པ་ཀྑི་པི་ཏ་བྦོ, ཀ་མྨཾ, ཨུ་ཏུ ཙ ཙི་ཏྟ་ཉྩ ཨཱ་ཧཱ་རོ་ཏི ཨི་མེ རཱུ་པ་ཧེ་ཏུ་ཡོ་ཏི. རཱུ་པ་ཧེ་ཏུ་ཡོཏི ཙ རཱུ་པ་སྶ ཛ་ན་ཀ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏེ་ཧེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨེ་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ. ན་ནུ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི ན་ཏྠཱི་ཏི? ས་ཙྩཾ ན་ཏྠི, རཱུ་པ་ཛ་ན་ཀ་པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་བྷི་ས་ནྡྷི. ཨ་ཊྛི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཱིཏི ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩ, ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡ་དྭ་ཡཾ, ཛཱི་ཝི་ཏ་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཊྛི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི. ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཝི་ཉྙ་ཏྟི་དྭ་ཡཾ.

དྭཱི་ཧཱིཏི ཀོ་ཙི ཙི་ཏྟེ་ན, ཀོ་ཙི ཨུ་ཏུ་ནཱ ཙཱཏི ཨེ་ཝཾ དྭཱི་ཧི. ན ཧི ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ དྭེ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི. ཨུ་ཏུ་ཨཱ་ཧཱ་ར…པེ… ཀ་ཏནྟི ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཨུ་ཏུ་ནཱ, ཨཱ་ཧཱ་རེ་ན, ཙི་ཏྟེ་ན ཙཱ་ཏི ཏཱི་ཧི ཀ་ཏཾ. ཙ་ཏ་སྶོ ཙཱ་པི དྷཱ་ཏུ་ཡོཏི ཙ་ཏྟཱ་རི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི. ཏཱ་ནི ཧི ནི་སྶ་ཏྟ་ནི་ཛྫཱི་ཝ་ཊྛེ་ན དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཀ་མྨཱ་དཱི་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཙ་ཏུ་བྦྷ་ཝཱ. དྭེཏི ཛ་ར་ཏཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ.

༧༠༥-༦. ཨི་དཱ་ནི མི་སྶ་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི་པི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཾ་ཏཾ་པ་ཙྩ་ཡ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀ་མྨེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཊྛི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠུ སུ་དྡྷ་ཊྛ་ཀཾ ས་ནྟ་ཏྱཱུ་པ་ཙ་ཡཱ་ཀཱ་སཱ་ཏི ཝཱི་ས་ཏི ཀ་མྨ་ཛཱ. ཝི་ཉྙ་ཏྟི་དྭ་ཡཾ ས་དྡོ ལ་ཧུ་ཏཱ་དི་ཏྟ་ཡཾ སུ་དྡྷ་ཊྛ་ཀཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཀཱ་ད་སཱ་ཏི ས་ཏྟ་ར་ས ཙེ་ཏ་སཱ ཛཱ་ཡ་རེ, ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་དྡོ ལ་ཧུ་ཏཱ་དི་ཏྟ་ཡཾ སུ་དྡྷ་ཊྛ་ཀཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཀཱ་ད་སཱ་ཏི ད་ས་པ་ཉྩེ་ཝ པ་ནྣ་ར་ས ཨུ་ཏུ་ནཱ ཛཱ་ཡ་རེ. ལ་ཧུ་ཏཱ་དི་ཏྟ་ཡཾ སུ་དྡྷ་ཊྛ་ཀཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཀཱ་ད་སཱ་ཏི ཙུ་དྡ་ས ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏོ. ཛ་ར་ཏཱ་ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་ཧི ཏེ ཨ་ཊྛ་ས་ཊྛི ཙ ཧོ་ནྟེ་ཝཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.

༧༠༧-༨. ‘‘ཛ་ར་ཏཱ…པེ… ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཛཱ་ཏ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏ་སྶ པཱ་ཀ་བྷེ་ད་ཏྟཱཏི ཛ་ར་ཏཱ་ཡ ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨ་སྶ པཱ་ཀ་ཏྟཱ, ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ཙ བྷེ་ད་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཛ་ར་ཏཱ་ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ ནཱ་མ ཨུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨ་སྶ ཧོ་ནྟི, ནོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ. ཡ་དི ཧི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ སི་ཡུཾ, ཏ་དཱ ཏཱ་ས་མྤི ཛཱ་ཡ་མཱ་ན་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཡུ་ཛྫེ་ཡྻ. ཨུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨ་སྶ པ་ན ཛཱ་ཏི་ཏོ པ་རཾ ཨི་མཱ་སཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ན ཛཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི. ཡ་དི པ་ན ཀོ་ཙི ཏེ་ས་མྤི ཛཱ་ཏ་བྷཱ་ཝེ ཀོ ཝི་རོ་དྷོ་ཏི པ་ཊི་པ་ཛྫེ་ཡྻ, ཏ་སྶ ཏཾ དུ་གྒཱ་ཧཾ ཝི་དྷ་མེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཛཱ་ཡེ་ཡྻུ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཧོ་ནྟུ ནཱ་མ ཏེ་ས་མྤི པཱ་ཀ་བྷེ་དཱ, ཏ་དཱ་པི ཀོ ཝི་རོ་དྷོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. པཱ་ཀོ ན པ་རི་པ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, ཨེ་ཏེ་ན ན བྷི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི དཱི་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི. པ་ཀྐ་སྶ ཧི བྷ་ངྒོ ནི་ཡ་ཏོ. བྷེ་དོ ཝཱ ན ཙ བྷི་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི པཱ་ཀ་བྷཱ་ཝོ་པི ཝུ་ཏྟོ་ཝ. ན ཧི ཨ་པ་ཀྐཾ བྷི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨུ་པྤཱ་ད་བྷ་ངྒཱ་ནཾ ཨ་ན་ཉྙ་ཏྟ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ. ན་ཏྠི ཏནྟི པཱ་ཀ་བྷེ་དཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ནཾ བྷི་ཛྫ་ནཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ.

ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ཡ་དི ཛ་ར་ཏཱ་ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ ཀེ་ན་ཙི པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཛཱ་ཡེ་ཡྻུཾ, ཏ་དཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ནཱ་མ ཛ་རཱ་ཡ, བྷ་ངྒེ་ན ཙ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཏེ་སཾ ཛ་ར་ཏཱ་ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་པི སི་ཡུཾ, ན ཙ པ་ནེ་ཏཱ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ནྟི. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ ན ཛ་ར་ཏཱ ཨ་ཉྙ་ཛ་རཱ་ཡ ཛཱི་ར་ཏི, བྷི་ཛྫ་ཏི ཝཱ, ན ཙ བྷ་ངྒོ ཨ་ཉྙེ་ན བྷ་ངྒེ་ན བྷི་ཛྫ་ཏི, ཛཱི་ར་ཏི ཝཱ, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ སཱ་པི ཛ་རཱ ཨ་པ་རཱ་ཡ ཛ་རཱ་ཡ, བྷ་ངྒེ་ན ཙ ཛཱི་ར་ཏི, བྷི་ཛྫ་ཏི, སོ ཙ བྷ་ངྒོ ཨ་ཉྙཱ་ཡ ཛ་རཱ་ཡ, ཨ་ཉྙེ་ན བྷ་ངྒེ་ན ཛཱི་ར་ཏི, བྷི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ན་ཝ་ཊྛཱ་ན་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.

༧༠༩-༡༠. ‘‘ཛཱ་ཏ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ནི་ག་མ་ནཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨུ་ཏྟ་རི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཙོ་ད་ནཱ་ཡ ཕ་ལ་ཋ་པ་ནཾ. ‘‘སི་ཡཱ ཀ་ཏྠ་ཙཱི’’ཏི་ཨཱ་དི པ་ར་མ་ཏཱ་ས་ངྐ་ནཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ‘‘ཛ་ར་ཏཱ་ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དྭ་ཡཾ ན པ་ཙྩ་ཏི, ན བྷི་ཛྫ་ཏི ཝཱ’’ཏི ཨ་དྷི་ཀཱ་རེ. རཱུ་པ་སྶཱུ་པ་ཙ་ཡོ་ཏཱིཏི ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠོ, ཏེ་ན ‘‘རཱུ་པ་སྶ ཨུ་པ་ཙ་ཡོ ས་ནྟ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ པཱ་ཀོ་པི པ་ཙྩ་ཏུ, བྷེ་དོ་པི པ་རི་བྷི་ཛྫ་ཏཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཡ་ཐཱ ཀ་མྨཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་རཱུ་པ་ནི་དྡེ་སེ ‘‘ཀ་ཏ་མཾ ཏཾ རཱུ་པཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣཾ? ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ…པེ… ཀཱ་ཡཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡཾ པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡཾ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ, ཡཾ ཝཱ པ་ན་ཉྙ་མྤི ཨ་ཏྠི རཱུ་པཾ ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ…པེ… ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུ རཱུ་པ་སྶ ཨུ་པ་ཙ་ཡོ རཱུ་པ་སྶ ས་ནྟ་ཏི ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ༦༥༢) ཨུ་པ་ཙ་ཡ་ས་ནྟ་ཏཱི་ནཾ ནི་དྡི་ཊྛ་ཏྟཱ ཛཱ་ཏི ཛཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི དཱི་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི ཏ་སྶཱ ཨ་པ་ར་ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝེ་པི. ཨེ་ཝཾ ཛ་རཱ་བྷ་ངྒཱ་ནཾ ཨ་པ་ར་ཛ་རཱ་བྷ་ངྒཱ་བྷཱ་ཝེ་པི ཛཱི་ར་ཎཾ, བྷི་ཛྫ་ན་ཉྩ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཛཱ་ཏི་ཡཱ་པི བྷེ་ད་ནཱ ཏ་ད་ཝ་ཏྠཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི.

༧༡༡. ‘‘ན ཙེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཡ་ཐཱ་ས་ངྐི་ཏ་པ་ར་མ་ཏ་སྶ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནཾ. ཡ་དི ཛཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ན ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི ནི་དྡེ་སེ ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཛཱ་ཡ་མཱ་ན་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཨ་ས་ཏི་པི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛཱ་ཡ་མཱ་ན་ཏྟེ ཛཱ་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་སྶཱ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཝོ་ཧཱ་རོ ཨ་ནུ་མ་ཏོ་ཏི ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཱ, ན པ་ན པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཛཱ་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ཛཱ་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཧི ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་མ་ཏྟཾ ཛཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་སི་དྡྷེ་ན ཨ་སི་དྡྷ་སཱ་དྷ་ན་མེ་ཏ་ནྟི.

༧༡༢-༧. ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་ན་པི པ་ར་མ་ཏཱ་ས་ངྐཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཡཱ ཛཱ་ཏི, སཱ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏྟ་ཝོ་ཧཱ་རཾ, ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་ས་མྨུ་ཏི་ཉྩ ལ་བྷ་ཏེ་ཝཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཐཱཏི ཡ་ཐཱ ལ་བྷ་ཏེ་ཝ, ཏ་ཐཱ. ཡཾ་ཏཾ-ས་དྡཱ ཧི ཨ་བྱ་བྷི་ཙཱ་རི་ཏ་ས་མྦ་ནྡྷཱ. ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ, ཏ་སྶཱ བྷཱ་ཝོ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཾ, ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏྟེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ཝོ་ཧཱ་རོ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏྟ་ཝོ་ཧཱ་རོ, ཏཾ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཝོ་ཧཱ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་ས་མྨུ་ཏིནྟི ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི ཛཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ས་མྨུ་ཏིཾ. ཀ་མྨཱ་དི་ས་མྦྷ་ཝནྟི ཀ་མྨཱ་དི་ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ. ཛ་ན་ཀཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཀྑ་ཎུ་པྤཱ་དེ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – ཡེ ཏེ རཱུ་པཱ་ནཾ ཛ་ན་ཀ་པ་ཙྩ་ཡཱ, ཏེ་སཾ ཏ་དུ་པྤཱ་ད་ནཾ པ་ཏི ཨ་ནུ་པ་ར་ཏ་བྱཱ་པཱ་རཱ་ནཾ ཡོ སོ པ་ཙྩ་ཡཱུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎི་ཡོ ཀི་ཙྩཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཀྑ་ཎོ, ཏ་དཱ ཛཱ་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝི་ནེ་ཡྻ་པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ན ཛཱ་ཏི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཛཱ་ཏ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ ཏ་ཏོ པུ་རེ, པ་ཙྪཱ ཙ ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏྟཱ, ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཛཱ་ཏི་ཡཱ པ་ན ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི. ཛ་རཱ་བྷ་ངྒཱ་ནཾ པ་ན པ་ཙྩ་ཡཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི ཋི་ཏི་བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ་སུ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏྟཱ ན ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ་ཏི, ཛཱ་ཏི་ཡཱ པ་ན ལ་བྦྷ་ཏི སོ ཝོ་ཧཱ་རོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏྟ་ཝོ་ཧཱ་ར་ནྟི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡཾ ནི་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ.

༧༡༨-༩. ཨ་ཐ ཀིཾ ཨི་མཱ་ཡ གཱི་ཝཱ་ཀ་ཎྜཱུ་ཡཱ་ཡ, ན་ནུ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སུ་ཏྟ་ནྟེ ‘‘ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནི་ཙྩཾ ས་ངྑ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༢.༢༠), ཏ་སྨཱ ཀ་ཐ་མེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཛ་ར་ཏཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ ཙེ་ཝ ན ཀེ་ཧི་ཙི ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ་ཏི ཡོ ཝ་དེ་ཡྻ, ཏ་སྶ ཝི་ཏ་ཀྐཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་སྨཱ ན ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱ ཧི པ་རི་ཡཱ་ཡ་དེ་ས་ནཱ’’ཏི. པ་རི་ཡཱ་ཡ་དེ་ས་ན་ཏྟ་མེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ-ས་དྡེ་ན ‘‘ས་ངྑ་ཏཱ་ན’’ནྟི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.

༧༢༠-༣. ཨ་ནི་ཙྩཾ ས་ངྑ་ཏ་ཉྩཱཏི ཙ-ས་དྡེ་ན ‘‘པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཏེ་སུ ས་ནྟེ་སུ ཧོ་ཏི, ཨ་ས་ནྟེ་སུ ན ཧོ་ཏི. ན ཧི ཨ་ཛཱ་ཏཾ པ་རི་པ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཛྫ་ཏི ཝཱ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ས་ངྑ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ, ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཙ ཨ་ནི་ཙྩ’’ནྟི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏཾ. ཡ་ཐཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་བྷཱ་ཝེ་པི ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ནཾ ཝི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝོ་ཏི. ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ ཝི་ཡཱཏི ཙ ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ ད་ཊྛ་བྦཾ ལ་ཧུ་ཏཱ་དཱི་ན་མྤི ཙི་ཏྟ་ཛཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནེ་ཝ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ. ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ཊྛཱ་ར་སེ་ཝ ནི་པྥ་ནྣ་རཱུ་པཱ་ནི ཀ་མྨཱ་དི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཱི་ཏི. ཏ་ཡནྟི ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་བྷ་ངྒ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎ་རཱུ་པ་ཏྟ་ཡཾ.

ཁཾ་པུ་པྥཾ་ཝཱཏི ཨཱ་ཀཱ་ས་ཀུ་སུ་མཾ ཝི་ཡ. ཡ་ཐཱ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཀུ་སུ་མཾ ས་བྦ་སོ ཨ་ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ ན་ཏྠི, ཨེ་ཝ་མི་ད་མྤི ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་ཙྩཾ ཝཱ་ས་ངྑ་ཏཾ ཝི་ཡཱཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ས་ངྑ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ས་ངྑ་ཏ་ཏྟཱ ནི་ཙྩཾ དྷུ་ཝཾ, ཨེ་ཝ་མི་ད་མྤི ཀེ་ན་ཙི ཨ་ས་ངྑ་ཏ་ཏྟཱ ནི་ཙྩཾ ས་སྶ་ཏཾ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནོ་བྷ་ཡཾ པ་ནི་དནྟི ཨི་དཾ པ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཁཾ་པུ་པྥཾ ཝི་ཡ ནོ ན་ཏྠི, ན ཙ ནི་བྦཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ས་ངྑ་ཏཾ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་སྶ་ཡཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏོཏི ཛཱ་ཡ་མཱ་ན་པ་རི་པ་ཙྩ་མཱ་ན་བྷི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཛཱ་ཡ་མཱ་ནཱ་དི་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝུ་ཏྟི་ཏྟཱ. ཏ་མེ་ཝ ནི་སྶ་ཡཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏཾ ས་མ་ཏྠེ་ཏུཾ ‘‘བྷཱ་ཝེ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ་དཱི་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ནི་སྶ་ཡཱ་ནཾ བྷཱ་ཝེ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཏྟ་ཡཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ནོ ན་ཏྠི, ཡ་སྨཱ ཙ ཏེ་སཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ན ནི་ཙྩནྟི ཨི་མ་མེ་ཝ ཙ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ ནི་སེ་དྷེ་ཏུཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཙ་ཏུ་ཛ་ཏྟཾ, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ ཙ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

༧༢༤-༥. ནི་པྥ་ནྣཱ་ནི ནཱ་མཱཏི ‘‘རཱུ་པ་སྶ པ་རི་ཙྪེ་དོ, རཱུ་པ་སྶ ཝི་ཀཱ་རོ, རཱུ་པ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་རི་ཙྪེ་དཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཏྟཱ་དི་ནཱ ས་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རི་ཙྪི་ཛྫ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ, ཨ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནེ་ཝ ཀ་མྨཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ནི་པྥ་ནྣ་ཏྟཱ ཝཱ ནི་པྥ་ནྣཱ་ནི ནཱ་མ. ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏ་ཏོ ཨ་ནི་པྥ་ནྣཱ.