༨. ཨ་ཊྛ་མོ པ་རི་ཙྪེ་དོ
པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༧༥-༦. ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ས་བྦེ་ས་མྤི ཙི་ཏྟཱ་ནཾ པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ –
‘‘སུ་ཏྟཾ དོ་ཝཱ་རི་ཀོ ཙེ་ཝ,
གཱ་མི་ལློ ཨ་མྦ་གོ་ལི༹་ཡོ;
ཛ་ཙྩ་ནྡྷོ པཱི་ཋ་ས་པྤཱི ཙ,
ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་མ་ཏྠ་སོ’’ཏི. (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༤༩༨ ཝི་པཱ་ཀུ་དྡྷཱ་ར་ཀ་ཐཱ) –
ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏ་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཝ་སེ་ན པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ན་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་དཱ་ནི པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ མ་ན་སནྟི ཙི་ཏྟཱ་ནཾ. ‘‘མཱ་ན་ས’’ནྟི་པི པ་ཋ་ནྟི, ཏཾ ན སུ་ནྡ་རཾ. པ་ནྠ་མ་ཀྐ་ཊ་ཀོཏི པཱ་ཎ་ཀ་པ་ཊ་ངྒཱ་དཱི་ནཾ ས་ཉྩ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནེ ཛཱ་ལཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ མ་གྒ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏོ ‘‘པ་ནྠ་མ་ཀྐ་ཊ་ཀོ’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ ཨུ་ཎྞ་ནཱ་བྷི. དི་སཱ་སུ པ་ན པ་ཉྩ་སཱུཏི ཨུ་པ་མེ་ཏ་བྦཱ་ནཾ པ་ཉྩ་པ་སཱ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠཱཏི མ་གྒེ, ཏ་ཏྠ ཛཱ་ལ་མ་ཛ྄ཛྷེ་ཏི ཝཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. སུ་ཏྟཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱཏི ཛཱ་ལ་བ་ནྡྷ་ན་མཱ་ཧ.
༤༧༨-༨༠. ནྟི རུ་དྷི་ར་མཱ་ཧ. དི་སཱ་སུ དུ་ཏི་ཡཱ་དཱི་སུ སུ་ཏྟེ…པེ… གྷ་ཊྚི་ཏེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘པ་སཱ་དཱ པ་ཉྩ ད་ཊྛ་བྦཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨུ་པ་མཱ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ. ཙི་ཏྟཾ…པེ… ཝི་ཡཱཏི ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ལ་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་པ་ནྣ་མ་ཀྐ་ཊ་ཀོ ཝི་ཡ ད་ཊྛ་བྦཾ.
༤༨༢-༥. པ་སཱ་ད་གྷ་ཊྚ་ནནྟི པ་སཱ་དེ གྷ་ཊྚི་ཏཾ. བྷ་ཝ་ངྒཱ་ཝ་ཊྚ་ནནྟི བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ནྟཾ. དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་ཉྙཱ ཀཱ་ཙི ཀི་རི་ཡཱ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི དྷ་མྨ་མེ་ཝ ཙ་ལ་ནེ་ན ས་ཧ ཨུ་པ་མེ་ཏི. སུ་ཏྟཱ་ནུ་སཱ་རཾ་ཝཱཏི སུ་ཏྟཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ག་མ་ནཾ ཝི་ཡ. ཛ་ཝ་ན་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ར་སཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ཏོ ཏ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི ཡཱུ་ས་པཱ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨུ་པ་མེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཝ་ཏྠུཾ་ཡེ་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ པུ་རི་མ་ཙི་ཏྟཱ་ནི ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ནི་སྶི་ཏཱ་ནི པ་སཱ་ད་ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ནུ་ག་ཏཱ་ནི ཨ་ཉྙཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཙ ཧོ་ནྟི, ན ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝ་ངྒཾ. ཏཾ པ་ན ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟ་ར་ར་ཧི་ཏཾ ཀེ་ཝ་ལཾ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་མེ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནནྟི པུ་ན བྷ་ཝ་ངྒ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ. བྷ་ཝ་ངྒཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནཾ དྷ་མྨ་ཏོ བྷེ་དེ་པི ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ མ་ཀྐ་ཊ་ཀེ་ན ཨུ་པ་མཱ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ.
༤༨༦-༩༠. ཨུ་པ་མཱ ཨེ་ཝ ཨོ་པ་མྨཾ. ཏ་ཏོ པ་སཱ་ད་ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཙི་ཏྟཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. དཱི་པི་ཏཾ ཨི་མི་ནཱ ཨོ་པ་མྨེ་ན. ཨེ་ཀེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎནྟི རཱུ་པཱ་དཱི་སུ པ་ཉྩ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ས་བྦ་སོཏི ས་བྦེ་སུ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཀེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ དྭཱི་སུ དྭཱི་སུ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་མ་ནཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ ‘‘རཱུ་པཾ ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་ད་མྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཁེ ཨཱ་ཀཱ་སེ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཁ་གོ, པ་ཀྑི. སཱ་ཁི་ནོཏི རུ་ཀྑ་སྶ.
༤༩༢-༣. རཱུ་པ་སྶཱཏི ས་མྦ་ནྡྷེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་སྶ པ་ན གྷ་ཊྚ་ནཾ, ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་མ་ན་མྤི ཙཱ་ཏི དྭཱི་ཧི ས་ཧ ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་སཱ་ད་སྶཱཏི ཀ་མྨ་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་མ་ན་མྤི ཙཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན, ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ་པི པ་སཱ་ད་གྷ་ཊྚ་ནེ་ན ཙ བྷ་ཝ་ངྒ་ཙ་ལ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ག་མ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
༤༩༤-༥. ཏ་ཏོཏི བྷ་ཝ་ངྒ་ཙ་ལ་ན་ཏོ པ་རཾ, ཀུ་ས་ལཾ ཛ་ཝ་ནཾ ཙི་ཏྟནྟི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཛ་ཝ་ན་ཙི་ཏྟཾ. ཨ་ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ ཝཱཏི ཝཱ-ས་དྡེ་ན ཀི་རི་ཡཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཙི་ཏྟ་མྤི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨེ་ཏྠ སི་ཡཱ – ཀོ པ་ནེ་ཏཾ ཛ་ཝ་ནཾ ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ནི་ཡ་མེ་ཏཱི་ཏི? ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཙེ་ཝ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཙ. ཡ་སྶ ཧི ཙ་ཏུ་ཙ་ཀྐ་ས་མྤ་དཱ་ཝ་སེ་ན ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ, ཝོ་ཊྛ་བྦ་ན་ཉྩ ཡོ་ནི་སོ་ཝ ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཏི, ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པེ་ཏི ཙ, ཏ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལུ་པྤ་ཏྟི ན་ཏྠི. ཡ་སྶ པ་ན ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཙ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ, ཝོ་ཊྛ་བྦ་ན་ཉྩ ཨ་ཡོ་ནི་སོ ཙ ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཏི, ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པེ་ཏི ཙ, ཏ་སྶ ཀུ་ས་ལ་ཛ་ཝ་ནུ་པྤ་ཏྟི ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཡ, ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཡ ཙ ནི་ཡ་མེ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཀི་རི་ཡཱ་ཛ་ཝ་ནཾ པ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མེ་ཝ ནི་ཡ་མེ་ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཀི་རི་ཡཱ་ཛ་ཝ་ནཾ པ་ན མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཙ ནི་ཡ་མེ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀི་རི་ཡཱ་ཛ་ཝ་ན་སྶཱ་པཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
༤༩༧. དོ་ཝཱ་རི་ཀོ་པ་མཱ་དཱི་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀོ རཱ་ཛཱ ས་ཡ་ན་ག་ཏོ ནི་དྡཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྶ པ་རི་ཙཱ་ར་ཀོ པཱ་དེ པ་རི་མ་ཛྫ་ནྟོ ནི་སཱི་དི, བ་དྷི་ར་དོ་ཝཱ་རི་ཀོ དྭཱ་རེ ཋི་ཏོ, ཏ་ཡོ པ་ཊི་ཧཱ་རཱ ས་ཡ་ན་སྶ, དྭཱ་ར་སྶ ཙ མ་ཛ྄ཛྷེ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཋི་ཏཱ. ཨ་ཐེ་ཀོ པ་ཙྩ་ནྟ་ཝཱ་སཱི མ་ནུ་སྶོ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ དྭཱ་རཾ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་སི, བ་དྷི་ར་དོ་ཝཱ་རི་ཀོ ས་དྡཾ ན སུ་ཎཱ་ཏི, པཱ་ད་པ་རི་མ་ཛྫ་ཀོ ས་ཉྙཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཏཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ པ་སྶི, པ་ཋ་མ་པ་ཊི་ཧཱ་རོ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་སྶ ཨ་དཱ་སི, དུ་ཏི་ཡོ ཏ་ཏི་ཡ་སྶ, ཏ་ཏི་ཡོ ར་ཉྙོ, རཱ་ཛཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི. ཏ་ཏྠ རཱ་ཛཱ ཝི་ཡ ཛ་ཝ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, པཱ་ད་པ་རི་མ་ཛྫ་ཀོ ཝི་ཡ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ, བ་དྷི་ར་དོ་ཝཱ་རི་ཀོ ཝི་ཡ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཏ་ཡོ པ་ཊི་ཧཱ་རཱ ཝི་ཡ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནཱ་དཱི་ནི ཏཱི་ཎི ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟཱ་ནི, པ་ཙྩ་ནྟ་ཝཱ་སི་ནོ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ དྭཱ་རཱ་ཀོ་ཊ་ནཾ ཝི་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ པ་སཱ་ད་གྷ་ཊྚ་ནཾ, པཱ་ད་པ་རི་མ་ཛྫ་ཀེ་ན ས་ཉྙཱ་ཡ དི་ནྣ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཀི་རི་ཡཱ་མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ བྷ་ཝ་ངྒ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཊྚི་ཏ་ཀཱ་ལོ, ཏེ་ན དི་ནྣ་ས་ཉྙཱ་ཡ བ་དྷི་ར་དོ་ཝཱ་རི་ཀ་སྶ དྭཱ་ར་ཝི་ཝ་ར་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ད་སྶ་ན་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ན་ཀཱ་ལོ, པ་ཋ་མ་པ་ཊི་ཧཱ་རེ་ན པ་ཎྞཱ་ཀཱ་ར་སྶ ག་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཝི་པཱ་ཀ་མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་ཀཱ་ལོ, པ་ཋ་མེ་ན དུ་ཏི་ཡ་སྶ དི་ནྣ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཝི་པཱ་ཀ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ས་ནྟཱི་རི་ཏ་ཀཱ་ལོ, དུ་ཏི་ཡེ་ན ཏ་ཏི་ཡ་སྶ དི་ནྣ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཀི་རི་ཡཱ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པི་ཏ་ཀཱ་ལོ, ཏ་ཏི་ཡེ་ན ར་ཉྙོ དི་ནྣ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཝོ་ཊྛ་བྦ་ནེ་ན ཛ་ཝ་ན་སྶ ནི་ཡྻཱ་ཏི་ཏ་ཀཱ་ལོ, ར་ཉྙོ པ་རི་བྷོ་ག་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཛ་ཝ་ན་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ར་སཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ཀཱ་ལོ་ཏི ཨ་ཡཾ དོ་ཝཱ་རི་ཀོ་པ་མཱ.
‘‘ཨི་དཾ པ་ན ཨོ་པ་མྨཾ ཀིཾ དཱི་པེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཨུ་ཙྪུ་ཡ་ནྟཱུ་པ་མཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ས་མྦ་ཧུ་ལཱ གཱ་མ་དཱ་ར་ཀཱ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཾ པཾ་སུཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟི, ཏ་ཏྠེ་ཀ་སྶ ཧ་ཏྠེ ཀ་ཧཱ་པ་ཎོ པ་ཊི་ཧ་ཉྙི. སོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཧ་ཏྠེ པ་ཊི་ཧ་ཏཾ, ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐེ་ཀོ ‘‘པ་ཎྜ་རཾ ཨེ་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨ་པ་རོ ས་ཧ པཾ་སུ་ནཱ གཱ་ལ༹ྷཾ ག་ཎྷི. ཨ་ཉྙོ ‘‘པུ་ཐུ་ལཾ ཙ་ཏུ་ར་སྶཾ ཨེ་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨ་པ་རོ ‘‘ཀ་ཧཱ་པ་ཎོ ཨེ་སོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ མཱ་ཏུ ཨ་དཾ་སུ, སཱ ཀ་མྨེ ཨུ་པ་ནེ་སི. ཏ་ཏྠ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ནཾ དཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཀཱི་ལ༹་ནྟཱ་ནཾ ས་ནྣི་སི་ནྣ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི ད་ཊྛ་བྦཱ, ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་སྶ ཧ་ཏྠེ པ་ཊི་ཧ་ཏ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན པ་སཱ་ད་སྶ གྷ་ཊྚི་ཏ་ཀཱ་ལོ, ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨེ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀི་རི་ཡཱ་མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ བྷ་ཝ་ངྒ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཊྚི་ཏ་ཀཱ་ལོ, ‘‘པ་ཎྜ་རཾ ཨེ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ད་སྶ་ན་ཀི་ཙྩ་སྶ སཱ་དྷི་ཏ་ཀཱ་ལོ, ས་ཧ པཾ་སུ་ནཱ གཱ་ལ༹ྷཾ ག་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཝི་པཱ་ཀ་མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་ཀཱ་ལོ, ‘‘པུ་ཐུ་ལཾ ཙ་ཏུ་ར་སྶཾ ཨེ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཝི་པཱ་ཀ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ས་ནྟཱི་རི་ཏ་ཀཱ་ལོ, ‘‘ཀ་ཧཱ་པ་ཎོ ཨེ་སོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཀི་རི་ཡཱ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པི་ཏ་ཀཱ་ལོ, མཱ་ཏ་རཱ ཀ་མྨེ ཨུ་པ་ནཱི་ཏ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཛ་ཝ་ན་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ར་སཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཡཾ གཱ་མ་དཱ་ར་ཀོ་པ་མཱ.
ཨི་དཾ ཨོ་པ་མྨཾ ཀིཾ དཱི་པེ་ཏི? ཀི་རི་ཡཱ་མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ ཨ་དི་སྭཱ་ཝ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཏི, ཝི་པཱ་ཀ་མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ ཨ་དི་སྭཱ་ཝ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཏི, ཝི་པཱ་ཀ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ ཨ་དི་སྭཱ་ཝ ས་ནྟཱི་རེ་ཏི, ཀི་རི་ཡཱ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ ཨ་དི་སྭཱ་ཝ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པེ་ཏི, ཛ་ཝ་ནཾ ཨ་དི་སྭཱ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ར་སཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི, ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན པ་ན ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མེ་ཝ ད་སྶ་ན་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཛ་ཙྩ་ནྡྷ་པཱི་ཋ་ས་པྤཱི་ཨུ་པ་མཱ ཨུ་པ་རི ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི.
༤༩༨-༥༠༩. ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཨུ་པ་མཱ ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘དོ་ཝཱ་རི་ཀོ་པ་མཱ་དཱི་ནཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་མ་ཏྠ་སོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ས་མྦྷེ་དེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ས་མྦྷེ་དེ་ནཱཏི ཨ་ཝི་ན་ཊྛ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཝཱ་ཏ་པི་ཏྟཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནུ་པ་ཧ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ. ཝཱ་ཏ་པི་ཏྟཱ་དི་ཨུ་པ་ཧ་ཏ་མྤི ཧི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་པ་ག་མ་ན་ཏོ ས་མྦྷི་ནྣ་མེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ན་ཏོ ཁ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ས་མྦྷེ་དོ་པི ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ སོ་ཏ་པ་སཱ་དཱ་དཱི་སུ་པི. རཱུ་པཱ་པཱ་ཐ་ག་མེ་ནཱཏི དཱུ་རེ ཋི་ཏ་སྶ ཕ་ལི་ཀཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནྟ་རི་ཏ་སྶ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ཡོ་གྱ་དེ་སེ ཨ་ཝ་ཊྛི་ཏ་ཝ་སེ་ན རཱུ་པ་སྶ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་མ་ནེ་ན. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ དཱུ་རེ ཋི་ཏཾ, པ་ར་མྨུ་ཁེ ཋི་ཏ་མྤི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་སྶ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏ་མེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨཱ་ལོ་ཀ་ནི་སྶ་ཡེ་ནཱ་པཱིཏི རཱུ་པཱ་ཝ་བྷཱ་ས་ན་ས་མ་ཏྠ་ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏ་ནི་སྶ་ཡེ་ན. ཨཱ་ལོ་ཀེ ས་ཏི ས་མྦྷ་ཝོ ཙེ་ཏྠ ཨཱ་ལོ་ཀ་ནི་སྶ་ཡ་ཏཱ, ན ཨཱ་ལོ་ཀ་སྶ ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ. མ་ན་ཀྐཱ་རོ་ཝ ཧེ་ཏུ མ་ན་ཀྐཱ་ར་ཧེ་ཏུ, ཏེ་ན ས་ཧ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ས་མ་ན་ཀྐཱ་ར་ཧེ་ཏུ. ཏེ་ན ཨཱ་ལོ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་མེ་ཏེ་ཧཱིཏི སཾ་ཡུ་ཏྟེ་ཧི ཨེ་ཀཱི་བྷཱུ་ཏེ་ཧི, ན ཨེ་ཀ་སྶ་པི ཝི་ར་ཧེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨཱ་ཀཱ་ས་ནི་སྶ་ཡེ་ནཱཏི ཀ་ཎྞ་ཙྪི་དྡ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཨཱ་ཀཱ་ས་ནི་སྶ་ཡེ་ན. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ན ཧི པི་ཧི་ཏ་ཀ་ཎྞ་ཙྪི་དྡ་སྶ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. བཱ་ཧི་རཱ་ཀཱ་ས་མྤི པ་ན ཨི་ཙྪི་ཏ་མེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ཝི་ཝ་རེ གེ་ཧེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ནཾ བ་ཧི ཋི་ཏཱ ན སུ་ཎ་ནྟི. ཝཱ་ཡོ་ས་ནྣི་སྶ་ཡེ་ནཱཏི ནཱ་སི་ཀ་ཙྪི་དྡཾ པ་ཝི་ས་ན་ཝཱ་ཡུ་ས་ནྣི་སྶ་ཡེ་ན. ཨཱ་པོ་ས་ནྣི་སྶ་ཡེ་ནཱཏི ཁེ་ལ༹་ས་ངྑཱ་ཏ་ཨཱ་པོ་ས་ནྣི་སྶ་ཡེ་ན. པ་ཐ་ཝཱི་ས་ནྣི་སྶ་ཡེ་ནཱཏི ཀཱ་ཡ་པ་སཱ་ད་ཝ་ཏྠུ་སྶ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ས་ནྣི་སྶ་ཡེ་ན. མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎནྟི ཛ་ཝ་ན་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ.
༥༡༠-༡༡. མ་ནོ…པེ… ཝེ་དི་ཏ་བྦནྟི ‘‘ཨ་ས་མྦྷེ་དཱ མ་ན་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ མ་ནོ བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏཾ པ་ན ཙུ་ཏི་ཝ་སེ་ན ནི་རུ་དྡྷ་མྤི ཀི་རི་ཡཱ་མ་ཡ་ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཀེ་ཝ་ལཾ བྷ་ཝ་ངྒ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན མ་ནྡ་ཐཱ་མ་ག་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ན་མྤི ས་མྦྷི་ནྣ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ནཱ་ཡཾ ས་བྦ་ཏྠ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཙ་ཏུ་ཝོ་ཀཱ་རེ ཨ་ལ་བྦྷ་ན་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘བྷ་ཝཾ ཏུ པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཝོ་ཀཱ་རོ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་རོ. ཧོ་ཏི ཧི བྷི་ནྣཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་མྤི ཨ་ཉྙ་པ་ད་ཏྠ་ས་མཱ་སོ ཡ་ཐཱ ‘‘ཨུ་ར་སི་ལོ་མོ’’ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ པ་ཉྩ་ཧི ཁ་ནྡྷེ་ཧི ཝོ་ཀ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་རོ. ‘‘ཨ་ཏྠ་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཾ པ་དཾ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ད་སྶ་ནཱ་དི་ཀི་ཙྩཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ཝི་སེ་ས་ན་ནྟི ན ཏ་ཏྠ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ.
༥༡༢-༤. ས་བྦཱ་ནཱིཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་བྷེ་དཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ས་བྦཱ་ནི. ཀ་མྨནྟི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀཱ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ, ཨ་པ་རཱ་པ་རི་ཡ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ཝཱ ཙེ་ཏ་ནཱ. ཀ་མྨ་ནི་མི་ཏྟནྟི ཡཾ ཝ་ཏྠུཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཀཱ་ལེ ཀ་མྨཾ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ཏི, ཏཾ དཱ་ནཱུ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་དི་ཀཾ, པཱ་ཎ་གྷཱ་ཏོ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་དི་ཀ་ཉྩ. ག་ཏི་ནི་མི་ཏྟནྟི བྷ་ཝ་ནྟ་ར་མུ་པ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་བྷ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཝ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཏཾ པ་ན སུ་ག་ཏི་ཡཾ མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟ་སྶ ར་ཏྟ་ཀ་མྦ་ལ་ས་དི་ས་མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཝ་ཎྞ་ཝ་སེ་ན, དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟ་སྶ ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཀ་པྤ་རུ་ཀྑ་ཝ་ཎྞ་ཝ་སེ་ན, དུ་གྒ་ཏི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟ་སྶ ཨ་གྒི་ཛཱ་ལཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ཝ་སེ་ན, པེ་ཏ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནཱི་སུ པེ་ཏ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ་ནཾ ནི་བ་དྡྷ་ས་ཉྩ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ན་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏཱ་ཝ་ཎྞ་ཝ་སེ་ན ཙ ད་ཊྛ་བྦཾ. ‘‘ཏི་ཝི་དྷ’’ནྟི ཨི་དཾ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ས་མྦ་ནྡྷཱི་ནཾ པ་ན ཀ་མྨ་ནི་མི་ཏྟ་མེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནི ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཀ་མྨ་ས་དི་སཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི.
པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་མ་ཏཱི་ཏཾ ཝཱཏི ཁ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་མ་ཏཱི་ཏཾ ཝཱ. ཏ་ཏྠ ག་ཏི་ནི་མི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་མེ་ཝ, ཀ་མྨ་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་མ་ཏཱི་ཏཾ ཝཱ, ཀ་མྨཾ པ་ན ཨ་ཏཱི་ཏ་མེ་ཝ. ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ན པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཀ་མྨ་ནི་མི་ཏྟ་ག་ཏི་ནི་མི་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཨ་ནཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏ་ཏྟཱ, ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀ་མྨ་ཀ་མྨ་ནི་མི་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཨ་ན་ནུ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཙ ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ ནོ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏི་ས་ནྟ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན་ཏྠི ཨ་ནཱ་ག་ཏ’’ནྟི. མ་ཧ་གྒ་ཏ་པ་ཊི་ས་ནྡྷཱི་ནཾ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཀ་མྨ་ས་དི་སཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀ་མྨ་སྶ ཝི་ཡ ཨ་ཏཱི་ཏ་ན་ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ ན ཏཱ་སཾ ཝི་སུཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨུ་དྡྷ་ཊཾ. ཏ་ཏྠ དུ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠཱ་རཱུ་པ་པ་ཊི་ས་ནྡྷཱི་ནཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་མེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨི་ཏ་རཱ་སཾ ན་ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
༥༡༧-༢༠. མ་ཧཱ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷཱ་དི་ཙ་ཏུ་ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་བྷ་ཝ་ངྒ་ཙུ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཏཾ་ཏཾ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ, ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་ཏྠ ན ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཧཱ་པཱ་ཀཱ…པེ… དྭ་ཡེ’’ཏི. ཨ་ནི་ཊྛ་རཱུ་པཱ་ནཾ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཨ་ས་མྦྷ་ཝེ་པི ཏ་ཏྠ ཋ་ཏྭཱ ཨི་དྷ ཨ་ནི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནི ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི རཱུ་པ་བྷ་ཝེ་པི ས་ནྟཱི་ར་ཎ་ཏྟ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཏྠ་ས་ངྒ་ཧ་ས་ཙྩ་ས་ངྑེ་པཱ་དཱི་སུ་པི ཧི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན རཱུ་པ་ལོ་ཀེ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་པྤ་ཝ་ཏྟི ད་སྶི་ཏཱ. ཨ་པ་རེ པ་ན ‘‘ཀཱ་མ་བྷ་ཝེ ས་ནྟཱི་ར་ཎ་ཏྟ་ཡཾ, རཱུ་པ་བྷ་ཝེ ས་ནྟཱི་ར་ཎ་དྭ་ཡ་ནྟི ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི.
ཀ་དཱ་ཙི་པཱིཏི པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ པ་རི་ཏྟ་ཛ་ཝ་ནཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་པི. ‘‘བཱི་ཛ་སྶཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝ་དྭ་ཡེ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཊི་ས་ནྡྷི་བཱི་ཛ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡེ་ཝ བཱི་ཛ་བྷཱུ་ཏ་ནྟི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་བཱི་ཛཾ. ཏ་སྶཱཏི ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ.
༥༢༡. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ན་མྤི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་བཱི་ཛ་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཙོ་དེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནནྟི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཏྠུ་དྭཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ན་མི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ. པ་ཝ་ཏྟཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཏེ་སཾ ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཾ ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཏ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཏེ་སཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ས་ཏི ཙ ཏེ་སཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ ནི་ཡ་ཏོ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ས་ནྟཱི་ར་ཎཱ་ན་མྤི ཏ་ཏྠ ས་མྦྷ་ཝོ སི་དྡྷོ་ཏི.
༥༢༣-༤. ཨ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨེཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་ཉྙེ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨེ. ནཱ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཏཱིཏི ནཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཛ་ན་ཀཾ…པེ… ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ ནཱ་མ གེ་ཧ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བ་ཧི ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཏ་རུ་ཎ་དཱ་ར་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛ་ན་ཀཾ པི་ཏ་རཾ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ པི་ཏུ་ས་དི་སཾ ཧི་ཏ་ཀཱ་མཾ ཉཱ་ཏིཾ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཏི, ན ཨ་ཉྙཾ རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ་དིཾ, ཏ་ཐཱ ཨེ་ཏ་མྤི བྷ་ཝ་ངྒཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ བ་ཧི ནི་ཀྑ་མི་ཏུ་ཀཱ་མ་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛ་ན་ཀཾ པ་ཋ་མ་ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཀཾ ས་དི་སཾ ཝཱ དུ་ཏི་ཡ་ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ་ཝ་ན་མེ་ཝ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཏི, ན ཨ་ཉྙཾ མ་ཧ་གྒ་ཏཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་དིནྟི ཨཱ་དི-གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཀི་རི་ཡཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨཱ་ན་ནྡཱ་ཙ་རི་ཡོ པ་ན པ་ཊྛཱ་ནེ ‘‘ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལེ ནི་རུ་དྡྷེ ཝི་པཱ་ཀོ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༣.༡.༩༨) ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་དྷ་མྨཱ་ན་མེ་ཝཱ་ན་ནྟ་རཾ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་པྥཱ་ར་ཝ་ནྟ་ཉྷི ཛ་ཝ་ནཾ ནཱ་ཝཾ ཝི་ཡ ན་དཱི་སོ་ཏོ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཏི, ན པ་ན ཚ་ལ༹་ངྒུ་པེ་ཀྑཱ་ཝ་ཏོ ས་ནྟ་ཝུ་ཏྟིཾ ཀི་རི་ཡཱ་ཛ་ཝ་ནཾ པ་ཎྞ་པུ་ཊཾ ཝི་ཡ ན་དཱི་སོ་ཏོ་ཏི ཀི་རི་ཡཱ་ཛ་ཝ་ནཱ་ན་ནྟ་རཾ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ ན ཨི་ཙྪ་ཏི, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཛོ་ཏི་པཱ་ལཏྠེ་རཱ་ད་ཡོ པ་ན ‘‘ལ་བྦྷ་མཱ་ན་སྶ་པི ཀེ་ན་ཙི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ཝ་ཙ་ནཾ དི་སྶ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཏཾ དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཧེ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ནི་དྡེ་སེ ལ་བྦྷ་མཱ་ནོ་པི ཨ་དྷི་པ་ཏི ན ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ཡ་དི ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་ན་ནྟ་ར་མྤི ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝུ་ཙྩེ་ཡྻ, ཏ་དཱ ཝོ་ཊྛ་བྦ་ནཱ་ན་ནྟ་ར་མྤི ཏ་སྶ པ་ཝ་ཏྟིཾ མ་ཉྙེ་ཡྻུ་ནྟི ཀི་རི་ཡཱ་ཛ་ཝ་ནཱ་ན་ནྟ་རཾ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ ན ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ཨ་ལ་བྦྷ་ན་ཏོ. ཡ་ཉྩེ་ཏྠ པ་ཎྞ་པུ་ཊཾ ནི་ད་སྶི་ཏཾ, ཏཾ ནི་ད་སྶི་ཏ་བྦེ་ན ས་མཱ་ནཾ ན ཧོ་ཏི, ནཱ་ཝཱ་པ་ཎྞ་པུ་ཊཱ་ན་ཉྷི ན་དཱི་སོ་ཏ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནཾ ག་ཏི ཙ ཝི་ས་དི་སཱི་ཏི ནཱ་ཝཱ་ཡཾ ན་དཱི་སོ་ཏ་སྶ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནཾ, པ་ཎྞ་པུ་ཊ་སྶ ཨ་ན་ནུ་བ་ནྡྷ་ན་ཉྩ ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཨི་དྷ པ་ན ཀི་རི་ཡཱ་ཛ་ཝ་ནེ་ཏ་ར་ཛ་ཝ་ནཱ་ནཾ བྷ་ཝ་ངྒ་སོ་ཏ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནཾ ག་ཏི ཙ ས་དི་སཱི་ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ན་ནུ་བ་ནྡྷ་ནཾ, ཨི་ཏ་ར་སྶ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ན་ཉྩ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ ཏ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི.
༥༢༥-༦. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏཾ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨེ ནཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཡ་དཱ ཨེ་ཏེ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨཱ་པི མ་ཧ་གྒ་ཏཱ་ནུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཏ་དཱ ཏེ་པི ནཱ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. མ་ཧ་གྒ་ཏཱ-གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙེ་ཏྠ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ན་མྤི ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏེ ཙཱ་པཱིཏི ཙ-ས་དྡེ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ. ཀ་སྨཱ ནཱ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱཏི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ་པ་རི་ཙི་ཏ་ཏྟཱཏི ཡ་ཐཱ ཛ་ཝ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་རི་ཙི་ཏ་ཏྟཱ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་ཐཱ ཧི སོ པི་ཏ་རཾ, པི་ཏུ་ས་དི་སཾ ཝཱ ཀ་ཉྩི ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནྟོ ཏ་རུ་ཎ་དཱ་ར་ཀོ གྷ་ར་དྭཱ་ར་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐི་ཙ་ཏུ་ཀྐཱ་དི་མྷི པ་རི་ཙི་ཏེ་ཡེ་ཝ དེ་སེ ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ཏི, ན ཨ་ར་ཉྙཾ ཝཱ ར་ཀྑ་ས་བྷཱུ་མིཾ ཝཱ ག་ཙྪ་ནྟཾ, ཨེ་ཝཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨེ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནྟ་མྤི པ་རི་ཏྟ་མྷི པ་རི་ཙི་ཏེ་ཡེ་ཝ དེ་སེ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཏེ དྷ་མྨེ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཏི, ན མ་ཧ་གྒ་ཏ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨེ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་པི.
༥༢༧-༣༢. ཨི་དཱ་ནི ཀིཾ ཨི་མཱ་ཡ ཡུ་ཏྟི་ཀ་ཐཱ་ཡ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པ་མཱ་ཎ་ཏོ ཙེ་ཏཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀིཾ ཏེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཛ་ཝ་ནེཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ་ཝ་ནེ. ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཙི་ཏྟཱ་ནི ‘‘ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ’’ནྟི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ་ནི ཙི་ཏྟཱ་ནི ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ན ག་ཎྷ་ནྟི, ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ན པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ནཱ་མ་གོ་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཛ་ཝ་ནེ ཛ་ཝི་ཏེ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཏ་སྶ ཛ་ཝ་ན་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ན ག་ཎྷ་ནྟི ན ལ་བྦྷ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ་སུ ཝཱཏི ཝཱ-ས་དྡེ་ན ‘‘ཛ་ཝ་ནེ ཛ་ཝི་ཏེ་པི ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ ན ག་ཎྷ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི. པ་ཎྞ་ཏྟིཾ ཨཱ་ར་བྦྷཱཏི ཀཱ་མ་བྷ་ཝེ་པི པ་ཎྞ་ཏྟིཾ ཨཱ་ར་བྦྷ. ལ་ཀྑ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡཱཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟ་ཡཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ, བ་ལ་ཝ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཏཱི་ཎི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི, ཏི་སྶོ ཙ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀེ ན ལ་བྦྷ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏི་ཎྞཾ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ན ལ་བྦྷ་ནྟི. པ་ཊྛཱ་ནེ པ་ན ‘‘སེ་ཁཱ ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ཝཱ ཀུ་ས་ལཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ དུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལེ ནི་རུ་དྡྷེ ཝི་པཱ་ཀོ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༤༠༦) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཁ་ནྡྷཱ་ར་མྨ་ཎི་ཀ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. མི་ཙྪ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏེ་སཱུཏི ‘‘ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ མི་ཙྪ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏཱ? ཙ་ཏྟཱ་རོ དི་ཊྛི་ག་ཏ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༤༢༦) ཨེ་ཝ་མཱ་ག་ཏེ་སུ མི་ཙྪཱ་གཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཛ་ཝ་ནཾ ཧུ་ཏྭཱ ཛ་ཝི་ཏེ་སུ. ཀ་སྨཱ པ་ན ཏེ་སུ ཛ་ཝི་ཏེ་སུ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ ན ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི? ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀཱ་ན་ཉྷི ནི་ཡ་ཏ་མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ཝི་ཡ ‘‘ཨ་ཏྟཱ ཨོ་ཙྪི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྟ་པ་རི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ནི་ཡ་ཏ་མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཝ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟེ་སུ ཏེ་སུ ཛ་ཝི་ཏེ་སུ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨ་ནི་ཡ་ཏ་མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཝ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟེ་སུ པ་ན ཛ་ཝི་ཏེ་སུ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ན་ཏྠི. ཨ་ཐ ཝཱ མི་ཙྪ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏེ་སཱུཏི མི་ཙྪཱ་བྷཱ་ཝ་ནི་ཡ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝེ་སུ ཏཾ་ཝི་ས་ཡེ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མི་ཙྪ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ མི་ཙྪ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶེ་ཝ ག་ཧ་ཎ་ཏོ, ཏ་སྶ ཙ ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཝི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ མི་ཙྪ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ ན ལ་བྦྷ་ནྟི. པི-ས་དྡེ་ན ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏེ་སུ་པཱི་ཏི ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི, ‘‘ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨེ ཨཱ་ར་བྦྷཱ’’ཏི ཝཱ ཨེ་ཏེ་ན སི་དྡྷ་ཏྟཱ ན ཏེ་སཾ ཝི་སུཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ཎཾ ཀ་ཏཾ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན མི་ཙྪ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏ་ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ མི་ཙྪ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏཱ་ན་ནྟ་རཾ ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏཱ་པི ཨུ་དྡྷ་ཊཱ. མི་ཙྪ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝི་ཡ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ་པི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཝི་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཉཱ་ཎཱ་ནི ཨཱ་ར་བྦྷ ཛ་ཝ་ནེ ཛ་ཝི་ཏེ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ ན ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཉཱ་ཎཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. མ་ནོ་དྭཱ་རེ་པཱིཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ་སུ་ཡེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ མ་ནོ་དྭཱ་རེ་པི. ས་བྦེ་སནྟི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་དུ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ས་བྦེ་སཾ. ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཏོཏི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ཨ་ནུ་ཀྐ་མ་ཏོ.
༥༣༣. ན ཝི་ཛྫ་ཏཱིཏི མ་ནོ་དྭཱ་ར་སྶ ཨ་པྤ་ཊི་གྷ་བྷཱ་ཝེ་ན ན ཝི་ཛྫ་ཏི. བྷ་ཝ་ངྒ་ཏོཏི བྷ་ཝ་ངྒ་ས་ནྟཱ་ན་ཏོ, ཏ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཝཱ. ཝུ་ཊྛཱ་ནནྟི བྷ་ཝ་ངྒ་ས་ནྟཱ་ནེ, ཏ་སྶཱ་ར་མྨ་ཎེ ཝཱ ས་ཏི ཏ་སྶ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ.
༥༣༥-༦. ས་ཏྟ ས་ཏྟཱཏི ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ས་ཏྟ ས་ཏྟཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ. པཱ་པ་པཱ་ཀཱཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀཱ. ‘‘དྭཱ་ད་སཱ་པུ་ཉྙ་ཙི་ཏྟཱ་ན’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘‘པཱ་པ་པཱ་ཀཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ‘‘ཏ་ཏྲི་དཾ སུ་ག་ཏ་སྶ སུ་ག་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་མཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ས་ཉྙཱ་ས་དྡ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཝི་དྷཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ན་མ་ཏྟཾ ཝི་ནཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་དཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཧི་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་མཱ་ན་ས’’ནྟི. ཀིཾ པ་ནེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་ཝི་ར་ཧེ་ན ས་བྦ་དུ་བྦ་ལ་མྤི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ས་ཧ་ག་ཏཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི, ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་ཏོ བ་ལ་ཝ་ཏ་ར་མྤི ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏཾ ནཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏཱི་ཏི? པ་ཊི་ས་ནྡྷི་དཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ‘‘བ་ལ་ཝཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི, དུ་བྦ་ལཾ ནཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏཱི’’ཏི ཧི ཨ་ཡཾ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་དཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝེ་སུ་ཡེ་ཝ. ཡ་སྶ པ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷི་དཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ ན་ཏྠི, ན ཏ་སྶ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝོ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནེ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི.
ཀ་ཐཾ པ་ནེ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦཾ ‘‘ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་དཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ ན་ཏྠཱི’’ཏི? ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦེ་སུ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ. ཏི་ཝི་དྷཱ ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ, སི་ཡཱ ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ སི་ཡཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ནཱ་མ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ? ཙ་ཏྟཱ་རོ དི་ཊྛི་ག་ཏ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ས་ཧ་ག་ཏོ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༤༠༨). ཏེ ཧི པ་ཋ་མཾ ནི་བྦཱ་ན་ད་སྶ་ན་ཏོ ‘‘ད་སྶ་ན’’ནྟི ལ་དྡྷ་ནཱ་མེ་ན སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ནེ་ཝ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦོ ནཱ་མ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ? ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏོ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ’’ཏི. སོ ཧི ཨ་གྒ་མ་གྒེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་ཏྟ་ཡ་ཉྷི པ་ཋ་མ་མ་གྒེ་ན དི་ཊྛ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ན ཨ་དི་ཊྛ་པུ་བྦཾ ཀི་ཉྩི པ་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘བྷཱ་ཝ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. དི་ཊྛི་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་དོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ པ་ན སི་ཡཱ ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ སི་ཡཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ནཱ་མ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ དི་ཊྛི་ག་ཏ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ ལོ་བྷ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ དྭེ དོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ. ཨི་མེ དྷ་མྨཱ སི་ཡཱ ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ སི་ཡཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༤༠༩). ཏེ ཧི ཨ་པཱ་ཡ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཋ་མ་མ་གྒེ་ན, སེ་སཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པ་རི་མ་གྒེ་ཧི པ་ཧཱི་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ སི་ཡཱ ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ སི་ཡཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ སི་ཡཱ ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་མྤི ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཨི་དྷ ‘‘ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏྭེ་ཝ ཝོ་ཧ་ར་ནྟི. ཡ་དི ཙ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ད་དེ་ཡྻ, ཏ་དཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ སུ་ག་ཏི་ཡཾ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨ་པཱ་ཡེ་སྭེ་ཝ ད་དེ་ཡྻ, ཨ་པཱ་ཡ་ག་མ་ནཱི་ཡ་ཉྩ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ སི་ཡཱ, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཨ་པཱ་ཡ་ག་མ་ནཱི་ཡ་སྶ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ སེ་ཁཱ་ནཾ ཨ་པཱ་ཡུ་པྤ་ཏྟི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཙ པ་ནེ་ཏཾ ཡུ་ཏྟཾ, ‘‘ཙ་ཏཱུ་ཧ་པཱ་ཡེ་ཧི ཙ ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོ (ཁུ. པཱ. ༦.༡༡; སུ. ནི. ༢༣༤), ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ས་ཧ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ, ས་ཏི ཙ པ་ནེ་ཏ་སྶ ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ ‘‘སི་ཡཱ ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཨི་མ་སྶ ཝི་བྷ་ངྒེ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ན ཙ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ཨ་ཐ སི་ཡཱ ‘‘ཨ་པཱ་ཡ་ག་མ་ནཱི་ཡོ རཱ་གོ དོ་སོ མོ་ཧོ ཏ་དེ་ཀ་ཊྛཱ ཙ ཀི་ལེ་སཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦེ་སུ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏ་སྶཱ་པི ཏ་ཏྠ ས་ངྒ་ཧོ ས་ཀྐཱ ཀཱ་ཏུ་ནྟི? ཏཾ ན, ཏ་སྶ ནི་ཡཱ་མ་ཏོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི ཏ་སྨཱ ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦེ་སུ ཨ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་དཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝཾ སཱ་དྷེ་ཏཱི་ཏི.
ན་ནུ ཙ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཝི་བྷ་ངྒེ –
‘‘ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ, རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ…པེ… དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ ཡཾ ཡཾ ཝཱ པ་ནཱ་ར་བྦྷ, ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཕ་སྶོ ཧོ་ཏི…པེ… ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ ཧོ་ཏི, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ. ཨི་མེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, ཏེ་སཾ ཝི་པཱ་ཀེ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༧༣༡) –
ཨེ་ཝཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ་པི ཨུ་དྡྷ་ཊོ་ཏི ཀ་ཐ་མ་སྶ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་དཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝོ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦོ་ཏི? ན ཨི་དཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་དཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨུ་དྡྷ་ཊཾ, ཨ་ཐ ཁོ པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་པཱ་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ. པ་ཊྛཱ་ནེ པ་ན –
‘‘ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་ནཾ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ, ནཱ་ན་ཀྑ་ཎི་ཀཱ ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཙ རཱུ་པཱ་ནཾ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༢.༨.༨༩) –
ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ནཱ་ན་ཀྑ་ཎི་ཀ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ་ཝ ‘‘ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་ནཾ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ་ཝ ཨུ་དྡྷ་ཊོ, ན པ་ན ནཱ་ན་ཀྑ་ཎི་ཀ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ. ཏ་ཐཱ པ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་ན་ཡེཔི –
‘‘ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦོ དྷ་མྨོ ནེ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ, ས་ཧ་ཛཱ་ཏ… ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ…པེ… པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ… ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༢.༨.༩༨) –
ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་སྶེ་ཝ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ –
‘‘བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦོ དྷ་མྨོ ནེ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ, ས་ཧ་ཛཱ་ཏ… ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ… པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༢.༨.༩༩) –
བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ་ཝ ཝུ་ཏྟོ, ན པ་ན ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ, ན ཙ ནཱ་ན་ཀྑ་ཎི་ཀ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝི་ནཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནཾ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ན་ཏྠི ཏ་སྶ ས་བྦ་ཐཱ་པི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་དཱ་ནཾ. པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ན་སྶ ན ས་ཀྐཱ ནི་ཝཱ་རེ་ཏུཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཝི་བྷ་ངྒེ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ན་མྤི ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨུ་དྡྷ་ཊ་ཏྟཱ, ནཱ་ན་ཀྑ་ཎི་ཀ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཙ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་པཱ་ཀ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཊ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཀ་ཏྭཱ ཡ་དེ་ཀེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཝ་ད་ནྟི ‘‘ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨུ་བྷ་ཡ་ཝི་པཱ་ཀ་མྤི ན དེ་ཏི པ་ཊྛཱ་ནེ ནཱ་ན་ཀྑ་ཎི་ཀ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཊ་ཏྟཱ’’ཏི, ཏཾ ཏེ་སཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཡ་དི ཙ ཏེ ཝ་དེ་ཡྻུཾ – ཡ་ཐཱ ‘‘ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་དྷ་མྨཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་པཱ་ཀ-ས་དྡེ་ན ཝི་པཱ་ཀཱ་ར་ཧ་ཏཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨི་དྷཱ་པི ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀཱ་ར་ཧ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཏེ་སཾ ཝི་པཱ་ཀེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་སྶ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ན་ཊྛ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ་པི ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ན་ས་ཏྟི་ཝི་སེ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་དྷ་མྨོ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ན་ཊྛོ ཨ་ཏྠོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི དྷ་མྨ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཱ་ར་ཧ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ་པི དྷ་མྨཱ་ན་མེ་ཝ ཝི་པཱ་ཀཱ་ར་ཧ་སཱ་མ་ཏྠི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ. ཡ་དི ཙ ཏེ པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་པཱ་ཀཾ ད་དེ་ཡྻུཾ, ཡ་ཐཱ –
‘‘སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ དྷ་མྨོ དུ་ཀྑཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ, ནཱ་ན་ཀྑ་ཎི་ཀཱ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༢.༥༧) –
པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ་པི ཝ་སེ་ན ནཱ་ན་ཀྑ་ཎི་ཀ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ, ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠཱ་པི ནཱ་ན་ཀྑ་ཎི་ཀ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཝ་ཏྟ་བྦོ སི་ཡཱ. ན ཧི ལ་བྦྷ་མཱ་ན་སྶ ཨ་ཝ་ཙ་ནེ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨ་སཱ་ས་ནེ ཨ་ཝ་ཙ་ན་མྤི ཨ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ དཱི་པེ་ཏི. ཨ་པི་ཙ ཡ་དི ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ སི་ཡཱ, ཏ་དཱ ‘‘ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡོ དྷ་མྨོ ཨུ་པཱ་དི་ནྣུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ན ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི པ་ཊི་སེ་དྷོ ན ཀཱ་ཏ་བྦོ སི་ཡཱ. ན ཧི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡོ དྷ་མྨོ ཨུ་པཱ་དི་ནྣུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི, ཏ་ཡི་ད་མེ་ཏེ་སཾ ཨ་བྷི་ལཱ་པ་མ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཡཾ ཏཱ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝི་པཱ་ཀཱ་ར་ཧ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཝི་པཱ་ཀེ་ཏི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི, ཏ་དེ་ཝ ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀ་ས་བྦྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི. ན ཧི ཝི་པཱ་ཀཱ་ར་ཧ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཏ་སྶ ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ཡ་མྤི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནཱ་ན་ཀྑ་ཎི་ཀ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཨ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏཱི’’ཏི, ཏ་མྤི ན སུ་ནྡ་རཾ, ལ་བྦྷ་མཱ་ན་སྶཱ་པི ཀ་ཏྠ་ཙི ཀེ་ན་ཙི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཎི་ཡཾ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་མྤི ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཡ་དི པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་པཱ་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ནཱ་ན་ཀྑ་ཎི་ཀ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཙྩེ་ཡྻ, ཏ་དཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ན་མྤི་སྶ མ་ཉྙེ་ཡྻུ་ནྟི ལ་བྦྷ་མཱ་ན་སྶ་པི པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཝ་སེ་ན ནཱ་ན་ཀྑ་ཎི་ཀ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི. ཡཾ པ་ན ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡ་སྶ ཨུ་པཱ་དི་ནྣུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡཾ པ་ཏི ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཀེ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཏི ན ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ནཾ ས་བྦ་ཐཱ་པི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ་ཏི. ཡ་མྤི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཡ་ཐཱ ཙ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཙེ་ཏ་ནཱ, ཨེ་ཝ་མུ་དྡྷ་ཙྩ་ཙེ་ཏ་ནཱ་པི ‘ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་པ་ནེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་མྤི ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ནི་དྡི་སི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ ཡ་ཐཱ ཨི་ཏ་རཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་པ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷ་སྶ་པི ཝི་པཱ་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ, ཨེ་ཝ་མུ་དྡྷ་ཙྩ་ཙེ་ཏ་ནཱ་པཱི་ཏི ག་ཎྷེ་ཡྻུ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ན ཏ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་པཱ་ཀཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི.
ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་བུ་དྡྷ་མི་ཏྟཱ་ད་ཡོ པ་ན ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏཾ དྭི་དྷཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྶ ཨུ་བྷ་ཡ་ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ནཾ, ཨེ་ཀ་སྶ ས་བྦ་ཐཱ་པི ཝི་པཱ་ཀཱ་བྷཱ་ཝཾ ཝ་ཎྞེ་ནྟི. ཏེ་ས་ཉྷི ཨ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ཨ་ཏྠི ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་མྤི, ཨ་ཏྠི ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་མྤི. ཏེ་སུ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཾ སེ་ཁ་ས་ནྟཱ་ན་པྤ་ཝ་ཏྟཾ, ཨི་ཏ་རཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ས་ནྟཱ་ན་པྤ་ཝ་ཏྟཾ. ཕ་ལ་དཱ་ན་ཉྩ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ས་ནྟཱ་ནེ པ་ཝ་ཏྟ་སྶེ་ཝ, ནེ་ཏ་ར་སྶ. ཏ་ཐཱ ཧི ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་པི ཡེ་སཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ, སེ་ཁཱ་ན་ཉྩ ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཧི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཏེ་སཾ ཏ་དུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ ཏཱ་ཧི པ་ཧཱ་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ‘‘ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ པ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཙི་ནྟཱ ན་ཏྠི, ཏེ་ན ཏེ་སཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཏེ ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ་པི ‘‘བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ན ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཡ་དི ཝུ་ཙྩེ་ཡྻུཾ, ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཀེ་ས་ཉྩི ཀེ་ཙི ཀ་དཱ་ཙི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི་ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡཱ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ. ས་ཀ་བྷ་ཎྜེ ཚ་ནྡ་རཱ་གཱ་དཱི་ན་ཉྷི ཀེ་ས་ཉྩི ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛཱ་ད་ཡོ ཀེ་ཙི ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དཱི་སུ ཀི་སྨི་ཉྩི ཀཱ་ལེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི་ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ན་ཏྠི, ན ཙ པ་ཊྛཱ་ནེ ‘‘ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཀེ་ན་ཙི པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ན་ཏྠི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ན་མ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ. ཡ་དི ཏ་ཏྠ ཨ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི སེ་ཁ་ས་ནྟཱ་ན་པ་ཝ་ཏྟཱ་ན་མྤི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི, སེ་ཁ་ས་ནྟཱ་ན་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཝ ཙ ཀི་ཉྩི ཀ་ཏྭཱ སེ་ཁཱ་ནཾ ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ པ་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་སྶཱ་ད་ནཱ་བྷི་ན་ནྡ་ནཱ་ནཾ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ན ཧོ་ནྟི. པ་ཧཱི་ན་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ སོ་མ་ན་སྶ་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ, ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ ཙ ན དོ་མ་ན་སྶཾ, ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཉྩ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟཱི་ཏི ན ཏེ་སཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ན ཧི པ་ཧཱི་ན་ཀི་ལེ་སེ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་རི་ཡཱ རཱ་ག་དོ་ས་ཝི་ཀྑེ་པེ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟི. ཝུ་ཏྟ་ཉྩ ‘‘སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ན ཡེ ཀི་ལེ་སཱ པ་ཧཱི་ནཱ, ཏེ ཀི་ལེ་སེ ན པུ་ནེ་ཏི, ན པ་ཙྩེ་ཏི, ན པ་ཙྩཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི སུ་ག་ཏོ, ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི…པེ… ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན…པེ… སུ་ག་ཏོ’’ཏི. པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ པ་ན ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ་ནཾ ཀེ་ན་ཙི པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡཱ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ, ‘‘དི་ཊྛིཾ ཨ་སྶཱ་དེ་ཏི ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི, ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ རཱ་གོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༤༠༧) དི་ཊྛི་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ནཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨེ་ཏྠ ཧི ཨུ་དྡྷ་ཙྩནྟི ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦེ་སུ་པི ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་སེ ‘‘དི་ཊྛིཾ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་སྶཱ་དེ་ཏི ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི, ཏཾ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ རཱ་གོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༤༡༥) ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི, ཏ་སྨཱ སེ་ཁ་ས་ནྟཱ་ན་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ན་མ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཀེ་ན་ཙི པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ས་ནྟཱ་ནེ་ཝ ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ན་མ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུ་ནྟི པ་ཊྛཱ་ནེ ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི་ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ་ནུ་དྡྷ་ར་ཎཾ སེ་ཁ་ས་ནྟཱ་ན་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ སཱ་དྷེ་ཏི, པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ས་ནྟཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ན་ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ན་མ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ན སཱ་དྷེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཧི པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ན་ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟེ་པི ཡཱ་དི་སཱ་ནཾ ཏཱ་ཧི ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཏཱ ཨཱ་པཱ་དེ་ཏ་བྦཱ, ཏེ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ ད་སྶ་ན་མ་གྒཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཏ་ད་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡ་མྤི ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ནཱ་མ. སེ་ཁེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ ཏ་ད་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡ་མྤི ཏ་ད་པེ་ཀྑཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ནཱ་མ. ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ པ་ན པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ནེ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ, ཏེ་སུ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ས་ཧཱ་ཡ་ཝི་ར་ཧ་ཏོ ཝི་པཱ་ཀཾ ན ཛ་ནེ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཧི ཏེ་སཾ ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་ཀཱ་ར་ཎཾ ས་ཧཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ན་ཏྠཱི་ཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ནཱ་ན་ཀྑ་ཎི་ཀ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ན ཝུ་ཏྟོ. ཨ་པེ་ཀྑི་ཏ་བྦ་ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ར་ཧི་ཏཱ་ནཾ པ་ན པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ ས་ཀ་བྷ་ཎྜེ ཚ་ནྡ་རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ, ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་སྶ ཙ སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཏྟ་ཡ་ཏ་དེ་ཀ་ཊྛ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ཙྪི་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཨ་པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་ས་ཧཱ་ཡཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀུ་པྤཱ་ད་ནཾ ན ས་ཀྐཱ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏུ་ནྟི ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀོ ཝི་བྷ་ངྒེ ཝུ་ཏྟོ་ཏི.
ཡ་དི ཨེ་ཝཾ, ཨ་པེ་ཀྑི་ཏ་བྦ་ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ར་ཧི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ‘‘ནེ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་པྤ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ནཾ ‘‘ནེ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, ཨ་པྤ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཝི་རུ་དྡྷ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཏེ ཨི་མ་སྨིཾ ཏི་ཀེ ན་ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི? ནཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཎྜེ ད་སྶི་ཏཱ་ནཾ དྭཱ་ད་སཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ་ནཾ དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ ཧི ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟི་ཀེ དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ས་བྦེ་སཾ ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་པི ཨ་ཏཱི་ཏཱ ‘‘ན་ཝ་ཏྟ་བྦཱ’’ཏི ན ཝུ་ཏྟཱ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏེ་སུ ན་ཝ་ཏྟ་བྦ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ, ཨེ་ཝཾ ཨི་དྷཱ་པི ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏེ་སུ ན་ཝ་ཏྟ་བྦ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ‘‘ན་ཝ་ཏྟ་བྦཱ’’ཏི ན ཝུ་ཏྟཱ. ས་བྦེ་ན ས་བྦ་ཉྷི དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་སྶ ཏི་ཀ་དུ་ཀེ་སུ ན་ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་པ་ཏྟི. ཡ་ཏྠ ཧི ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ ཀོ་ཙི ནི་ཡོ་ག་ཏོ ན་ཝ་ཏྟ་བྦོ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠ ཏེ་སཾ ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཀོ་ཊྛཱ་སོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་དེ་སུ ཝི་ཡ ཏ་ཏྠཱ་པི བྷི་ནྡི་ཏྭཱ བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦེ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ བྷཱ་ཛེ་ཏི ‘‘སི་ཡཱ ན་ཝ་ཏྟ་བྦཱ་པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ, ཏ་ད་བྷཱ་ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟི་ཀེ, ཨི་དྷ ཙ ཏ་ཐཱ ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི.
ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་ཐཱ ས་པྤ་ཊི་གྷེ་ཧི ས་མཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཾ ‘‘ཏ་ཡོ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ ས་པྤ་ཊི་གྷཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཨ་ས་ཉྙ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནི་ད་སྶ་ན་ས་པྤ་ཊི་གྷཾ ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ’’ནྟི, ཨེ་ཝཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ས་མཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ ‘‘བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩེ་ཡྻུ་ནྟི ན་ཏྠི ན་ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་པ་ས་ངྒོ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་པི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ས་ཀ་བྷ་ཎྜེ ཚ་ནྡ་རཱ་གཱ་ད་ཡོ པ་ར་བྷ་ཎྜེ ཚ་ནྡ་རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ, རཱ་གོ ཙ རཱ་ག་དི་ཊྛཱི་ནཾ ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ལ་དྡྷོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི –
‘‘བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦོ དྷ་མྨོ ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ, པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༢.༨.༨༤) –
ཨི་མི་སྶཱ ནི་དྡེ་སེ ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཱི་དྷ་མྨེ ནི་དྡི་ས་ནྟེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –
‘‘པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ – པ་ཏྠ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ པཱ་ཎཾ ཧ་ན་ཏི…པེ… ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡ་ཏི, བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦོ རཱ་གོ དོ་སོ མོ་ཧོ མཱ་ནོ པ་ཏྠ་ནཱ ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་སྶ རཱ་ག་སྶ དོ་ས་སྶ མོ་ཧ་སྶ མཱ་ན་སྶ དི་ཊྛི་ཡཱ པ་ཏྠ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ. ས་ཀ་བྷ་ཎྜེ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ པ་ར་བྷ་ཎྜེ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་སྶ ཨུ་པ…པེ… ས་ཀ་པ་རི་གྒ་ཧེ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧེ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༢.༨.༨༤) –
པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ས་ནྟཱ་ནེ པ་ཏྠ་ནཱ་ད་ཡོ ནི་དྡི་ཊྛཱ.
ཨེ་ཝ་མྤི ཡ་ཐཱ ཨ་ཕོ་ཊྛ་བྦ་ཏྟཱ རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཾ ཏ་ཡོ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ ན པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ས་པྤ་ཊི་གྷཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ར་ཧི་ཏཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ས་ཀ་བྷ་ཎྜེ ཚ་ནྡ་རཱ་གཱ་ད་ཡོ པ་ན པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ནཾ ནཱ་ན་ཀྑ་ཎི་ཀ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ན ཝུ་ཏྟཱ, ན ཙ ‘‘ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཀེ་ན་ཙི པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཡེ ཧི ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཀི་ལེ་སཱ, ན ཏེ ད་སྶ་ན་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶཱ་པི པ་ན ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏ་སྶ ས་ཧཱ་ཡ་ཝེ་ཀ་ལླ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ད་སྶ་ནེ་ན ཀ་ཏཾ, ན ཏ་སྶ ཀོ་ཙི བྷཱ་ཝོ ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཏཾ ཨཱ་པཱ་དི་ཏོ་ཏི ཏ་སྶ ཨེ་ཀ་ནྟ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶེ་ཝ ཏ་སྶ ས་ཏི ས་ཧཱ་ཡེ ཝི་པཱ་ཀུ་པྤཱ་ད་ན་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་ས་ཏི ཙ ཝི་པཱ་ཀཱ་ནུ་པྤཱ་ད་ན་ཝ་ཙ་ནཾ ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏ་ཡི་དཾ ས་བྦ་མེ་ཏེ་སཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཧོ་པུ་རི་སི་ཀཱ་ར་མ་ཏྟཾ. ཀ་སྨཱ? ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏ་སྶ ཨེ་ཀ་ནྟ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ. ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏོ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༤༠༦). ཡ་དི ཙ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏཾ ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཾ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ, ཡ་ཐཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟི་ཀེ ‘‘ནི་ཡོ་གཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཱ ན་ཏྠཱི’’ཏི (དྷ. ས. ༡༤༣༣) ཝ་ཏྭཱ ཝི་བྷ་ཛྫ ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ‘‘ནི་ཡོ་གཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏོ སི་ཡཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦོ སི་ཡཱ ན་ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦོ’ཏི་པི ‘བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦོ’ཏི་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ན ཙ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཡཱ ཙ ‘‘ཏ་མ་ཏྠཾ པ་ཊི་པཱ་དེ་ནྟེ་ཧི ཡ་དི ཝུ་ཙྩེ་ཡྻུ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡུ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ, སཱ་པི ཨ་ཡུ་ཏྟི. ཀ་སྨཱ? ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ རཱ་ག་དི་ཊྛི་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་ནཾ ཏེ་ན ཏེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཨི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ. ཡ་ཉྩ ‘‘ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་སེ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་སྶ ཨ་ནུ་དྡྷ་ར་ཎཾ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་མྤི ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཉྙ་ཏྠཱ་པི སཱ་ཝ་སེ་ས་པཱ་ཋཱ་ནཾ ད་སྶ་ན་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏོ དྷ་མྨོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ, ཨ་ནཱ་ག་ཏོ དྷ་མྨོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཏེ་སཾ ཝི་བྷ་ངྒེ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ དྷ་མྨོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སྶ དྷ་མྨ་སྶཱ’’ཏི ཨི་མ་སྶ ཝི་བྷ་ངྒེ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་མྤི ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ན ག་ཧི་ཏཾ. ཡ་མྤི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་སྶ ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ན་མྷི ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་སྶ ས་ཧཱ་ཡ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་མྤི ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦཾ – ཀིཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི ཝི་ཡ དཱ་ན་སཱི་ལཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ན་སཱ་མ་ཏྠི་ཡཱ ཋཱ་ན་ཝ་སེ་ན ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ནཾ ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་ཀཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཀི་ལེ་སོ ཝི་ཡ ཀ་མྨ་སྶ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་དཱ་ན་མྷཱི་ཏི? ཀི་ཉྩེ་ཏྠ – ཡ་དི ཏཱ་ཝ པུ་རི་མོ ན་ཡོ, སེ་ཁ་ས་ནྟཱ་ནེ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་སྶ ཨ་ཀི་རི་ཡཱ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, པ་ཧཱི་ནཱ་ཝི་ཛྫཱ་མཱ་ན་ཏ་ཎྷཱ་ནུ་ས་ཡ་སྨིཾ ས་ནྟཱ་ནེ དཱ་ནཱ་དི ཝི་ཡ ས་ཧཱ་ཡ་ཝེ་ཀ་ལླེ་ན ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཾ ཨཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ. ཨ་ཐ དུ་ཏི་ཡོ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏྟེ་ན ཨ་བྷི་མ་ཏ་སྶཱ་པི ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, པ་ཊི་ས་ནྡྷི་དཱ་ནེ ས་ཏི ཨ་པཱ་ཡ་ག་མ་ནཱི་ཡ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཨ་མྷེ་ཧི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ན ཡེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི ཝ་ཙ་ནཾ. པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནུ་སཱ་རཱི་ཧི བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི.
༥༣༧-༨. ཡནྟི ཡཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་དྭ་ཡཾ. ཀ་ར་ཎ་མ་ཏྟ་ཏྟཱཏི ཀ་ར་ཎ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཕ་ལ་དཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཝཱ་ཏ་པུ་པྥ་ས་མནྟི མོ་གྷ་པུ་པྥ་ས་མཾ, ཡ་ཐཱ ཏཾ པ་ཋ་མ་ས་ཉྫཱ་ཏཾ ཨ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལེ་པི རུ་ཀྑེ ནི་བྦ་ཏྟཾ པུ་རི་མེ་ཧི ཨ་དི་ནྣ་ཕ་ལ་ཏྟཱ ཕ་ལ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀཾ ན ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དཾ ཨ་ནུ་པ་ཙྪི་ནྣ་བྷ་ཝ་མཱུ་ལེ་པི ས་ནྟཱ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟཾ ཨ་ནཱ་སེ་ཝ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཕ་ལ་དཱ་ཡ་ཀཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཛ་ཝ་ན་ཏྟཾ ཏུ ས་མྤ་ཏྟནྟི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཝི་དྷཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ཝེ་ཎི་ཀཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མཱ་ཧ. ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ན་ཏོཏི བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ་མཱུ་ལ་སྶ ཨ་ཝོ་ཙྪི་ནྣ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ཀི་ཙྩ་སྶ སཱ་དྷ་ན་ཏོ, དཱ་ནཱ་དི་ཏཾ་ཏཾ་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་ཐཱ ཧི ཚི་ནྣ་མཱུ་ལ་སྶ རུ་ཀྑ་སྶ པུ་པྥཾ པུ་པྥ་ན་མ་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཕ་ལ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་མྤི ཏཾ་ཏཾ་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ན་མ་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ་མཱུ་ལེ ས་ནྟཱ་ནེ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཨ་ཕ་ལ་མེ་ཝཱ་ཏི.
༥༣༩-༤༠. པ་ཊི་ཙྩཱཏི ཧེ་ཏུ་དྷ་མྨ་སྶ པ་ཊི་མུ་ཁཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཨ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ. ཨེ་ཏཱིཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏི་ཊྛ་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨེ་ཏཱི’’ཏི ཧི ཨི་དཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛི་ཏཱི་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་པ་རི་དཱི་པ་ཀཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཋི་ཏི་ཡུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ་པི ཝཱ’’ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཧི པ་ཙྩ་ཡོ ཋི་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀོ ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཡ་ཐཱ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་དི་ཀོ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨུ་བྷ་ཡ་སྶ ཡ་ཐཱ ཧེ་ཏུ་ཨཱ་ད་ཡོ. ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཡ-ས་དྡ་སྶ ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པ་ཙྩ་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡོ དྷ་མྨོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡོཏི ཧེ་ཏུ་དྷ་མྨོ. ཡ་སྶཱཏི ཡ་སྶ ཕ་ལ་དྷ་མྨ་སྶ. ཋི་ཏི་ཡུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ་པི ཝཱཏི ཋི་ཏི་ཏྠཾ, ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏྠཾ ཝཱ. ཋི་ཏི་ཡཱཏི ཝཱ ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ, ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱཏི ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ. ཡ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨུ་པ་ཀཱ་རོ, ཡ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཋི་ཏི་ཡུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ཝཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཨུ་པ་ཀཱ་རོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ དྷ་མྨེ་ན དྷ་མྨ་ས་ཏྟི་ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ས་མྦྷ་ཝོ’’ཏི་ཨཱ་དི པ་ཙྩ་ཡ་སྶེ་ཝ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ད་སྶ་ནཾ. ས་མྦྷ་ཝ་ཏི ཨེ་ཏ་སྨཱ་ཏི ས་མྦྷ་ཝོ. ཏ་ཐཱ པ་བྷ་ཝོ. ཧི་ནོ་ཏི པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཧེ་ཏུ. ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ཏྟཱ དྷཱ་ཏུ་ས་དྡཱ་ནཾ ཧི-ས་དྡོ མཱུ་ལ-ས་དྡོ ཝི་ཡ པ་ཏི་ཊྛ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཧི་ནོ་ཏི ཝཱ ཨེ་ཏེ་ན ཀ་མྨ་ནི་དཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨུ་དྡྷཾ ཨོ་ཛཾ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ནྟེ་ན མཱུ་ལེ་ན ཝི་ཡ པཱ་ད་པོ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཾ ཕ་ལཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཝུ་དྡྷིཾ ཝི་རུ་ལ༹ྷིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཧེ་ཏུ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་ར་ཎཾ. པ་ཙྩ་ཡོ མ་ཏོཏི པ་ཙྩ་ཡོ་ཝ ‘‘ས་མྦྷ་ཝོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཏོ མ་ཏོ. ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཏེ ས་མཱ་ནཱ, བྱ་ཉྫ་ན་མ་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ ནེ་སཾ ནཱ་ན་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༥༤༡-༥. ཨེ་ཝཾ པ་ཊྛཱ་ནེ ཨཱ་ག་ཏ་ས་བྦ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་སྶ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶེ་ཝ ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ལོ་བྷཱ་དི པ་ན ཡོ དྷ་མྨོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. མཱུ་ལ་ཊྛེ་ནཱཏི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་མཱུ་ལ་ཊྛེ་ན. ཚ་ལེ༹་ཝཱཏི མཱུ་ལ་ཊྛེ་ནཱུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཏེ་ས་མེ་ཝ ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཏེ ཚ་ལེ༹་ཝ. ཛཱ་ཏི་ཏོཏི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཛཱ་ཏི་ཏོ. ན་ཝ་དྷཱཏི ཏ་ཡོ ཀུ་ས་ལ་ཧེ་ཏཱུ, ཏ་ཡོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཧེ་ཏཱུ, ཏ་ཡོ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ན་ཝ་དྷཱ. དྷ་མྨཱ་ནཾ…པེ… སཱ་དྷ་ཀོཏི ཡ་ཐཱ སཱ་ལི་ཝཱི་ཧི་བཱི་ཛཱ་དཱི་ནི སཱ་ལི་ཝཱི་ཧི་ཨཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སྶ སཱ་དྷ་ཀཱ་ནི, མ་ཎི་ཨཱ་དི་པ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ན་ཉྩ ནཱི་ལཱ་དི་ཝ་ཎྞཱ་ནི ནཱི་ལཱ་དི་མ་ཎི་པ་བྷཱ་ཡ སཱ་དྷ་ཀཱ་ནི, ཨེ་ཝཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡོ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཏྟ་སཱ་དྷ་ཀོ་ཏི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ཀོ མཱུ་ལ་ཊྛོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱཏི རེ་ཝ་ཏཱ་ཙ་རི་ཡཾ, ཏ་སྶ སི་སྶཱ་ནུ་སི་སྶེ ཙ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཨ་ཐ ཝཱ ག་རུ་མྷི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་མྤི ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི རེ་ཝ་ཏཱ་ཙ་རི་ཡ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཀེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེཏི ཡ་དི མཱུ་ལ་ཊྛོ ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ཀོ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙི་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་ཛ་རཱུ་པཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་པཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པི་སཱུ’’ཏི, ཧེ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པེ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནེ་ཝ ས་མྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ‘‘ཧེ་ཏཱུ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ན་ཉྩ རཱུ་པཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ན ས་མྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ ཧེ་ཏཱུ ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པ་སྶ ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ན པ་རི་ཡ་ཏྟཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ་པི ཧེ་ཏུ ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སྶ རཱུ་པ་སྶ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ན པ་རི་ཡ་ཏྟོ. ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཧི ཏཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་དི ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ན སཱ་དྷེ་ནྟི, པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཏེ་ས’’ནྟི་ཨཱ་དི. ‘‘ཧེ་ཏཱུ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ན་ཉྩ རཱུ་པཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༡) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཏེ ཨ་ལོ་བྷཱ་ད་ཡོ ཏེ་སཾ རཱུ་པཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ ན ན ཧོ་ནྟི, བྷ་ཝ་ནྟེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༥༤༦-༧. ན ག་ནྟ་བྦོཏི ན པ་ཙྩེ་ཏ་བྦོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་དི ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཧེ་ཏུ་ཡོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ སཱ་དྷེ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མྦྷཱུ་ཏཱ རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་པི ཏེ ཝི་ཡ ཀུ་ས་ལཱ་ད་ཡོ སི་ཡུཾ, ཧེ་ཏུ་ཡོ ཝཱ རཱུ་པཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ ན སི་ཡུཾ, ན ཙ པ་ནེ་ཏཾ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ཀོ མཱུ་ལ་ཊྛོ་ཏི ན ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦ་ནྟི. ཨ་པི་ཙ ཡ་དི ཧེ་ཏུ་པ་ཊི་བ་དྡྷོ ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝོ, ཏ་དཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝོ་པི ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷོ སི་ཡཱ, ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ནཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཡ་དི ཙ ཧེ་ཏུ་པ་ཊི་བ་དྡྷོ ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝོ, ཧེ་ཏཱུ་ན་མྤི ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཨ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷོ སི་ཡཱ. ཨ་ཐ ཏེ་ས་མྤི སེ་ས་ཧེ་ཏུ་པ་ཊི་བ་དྡྷོ, ཨེ་ཝ་མྤི མོ་མཱུ་ཧ་ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཧེ་ཏུ་ནོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝོ ན སི་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻ. ཨ་ཐ ཏ་སྶ སོ ཨ་ཉྙ་ཧེ་ཏུ་ཀོ སི་ཡཱ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི སེ་ས་ཧེ་ཏཱུ་ན་མྤི ཏཾ་ཧེ་ཏུ་ཀོ་ཝ སི་ཡཱ. ཡ་ཐཱ ཙ སེ་ས་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་སེ་ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ན་མྤི ཏཾ་ཧེ་ཏུ་ཀོ་ཝ སི་ཡཱ. ཨ་ཐ སི་ཡཱ ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཝ ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝོ, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ན ཧེ་ཏུ་པ་ཊི་བ་དྡྷོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཨ་ལོ་བྷོ ཀུ་ས་ལོ ཝཱ སི་ཡཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ ཝཱ. ཡ་དི ཧི སོ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀུ་ས་ལོ, ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ ན སི་ཡཱ. ཨ་ཐ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ, ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཀུ་ས་ལོ ན སི་ཡཱ ཨ་ལོ་བྷ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་དོ་ས་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ ཧོ་ནྟེ་སུ ས་དྡྷཱ་དཱི་སུ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་སུ ཧེ་ཏུ་པ་ཊི་བ་དྡྷཾ ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ པ་རི་ཡེ་ས་ཐ, ན ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ཧེ་ཏཱུ་སུ་པི ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཏཱ ཨ་ཉྙ་པ་ཊི་བ་དྡྷཱ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦཱ, ན ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ. སཱ པ་ན པ་རི་ཡེ་སི་ཡ་མཱ་ནཱ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དི་པ་ཊི་བ་དྡྷཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཧེ་ཏཱུ་སུ ཝི་ཡ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ་པི ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དི་པ་ཊི་བ་དྡྷོ ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝོ, ན ཧེ་ཏུ་པ་ཊི་བ་དྡྷོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ –
‘‘ཡོ་ནི་སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ ཙེ་ཝ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཙ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (ཨ. ནི. ༡.༦༧).
ས་མ་ཡ་ཉྙུ་ནཱཏི ཨཱ་བྷི་དྷ་མྨི་ཀ་མ་ཏ་ཝེ་དི་ནཱ. སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་སྶ སཱ་དྷ་ནེ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མྨཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཐི་ར་བྷཱ་ཝ་སྶ སཱ་དྷ་ནེ་ན. ལ་དྡྷ་ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧི དྷ་མྨཱ ཝི་རུ་ལ༹ྷ་མཱུ་ལཱ ཝི་ཡ པཱ་ད་པཱ ཐི་རཱ ཧོ་ནྟི སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ, ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཏི་ལ་བཱི་ཛཱ་དི་སེ་ཝཱ་ལཱ ཝི་ཡ ན སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ་ཏི.
༥༤༨. ས་བྦ་སོཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་ས་བྦ་བྷཱ་གེ་ན.
༥༥༠-༡. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ, ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཱ་ན་མེ་ཝ ཙ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནཱ…པེ… ཛཱ་ཏཱ་ན’’ནྟི. ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཙ ཨུ་པ་ཙི་ཏ་ཏྟཱ ཙ ན ཨི་སྶ་རཱ་དི་ཧེ་ཏུ་ནོ ས་མྦྷཱུ་ཏཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཱ་ནི, ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཱ་ནེ་ཝ ཛཱ་ཏཱ་ནི བྷཱུ་ཏཱ་ནི ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པ་ཛཱ་ཏཱ་ནི. ཏ་ཐེ་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ, ཨེ་ཝ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ན་ཉྩཱཏི ཙ-ས་དྡེ་ན ‘‘ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི.
༥༥༣. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ན་ཏྠི ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི.
༥༥༥. ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མྦྷ་ཝོཏི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མྦྷཱུ་ཏ་དྷ་མྨོ, ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མྦྷ་ཝཱ་ཀཱ་རོ ཝཱ. ས་ཉྫཱ་ཏ་སུ་ཁ་ཧེ་ཏུ་ནཱཏི ས་ཉྫཱ་ཏ་ཉཱ་ཎེ་ན, ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཉཱ་ཎ་ཉྷི ‘‘སུ་ཁི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི, ས་མཱ་ཧི་ཏོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ སུ་ཁཾ ཧེ་ཏུ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི,
‘‘དི་ཊྛེ དྷ་མྨེ ཙ ཡོ ཨ་ཏྠོ,
ཡོ ཙ་ཏྠོ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀོ;
ཨ་ཏྠཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ དྷཱི་རོ,
པ་ཎྜི་ཏོ་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. (སཾ. ནི. ༡.༡༢༩) –
ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ སུ་ཁ་སྶ ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཝཱ ‘‘སུ་ཁ་ཧེ་ཏཱུ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༥༥༦. ལོ་ཀ་སྶ ཨ་དྷི་པ་ཏི ལོ་ཀཱ་དྷི་པ་ཏི, ས་ཀ་ལ་ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྟཱ་དྷཱི་ནཱ་ནཾ པ་ཏི་ནོ་ཏི ཨ་དྷི་པ་ཏཱི. ཚ་ནྡཾ ཏུ ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱཏི ‘‘ཚ་ནྡ་ཝ་ཏོ ཀིཾ ནཱ་མ ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ པུ་རི་མཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ ཚ་ནྡོ ཛེ་ཊྛ་ཀ་བྷཱུ་ཏོ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ཝ་སེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ ཙ ཏ་སྶ ཝ་སེ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ཧཱི་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་ད་ནུ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཚ་ནྡཾ ཏུ ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀ་ཏྭཱ དྷུ་རནྟི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པུ་བྦ་ངྒ་མ་ཝ་སེ་ན པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཀ་ཏྭཱ. ཚ་ནྡཱ་དྷི་པ་ཏི ནཱ་མ སོ ཝཱ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ ཚ་ནྡཱ་དྷི་པ་ཏི ནཱ་མ ‘‘ཚ་ནྡོ ཨ་དྷི་པ་ཏི ཨི་མ་སྶཱ’’ཏི ཀ་ཏྭཱ. ཨེ་སེ་ཝཱཏི ‘‘ཙི་ཏྟཾ དྷུ་རཾ ཀ་ཏྭཱ…པེ… ཀཱ་ལ་སྨིཾ ཙི་ཏྟཱ་དྷི་པ་ཏི ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ་ཝ ན་ཡོ. སེ་སེ་སཱུཏི ཙི་ཏྟཱ་དཱི་སུ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཚ་ནྡཾ…པེ… ཀཱ་ལ་སྨི’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀཱ་ལ་སྶ ནི་ཡ་མི་ཏ་ཏྟཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པེ་ཏེ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཨ་དྷི་པ་ཏཱི ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ པ་ཊྛཱ་ནེ ‘‘ཚ་ནྡཱ་དྷི་པ་ཏི ཚ་ནྡ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ན་ཉྩ རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༣) ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི ཨ་དྷི་པ་ཏཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་དྡྷ་ཊོ. ཡ་དི ཧི ཏེ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ སི་ཡུཾ, ཏ་དཱ ཡ་ཐཱ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་སེ ‘‘ཧེ་ཏཱུ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ མཱུ་ལ་ཊྛེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན དྭི་ནྣཾ, ཏི་ཎྞ་མྤི ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ན་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ བ་ཧཱུ་ནཾ ཛེ་ཊྛ་ཀ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་སེ་པི ‘‘ཨ་དྷི་པ་ཏཱི ཨ་དྷི་པ་ཏི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཚ་ནྡཱ་དྷི་པ་ཏི ཚ་ནྡ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ་ཝ ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀེ་ཀ་དྷ་མྨོ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཛེ་ཊྛ་ཊྛེ་ནཱཏི པ་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝེ་ན.
སོ་བྷ་ནཱ མ་ཏི, སོ་བྷ་ནཾ ཝཱ མ་ཏཾ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི སུ་མ་ཏི་ནོ, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏེ་སཾ མ་ཏིཾ ཝི་བོ་དྷེ་ཏི པ་བོ་དྷེ་ཏཱི་ཏི སུ་མ་ཏི་མ་ཏི་ཝི་བོ་དྷ་ནཾ. ཀུ་ཙྪི་ཏཱ མ་ཏི, ཀུ་ཙྪི་ཏཾ ཝཱ མ་ཏཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཀུ་མ་ཏི་ནོ, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ, ཏེ་སཾ མ་ཏི་བྷཱུ་ཏཱ མ་ཏི་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཀུ་མ་ཏི་མ་ཏི, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི, སཱ་ཡེ་ཝ ཨི་ནྡྷ་ན་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ ཨི་ནྡྷ་ནཾ ཏ་སྶ པཱ་ཝ་ཀཾ ཨ་གྒི ཝི་ཡཱ་ཏི ཀུ་མ་ཏི…པེ… པཱ་ཝ་ཀཾ. ཨ་ཏི་མ་དྷུ་རནྟི ནི་པུ་ཎ་ག་མྦྷཱི་རེ་ན ཨ་ཏྠ་ར་སེ་ན ཙེ་ཝ སུ་ཝི་མ་ལ་ས་ཁི་ལེ་ན བྱ་ཉྫ་ན་ར་སེ་ན ཙ མ་དྷུ་རཾ. ཨ་ཝེ་དཱིཏི ཨོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཡོ ཡོཏི ཐེ་ར་ན་ཝ་མ་ཛ྄ཛྷི་མེ་སུ ཡོ ཀོ་ཙི. ཛི་ན་ཝ་ཙ་ནཾ ས་ཀ་ལཾ ཨ་ཝེ་དཱིཏི ཏེ་པི་ཊ་ཀ་སྶ་པི ས་ཀ་ལ་ཛི་ན་ཝ་ཙ་ན་སྶ ག་ཧ་ཎ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ཏཾ ཨ་ཝ་ག་ཙྪ་ཏི.
ཨི་ཏི ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་སི་ནི་ཡཱ ནཱ་མ
ཨ་བྷི་དྷ་མྨཱ་ཝ་ཏཱ་ར་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ
པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.