༤. ཙ་ཏུ་ཏྠོ པ་རི་ཙྪེ་དོ
ཨེ་ཀ་ཝི་དྷཱ་དི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༨-༣༠. ཝི་ཛཱ་ན་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ན་ནུ ཙ ཧེ་ཊྛཱ སཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཝི་དྷ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི? ས་ཙྩཾ ཝུ་ཏྟོ, སོ པ་ན ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ན་ཉྩ སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ་ཏི ཨི་དྷ ཏ་བྦི་ཝ་ཛྫ་ན་ཏྠཾ ཝི་ཛཱ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ. ས་ངྑེ་པ་ག་ཎ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ ས་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ས་ཏྟ་ཏི་ཝི་དྷ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཧེ་ཏུ་ཝཱ་དི་ནཱཏི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་ཀུ་ས་ལེ་ན. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཡེ དྷ་མྨཱ ཧེ་ཏུ་པྤ་བྷ་ཝཱ, ཏེ་སཾ ཧེ་ཏུཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨཱ་ཧཱ’’ཏི (ཨ་པ. ཐེ་ར ༡.༡.༢༨༦; མ་ཧཱ་ཝ. ༦༠) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཏཾ་ཏཾ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏཾ་ཏཾ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝཱ་དི་ནཱ.
༡༣༡-༤. ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏོཏི ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ས་བྦ་ཝ་ཏྠུ་ནི་སྶི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙེ་ཝ ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ. ཀེ་ཙི པ་ན ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཾ ཝ་ཎྞེ་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ནི་དྡེ་སེ ‘‘ས་བྦོ ཀཱ་མ་ཝི་པཱ་ཀོ’’ཏི པ་སཱ་ད་ནི་སྶི་ཏཱ་ན་མྤི ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཝ་སེ་ནཱཏི ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཝ་སེ་ན. ཀཱ་ནི་ཙི ཧི ཙི་ཏྟཱ་ནི ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ནི, ཀཱ་ནི་ཙི ཨ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ནེ་ཝ, ཀཱ་ནི་ཙི ཨུ་བྷ་ཡ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནི. ཏ་ཐཱ ཙེ་ཝ ནི་དྡི་ས་ཏི ‘‘ས་བྦོ ཀཱ་མ་ཝི་པཱ་ཀོ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ས་བྦོ ཀཱ་མ་ཝི་པཱ་ཀོ ཙཱཏི ས་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ཧེ་ཏུ་ཀ་བྷི་ནྣོ ས་བྦོ ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝི་དྷོ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀོ ཙ. ཨཱ་དི་མ་གྒོཏི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒོ. སོ ཧི ས་བྦ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རེ་སུ ཨཱ་དི་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ, ཨ་ཊྛ་སུ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལེ་སུ ཨཱ་དི་པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་མྦ་ནྡྷཱི་ཏི ཝཱ ‘‘ཨཱ་དི་མ་གྒོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་ནཱ ཝ་ཏྠུནྟི ས་ཀ་ས་ཀ་ཝ་ཏྠུཾ ཝི་ནཱ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཏེ་ནེ་ཝ ཧེ་ཏཱ་ནི ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ‘‘ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཝི་ནཱ ཝ་ཏྠུ’’ནྟི ཙ ཨི་དཾ ཨ་ནྟོ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན ཡ་སྨཱ ཝ་ཏྠུཾ ཝི་ནཱ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཨ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ས་ནྡྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཀ་ཐཾ པ་ན རཱུ་པ་ས་ནྣི་སྶ་ཡེ་ན ཝི་ནཱ ཏ་ཏྠ ཨ་རཱུ་པཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཀ་སྨཱ ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་རེ་ཏི? ཏ་ཐཱ ཨ་ད་སྶ་ན་ཏོ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་རེ་ན་པི ཝི་ནཱ རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཾ རཱུ་པེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ, ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཾ ཏ་ཐཱ ཨ་ད་སྶ་ན་ཏོ. ཨ་པི ཏུ ཡ་སྶ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎཾ རཱུ་པེ ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཏ་ཎྷཾ, ཏ་སྶ ས་ཧ རཱུ་པེ་ན པ་ཝ་ཏྟི. ཡ་སྶ པ་ན ནི་བྦ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎཾ རཱུ་པེ ཝི་ག་ཏ་ཏ་ཎྷཾ, ཏ་སྶ ཝི་ནཱ རཱུ་པེ་ན པ་ཝ་ཏྟི ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ཏཾ་ཝི་མུ་ཁ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི རཱུ་པ་ས་ནྣི་སྶ་ཡེ་ན ཝི་ནཱ ཏ་ཏྠ ཨ་རཱུ་པཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. དྭེ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས སེ་སཱ་ནཱིཏི མ་ནོ་དྭཱ་རཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཝ་སེ་ན སོ་ལ༹་ས ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནི, ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་ཊྛ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནི, པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ཝ་ཛྫཱ་ནི ས་ཏྟ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ནི, པ་ཊི་གྷ་དྭ་ཡ་ཝ་ཛྫི་ཏ་ད་ས་ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནི ཙེ་ཏི དྭེ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ཝུ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་ས་ཙི་ཏྟཱ་ནི.
༡༣༥-༧. རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་མེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨི་མ་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཀེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ཏཾ་ཏཾ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཨི་མ་སྶཱ་ཏི པ་ཉྩཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཨེ་ཝ་མྤཱིཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཨེ་ཀེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་ཏོ་པི. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཝ་ཛྫི་ཏཱ་ནཾ ས་བྦ་མ་ཧ་གྒ་ཏཱ་ན་མྤི དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་བྦཾ མ་ཧ་གྒ་ཏ’’ནྟི. པ་ཎྞ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི ཀེ་ཙི. ཏཾ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་དུ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི པ་ཏྭཱ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི ཏེ་སཾ མ་ཧ་གྒ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་དྭ་ཡ་སྶ ཚ་ལཱ༹་ར་མྨ་ཎི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཏ་སྶ ཙ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་པ་ཉྩ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ ཨ་བྷི་ནྣ་ཏྟཱ ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ‘‘ཏེ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
༡༤༡. པུ་ཉྙ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡ་ཏོ ཀཱ་མེ དྭཱ་ད་སཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. དྷཱཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. པུ་ཉྙ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀྲི་ཡ་ཏོཏི ཉཱ་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡ་ཏོ.
༡༤༣-༩. ཨི་རི་ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡི་ཀཱ་ཡ ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་པ་ཐ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐོ, ག་མ་ནཱ་དི. ཨ་ཏྠ་ཏོ ཏ་ད་ཝ་ཏྠཱ རཱུ་པ་པྤ་ཝ་ཏྟི. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ རཱུ་པ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐོ, ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཝཱ ན་ཏྠི, ཏ་ཐཱ་པི ས་བྦཾ རཱུ་པ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙི་ཏྟཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀཾ, ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་ཀཱ་རུ་པྤཱ་ད་ན་ཉྩ ཧོ་ཏི. ཡཾ པ་ན ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཛ་ན་ཀཾ, ཏཾ ཨེ་ཀཾ་ས་ཏོ ཨི་ཏ་ར་དྭ་ཡ་སྶ ཛ་ན་ཀཾ ཨ་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏ་ཐཱ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀཾ རཱུ་པ་སྶཱ་ཏི ཨི་མ་སྶ ཝི་སེ་ས་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘རཱུ་པཱི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི-ཛ་ན་ཀཱ་ཛ་ན་ཀཱ་དི་ཏོ’’ཏི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི་ནཾ ཝི་སུཾ ག་ཧ་ཎཾ. ཛ་ན་ཀཱ་ཛ་ན་ཀཱ་དི་ཏོཏི ཏི་ཎྞ་མྤི ཛ་ན་ཀ་ཏོ, ཀ་སྶ་ཙི་པི ཨ་ཛ་ན་ཀ་ཏོ, དྭི་ནྣཾ ཨེ་ཀ་སྶ ཙ ཛ་ན་ཀ་ཏོ. ཀཱ་ནི་ཙི ཧི ཙི་ཏྟཱ་ནི རཱུ་པཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི, ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ ཀ་པྤེ་ནྟི, ཝི་ཉྙ་ཏྟིཾ ཛ་ན་ཡ་ནྟི. ཀཱ་ནི་ཙི རཱུ་པཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི, ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ ཀ་པྤེ་ནྟི, ཝི་ཉྙ་ཏྟིཾ ན ཛ་ན་ཡ་ནྟི. ཀཱ་ནི་ཙི རཱུ་པ་མེ་ཝ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི, ཨི་ཏ་ར་དྭ་ཡཾ ན ཀ་རོ་ནྟི. ཀཱ་ནི་ཙི ཏཱི་ཎི ན ཀ་རོ་ནྟེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ཙེ་ཝ ད་སྶེ་ཏི ‘‘དྭཱ་ད་སཱ་ཀུ་ས་ལཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཝ་ཉྩཱ་པི ཧི ཏཾ ཙི་ཏྟནྟི ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་དི་ཏོ་ཝ, ཨེ་ཝཾ རཱུ་པཱ་དི་ཛ་ན་ཀཱ་དི་ཏོ་པི ཏཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ. ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྩཱ་དི་མྷི ཏ’’ནྟི་པི ལི་ཁ་ནྟི. ཏ་སྶ པ་ན ཨཱ་དི་མྷི ནི་ཀྑི་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཝ་ཉྩ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ནྟི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ རཱུ་པ་ཛ་ན་ཀཱ་དཱི་སུ. ད་ས ཀི་རི་ཡཱཏི མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཝ་ཛྫཱ ད་ས ཀི་རི་ཡཱ.
ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི རཱུ་པཱ་ནཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཛ་ནེ་ཏ་བྦ་རཱུ་པཱ་ནི ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི. ཀ་པྤེ་ནྟཱིཏི ས་ནྣཱ་མེ་ནྟི. ཡ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཧི ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ་ཧི ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟེ་ཧི ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞེ བྷ་ཝ་ངྒེ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཨ་ངྒཱ་ནི ཨོ་སཱི་ད་ནྟི, པ་ཝེ་དྷ་ནྟཱ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟི, ན ཨེ་ཝཾ དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཝི་དྷེ་སུ ཝ་ཀྑ་མཱ་ནེ་སུ ཙ ཚ་བྦཱི་ས་ཏི་ཝི་དྷེ་སུ ཛཱ་ག་ར་ཎ་ཙི་ཏྟེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་སུ. ཏ་དཱ པ་ན ཨ་ངྒཱ་ནི ཨུ་པ་ཏྠ་དྡྷཱ་ནི ཡ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཛ་ན་ཡ་ནྟི ཙ ཝི་ཉྙ་ཏྟིནྟི མ་ནོ་དྭཱ་རེ པ་ཝ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཝི་ཉྙ་ཏྟིཾ ཛ་ན་ཡ་ནྟི, ན པ་ན པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
དྭི་པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཾ ཛྷཱ་ན་ངྒ་ཡོ་གཱ་བྷཱ་ཝེ་ན རཱུ་པཱ་ཛ་ན་ཀ་ཏྟཱ ཨཱ་ཧ ‘‘དྭེ་པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ’’ཏི. ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི ཧི ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཧ རཱུ་པ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀཱ་ནི, ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་བ་ལ་པྤ་དཱ་ཡ་ཀཱ་ནི མ་གྒ་ངྒཱ་དཱི་ནི ཏེ་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ས་ཝི་སེ་སཾ རཱུ་པ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏོ. ཨ་རཱུ་པ་ཝི་པཱ་ཀཱ པ་ན རཱུ་པ་ཝི་རཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ ཧེ་ཏུ་ནོ ཏཾ་ཝི་མུ་ཁ་ཏཱ་ཡ རཱུ་པཾ ན ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་པཱ་ཀཱ ཙ ཨ་རཱུ་པི་སཱུ’’ཏི.
༡༥༠. ས་བྦེ་སཾ ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟནྟི ས་བྦེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟཾ. ཏ་ཉྷི ཝ་ཏྠུ་དུ་བྦ་ལ་ཏཱ་ཡ, ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཏཱ་ཡ, པ་ཙྩ་ཡ་ཝེ་ཀ་ལླ་ཏོ, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཙ རཱུ་པཾ ན ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏཾ ཝ་ཏྠུ པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ར་ཧི་ཏཾ, ཨཱ་ཧཱ་རཱ་དཱི་ཧི ཙ ཨ་ནུ་པ་ཏྠ་དྡྷཾ དུ་བྦ་ལཾ, ཏ་སྶ ཙ དུ་བྦ་ལ་ཏྟཱ ཏ་ནྣི་སྶི་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མྤི དུ་བྦ་ལ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཙ པ་པཱ་ཏེ པ་ཏི་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ནི་སྶ་ཡོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་མྤི བྷི་ནྣ་ས་ནྟ་ཏི་ཡཾ ཀ་མྨ་ཀྑི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ པ་པཱ་ཏེ པ་ཏི་ཏཾ ཝི་ཡ ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ན རཱུ་པ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ནེ ཨུ་སྶ་ཧ་ཏི ཙ ཝ་ཏྠུ་ནོ ཙ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཧ ཨ་པ་ཙྪཱ ཨ་པུ་རེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཨ་ལཱ་བྷ་ཏོ. ཡ་ཐཱ པ་ན ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀོ པུ་རི་སོ ཨ་ག་ཏ་པུ་བྦཾ དེ་སཾ ག་ཏོ ཨ་ཉྙེ་སཾ ‘‘ཨེ་ཐ བྷོ ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ ཝོ ཨ་ནྣ་པཱ་ན་ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ནི ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཝི་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ, ཨ་པྤ་ཧུ་ཏཱ་ཡ ཙ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟ་མྤི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྠུ་དུ་བྦ་ལ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི རཱུ་པཾ ན ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི. ཨ་པི་ཙ ཨཱ་ཧཱ་རི་ནྡྲི་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཡེ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་ཧི ས་བྦེ་ཧི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ ས་མ་ཏིཾ་ས་ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཡོ་གཾ པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ པ་ཊྛཱ་ནེ –
‘‘པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཝི་པཱ་ཀཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ ཨཱ་ཧཱ་རཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཙ རཱུ་པཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༤༢༩).
ཏ་སྨཱ ས་མ་ཏིཾ་ས་ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པཱ་ནི ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པཱ་ནཾ ཋཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ནཱི་ཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟཾ རཱུ་པཾ ན ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟ་ཉྩཱ་ར་ཧ་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ས་ནྟ་ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་སྨིཾ ས་ནྟཱ་ནེ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ས་ནྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ རཱུ་པཾ ན ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཊཱི་ཀཱ་ཀཱ་རོ པ་ན ཨཱ་ན་ནྡཱ་ཙ་རི་ཡོ བྷ་ཎ་ཏི –
‘‘ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ཡ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མ་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི, རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རེ, ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རེ པ་ཙྪི་མ་བྷ་ཝི་ཀཱ་ནཾ, ཡེ ཙ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཾ, ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཙ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ, ཏེ་སཾ ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རོ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི, ནོ ཙ ཏེ་སཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟཾ རཱུ་པཾ ན ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི.
ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཧི ཨ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ‘‘ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མ་ཙི་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟ་སྶ, ‘‘ཡེ ཙ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཾ…པེ… ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་མ་བྷ་ཝ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝཱུ་པ་པ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ནཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟ་སྶཱ་པི ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ནི་རོ་དྷཾ ཝ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟ་སྶ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ནཾ སི་དྡྷཾ. ཡ་ད་གྒེ་ན ཙ ཏཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཾ ན ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཏ་ད་གྒེ་ན ཏཾ སེ་ས་རཱུ་པ་མྤི ན ཛ་ནེ་ཏི. ན ཧི རཱུ་པ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་སྶ ག་བྦྷ་ག་ཏ་ཏཱ་དི་ཝི་བ་ནྡྷཱ་བྷཱ་ཝེ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ནེ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠི. ན ཙ ཡུ་ཏྟཾ ཙུ་ཏི་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ་སྶ རཱུ་པཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི, ནཱ་པི ‘‘ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟཾ རཱུ་པཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི པཱ་ལི༹ ཨ་ཏྠི, ན ཙཱ་པི ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལཱ་ནུ་པ་ས་མོ ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟ་སྶ རཱུ་པུ་པྤཱ་ད་ནེ ཀཱ་ར་ཎཾ ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟེ་ན ན ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ན་མྤི ཏ་ཏོ པུ་རི་མ་ཏ་རེ་ཧི ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཝི་ཡ བྷ་ཝ་ནྟ་རེ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ, ཏ་སྨཱ ས་བྦེ་ས་མྤི ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟཾ རཱུ་པཾ ན ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏཱི་ཏི. ཡ་དི ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་མེ་ཝ རཱུ་པ་ཛ་ན་ནཱ་ར་ཧ་བྷཱ་ཝཾ སཱ་དྷེ་ཏི, ཏ་དཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཀ་ཐ་ནྟི? ནཱ་ཡཾ དོ་སོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལེ་ན སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ས་ནྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ནེ་པི མ་ར་ཎཱ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་ཡ པ་རི་དུ་བྦ་ལ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ རཱུ་པ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ནེ ཝི་བ་ནྡྷོ ན་ཏྠཱི་ཏི. ཀུ་ཏོ པ་ན པ་ཊྛཱ་ཡ ཙི་ཏྟ་ཛ་རཱུ་པཾ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ཡ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རེ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཀ་དཱ ཙ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ཙུ་ཏི་ཏོ པུ་བྦེ དྭ་ཏྟིཾ་ས་མ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏེ་ཏྟིཾ་ས་མ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ པ་ཙྪི་མ་སོ་ལ༹་ས་ཀ་ཏོ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ཡ་སྶ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་སྶ ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རོ ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི (ཡ་མ. ༢.ས་ངྑཱ་ར་ཡ་མ་ཀ.༡༡༣) པ་ཉྷེ ‘‘པ་ཙྪི་མ་ཙི་ཏྟ་སྶ བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ ཏེ་སཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ ཙ ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རོ ཙ ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་ཙྪི་མ་ཙི་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཝ་ཛྫི་ཏ་ཏྟཱ ཙུ་ཏི་ཏོ དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ཙི་ཏྟེ་ནཱ་པི ས་ཧ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་པ་རེ. ཡ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མ་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཡ་སྶཱ’’ཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཏ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཏོ་པི ཨུ་དྡྷཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཧེ་ཊྛི་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཙུ་ཏི་ཏོ ཏ་ཏི་ཡ་ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ས་ཧ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. དུ་ཏི་ཡ་ཙི་ཏྟཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཀེ.
༡༥༡-༧. ཨེ་ཀཾ དྭེ ཏཱི་ཎི ཙ་ཏྟཱ་རི ཋཱ་ནཱ་ནི ཨི་མ་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཀ་དྭི་ཏི་ཙ་ཏུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨེ་ཀ་དྭི་ཏི་ཙ་ཏུ་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཋཱ་ནནྟི ཙ ཨི་དྷ ཀི་ཙྩ་མ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཏ་ཉྷི ཏི་ཊྛ་ནྟི ཨེ་ཏྠ དྷ་མྨཱ ཨ་ཝ་ཊྛི་ཏཱ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ‘‘ཋཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ་བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ ནི་མྨ་ལཱ་ནི ལོ་ཙ་ནཱ་ནི ཨི་མ་སྶཱ་ཏི པ་ཉྩ་ནི་མྨ་ལ་ལོ་ཙ་ནོ.
ནི་པྤ་པ་ཉྩེ་ནཱཏི རཱ་གཱ་དི་པ་པ་ཉྩ་ར་ཧི་ཏེ་ན. རཱ་གཱ་ད་ཡོ ཧི སཾ་སཱ་རེ པ་པ་ཉྩ་ན་ཏོ ‘‘པ་པ་ཉྩཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི.
ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནེ པ་ཊི་ཙྪ་ནེ ཋཱ་ནེ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཏྟི་ཀ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ, ཀི་རི་ཡཱ་མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཊྛཱ་ནེ, ཝི་པཱ་ཀ་དྭ་ཡཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ཊྛཱ་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
‘‘སོ་མ་ན་སྶ་ཡུ་ཏྟ་ས་ནྟཱི་ར་ཎཾ པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ ས་ནྟཱི་ར་ཎཾ སི་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘ས་ནྟཱི་ར་ཎ’’ནྟི ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏོ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་སུ་ཁ་ཏྠཾ ‘‘སོ་མ་ན་སྶ་ཡུ་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ.
བ་ལ་ཝཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་ཏཱིཏི ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀི་ཙྩ་སྶ བ་ལ་ཝཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཡེ་ཝ ལ་བྦྷ་ན་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཨི་མ་སྶེ་ཝ ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་བྦེ་ས་མྤི ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ བ་ལ་ཝཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ. ཝོ་ཊྛ་བྦ་ནནྟི ཀི་རི་ཡཱ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝོ་ཊྛ་བྦ་ན་ཀི་ཙྩཾ ཙི་ཏྟཾ.
༡༥༨-༩. ས་བྦེ་སནྟི ས་བྦེ་སཾ ཀཱ་མ་རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝི་ཀ་ས་ཏྟཱ་ནཾ. ཨི་མི་ནཱ ཨི་དཾ ད་སྶེ་ཏི – པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ་སུ ཝོ་ཊྛ་བྦ་ན་ཀི་ཙྩཾ ཀེ་ས་ཉྩི་དེ་ཝ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ ས་བྦ་སོ པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀ་ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ, རཱུ་པ་བྷ་ཝེ ཙ དྭཱ་ར་ཏྟ་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. མ་ནོ་དྭཱ་རེ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཀི་ཙྩཾ པ་ན ས་བྦེ་ས་མེ་ཝ ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི. དྭི་ཊྛཱ་ནི་ཀཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ན་དྭ་ཡ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ དྭི་ཊྛཱ་ནི་ཀ་ཙི་ཏྟཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ས་ནྟཱི་ར་ཎཾ ཀཱ་མ་སུ་ག་ཏི་ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ པ་ཉྩ་ཊྛཱ་ནི་ཀ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཏེ་སཾ མ་ཏི་མ་ཏྟཾ པ་ཊྛཱ་ནེ ཏ་ཐཱ ཨ་དཱི་པི་ཏ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ཧི –
‘‘ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏོ དྷ་མྨོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ན་ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ (པ་ཊྛཱ. ༢.༧.༨) ‘‘ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཨེ་ཀཾ ཁ་ནྡྷཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷཱ, ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷེ པ་ཊི་ཙྩ ཨེ་ཀོ ཁ་ནྡྷོ, དྭེ ཁ་ནྡྷེ པ་ཊི་ཙྩ དྭེ ཁ་ནྡྷཱ, ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཨེ་ཀཾ ཁ་ནྡྷཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷཱ, ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷེ པ་ཊི་ཙྩ ཨེ་ཀོ ཁ་ནྡྷོ, དྭེ ཁ་ནྡྷེ པ་ཊི་ཙྩ དྭེ ཁ་ནྡྷཱ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༢.༧.༨) –
ཨེ་ཝཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏ-པ་ད་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ཙྩ་ན་ཡོ ཨུ་དྡྷ་ཊོ. པཱི་ཏི་ས་ཧ་ག་ཏ་སུ་ཁ་ས་ཧ་ག་ཏ-པ་དཱ་ནཾ པ་ན –
‘‘པཱི་ཏི་ས་ཧ་ག་ཏཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ པཱི་ཏི་ས་ཧ་ག་ཏོ དྷ་མྨོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ན་ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ. ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ པཱི་ཏི་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཨེ་ཀཾ ཁ་ནྡྷཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷཱ, ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷེ པ་ཊི་ཙྩ ཨེ་ཀོ ཁ་ནྡྷོ, དྭེ ཁ་ནྡྷེ པ་ཊི་ཙྩ དྭེ ཁ་ནྡྷཱ. སུ་ཁ་ས་ཧ་ག་ཏཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ སུ་ཁ་ས་ཧ་ག་ཏོ དྷ་མྨོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ན་ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ. ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ སུ་ཁ་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཨེ་ཀཾ ཁ་ནྡྷཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷཱ, ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷེ པ་ཊི་ཙྩ ཨེ་ཀོ ཁ་ནྡྷོ, དྭེ ཁ་ནྡྷེ པ་ཊི་ཙྩ དྭེ ཁ་ནྡྷཱ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༢.༧.༦) –
ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨུ་དྡྷ་ཊོ, ན ‘‘ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨ་སཱ་ས་ནེ ཨ་ཝ་ཙ་ན་མྤི ཨ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ དཱི་པེ་ཏཱི་ཏི ན ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི དྭི་ཊྛཱ་ནི་ཀ་ཏཱ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི. ཏེ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཝི་པཱ་ཀཱ ན་ཝཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༡༦༢. ཚ་དྭཱ་རཱ ཨེ་ཝ ཚ་དྭཱ་རི་ཀཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཚ་དྭཱ་རི་ཀེ་སཱུཏི ཚ་དྭཱ་རི་ཀ་ཙི་ཏྟེ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༦༤-༦. ‘‘པ་ཉྩ་ཀི་ཙྩ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ ནི་ག་མ་ནཾ. སེ་སནྟི ཨ་ཊྛ་ས་ཊྛི་ཝི་དྷཾ ཙི་ཏྟཾ. ཨེ་ཀ་ཀི་ཙྩ་ཡོ་ག་ཏོ, ཨེ་ཀཾ ཀི་ཙྩ་མ་སྶཱ་ཏི ཝཱ ཨེ་ཀཾ, ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཀཾ. ས་བྦ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ནི་དྡེ་ས་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཀི་ཙྩཱ་ནཾ པ་ཊི་པཱ་ཊི་མྤི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘བྷ་ཝ་ངྒཱ་ཝ་ཛྫ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙུ་ཏི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི? ས་ཙྩཾ, ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷཱི་ནཾ པ་ན པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ ན ཝུ་ཏྟཾ. བྷ་ཝ་སྶ ཧི པ་ཊི་ས་ནྡྷི ཨཱ་དི, ཙུ་ཏི པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ནྟི པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ, ཏ་སྨཱ པཱ་ཀ་ཊ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་པཱ་ཀ་ཊ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ད་སྶེ་ཏུཾ བྷ་ཝ་ངྒ་མེ་ཝ ཨཱ་དི་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ན ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་པཱ་ཀ་ཊཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནེ་ཀ་ནྟི་ཀཾ ཀི་སྨི་ཉྩི བྷ་ཝེ ཀ་ཏྠ་ཙི ཛ་ཝ་ན་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཨ་ལ་བྦྷ་ན་ཏོ་ཏི ཨེ་ཀ་ནྟ་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་པ་རི་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ཏཾ ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཙི་ཏྟ་མྤི ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན བྷ་ཝ་ངྒ་ནཱ་མཾ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི པུ་རི་མ་ཛ་ཝ་ན་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ཙྪི་མ་ཛ་ཝ་ན་ཝཱི་ཐི་ཡཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་སྶ པུ་རེ་ཙ་ར་བྷཱུ་ཏཾ བྷ་ཝ་ངྒ-གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ཝི་སུཾ ན ཝུ་ཏྟཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ་སུ པ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་ཏཱ་ཡ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘བྷ་ཝ་ངྒཱ་ཝ་ཛྫ་ན’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏ་ཏྠ པ་ན ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཀེ་ས་ཉྩི ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ཏཾ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཚ་དྭཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཚ་བྦི་དྷ་ཏྟ་ན་ཡ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ནྟི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏྠ ‘‘བྷ་ཝ་ངྒཱ་ཝ་ཛྫ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་དཱི་སུ་པི ད་སྶ་ནཱ་དིཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ས་ཝ་ནཱ་དིཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀི་ཙྩ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. མ་ནོ་དྭཱ་རེ པ་ན –
‘‘བྷ་ཝ་ངྒཾ པ་ཋ་མཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ མ་ཏཾ;
དུ་ཏི་ཡཾ ཏ་མ་ཏི་ཀྐ་མྨ, ཛ་ཝ་ནཾ ཏ་ཏི་ཡཾ སི་ཡཱ’’ཏི. –
ཡོ་ཛ་ནཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཚ་ནྣཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནནྟི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ, མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཙ. ས་ཏྟ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏཱུ་ནནྟི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ, མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་དྭ་ཡ་སྶཱ་ཏི ས་ཏྟ་ནྣཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ.
༡༦༩-༧༡. པ་ཉྩཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཝི་ཝ་ཛྫི་ཏནྟི –
‘‘ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཾ དི་བྦ་སོ་ཏོ, པ་ར་ཙི་ཏྟ་ཝི་ཛཱ་ན་ནཱ;
པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི, དི་བྦ་ཙ་ཀྑཱུ་ཏི པ་ཉྩ་དྷཱ’’ཏི. –
ཨེ་ཝ་མཱ་ག་ཏཱ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཧི ཡུ་ཏྟེ་ན རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་པ་ཉྩ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟེ་ན ཝ་ཛྫི་ཏཾ. དི་བྦ་སོ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཀེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟེ་པི པ་ཉྩ་ནྣ་མྤི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཝ་ཏྠཱ་བྷེ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཉྩཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཝི་ཝ་ཛྫི་ཏ’’ནྟི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨི་དྷ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎི་ཀ་ཙི་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ར་ཙི་ཏྟ་ཝི་ཛཱ་ན་ནཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎེ་ན ས་ཧ པ་ཉྩཱ་བྷི་ཉྙཱ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
དྭི་པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཾ, མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཏྟ་ཡ་སྶ ཙ པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ན ཨེ་ཀ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཾ ཏ་ཐེ་ཀ་ཀ’’ནྟི. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ནི ཙཱཏི ཙ-ས་དྡོ ཨ་ཊྛཱ་ན་པྤ་ཡུ་ཏྟོ, སོ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཾ ཏ་ཐེ་ཀ་ཀ’’ནྟི ཨི་མ་སྶཱ་ན་ནྟ་རཾ ད་ཊྛ་བྦོ, ཏེ་ན པ་ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཙི་ཏྟ་དྭ་ཡཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ནཱ་མ ཧེ་ཊྛཱ ཨེ་ཀེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎི་ཀེ་སུ ཝུ་ཏྟ་སྶ པ་ཉྩ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶེ་ཝ ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ཝི་སེ་སོ་ཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཚ་ལཱ༹་ར་མྨ་ཎི་ཀེ་སུ ཨ་གྒ་ཧ་ཎ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
༡༧༢-༣. ཏི་དྷཱ ཀ་ཏྭཱཏི ཏི་དྷཱ ཀ་ར་ཎ་ཧེ་ཏུ. ཧེ་ཏྭ་ཏྠོ ཧི ཨ་ཡཾ ཏྭཱ-ས་དྡོ ཡ་ཐཱ ‘‘སཱི་ཧཾ དི་སྭཱ བྷ་ཡཾ ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་སྶ དི་སྭཱ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘པུ་ཉྙཱ་པུ་ཉྙ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཛཱ་ཏི་བྷཱུ་མི་ཧེ་ཏུ་ཝེ་ད་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཡཱ་ཝ ཚ་ས་ཏྟ་ཏི་ཝི་དྷོ བྷེ་དོ, ཏཱ་ཝ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཏཾ་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་ཝི་བྷཱ་ག་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ན་ཡ་དཱ་ནཾ ཀ་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༡༧༥. ཏི་དྷཱ ཀ་ཏྭཱཏི པ་ཋ་མཾ ཝི་པཱ་ཀ་དྭ་ཡ་ཀི་རི་ཡཱ་བྷེ་ད་ཏོ, དུ་ཏི་ཡཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝཾ དྷཱ་ཏུ་དྭ་ཡཾ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཏི་དྷཱ ཀ་ཏྭཱ.
༡༨༠. བྷཱུ་མི…པེ… ཝི་བྷཱ་ཝ་ཡེཏི ཏིཾ་ས་བྷཱུ་མཱི་ནཾ ནཱ་ན་ཏྟ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཏིཾ་ས་ཝི་དྷཾ, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཏིཾ་ས་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ནཱ་ན་ཏྟ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཙ ཏིཾ་ས་ཝི་དྷ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨི་དཾ ཡ་ཐཱ་ནི་དྡི་ཊྛ་ཙི་ཏྟཾ བ་ཧུ་དྷཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཙ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༨༡. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ. ཧ་ཏྠ་ག་ཏཱ་མ་ལ་ཀཱ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟཱིཏི ཡ་ཐཱ ཧ་ཏྠ་ག་ཏཾ ཨཱ་མ་ལ་ཀཾ ཙ་ཀྑུ་མ་ཏོ སུ་པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་མ་སྶ མ་ཏི་མ་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀ་ག་ཏཱ ཨ་ཏྠཱ སུ་པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ནྟི, ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏཱ་ཝ་ཛྫི་ཏ་ཀྑ་ཎེ སུ་ཝི་ས་དཱ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་ཏི ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་སི་ནི་ཡཱ ནཱ་མ
ཨ་བྷི་དྷ་མྨཱ་ཝ་ཏཱ་ར་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ
ཨེ་ཀ་ཝི་དྷཱ་དི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.