རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ ཏཾ་ཏཾ་ཀུ་ས་ལཱ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཛྷཱ་ན་ངྒ་ཧཱ་ནི, ན པ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་སེ་སེ་ནཱ་ཏི ཏེ་སཾ པ་ཧཱ་ན་ངྒཱ་ནི ཨ་ནུ་དྡྷ་ཊཱ་ནི. ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡནྟི ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝེ.
ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་ཙི་ཏྟཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༤༤. ཀུ་ས་ལཱ་ནུ་ག་ཏཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཀུ་ས་ལཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཀུ་ས་ལ་ས་དི་སཾ ཀ་ཏྭཱ. ཡ་ཐཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀཾ ཀུ་ས་ལ་ཏོ ཝི་ས་དི་ས་མྤི ཀ་ཏྭཱ ཝི་བྷ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝ་མ་ཀ་ཏྭཱ ཀུ་ས་ལ་ས་དི་ས་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཀུ་ས་ལཱ་ན་ནྟ་རཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ བྷཱ་ཛི་ཏ་པཱ་ལི༹ཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཀུ་ས་ལཱ་ནུ་ག་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ བྷཱ་ཛི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. པཱ་ལི༹་ཡ་ཉྷི –
‘‘ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ? ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་སྶ ཀུ་ས་ལ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ཙི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་པཱ་ཀཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ༤༣༡) –
ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཝི་པཱ་ཀཾ ཝི་བྷ་ཛ་ནྟེ་ན –
‘‘ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ? ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ རཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི…པེ… པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཾ, ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཕ་སྶོ ཧོ་ཏི…པེ… ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ ཧོ་ཏི, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ, ཏ་སྶེ་ཝ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་སྶ ཀུ་ས་ལ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ཙི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་པཱ་ཀཾ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི…པེ… པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཾ…པེ… ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༤༩༨).
ཨེ་ཝཾ ཀུ་ས་ལཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཧ་གྒ་ཏཾ ཝི་པཱ་ཀཾ ཝི་བྷ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀཾ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཨི་དཾ ཀུ་ས་ལཱ་ན་ནྟ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་བྷ་ཏྟ་ནྟི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཛོ་ཏེ་ཏུཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཀུ་ས་ལཱ་ནུ་ག་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མི་ནཱ་པི ཙ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན པ་རི་ཧཱ་ར་མུ་ཁེ་ན ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་ས་ཝ་ཙ་ནི་ཙྪཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཙོ་ད་ནཱ ཀ་ཏཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི ཀུ་ས་ལཱ་ན་ནྟ་རཾ་ཡེ་ཝ ཕ་ལཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཉཱ་པ་ནཾ སུ་ཊྛཱུ་པ་པ་ནྣཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ མ་གྒོ.
མ་ཧ་གྒ་ཏནྟི མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཝི་པཱ་ཀཾ. ཏ་ཉྷི ཨི་དྷ ཨ་དྷི་ག་ཏཾ. ཀཱ་མཱ…པེ… ཡ་ཏོཏི ཡ་སྨཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལཾ ཨ་ས་མཱ་ན་ཕ་ལཾ ཧོ་ཏི ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་སྶ དུ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ, དུ་ཧེ་ཏུ་ཀ་སྶ ཙ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ན་མྤི ཛ་ན་ན་ཏོ, ན ཨེ་ཝ་མི་དཾ, ཨི་དཾ པ་ན ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ ས་དི་ས་ཝི་པཱ་ཀ་ཛ་ན་ན་ཏོ ས་མཱ་ན་ཕ་ལ་མེ་ཝ, ཏ་སྨཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཀུ་ས་ལ’’ནྟི ཨ་ཝུ་ཏྟེ་པི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་པུ་ཉྙཾ་ཝཱ་ཏི ཨུ་པ་མི་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་པ་མེ་ཡྻ་སྶ་པི ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏཾ ས་དི་ས་ཝི་པཱ་ཀཾ, ན ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཝི་ཡ ཝི་ས་དི་ས་ཝི་པཱ་ཀ་མྤཱི་ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་པུ་ཉྙ་ཉྷི ཨཱ་ཙི་ན་ནྟོ རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ་དི་ནཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏོ ཨཱ་ཙི་ན་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་དཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཀུ་ས་ལཾ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ཝི་པཱ་ཀཾ ཛ་ནེ་ཏི. མ་ཧ་གྒ་ཏཾ པ་ན ཨཱ་ཙི་ན་ནྟོ ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡེ་ཝ བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཙི་ན་ཏཱི་ཏི ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ ཏཾ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ཛ་ནེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་མེ་ཝ ཛ་ནེ་ཏཱི་ཏི.
༤༥-༦. ས་བྦ་ཐཱཏི དྷ་མྨ་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ པ་ཊི་པ་དཱ་དི་ཏོ ཙ. ཏ་ཐཱ ཧི ཡེ ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ ཀུ་ས་ལེ ཙ ལ་བྦྷ་ནྟི, ཏེ ཝི་པཱ་ཀེ་པི ལ་བྦྷ་ནྟི, ཡ་སྨི་ཉྩ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཀུ་ས་ལཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨི་དཾ ཝི་པཱ་ཀ་མྤི. ཡཱ་ཝ པ་ཊི་པ་དཱ་ད་ཡོ ཀུ་ས་ལ་སྶ ལ་བྦྷ་ནྟི, ཏཱ་ཝ ཨི་མ་སྶ ཝི་པཱ་ཀ་སྶ་པཱི་ཏི. ཀཱ་མཾ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཚཱ་ཡཱ ཏཾ་ཏཾ་ཝ་ཏྠུ་ས་དི་སཱ་ཝ, མ་ཧ་ནྟ་སྶ པ་ན ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ མ་ཧ་ནྟཱ་ཧི་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་མཱ་ཧི བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ‘‘ག་ཛཱ་དཱི་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པ་རེ ཨ་པ་རེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ བྷ་ཝཾ ཝེ་ད་ན་མ་སྶཱ་ཏི ཨ་པ་རཱ་པ་རི་ཡ་ཝེ་ད་ནཾ. ཡ་དི ཨ་པ་རཱ་པ་རི་ཡ་ཝེ་ད་ནཾ ན ཧོ་ཏི, ཀ་ཐ་ཉྩ་ར་ཧི ཨི་མ་སྶ ཕ་ལུ་པྤ་ཏྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཛྷཱ་ནཱ ཨ་པ་རི་ཧཱི་ན་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
༤༧. ཀུ་ས་ལཱ་ན་ནྟ་རནྟི ཀུ་ས་ལ་བྷ་ཝཱ་ན་ནྟ་རཾ. ཡ་སྨི་ཉྷི བྷ་ཝེ ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏཾ, སོ ཨི་དྷ ཀུ་ས་ལ-ས་དྡེ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ ག་ཧི་ཏོ ཀ་མྨཱ་ན་ནྟ་རཾ་ཡེ་ཝ ཕ་ལ་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ན ཧི ཏཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཀུ་ས་ལཾ ཝི་ཡ ཨ་ན་ནྟ་ར་ཕ་ལ་ནི་པྥཱ་ད་ཀཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཨེ་ཀ་ཙྩ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལཾ ཝི་ཡ ཨ་པ་རཱ་པ་རི་ཡ་ཝེ་ད་ནཾ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ས་ཏི་པི ཨ་ནེ་ཀེ་ཡེ་ཝ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀ་མྨེ མ་ཧོ་གྷོ ཝི་ཡ པ་རི་ཏྟཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཏ་མ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཡེ་ཝ ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ནེ་ན ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཨ་ན་ནྟ་ར་བྷ་ཝེ་ཡེ་ཝ ཕ་ལཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི. ན་ནུ ཙ ཨ་པ་རི་ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶེ་ཝ ཀ་སྶ་ཙི ནི་ཀ་ནྟི་ཝ་སེ་ན ཀཱ་མ་བྷ་ཝེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཏི་སྶ་མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ ཨུ་པ་རི་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ བྷཱ་ཝི་ཏ་མ་གྒོ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏོ ཏ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ མོ་གྒ་ལི་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ གེ་ཧེ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཏཾ ཀ་ཐ་ནྟི? ནི་ཀ་ནྟི་བ་ལེ་ནེ་ཝ ཛྷཱ་ནཾ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཏོ པ་རི་ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ནོ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་པ་རེ པ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ‘‘ཨ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ནི་ཀ་ནྟི་ཡཱ ཛྷཱ་ན་སྶ པ་རི་ཧཱ་ནི ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཏི་པི མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཀ་མྨུ་ནོ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ན་ས་མ་ཏྠ་སྶེ་ཝ པ་རི་ཏྟ་ཀ་མྨ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ ‘ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་ལ་ཝ་ཏོ ཙེ་ཏོ་པ་ཎི་དྷི ཝི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ’ཏི (ཨ. ནི. ༨.༣༥) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཀཱ་མ་བྷ་ཝེ ཙེ་ཏོ་པ་ཎི་དྷི མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་ཏྟ་ཀ་མྨུ་ནོ ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཡུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏ་སྶཱཏི ཨི་མ་སྶ་ཏྠ་སྶ ཉཱ་པ་ན་ཏྠ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༤༨-༩. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཀུ་ས་ལ་ས་དི་ས་ཏཾ ཨ་ཏི་དི་སི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཊི་པ་དཱ་ཀྐ་མོ ཙེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཧི དུ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་དཾ ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཏཾ ཛྷཱ་ནཾ ཏཾ་པ་ཊི་པ་ད་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཨ་པ་རི་ཧཱི་ནེ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ ནི་བྦ་ཏྟ་མཱ་ནོ ཏཾ་ཏཾ་པ་ཊི་པ་དོ་ཝ བྷ་ཝི་ཏུཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི. ཚ་ནྡཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཱ་དི་བྷཱ་ཝོ པ་ན ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཚ་ནྡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཧོ་ཏི, ན ཨཱ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན. ཏ་ཐཱ ཧི ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཛྷཱ་ནཾ ནཱ་ན་ཀྑ་ཎེ་སུ ནཱ་ནཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཚ་ནྡཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཱ་དི་ཏཱ ན ག་ཧི་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷཱ་ཝོ་དྷི་པ་ཏཱི་ན’’ནྟི. ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཝ ས་ར་ས་ཏོ ཏ་སྶ ཧཱི་ནཱ་དི་ཏཱ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི སཱ་པི ཛྷཱ་ནཱ་ག་མ་ན་ཏོ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ.
རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.